Gorinchem klimaatproof
Tekst van het document
aangegeven op welk klimaatthema het een positief
• Stimuleren en faciliteren
effect heeft. In onderstaande legenda is de betekenis van de
• Reguleren en borgen
symbolen toegelicht.
• Onderzoeken en uitvoeren • Samenwerken • Regionaal De Actieagenda is samen met interne en externe experts opgesteld. Naast de lokale projecten zitten er ook projecten in die regionale meerwaarde hebben. Een deel van deze projecten zit in de aanvraag voor de Impulsgelden van het Rijk (zie paragraaf 2.3). In de Actieagenda zijn deze projecten onder de pijler ‘Regionaal’ geplaatst.
Legenda Actieagenda
Hittestress Hittestress
Wateroverlast Wateroverlast Beperken en
Beperken en
Droogte Droogte
Bodemdaling Bodemdaling
Overstromingen Overstromingen
Biodiversiteit Biodiversiteit
omgaan met de
omgaan met de
omgaan met de
omgaan met de
omgaan met de
biodiversiteit
effecten van
effecten van
effecten van
effecten van
effecten van
hitte
regenwateroverlast
droogte
bodemdaling
overstroming
Beperken en
50
Beperken en
Beperken en
Versterken van
5 WERKEN + 5.1 ACTIEAGENDA
5 WERKEN + 5.1 ACTIEAGENDA
51
Actieagenda klimaatadaptatie 2023-2027 Pijler 1. Stimuleren en faciliteren
a)
b)
Pijler 2. Reguleren en borgen
Acties
Toelichting We hebben een participatie- en communicatieplan om bewoners en ondernemers in Gorinchem structureel te betrekken bij het klimaatproof maken van hun leefomgeving.
2023
Communicatie
Opstellen participatieen communicatieplan klimaatbestendig Gorinchem
We zetten stimuleringsprojecten op voor het vergroenen en ontharden van tuinen. Hierbij kan gedacht worden aan initiatieven vanuit de gemeente, zoals een tegeltaxi, gratis groen, regenton-actie of subsidie. Ook gaan we in gesprek met Poort6, om vergroening rondom (sociale) huurwoningen te stimuleren.
2024
Team Stadsontwikkeling met Team Stadsbeheer, Team Onderwijs en Leefbaarheid
Stimuleren vergroenen van tuinen en daken
Planning
Actiehouder
Acties
Het borgen van klimaatadaptatie doen we niet alleen door vastlegging in eisen en beleid. Dit doen we ook door een ambassadeur aan te stellen. Deze gaat actief zorgen dat het thema klimaatadaptatie bekend wordt in de gemeentelijke organisatie en de stad.
a)
c)
52
Aanstellen van Groene initiatief-makelaar
Planning
Actiehouder
2023-2024
Team Stadsontwikkeling (RO, Wabo, Stedenbouw en Duurzaamheid)
2024
Team Stadsontwikkeling (RO, Wabo, Stedenbouw en Duurzaamheid)
Natuurvisie
Om klimaatbestendigheid en biodiversiteit structureel te versterken in Gorinchem, stellen we groenbeleid in de vorm van een Groenontwikkelingsplan op inclusief monitoring. Daarin worden bomen en groenstructuren behouden en uitgebreid. Dit jagen we aan en indien gewenst denken en werken we mee aan de ontwikkeling van het plan. Het doel is om 1% meer bomen te planten, en voor elke gekapte boom minimaal één boom terug te plaatsen..
2024
Vervolgonderzoek naar gevolgen klimaatverandering op bereikbaarheid van
In een door studenten uitgevoerd onderzoek naar eerstelijnsvoorzieningen is klimaatadaptatie niet meegenomen. We starten een vervolgonderzoek om beter beeld te krijgen hoe deze thema’s elkaar beïnvloeden en hoe daar op gestuurd kan worden.
Team Onderwijs en Leefbaarheid in samenwerking met GGD en VRZHZ
Borgen van klimaatadaptatie in eisen en uitgangspunten, beleid en (herontwikkelings-) projecten door het aanstellen van een interne klimaatadaptatieambassadeur
We onderzoeken de mogelijkheden van de initiatieven: • “Groen in de wijk” met een Groendak- en/of tuincoach • Subsidie vergroening voor 2024 • “Vergroen je leven” voor een gezonde leefomgeving We stellen een groene initiatiefmakelaar aan, die aanspreekpunt is voor bewoners en maatschappelijke organisaties die vragen hebben over klimaatrisico’s, mogelijke maatregelen of willen vergroenen. Daarnaast heeft de makelaar een ambassadeursfunctie richting bewoners en onderwijs, t.b.v. kennisontwikkeling, bewustwording en stimulering van klimaatproof maken van de gemeente. Hierbij onderzoeken we ook of bij verduurzamings- of vergroeningsmaatregelen een korting gegeven kan worden op de leges, zogenoemde ‘groene’ leges. Opzet van een educatief “Green Point” met goede tips en faciliteiten voor bewoners en bedrijven. Educatie en voorlichting voor alle doelgroepen.
Toelichting
Voor de borging in beleid en projecten gaan we in ieder geval aan de slag met: • Convenant Klimaatadaptief Bouwen • Water en Bodem sturend • Landelijke Klimaatlat • Gids Natuurinclusief ontwikkelen • Regionale Adaptatiestrategie • Omgevingsvisie • Omgevingsplan Daarnaast willen we werken met een nader op te stellen toetsingskader voor duurzaamheid, klimaat en biodiversiteit. De klimaatambassadeur trekt dit.
2025
Team Stadsontwikkeling (RO, Wabo, Stedenbouw en Duurzaamheid)
Opstellen van een b)
c)
eerstelijnsvoorzieningen.
ACTIEAGENDA KLIMAATADAPTATIE 2023-2027
ACTIEAGENDA KLIMAATADAPTATIE 2023-2027
53
Actieagenda klimaatadaptatie 2023-2027 Pijler 3. Onderzoeken en uitvoeren Acties
a)
Klimaatbestendige herstructurering Wolpherensedijk
b)
Vergroenen van randen landbouwgrond
c)
Klimaatbestendige stadsontwikkeling bedrijventerreinen
d)
Waterbuffering in (herontwikkeling) Haarwijk
e)
Lokale stresstesten, risicodialogen en onderzoek naar de impact van klimaatverandering op kwetsbare groepen en dieren, (bereikbaarheid van) kwetsbare objecten en Vitale & Kwetsbare functies.
f)
54
Vergroenen en ontstenen van de Binnenstad (autoluw, minder parkeerplaatsen)
Pijler 3. Onderzoeken en uitvoeren
Toelichting Nader onderzoeken/bepalen via een gebiedsuitwerking in samenwerking met het Waterschap.
Planning Start 2023
Acties
Toelichting 2024
Team Stadsontwikkeling (Duurzaamheid en Stedenbouw)
g)
Onderzoeken naar verbinding tussen opgaven van klimaatadaptatie met energietransitie.
Veel ruimtelijke adaptatieen mititgatieopgaven komen samen in de ruimtelijke ordening, ook binnen onze stad Gorinchem. In samenwerking met collega’s duurzaamheid/energietransitie en ruimtelijke ordening willen we nader onderzoeken waar (locatie) en hoe (uitvoering) we deze opgaven slim kunnen verbinden met elkaar. Vanaf 2024 willen we daadwerkelijk met de uitvoering van start gaan.
h)
In 2022 is een monitoring naar bijen in Gorinchem uitgevoerd. Elke 3 jaar wordt deze monitoring uitgevoerd.
2025
Uitvoeren van de Bijenmonitor
Team Stadsontwikkeling & Team Stadsbeheer
Actiehouder Team Stadsontwikkeling (Projectleiders)
We onderzoeken de mogelijkheden van het vergroenen van de randen van landbouwgronden in Gorinchem.
2024
Team Stadsontwikkeling & Team Stadsbeheer
Nader te bepalen via een gebiedsuitwerking
2024
Team Stadsontwikkeling & Team Cultuur & Economie
Nader te bepalen via een gebiedsuitwerking.
2024
Team Stadsontwikkeling (Projectleiders)
We gaan nader onderzoek doen naar de (mogelijke) impact van klimaatverandering op kwetsbare groepen (ouderen, zieken, kinderen), dieren, bereikbaarheid, kwetsbare objecten (monumenten, scholen, ziekenhuizen) en op Vitale en Kwetsbare functies in de gemeentelijke openbare ruimte. De bevindingen gebruiken we voor een Lokaal Hitteplan en een Overstromingsplan.
2024
Team Samenleving, team Veiligheid en Stadsbeheer (Vastgoed)
We vergroenen en ontstenen de binnenstad door het autoluw maken van de Binnenstad en het verminderen van parkeeroppervlak op de Groenmarkt. Voorwaarde is dat de uitbreiding van parkeergarage Kweeklust is gerealiseerd. Waar mogelijk vergroenen we de Binnenstad al wel.
n.t.b.
Actiehouder
Pijler 4. Samenwerken Acties
Toelichting
2024-2027
Team Stadsontwikkeling (Duurzaamheid)
a)
Versterken en borgen van interne samenwerking voor het verbreden van bewustwording en kennis over klimaatadaptatie.
De klimaatambassadeur zet zich in om klimaatadaptatie in de gemeentelijke organisatie op de kaart te zetten en collega’s hier actief bij te ondersteunen, in elk geval collega’s bij Stadsbeheer, Mobiliteit, Ruimtelijke Ordening, Vergunningen en het Sociaal Domein.
Team Stadsbeheer
b)
We gaan in gesprek met partners in de stad over klimaatrisico’s en mogelijke maatregelen. Dit doen we in samenwerking en afstemming met onze collega’s van Economie en Communicatie. We zetten in op voor ondernemers aansprekende thema’s: vitaliteit, duurzaamheid en aantrekkelijkheid van de omgeving.
2024 - 2027
Aansluiten bij gesprekken met ondernemersverenigingen, maatschappelijke partijen, woningbouwverenigingen (etc.) om het belang van klimaatbestendigheid aan te kaarten.
Team Stadsontwikkeling (Mobiliteit, Projecten) en Stadsbeheer (openbare ruimte)
ACTIEAGENDA KLIMAATADAPTATIE 2023-2027
Planning
ACTIEAGENDA KLIMAATADAPTATIE 2023-2027
Planning
Actiehouder
55
Actieagenda klimaatadaptatie 2023-2027 Pijler 5. Regionaal Acties
a)
b)
c)
d)
56
Vergroenen van speeltuintjes in de Binnenstad en Kalkhaven (Impulsregeling)
Groenbermen Banneweg (Impulsregeling)
Klimaatbestendig rioolontwerp Gildenwijk West (Impulsregeling)
Vergroenen en ontstenen van Gorinchem (Impulsregeling)
Pijler 5. Regionaal Toelichting
Planning
In 2023 worden speeltuinen in de Binnenstad en Kalkhaven opgeknapt. Hier koppelen we klimaatadaptatieve maatregelen bij mee. Indien mogelijk dienen we projecten in voor de Rijks Impulsregeling. • Locaties binnenstad: Anna’s Hofje, Paddemoes, Kalkhaven, Oude Lombardstraat. • Locatie wijk Wijkschild, Wijdschildplein. • Locatie wijk Laag Dalem, Aart van der Leeuwstraat
2024 - 2027
In het project Banneweg vervangen we dubbele rijstroken voor groenbermen.
2024 - 2027
In de Gildenwijk West leggen we een hemelwatersysteem en klimaatadaptieve bestrating aan.
Naast de Binnenstad zijn er ook andere locaties die we concreet gaan vergroenen: • Newtonweg Kerstenlaan Bachlaan/Van Andel Spruijtlaan: circa 1.000 m2 verharding vervangen voor ruw gras • Realiseren van klimaatadaptieve parkeerplaatsen: Wijnkoperstraat, Schepenstraat, Pensionarisstraat, Drossaartstraat, Baljuwstraat, Stationsplein en voorkant Stadhuis • Dokter Schöyerstraat: aanbrengen van 2.200 m2 extra groen en 450 m2 extra wateroppervlakte. Het bestaande water voorzien we van natuurvriendelijke oevers.
2024 - 2027
2023 - 2027
Actiehouder
Acties
Toelichting
Planning
Actiehouder
Nader te bepalen met de regio.
Programmamanager RAS
e)
Werken regionaal samen voor het voeren van regionale risicodialogen.
Naast lokaal bezig zijn, blijven we ook actief bij de regionale samenwerking met klimaatadaptatie. De cyclus van Weten, Willen en Werken gaat voor de regio weer opnieuw starten. Enkele thema’s die we regionaal meenemen zijn: • Zoetwatervoorziening in tijden van extreme droogte • Een klimaatbestendig telecomsysteem • Een klimaatbestendige energievoorziening • Een klimaatbestendige industrie • Een klimaatbestendig drink- en afvalwatersysteem Hittestress bij vee Ontwikkelingen bij ProRail, provincies en Rijkswaterstaat over klimaatbestendige auto- en spoorwegen mede i.r.t. aanrijtijden hulpdiensten.
Nader te bepalen met de regio
Programmamanager RAS
f)
We werken regionaal samen voor het monitoren van ontwikkelingen bij partners.
Ontwikkelingen bij ProRail, provincies en Rijkswaterstaat over klimaatbestendige auto- en spoorwegen mede i.r.t. aanrijtijden hulpdiensten.
Nader te bepalen met de regio
Programmamanager RAS
g)
We werken regionaal samen voor het monitoren van ontwikkelingen bij partners.
In dialoog over de Zoetwatervoorziening in tijden van extreme droogte. Hierbij is o.a. aandacht voor de waterkwaliteit en voldoende waterbeschikbaarheid
Nader te bepalen met de regio
Programmamanager RAS
h)
We werken regionaal samen voor het monitoren van ontwikkelingen bij partners.
n.t.b.
Nader te bepalen met de regio
Programmamanager RAS
i)
We werken regionaal samen voor het monitoren van ontwikkelingen bij partners.
Team Onderwijs en Leefbaarheid (Buitenspeellocaties)
Team Stadsbeheer
Team Stadsbeheer
Team Stadsbeheer
ACTIEAGENDA KLIMAATADAPTATIE 2023-2027
ACTIEAGENDA KLIMAATADAPTATIE 2023-2027
57
5.2 Organisatie: Hoe verder? Klimaatadaptief denken en doen in de haarvaten van onze gemeentelijke organisatie
Evalueren en monitoren
Hoe kan communicatie en participatie hieraan bijdragen?
Samen Iedereen heeft of krijgt te maken met de gevolgen van
Dit is een eerste strategie en aanpak om Gorinchem kli-
klimaatverandering. Naast dat we de stad en onze eigen
maatbestendig en weerbaar te maken in 2050. We werken
Klimaatproof
leefomgeving hierop moeten aanpassen, betekent het ook
Om ook als gemeentelijke organisatie daadwerkelijk
cyclisch. Elke vier jaar hebben we een ijkpunt en herhalen
Het doel van communicatie en participatie is om bewoners,
dat iedereen kan bijdragen aan oplossingen. We staan aan
klimaatbestendig te kunnen worden, zetten we actief in
we de cyclus van Weten, Willen, Werken (zie Figuur 3.2).
bedrijven en maatschappelijke organisaties te stimuleren in
de vooravond van mogelijkheden en toepassingen. Het is
op een brede bewustwording van het belang van klimaat-
• Weten: Dit doen we op basis van nieuwe kennis en
het klimaatproof maken van hun huis, tuin, bedrijf of de
belangrijk van elkaar te leren, zodat we kennis en ervaringen
stad.
opdoen. Daarbij is samenwerking met de pers belangrijk
adaptatief handelen binnen de organisatie. We willen dat
inzichten.
klimaatadaptatie in de haarvaten van de organisatie gaat
• Willen: Na vier jaar evalueren we ambities, doelstellingen
zitten, want we hebben iedereen nodig. En dat betekent
en aanpak en stellen we deze bij indien nodig voor het
Focus op ´Wat kun je zelf´
naast het stimuleren van klimaatadaptief denken en doen,
halen van de hoofdambitie in 2050.
We richten ons in de communicatie en participatie op het
om te laten zien wat kan en er wat al wordt gedaan.
ook het integraal borgen in beleid en regelgeving. Het
• Werken: we stellen acties en uitvoeringsprojecten
laten zien wat je zelf kunt doen aan het klimaatproof maken
Convenant Klimaatadaptief Bouwen vormt hiervoor ons
jaarlijks bij, zoals beschreven in de voorgaande paragraaf.
van je huis, tuin, bedrijf of de stad. Een financiële
Communicatie en Participatie: het verschil
ondersteuning in de vorm van subsidies kan stimuleren een
Communicatie gaat over informeren van de omgeving.
in deze LAS, de RAS en de maatlat voor klimaatadaptieve
Daarnaast evalueren we individuele projecten, om te leren
groen dak aan te schaffen. Informatie over het effect van
Participatie is meedenken, meewerken en meebeslissen
en natuurinclusieve bebouwde omgeving (zie ook actie 2a).
hoe we klimaatadaptatie goed kunnen borgen in projecten.
vergroenen met tips hoe dit toe te passen kan een stimulans
bij gezamenlijk plannen en uitvoeringen. Naast betrekken
We willen klimaatadaptatie (blijven) borgen in ten minste
We starten dit jaar met het evalueren van project
zijn hiermee aan de slag te gaan. Kennis over bijvoorbeeld
bij beleidsplannen kan ook geparticipeerd worden in
de volgende beleidsnota’s:
Hoog Dalem, in lijn met de eisen vanuit het Convenant
het belang van regenwater opvangen kan aanzetten tot
het daadwerkelijk doen. Het plaatsen van een groen dak
• Openbare ruimte
Klimaatadaptief Bouwen. Zo onderzoeken we wat lessen en
meer planten in de tuin in plaats van tegels. Voorbeelden,
bijvoorbeeld is een vorm van meewerken. Deze vorm van
• Groenbeleid- en beheer
verbeterv oorstellen voor de toekomst zijn.
inspiratie en praktische tips zijn belangrijk. We zijn de
participatie is belangrijk bij de klimaatopgaven en het
mogelijkheden aan het onderzoeken om met een landelijk
vergroenen van de stad.
uitgangspunt, evenals de uitgangspunten zoals benoemd
• Ruimtelijke ordening en wonen • Mobiliteit
We realiseren ons dat evalueren, monitoren en bijstellen
participatieproject mee te doen voor het klimaatproof
• Gemeentelijk rioleringsplan
de nodige inzet vraagt. Maar we geloven dat het in deze
maken van je tuin, voor de komende drie jaar.
• Monumenten en/of Integraal erfgoedbeleid
onderzoekende fase noodzakelijk is, om nu en in de
• Integraal Sociaal Beleid (gezondheid)
toekomst de juiste keuzes te kunnen maken om Gorinchem
Werken aan ´Klimaatbewustzijn´
klimaatbestendig te maken.
De Klimaatadaptatiestrategie Gorinchem is een langdurig proces van bewustwording en gedragsverandering. We
Het borgen van klimaatadaptatie in de beleidsnota’s doen
geven afzonderlijk aandacht aan de klimaatopgaven
we op een natuurlijk moment. Als er bijvoorbeeld nieuw beleid opgesteld wordt of als klimaatadaptatie bij de uitvoering van huidig beleid een meerwaarde kan zijn.
Communicatie met onze bewoners en ondernemers
hitte, droogte, regenval, overstromingen, bodemdaling en biodiversiteit. Waar mogelijk maken we koppelingen met de Energietransitie (Energie opwekken en besparen). We
Jaarlijkse bijstelling van de Actieagenda
De Klimaatadaptatiestrategie maakt duidelijk dat we samen
communiceren op verschillende manieren, via diverse
voor de klimaatopgaven staan. Samenwerken met de stad,
kanalen en maken ook gebruik van landelijke acties of
met bewoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties
campagnes. We benutten hiervoor de Gemeentepagina in
Omdat we niet alles tegelijk kunnen oppakken, hebben we
en de gemeentelijke organisatie is dan ook een belangrijke
de lokale krant De Stad Gorinchem, Facebook, Instagram,
een prioritering gemaakt van de acties waar we nu als eerst
insteek in de communicatie en participatie. Uitgangspunt
onze eigen website en de Gorinchem Duurzaam weken. De
mee aan de slag willen gaan om Gorinchem klimaatbesten-
is de ambitie van de gemeente Gorinchem: “In 2050 is de
jaarlijkse
dig en weerbaar te maken. De Actieagenda concretiseren
gemeente Gorinchem aangepast aan klimaatverandering, is de
Gorinchem geven een sterke impuls aan het klimaat-
we jaarlijks en stellen we bij indien nodig. In de Actieagen-
stad effectiever groener geworden en is de biodiversiteit vergroot”
bewustzijn, waar we vier weken lang extra communiceren
Duurzaamheidsweken
Duurzaamheid.
Ook
de
van
de
regenton
gemeente
da voegen we de uitvoeringsprojecten en de projecten die
over
we indienen voor de Rijks Impulsregeling jaarlijks toe.
Bomenactie, waar bewoners zich kunnen inschrijven voor
winactie
of
een gratis boom dragen tevens bij aan klimaatbewustzijn.
58
5.2 ORGANISATIE: HOE VERDER?
5.2 ORGANISATIE: HOE VERDER?
59
Bijlage 1 Hier werkt Gorinchem aan een klimaatbestendige stad
PLACEHOLDER KAART VOLGT
60
BIJLAGE 1 HIER WERKT GORINCHEM AAN EEN KLIMAATBESTENDIGE STAD
BIJLAGE 1 HIER WERKT GORINCHEM AAN EEN KLIMAATBESTENDIGE STAD
61
Bijlage 2 Klimaatstresstest Gorinchem Deze bijlage is als apart document toegevoegd en in te zien. Daarnaast staat de klimaatstresstest gepubliceerd op de website van de gemeente Gorinchem.
62
BIJLAGE 2 KLIMAATSTRESSTEST GORINCHEM