Gorinchem gemeentefactsheet.pdf

Gemeente factsheet Gorinchem Najaar 2021

Wat is de impact van corona op de gezondheid en het welzijn van jongeren? Normaliter voeren alle GGD’en in Nederland, samen met het RIVM en GGD GHOR Nederland, eens in de vier jaar een grootschalig onderzoek uit naar de gezondheid en het welbevinden van jongeren in het regulier voortgezet onderwijs. Vanwege de coronacrisis is er in het najaar van 2021 een extra editie van dit onderzoek ingelast: de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021. Door de gegevens van deze extra meting te vergelijken (in de bijgevoegde tabel) met voorgaande meting van de Gezondheidsmonitor Jeugd 2019 krijgen we een goed beeld van de impact van corona op de fysieke en mentale gezondheid van jongeren. Met deze gemeente factsheet kunt u richting geven aan het gezondheidsbeleid van uw gemeente. Zo geven we samen de gezondheid van jongeren een boost richting de toekomst! De 22 deelnemende scholen in de regio ZHZ hebben hun eigen schoolfactsheet ontvangen, met daarin ook hun eigen resultaten en adviezen. Deze factsheets worden nabesproken op de school door de Gezonde Schooladviseur en de jeugdverpleegkundige van Jong JGZ.

Netwerk GOR (Gezondheidsonderzoek bij Rampen) De GGD’en voeren de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 uit in het kader van de Integrale (populatie-brede) Gezondheidsmonitor COVID-19. Hierbij wordt samengewerkt met GGD GHOR Nederland, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), het Nivel en ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum, samen het netwerk GOR. Het onderzoek is bedoeld om de fysieke en mentale gezondheidseffecten als gevolg van de coronacrisis onder de Nederlandse bevolking inzichtelijk te maken. ZonMw is namens het ministerie van VWS opdrachtgever van de monitor en faciliteert verbinding tussen lopende onderzoeken.

2

Leeswijzer De Corona Gezondheidsmonitor Jeugd is in het najaar van 2021 afgenomen onder jongeren in leerjaar 2 en 4 van het regulier voortgezet onderwijs. Op de volgende pagina’s zijn de belangrijkste resultaten van uw gemeente (in paars) afgezet tegen het gemiddelde van de regio Zuid-Holland Zuid (in blauw). Vanwege de betrouwbaarheid van de resultaten en de privacy van de respondenten hanteren wij bij de rapportage een minimum van 50 respondenten per leerjaar (klas 2 of klas 4) en opleidingsniveau (vmbo of havo of vwo). Indien dat aantal lager is dan 50, worden wel de totaalcijfers van uw gemeente weergeven, zonder de uitsplitsingen naar klas of opleidingsniveaus. Ook wordt een minimum van 30 respondenten die de vraag ingevuld hebben aangehouden en een minimum van 5 respondenten per antwoordcategorie. Indien deze aantallen lager liggen, worden de cijfers niet weergegeven (de kolom of tabelcel blijft dan leeg). In de factsheet staan onderwerpen die direct over corona gaan. Daarnaast zijn algemene onderwerpen weergegeven, die (vrijwel) elke editie standaard onderdeel zijn van de vragenlijst Gezondheidsmonitor Jeugd. De volledige vragenlijst is hier op onze website te vinden. Wilt u meer weten over de samenstelling van de vragenlijst, kijk dan in het achtergronddocument.

3

Kernboodschappen Op deze bladzijde vindt u de belangrijkste onderwerpen die voor uw gemeente naar voren zijn gekomen als sterk punt danwel aandachtspunt. Deze sterke- en aandachtspunten zijn relatief ten opzichte van de regio Zuid Holland Zuid. Verschillen tussen de meting in 2019 en deze meting in 2021, of tussen uw gemeente, het regionale en het landelijk gemiddelde kunt u terugvinden in de bijgestuurde tabellen en op www.hoegezondiszhz.nl

Sterke punten van uw gemeente • •

Aandachtspunten voor uw gemeente

Risico op PTSS na meemaken

•

Moeite met rondkomen

corona-gerelateerde gebeurtenis

•

Dagelijks minimaal 1 uur bewegen

Weerbaarheid

•

Stress

•

Alcohol

•

Roken

Wat kan ik als gemeente doen? Kijk met name naar uw eigen wensen en de onderwerpen waarin uw gemeente minder gunstig scoort. In de rechterkolom staan relevante websites opgenomen. De linkjes zijn aanklikbaar en verwijzen vaak direct naar de juiste webpage. Uw contactpersoon van Gezondheidsbevordering adviseert uw gemeente adviseert hier graag bij.

4

Impact van corona Coronamaatregelen grijpen in op het dagelijks

Percentage jongeren in leerjaar 2 en 4

leven van jongeren. Ook persoonlijke

van het vo in uw gemeente dat nu

gebeurtenissen die jongeren hebben

(najaar 2021) nog last heeft van

meegemaakt tijdens de coronaperiode kunnen

gebeurtenissen die ze hebben

grote impact hebben.

meegemaakt:

Gegeven advies aan scholen •

Vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) hebben alle scholen in Nederland in beeld gebracht hoe het met hun leerlingen

14%

gaat en waar knelpunten liggen. De cijfers hiernaast kunnen bevestigende danwel aanvullende inzichten geven. Vanuit het Nationaal Programma Onderwijs is een menukaart opgesteld voor scholen. Gebruik

Welke extra hulp of steun hadden jongeren nodig tijdens de coronaperiode? Had informatie nodig over leven in coronatijd

keuze te maken uit de NPO menukaart: nponderwijs.nl/po-en-vo/aan-deslag/menukaart

2%

•

Had begeleiding nodig bij schoolwerk

19%

Had hulp nodig thuis bij ruzies/problemen met ouders

3%

Had hulp nodig thuis bij zorg voor zieke familieleden

1%

Had hulp nodig bij lichamelijke klachten/pijn

3%

Had hulp nodig omdat hij/zij niet lekker in zijn/haar vel zat

de cijfers hiernaast om een onderbouwde

Heeft een verhoogd risico op een Heeft een posttraumatische posttraumatische stress stoornis (PTSS) (PTSS)

7%

6%

2% 13-jarigen Zwijndrecht Gorinchem

Ga aan de slag met de Gezonde Schoolaanpak: Welbevinden op School‘, waarin

4% 4%

5% 5%

educatie, schoolomgeving, signaleren en beleid een onderdeel zijn.

15-jarigen 15-jarigen Regio ZHZ ZHZ Relevante websites

14%

•

Steunpuntcoronazorgen.nl  Tips voor jongeren, hoe voel ik me goed?

•

Mindkorrelatie.nl  Bel, mail, chat of Whatsapp met een hulpverlener

•

Jongerenhulponline.nl  Goede hulp binnen handbereik. Snel, gratis en anoniem.

•

Gezondeschool.nl  Effectief werken aan welbevinden in het voortgezet onderwijs

5

Gezinssituatie Van gezinnen die moeite hebben met rondkomen

Gegeven advies aan scholen

Moeite met rondkomen (gezin)

en eenoudergezinnen wordt veel veerkracht en

•

improvisatie gevraagd. Lidmaatschap van (sport)clubs en het kopen van gezonde voeding zijn dan niet altijd vanzelfsprekend. Geldzorgen

Gorinchem

77%

aanpak: Welbevinden op School‘, waarin

6%

educatie, schoolomgeving, signaleren en beleid een onderdeel zijn.

kunnen leiden tot stress binnen het hele gezin. Ook ingrijpende levensgebeurtenissen kunnen van

•

Regio ZHZ

76%

3%

hechte familieband en vertonen vaker pro-sociaal

worden en gedeeld te worden met het zorgteam. Docenten kunnen trainingen Gemeente

gedrag. Als de zorgsituatie echter te intensief wordt, kunnen ook jonge mantelzorgers overbelast raken.

Regio

Geen moeite, wel opletten

volgen om problemen te signaleren en

Enige tot grote moeite

situaties bespreekbaar te maken: bijvoorbeeld de gatekeeperstraining of

Geen moeite, wel opletten

YMHFA (Youth Mental Health First Aid).

Enige tot grote moeite

Ingrijpende levensgebeurtenissen

Jonge mantelzorger

Woont bij beide ouders

72%

12%

Signaleren: problemen op mentaal vlak dienen zo vroeg mogelijk gesignaleerd te

invloed zijn op het welzijn van een jongere. Jonge mantelzorgers bijvoorbeeld hebben vaak een

Ga aan de slag met de Gezonde School-

76% Relevante websites

Heeft scheiding van ouders meegemaakt

27%

Bij beide ouders samen Gorinchem

•

Gezondeschool.nl  Effectief werken aan welbevinden in het voortgezet onderwijs.

•

Kennisbundel.nl  Omgaan met armoede op school.

•

nji.nl  Wat kan school doen voor kinderen van ouders die scheiden?

Regio ZHZ

6

Mediawijsheid Jongeren staan voortdurend met elkaar in contact via social media. Dit geeft risico's, zoals online pesten. Ook kan het zijn dat een jongere

9%

het gebruik niet meer onder controle heeft. Er kunnen dan problemen ontstaan in het dagelijks functioneren. Er is dan sprake van problematisch

Gegeven advies aan scholen

Problematisch social media gebruik

•

8%

School aanpak op het thema Mediawijsheid

8%

kan helpen bij het voorkomen en vroegtijdig

5%

signaleren van social-media verslaving bij leerlingen. Ouderbetrokkenheid is belangrijk.

gebruik. jongeren komen bijvoorbeeld slaap tekort, raffelen hun huiswerk af of voelen zich onrustig wanneer zij geen gebruik kunnen maken van social media.

13-jarigen Gorinchem

Het NJi heeft een toolbox mediaopvoeding

15-jarigen

ontwikkeld met tips om hoe men bewust en

Regio ZHZ

selectief om kan gaan met media. •

Jong JGZ organiseert enkele keren per jaar relevante live webinars voor ouders. Scholen

Ook langdurig gamen en hier niet mee kunnen

worden hierover tevoren via mail en socials

stoppen, kan problematisch worden.

geïnformeerd via hun schoolambassadeur.

Problematisch gamen hangt vaak samen met

Zie ook de website jongjgz.nl/webinairs.

problemen als sociaal isolement, eenzaamheid, verlaagde schoolprestaties, psychosomatische

•

Problematisch gamen

klachten (bijvoorbeeld slaapgebrek) en een verminderde tevredenheid over het eigen leven.

Schoolbreed inzetten van de Gezonde

Zet via de GGD praatpotten met kaartjes in om leerlingen thuis met hun ouders in gesprek te laten gaan over social media en gamen.

7% 3% 13-jarigen Gorinchem

#N/B

2%

15-jarigen Regio ZHZ

Relevante websites •

Gezondeschool.nl  Effectief werken aan mediawijsheid in het voortgezet onderwijs.

•

Trimbos.nl  Problematisch gamen, aanbevelingen voor preventie.

7

Gezondheid en geluk Gezondheid is meer dan de afwezigheid

Gegeven advies aan scholen

(Zeer) goed ervaren gezondheid

van lichamelijke klachten. Jongeren kunnen zelf het beste aangeven hoe zij hun eigen gezondheid ervaren, dit is een

•

83% 86%

86% 82%

aanpak: Welbevinden op School , waarin educatie, schoolomgeving, signaleren en

betrouwbare indicator voor de algehele gezondheidstoestand van jongeren. Een andere belangrijke indicator voor het welzijn van jongeren is hoe gelukkig zij zich

Ga aan de slag met de Gezonde School-

beleid een onderdeel zijn.

13-jarigen Gorinchem

•

15-jarigen

Signaleren: problemen op mentaal vlak dienen zo vroeg mogelijk gesignaleerd te

Regio ZHZ

worden en gedeeld te worden met het

voelen.

zorgteam. Docenten kunnen trainingen volgen om problemen te signaleren en

Voelt zich meestal (zeer) gelukkig

situaties bespreekbaar te maken: bijvoorbeeld de gatekeeperstraining of

75%

81%

13-jarigen Gorinchem

82%

YMHFA (Youth Mental Health First Aid).

75%

15-jarigen Regio ZHZ

Heeft psychische klachten

32%

22%

13-jarigen Gorinchem

24% 27% 15-jarigen Regio ZHZ

Relevante websites •

Gezondeschool.nl  Effectief werken aan welbevinden in het voortgezet onderwijs.

•

ncj.nl  Werken aan weerbaarheid.

8

Weerbaarheid, veerkracht & vertrouwen Weerbaarheid is de basis voor een goede

Gegeven advies aan scholen

psychische gezondheid. Weerbare jongeren hebben zelfvertrouwen en kunnen goed voor

•

Is voldoende weerbaar

zichzelf opkomen, met respect voor anderen.

De school kan de mentale weerbaarheid van leerlingen bevorderen door zorg te

Zij kunnen ook, al dan niet na een periode

dragen voor een positief schoolklimaat. Er

van experimenteren, gezonde keuzes maken

zijn duidelijke gedragsregels en er wordt

ten aanzien van de eigen leefstijl.

89%

87%

97%

actief gereageerd op sociaal onveilige

91%

situaties en ongewenst gedrag als pesten.

Het leven biedt de nodige uitdagingen voor

•

jongeren en het is belangrijk dat zij veerkrachtig zijn. Emotionele veerkracht is je vermogen om goed om te gaan met moeilijkheden, tegenslagen, veranderingen

13-jarigen Gorinchem

Ga aan de slag met de Gezonde Schoolaanpak: Welbevinden op School‘, waarin

15-jarigen

educatie, schoolomgeving, signaleren en

Regio ZHZ

beleid een onderdeel zijn. •

en stress. Je bent in staat om in moeilijke

Signaleren: problemen op mentaal vlak dienen zo vroeg mogelijk gesignaleerd te

tijden positief, toekomstgericht en sterk te

worden en gedeeld met het zorgteam.

blijven, oftewel: 'terug of op te veren'.

Docenten kunnen trainingen volgen om problemen te signaleren en situaties

Vertrouwen in de toekomst 13%

Vindt het makkelijk om stressvolle gebeurtenissen te doorstaan

47%

45%

45%

gatekeeperstraining of YMHFA (Youth Mental Health First Aid).

46%

Weinig (cijfer 5 of lager) Matig / redelijk (cijfer 6 of 7)

51%

bespreekbaar te maken: bijvoorbeeld de

Relevante websites

Veel (cijfer 8 of hoger)

13-jarigen Gorinchem

15-jarigen

•

Gezondeschool.nl  Effectief werken aan welbevinden in het voortgezet onderwijs.

•

ncj.nl  Werken aan weerbaarheid.

Regio ZHZ

9

Eenzaamheid en suïcidegedachten Eenzaamheid onder jongeren kan diverse oorzaken hebben. Zo kunnen ze zich

Gegeven advies aan scholen

Heeft zich in het afgelopen jaar eenzaam gevoeld

•

buitengesloten voelen binnen de groep, of ze missen een hechte/intieme band met iemand. Maar denk ook aan andere zaken zoals een

35%

dan contact op met de JGZ-

35%

verpleegkundige van uw school. •

verhuizing, gepest worden of het hebben van een depressie. Ook door coronamaatregelen kan

13%

eenzaamheid toenemen. Eenzaamheid onder leerlingen kan toenemen door de coronamaatregelen. Zij missen het

Soms tot altijd Gorinchem

preventie via 0800-0113 (24/7 bereikbaar) en 113.nl.

Vaak tot altijd

•

Regio ZHZ

worden en gedeeld te worden met het zorgteam. Docenten kunnen trainingen

leeftijd is juist een belangrijke periode om zichzelf

volgen om problemen te signaleren en

te ontwikkelen, ook in sociale contacten.

situaties bespreekbaar te maken: bv de

Er lijken signalen te zijn dat meer jongeren weleens

Gezondheidsmonitor Jeugd 2019, toen deze

Signaleren: problemen op mentaal vlak dienen zo vroeg mogelijk gesignaleerd te

daarnaast zijn veel activiteiten afgelast. Deze

Deze cijfers zijn niet vergelijkbaar met de

Leerlingen kunnen anoniem contact opnemen met Stichting 113 Zelfmoord-

12%

contact met de medeleerlingen op school en

denken aan suïcide.

Heeft u zorgen over een leerling, neem

gatekeeperstraining of YMHFA (Youth Mental Health First Aid).

Heeft er in het afgelopen jaar (heel) vaak serieus aan gedacht een einde aan het leven te maken

vragen niet waren opgenomen in de vragenlijst.

Relevante websites • Steunpuntcoronazorgen.nl  Tips voor jongeren, hoe voel ik me goed?

7%

4%

13-jarigen Gorinchem

#N/B

Mindkorrelatie.nl  Bel, mail, chat of Whatsapp met een hulpverlener.

•

Jongerenhulponline.nl  Goede hulp binnen handbereik. Snel, gratis en anoniem.

•

Gezondeschool.nl  Effectief werken aan welbevinden in het voortgezet onderwijs.

•

113.nl  Suïcidepreventie

4%

15-jarigen Regio ZHZ

•

10

Bewegen en sporten Het advies voor jongeren is om elke dag minimaal een uur te bewegen. Niet alleen sporten bij een

Gegeven advies aan scholen

Beweegt dagelijks minstens 1 uur

•

club, maar ook bewegen buiten clubverband,

Langer, vaker en intensief bewegen

zoals skaten, kranten bezorgen of naar school

bevordert leerprestaties, geheugen en

fietsen, telt mee. Door de coronacrisis werden veel

concentratie. Om bewegen onder

sportclubs tijdelijk gesloten. Het werd daardoor belangrijker om op eigen initiatief en in de eigen buurt mogelijkheden te vinden om te bewegen.

15%

11%

13%

schooltijd te stimuleren kan de school

16%

bewegend leren invoeren via allesoversport/praktijkvoorbeelden sport en bewegen op school, waardoor leerlingen

Een buurt en schoolomgeving die uitdaagt om buiten veelzijdig in beweging gekomen is hierdoor nog belangrijker geworden.

13-jarigen Gorinchem

niet meer de hele dag stil zitten.

15-jarigen

•

Via een buurtsportcoach kan naschoolse sport worden gestimuleerd.

Regio ZHZ

•

Om te voldoen aan de beweegnorm, zouden

Stimuleer jongeren om met de fiets of lopend naar school te komen.

leerlingen elke dag een uur aan matig intensieve •

inspanning moeten doen. Langer, vaker en/of

Uw vakdocenten lichamelijke opvoeding

intensiever bewegen geeft extra

kunnen bij de KVLO terecht voor informatie

gezondheidsvoordeel.

over dit onderwerp. •

Sport wekelijks bij een club, vereniging of sportschool

70%

69%

70%

Moedig leerlingen aan om in de pauze een rondje te wandelen of te bewegen.

•

Zorg voor meer hoge tafels om staand te pauzeren op school.

66%

Relevante websites

13-jarigen Gorinchem

15-jarigen Regio ZHZ

•

Kvlo.nl  Gezonde school: bewegen en sport.

•

Gezondeschool.nl  Effectief werken aan bewegen en sport in het voortgezet onderwijs.

11

Alcohol Teveel en onverantwoord alcoholgebruik is niet goed voor de gezondheid, vooral voor jongeren

Gegeven advies aan scholen

Heeft afgelopen 4 weken alcohol gedronken

•

onder de 18 jaar. Jongeren zijn extra kwetsbaar.

45%

De hersenen zijn nog volop in ontwikkeling en ze lopen sneller een alcoholvergiftiging op.

Ga aan de slag met de Gezonde Schoolaanpak roken, alcohol- en drugspreventie:

Educatie: Helder op School; Frisse Start

35%

(brugklas), Samen Fris (voor havo klas 2 en 3;

Alcoholgebruik kan minder goede

vmbo-b/k klas 2 en 3; vmbo-t klas 2 en 3), In

schoolprestaties en schoolverzuim veroorzaken.

Charge (voor leerlingen vanaf 16 jaar, geschikt

14%

Hoe jonger je begint met alcohol, des te groter de

7%

kans is dat je daar later verslaafd aan raakt.

13-jarigen Gorinchem

voor havo/vwo (klas 4/5/6) en voor de eerste

15-jarigen

twee leerjaren van het mbo niveau 3 en 4). Schoolomgeving: De norm is NIX18; niet roken,

Regio ZHZ

niet drinken en geen drugs gebruiken tot 18 jaar. Maak alle schoolactiviteiten alcohol-, rook- en drugsvrij. Dus ook de activiteiten buiten het schoolterrein, zoals schoolreizen en eindexamengala’s. En laat dat ook gelden voor medewerkers, ouders en verzorgers.

Heeft in de afgelopen 4 weken 5 of meer drankjes bij 1 gelgenheid gedronken

Signaleren en Beleid: stel een helder beleid op. •

38%

themacertificaat roken, alcohol- en drugspreventie.

24% 5%

Relevante websites

8%

13-jarigen Gorinchem

Werk toe naar het Gezonde School

15-jarigen

•

Nix18.nl  Over alcoholafspraken.

•

Gezondeschool.nl  Effectief werken aan roken, alcohol- en drugspreventie in het voortgezet onderwijs.

•

Trimbos.nl  Helder op School.

•

GGD magazine  Magazine Nix 18: het beste voor het puberbrein.

Regio ZHZ

12

Roken en drugs Roken is in Nederland de belangrijkste oorzaak van voortijdige sterfte. Ook passief

Gegeven advies aan scholen

Rookt (tenminste wekelijks)

•

roken (meeroken) schaadt de gezondheid.

aanpak roken, alcohol- en drugspreventie:

Daarnaast kopiëren kinderen vaak gedrag.

Educatie: Helder op School; Frisse Start (brugklas),

Als kinderen anderen zien roken, lijkt dat normaal en misschien zelfs aantrekkelijk. Het

(voor havo klas 2 en 3; vmbo-b/k klas 2 en 3; vmbo-

6%

extra kwetsbaar. Nicotine maakt dat het impulsiviteit toeneemt. Ook raken kinderen

Smoke Free Challenge (klas 1 en 2), Samen Fris

10%

puberbrein is nog in ontwikkeling en daardoor concentratievermogen afneemt en de

Ga aan de slag met de Gezonde School-

2%

#N/B 13-jarigen

sneller verslaafd aan roken. Een rookvrij terrein

Gorinchem

beschermt hen hiertegen, en ook tegen de

15-jarigen Regio ZHZ

t klas 2 en 3), In Charge (voor leerlingen vanaf 16 jaar, geschikt voor havo/vwo (klas 4/5/6) en voor de eerste 2 leerjaren van het mbo niveau 3 en 4). Schoolomgeving: De norm is NIX18; niet roken, niet drinken en geen drugs gebruiken tot 18 jaar. Maak alle schoolactiviteiten alcohol-, rook- en drugsvrij.

schadelijke gevolgen van meeroken. Rookvrij

Dus ook de activiteiten buiten het schoolterrein,

opgroeien moet vanzelfsprekend zijn.

zoals schoolreizen en eindexamengala’s. En laat dat ook gelden voor medewerkers, ouders en

Voor jongeren is het gebruik van drugs bijzonder schadelijk, omdat het puberbrein

verzorgers.

Heeft ooit wiet of hasj gerookt

Signaleren en Beleid: stel een helder beleid op. •

nog in ontwikkeling is. Het verstoort die

themacertificaat roken, alcohol- en

16%

ontwikkeling en kan van invloed zijn op het

drugspreventie.

karakter en gedrag. Dit kan leiden tot slechtere schoolpresentaties en verzuim. Hoe

10%

vroeger jongeren starten met drugsgebruik, hoe vaker ze het gebruiken en hoe groter de kans is op verslavingen.

2%

Gorinchem

Relevante websites • Nix18.nl  Over afspraken maken.

1%

13-jarigen

Werk toe naar het Gezonde School

15-jarigen Regio ZHZ

• Smokefreechallenge.nl  Doe mee! • Rookvrijschoolterrein.nl  Praktische hulpmiddelen voor een rookvrij schoolterrein. • Gezondeschool.nl  Effectief werken aan roken, alcohol- en drugspreventie in het voortgezet onderwijs. • Trimbos.nl  Helder op School.

13

Slapen Slaap is essentieel voor de gezondheid. Bijna de helft van alle pubers (14-17 jaar) voelt zich

Gegeven advies aan scholen

Voelt zich (bijna) dagelijks overdag slaperig of moe

niet goed uitgerust ’s morgens, zo blijkt uit onderzoek door de Hersenstichting. Veel jongeren zitten nog tot laat in de avond achter een beeldscherm, waardoor ze meer slaapklachten ervaren. Slechte slaap leidt tot verminderde aandacht op school en heeft daarmee effect op de leerprestaties (concentratie én geheugen).

Gebruik lespakket Charge Your Brainzzz.

•

Voeg een slaapoefentherapeut toe aan het Zorg Advies Team. Deze kan gedrag,

29%

27% 17%

•

gerelateerd aan slaapgebrek snel in kaart

19%

brengen. •

schermlicht in de avond beter kunnen

13-jarigen Gorinchem

vermijden.

15-jarigen •

Regio ZHZ

de leerling in de avond nog wakker kan

bewegen en overgewicht en heeft het een stemming en gedrag. Niet alleen de duur van de slaap is een reden tot slecht slapen, ook de kwaliteit speelt hierin een rol. Slecht slapen (duur en kwaliteit) heeft

Vul als docent niet ‘s avonds laat nog cijfers of andere informatie online in, wat

Ook kan het leiden tot minder energie om te negatieve invloed op mentale gezondheid,

Bespreek met leerlingen waarom zij blauw

houden.

Voelt zich overdag moe of slaperig door niet in slaap kunnen komen of 's nachts wakker liggen

26%

24% 19%

•

Betrek ouders via chargeyourbrainzzz.nl

•

Zorg voor een niet te hoge huiswerklast.

22%

meerdere oorzaken: •

beeldscherm/mediagebruik

•

piekeren

•

grote huiswerklast

Relevante websites

13-jarigen Gorinchem

15-jarigen Regio ZHZ

• • •

Chargeyourbrainzzz.nl  Hét lespakket over slaap in het voortgezet onderwijs. Hersenstichting.nl  Praktische tips en informatie over slaap en jongeren. ncj.nl  Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen.

14

School en spijbelen Het is in ieders belang dat jongeren naar

Vindt het harstikke leuk op school

Gegeven advies aan scholen

school gaan en een diploma behalen. Als jongeren spijbelen of zich vaak ziek melden, dan kan er meer aan de hand zijn.

•

51%

52%

Schoolverzuim kan verschillende oorzaken

47%

oorzaken heeft, is een snelle en veelzijdige aanpak nodig. Ouders zijn de belangrijkste

42%

partner binnen de aanpak van

hebben, waaronder problemen in de sociaal-

schoolverzuim. Betrek ouders daarom

emotionele ontwikkeling of in de gezinssituatie van de leerling.

vanaf het begin en informeer hen over de

13-jarigen Gorinchem

Verzuim kan invloed hebben op de omgang

te ondernemen acties. Het is belangrijk om

15-jarigen

duidelijke onderlinge afspraken te maken

Regio ZHZ

en een helder stappenplan te volgen.

met klasgenoten, op de zelfstandigheid en het

•

zelfoplossend vermogen van de leerling.

Voor advies en ondersteuning hierbij kunt u contact opnemen met de consulent

Verzuim kan ook leiden tot leerachterstanden,

Leerplicht van uw school.

uitstroom naar een lager onderwijsniveau of voortijdig schoolverlaten.

Omdat schoolverzuim verschillende

Heeft in de afgelopen 4 weken weleens een lesuur gespijbeld

18%

15%

10% 6% 13-jarigen Gorinchem

15-jarigen Regio ZHZ

Relevante websites •

Lvszhz.nl  Leerplicht en voortijdig schoolverlaten (LVS) helpt jongeren, ouders en scholen als naar school gaan even niet lukt.

15

Gehoor Muziek luisteren via een koptelefoon, een avond stappen, naar een concert gaan: het lijkt onschuldig, maar het geluid

Gegeven advies aan scholen

Heeft na het luisteren van muziek wel eens last van het gehoor

Op het gebied van gehoorveiligheid kan de school verschillende maatregelen nemen.

staat al snel te hard. Zo hard zelfs, dat veel jongeren blijvende schade aan hun gehoor oplopen (gehoorverlies, oorsuizingen (tinnitus) en geluidsvervorming).

19%

24%

31%

•

(waar het geluidsniveau wordt beperkt en

27%

goede gehoorbescherming wordt verstrekt). Kijk daarvoor op

Gehoorschade ontstaat wanneer het gehoor te vaak en te lang aan te harde geluiden wordt blootgesteld. Deze schade kan worden voorkomen door bewust om te gaan met

13-jarigen Gorinchem

Organiseer gehoorveilige schoolfeesten

https://www.veiligheid.nl/gezond-

15-jarigen

gehoor/professionals/scholen.

Regio ZHZ

•

Hanteer veilige geluidsniveaus in praktijklokalen en gymzalen.

volumeknop, gehoorbescherming te dragen

•

en de oren rust te geven.

Geef voorlichting over risico’s van harde muziek en lawaai en preventie van gehoorschade door het afnemen van een

Gehoorschade kan leiden tot communicatie-

risicovragenlijst en een hoortest.

en concentratieproblemen, verhoogde

•

bloeddruk, slaapproblemen, vermoeidheid,

Kijk op VeiligheidNL of op Oorcheck, voor lessen van een uur voor biologie,

verminderde (leer)prestaties, depressie en een

maatschappijleer en natuurkunde en waar

sociaal isolement.

leerlingen ook zelf tests kunnen doen.

Op jonge leeftijd gehoorschade oplopen, kan grote gevolgen hebben voor de opleiding en carrièreperspectieven van een leerling.

Relevante websites

• •

Veiligheid.nl  Tips voor scholen. Oorcheck.nl  Informatie en lesmateriaal over gehoor, gehoortest en gehoorbescherming.

16

Pesten Pesten vindt vaak plaats op en rond school,

Is in de afgelopen 3 maanden op school gepest

Gegeven advies aan scholen

waardoor jongeren met tegenzin naar school

•

kunnen gaan. Pesten kan leiden tot een vervelende sfeer in de klas en kan escaleren in grote individuele, maar ook klassikale problemen. Bij online (cyberpesten) is de

een actief beleid te voeren: voer een anti-

10%

9%

pest protocol in. Het is verplicht om beleid te

6%

drempel om grenzen te overschrijden lager dan

voeren dat gericht is op het voorkomen,

6%

aanpakken en tegengaan van pesten (wet Veiligheid op school).

in de ‘echte’ wereld. Uit onderzoek (2017) onder 81 jongeren blijkt het pesten zelfs een van de risicofactoren is voor

Het wordt sterk aanbevolen om als school

13-jarigen Gorinchem

•

15-jarigen

Ga aan de slag met de Gezonde Schoolaanpak: Welbevinden op School‘, waarin

Regio ZHZ

educatie, schoolomgeving, signaleren en beleid een onderdeel zijn.

suïcide. Bijna de helft van de door suïcide •

overleden jongeren was volgens het onderzoek

Ook www.leerenveerkracht.nl biedt een

op school gepest, waardoor hun zelfwaardering

schoolbreed programma gericht op het

onder druk kwam te staan.

mentaal gezond blijven van leerlingen en leerkrachten. •

Is in de afgelopen 3 maanden online gepest

Het NJi heeft een praktische signaalkaart https://www.nji.nl/nl/Kennis/Dossier/Pesten/ Aanpak/Wat-kan-school-doen over pesten, die scholen kunnen gebruiken bij het

7% 5%

terugdringen van pestgedrag.

8% 6%

Relevante websites

13-jarigen Gorinchem

15-jarigen Regio ZHZ

• • •

Gezondeschool.nl  Effectief werken aan welbevinden in het voortgezet onderwijs. Schoolenveiligheid.nl  Het anti-pest protocol op school. 113.nl  Suïcidepreventie in het onderwijs.

17

Stress De stress/druk die het werken aan goede schoolresultaten en een levendig sociaal leven

Gegeven advies aan scholen

Voelt zich (zeer) vaak gestresst door één of meer factoren

•

oplevert, lijkt zich op steeds jongere leeftijd voor te doen. Dit heeft consequenties voor de mentale gezondheid van jongeren en kan zelfs leiden tot een burn-out. Ook kan het gebruik

45%

45% 35%

aanpak: Welbevinden op School‘, waarin

45%

educatie, schoolomgeving, signaleren en beleid een onderdeel zijn. •

van sociale media leiden tot klachten,

www.leerenveerkracht.nl biedt een schoolbreed programma gericht op het

bijvoorbeeld doordat een onrealistisch ideaalbeeld ontstaat.

Ga aan de slag met de Gezonde School-

13-jarigen Gorinchem

mentaal gezond blijven van leerlingen en

15-jarigen

leerkrachten.

Regio ZHZ

•

Praktische lessen in de klas: ncj.nl/je-breinde-baas/lespakket/stress-onder-controle

•

Het is belangrijk om leerlingen veerkrachtig te maken, zodat zij beter kunnen omgaan met de prestatiedruk en andere uitdagingen van het leven. Geef op school structureel aandacht hieraan binnen de lessen. Zorg voor een veilig schoolklimaat waarin iedereen zich prettig voelt. Zorg er voor dat er structureel aan het welbevinden van docenten gewerkt wordt. Met de hoge werkdruk is dat extra belangrijk.

Relevante websites •

Gezondeschool.nl  Effectief werken aan welbevinden in het voortgezet onderwijs.

•

ncj.nl  Lessenserie Stress onder controle.

•

nji.nl/nieuws  Jongere ervaart meeste stress door school.nveerkracht.nl

18

Seks en sexting Het is belangrijk dat jongeren weten hoe ze veilig kunnen vrijen en van seks kunnen

Gegeven advies aan scholen

Heeft ooit seksuele gemeenschap gehad

genieten. Het kunnen aangeven van wensen

•

20%

en grenzen is daarbij belangrijk, zowel in live

seksuele vorming in de breedste zin van het woord. Maak veilig vrijen, wensen en

15%

situaties als online. Dit voorkomt situaties van

grenzen, soa, zwangerschap en seksuele

grensoverschrijding. Bescherming tegen

diversiteit bespreekbaar. Dit kan met behulp

onverwachte zwangerschap en soa is ook van belang; dan kunnen jongeren vervolgens onbezorgde seks hebben. Ook onderwerpen als seksuele diversiteit en culturele diversiteit zijn belangrijk.

van lespakketten van Lang leve de liefde of

2%

3%

13-jarigen Gorinchem

de Gezonde School. •

15-jarigen

•

De GGD kan voorlichting geven in de klas over soa, veilig vrijen en anti conceptie.

•

berichten, foto’s of filmpjes van jezelf via je zolang het niet ongewenst gebeurt, want dan

Dit kan met behulp van lespakketten van Lang leve de liefde of de Gezonde School.

Regio ZHZ

Sexting is het versturen van seksueel getinte mobiele telefoon of tablet. Dat is prima,

Geef voorlichting op het gebied van

Jong JGZ organiseert enkele keren per jaar relevante live webinars voor ouders. Scholen

Heeft in de afgelopen 6 maanden een naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf aan iemand anders gestuurd.

worden tevoren via mail en socials geïnformeerd via hun schoolambassadeur.

is er sprake van grensoverschrijding. Het is

Zie ook de website jongjgz.nl/webinars.

belangrijk om daar vanuit preventie aandacht aan te besteden bij jongeren.

4% #N/B

3%

2%

13-jarigen Gorinchem

Revelante websites •

15-jarigen Regio ZHZ

• • •

Gezondeschool.nl  Effectief werken aan relaties en seksualiteit in het voortgezet onderwijs. sense.info/nl  Voor al je vragen over seks. iedereenisanders.nl  Ontdekkingstocht naar je identiteit. GGDZHZ.nl  Seksuele Gezondheid GGD ZuidHolland Zuid.

19

Contact Heeft u nog vragen? Neem dan contact op met de volgende personen:  Heeft u vragen over interventies en wilt u advies over wat bij uw gemeente past en wat de mogelijkheden zijn? Neem dan contact op met uw contactpersoon van Gezondheidsbevordering.  Voor advies en ondersteuning over leerverzuim en spijbelen kunt u contact opnemen met de consulent Leerplicht van uw gemeente. LVS (Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten) helpt jongeren, kinderen en hun ouders als naar school gaan even niet lukt.  Heeft u vragen over (de uitvoering van) het onderzoek? Neem dan contact op met de Onderzoekers Publieke Gezondheid van de GGD Zuid-Holland Zuid: Chantal Kenens, bereikbaar via 078-7708500. Meer weten? Als aanvulling op de resultaten in dit gemeenteprofiel, vindt u op ons digitale dashboard een aantal aanvullende indicatoren, en alle trends en uitsplitsingen naar leerjaar, geslacht en onderwijstype. www.hoegezondiszhz.nl

20 20