Bijlage 9 activiteitenplan Wet natuurbescherming
Tekst van het document
In het kader van de Wet natuurbescherming
Plangebied: Complex 504 + 514 + 518, Gorinchem Opsteller(s): R.C.H. Van Marrewijk
In het kader van de Wet natuurbescherming Colofon Plangebied
Complex 504 + 514 + 518, Gorinchem
Opsteller(s)
R.C.H. Van Marrewijk
Datum
9-12-2022
Versienummer
01
Rapportkenmerk
ER20221004v01 40
Opdrachtgever
Stichting Poort6
Contactpersoon
Alex Looy
Kwaliteitscontrole
C.E. Bakker
Projectleider
L. Boon
Wijze van citeren
R.C.H. Van Marrewijk. 2022. Activiteitenplan huismus, gierzwaluw en vleermuizen. In het kader van de Wet natuurbescherming. Plangebied: Complex 504 + 514 + 518, Gorinchem. Kenmerk: ER20221004v01. Ecoresult B.V., Alblasserdam
Ecoresult B.V. Edisonweg 10-320 2952 AD Alblasserdam 078 75 184 12 info@ecoresult.nl www.ecoresult.nl
© copyright Ecoresult B.V. 2022
2
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteursrechthebbende. Ecoresult B.V. kan door opdrachtgever niet aansprakelijk worden gesteld voor schade die voortvloeit uit gebruik van data of gegevens of door toepassing van aanbevelingen en conclusies, die zijn opgenomen in deze rapportage.
Inhoudsopgave 1
2
Inleiding Algemene gegevens
5 5
Aanleiding Deskundigheid Aangevraagde soorten Termijn ontheffingsaanvraag Omschrijving plangebied Algemeen
5 5 5 5 7 7
2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.3.4 3
4
Werkwijze nader onderzoek Het protocol
7 8 8 8 9 9 11 11
Onderzoeksmomenten Onderzoeksmaterialen
11 13
Volledigheid onderzoek 3.4.1 Algemeen 3.4.2 Huismus 3.4.3 Gierzwaluw 3.4.4 Vleermuizen Resultaten nader onderzoek
13 13 14 14 14 16
4.4.1 5
Beschrijving Geplande ingrepen Omschrijving werkzaamheden Methode uitvoering: materieel en werkwijze Werkplanning, werktijden en realisatieperiode Nieuwe situatie en (ontwerp-)tekening
Algemeen Huismus
16 16
Gierzwaluw Vleermuizen
18 19
Gewone dwergvleermuis Conclusie onderzoeksresultaten
19 20
Overtreding verbodsbepalingen & wettelijk belang Algemeen Overtreding verbodsbepalingen Vogelrichtlijnsoorten 5.2.1 Huismus 5.2.2 Gierzwaluw Overtreding verbodsbepalingen Habitatrichtlijnsoorten
22 22 22 22 22 22
5.3.1
22 23 23 24
5.4.1
Gewone dwergvleermuis Wettelijk belang Vogelrichtlijnsoorten Volksgezondheid Wettelijk belang habitatrichtlijnsoorten
3
5.5.1
6
Dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van redenen van sociale of economische aard en met inbegrip van voor het milieu wezenlijke gunstige effecten. Maatregelen Algemeen
24 27 27
Maatregelen voorafgaand aan de werkzaamheden Tijdelijke verblijfplaatsen Functioneel leefgebied in tijdelijk situatie Ongeschikt maken van de huidige verblijfplaatsen Maatregelen ten tijde van de werkzaamheden Permanente verblijfplaatsen
27 27 29 29 30 30
Permanent groen huismussen Maatregelen na afronding van de werkzaamheden Alternatieven Locatie Alternatieve inrichting Alternatieve werkwijzen
32 33 35 35 35 35
6.2.1 6.2.2 6.2.3 6.3.1 6.3.2 7
Alternatieve planning Cumulatieve effecten
36 36
Gunstige staat van instandhouding Staat van instandhouding Huismus
36 37
8
Staat van instandhouding Gierzwaluw Staat van instandhouding vleermuizen 7.8.1 Gewone dwergvleermuis Geraadpleegde bronnen Literatuur Internet
Ecoresult B.V. december 2022
37 38 38 40 40 40
4
1
Inleiding Algemene gegevens Projectnaam: Naam aanvrager:
Complex 504 + 514 + 518, Gorinchem Stichting Poort6
Contactpersoon: Adres:
A. Looy Schelluinsestraat 3, 4200 AP Gorinchem, Postbus 630 (0183) 66 9306 ALooy@poort6.nl
Telefoonnr: E-mail:
Aanleiding De aanleiding tot het aanvragen van de ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming en het opstellen van het bijbehorende activiteitenplan is de voorgenomen sloop en nieuwbouw werkzaamheden in het plangebied: de complexen 504, 515 en 518 aan het Schrijverslaantje, Van Goghstraat, HP de Biestraat en de Marinus Spronklaan in Gorinchem, Provincie Zuid-Holland. Door het voornemen worden de verbodsbepalingen in artikel 3.1 lid 2 en artikel 3.5 lid 2 + 4 van de Wet natuurbescherming overtreden. Hierdoor is het aanvragen van een ontheffing noodzakelijk.
Deskundigheid De medewerkers van Ecoresult B.V. voldoen aan de eisen die gesteld worden aan een ecologische deskundige vanuit Rijksdienst voor Ondernemend Nederland1 (RVO).
Aangevraagde soorten Deze ontheffing wordt aangevraagd voor de volgende soorten en functies (zie Tabel 1): Tabel 1: Soorten (algemene naam en wetenschappelijke naam), functies en verbodsbepalingen waar ontheffing voor zal worden aangevraagd. Beschermingsregime
Soort
Wetenschappelijke naam
Vogelrichtlijn
Huismus
Passer domesticus
Gierzwaluw Habitatrichtlijn
Gewone dwergvleermuis
Functies
Verbodsbepalingen
Vaste rust- en Artikel 3.1 lid 2 verblijfplaatsen en essentieel leefgebied Apus apus Vaste rust- en Artikel 3.1 lid 2 verblijfplaatsen Pipistrellus pipistrellus Vaste rust- en artikel 3.5 lid 2 + 4 verblijfplaatsen
Termijn ontheffingsaanvraag De ontheffing wordt aangevraagd voor de periode van 1 augustus 2023 tot en met 31 december 2028. De ontheffingstermijn wordt aangevraagd voor een periode van vijf jaar. Deze periode staat in
1 https://www.rvo.nl/onderwerpen/agrarisch-ondernemen/beschermde-planten-dieren-en-natuur/ruimtelijke-
ingrepen/ontheffing-vrijstelling/ecologisch-deskundige
Ecoresult B.V. december 2022
5
verhouding met de duur van de activiteiten welke leiden tot overtreding van de verbodsbepaling en de inzet van compenserende maatregelen.
Ecoresult B.V. december 2022
6
2
Omschrijving plangebied Algemeen Het plangebied is gelegen in het midden van de gemeente Gorinchem, Provincie Zuid-Holland. Het betreft de complexen 504, 515 en 518 bestaande uit ééngezinswoningen gelegen aan het Schrijverslaantje, Van Gochstraat, HP de Biestraat en de Marinus Spronklaan (zie Figuur 1). Het gehele plangebied gaat worden gerenoveerd, hierbij worden ook straten opengehaald en nieuwen nutsaansluitingen aangelegd, tevens wordt de openbaren ruimten anders ingericht.
Figuur 1 Ligging van het plangebied (rood omlijnd). Voor de regionale ligging, zie kaartinzet rechtsboven. Bron: PDOK
Beschrijving • • • • • • • •
Het plangebied betreft ééngezinswoningen met twee woonlagen en een vliering. De bebouwing kent een dakpannen zadeldak met dakkapellen, stenen schoorstenen en uitpandige regenpijpen. De muren zijn opgebouwd uit baksteen. Op enkele plaatsen bevinden zich openingen in het gebouwoppervlak: open stootvoegen en kieren bij de aansluiting van het dak op de gevel. Alle woningen zijn (voor zover vast kunnen stellen) bewoond. Opgaande begroeiing maakt geen onderdeel uit van het plangebied. In de (kleine) tuinen staan cultivars en heggen. Open water (watergangen, poelen etc.) en vochtige tot natte terreinen (natuurvriendelijke oevers etc.) zijn afwezig binnen het plangebied. Gazons met solitaire bomen en plantsoenen zijn in de directe omgeving aanwezig. Verlichting is aanwezig in de vorm van straatverlichting (in de directe omgeving).
Ecoresult B.V. december 2022
7
Geplande ingrepen 2.3.1
Omschrijving werkzaamheden De geplande werkzaamheden zijn als volgt: • De complexen zullen gesloopt worden en op locatie verschijnt nieuwbouw. • Renovatie en herinrichting van de openbare ruimte in de M. Spronklaan, van Goghstraat en de Biestraat. • Mogelijke rioleringswerkzaamheden in de Kamplaan en het Schrijverslaantje
2.3.2
Methode uitvoering: materieel en werkwijze Per fase start de bouw nadat het (deel)plangebied bouwrijp is gemaakt. Bij het bouwrijp maken (slopen woningen/bergingen, waar nodig verwijderen van bomen, heggen en struiken, grondwerkzaamheden, aanleg bouwwegen). De bouwwerkzaamheden bestaan in hoofdzaak uit: • heien paalfundering; • aanleg bodemlussen voor individuele bodemwarmtepompen • bouwen / monteren casco (wanden, vloeren, gevels, dak); gebruik bouwsteigers, mobiele kranen e.d.; • installaties en afbouw; • herinrichten openbaar gebied, waaronder straten, fiets- en voetgangersvoorzieningen, parkeerplaatsen, openbaar groen, hagen als afscheiding van privé tuinen met het openbaar gebied; werkzaamheden worden met het nodige (zwaar) materieel uitgevoerd; • tijdens de werktijden is de bouwplaats voor zonsopgang en na zonsondergang verlicht met bouwlampen; buiten de werktijden is de bouwplaats na zonsondergang tot voor zonsopgang in het kader van veiligheid spaarzaam verlicht.
Ecoresult B.V. december 2022
8
2.3.3
Werkplanning, werktijden en realisatieperiode Het project bestaat uit 130 sociale huurwoningen, welke worden gesloopt en waar nieuwbouw voor terug komt. De planning dit project is als volgt (zie Figuur 2): • Woningen onbewoond eind 2023 • Start sloop en bouwrijp maken: voorbereiding januari 2024 tot en met juli 2024 • Start bouw: augustus/september 2024 •
Oplevering woningen/ afronden woonrijp maken: december 2025
Indicatieve maandenplanning sloop Haarwijk Oost 6-12-2022 AL planning Sloop en bouwrijp maken
Algemeen Eerste gesprekken Gemeente Besluit doorgang ontwikkelingen intern Poort6 (RvC) Haarwijk Oost uitverhuizen huurders tijdelijke verhuur voorbereiding sloop onderzoek archeologie verkennend bodemonderzoek maken sloopbestek selectie sloopbedrijven aanbesteding sloopwerken vergunning / melding voor-/najaarsonderzoek F&F aanvraag ontheffing Omgevingsdienst ZHZ mitigerende maatregelen en ecologisch werkprotocol ontoegankelijk maken te slopen woningen afsluiten nutsvoorzieningen asbestinventarisatie (destructief onderzoek t.b.v. sloop)
dec
nov
okt
sept
aug
jul
jun
mei
april
mrt
feb
jan
dec
nov
okt
sept
2026 aug
jul
jun
mei
april
mrt
feb
jan
dec
nov
okt
sept
2025 aug
jul
jun
mei
april
mrt
feb
jan
dec
nov
okt
sept
2024 aug
jul
jun
mei
april
mrt
feb
jan
dec
nov
okt
sept
2023 aug
jul
mei
april
mrt
feb
jan
dec
2022 nov
okt
sept
aug
jul
2021
jun
Datum: Opgesteld: Status:
4 oktober 24 maanden 22 maanden
afhankelijk oplevering nieuwbouw vZomerenlaan (ca. 35 bewoners krijgen nb woning toegewezen daar)
gereed gereed
gereed
uitvoering sloop bouwrijkmaken nieuwbouw Haarwijk Oost fase II PM slaan 1ste paal i.v.m. subsidie termijn PROGNOSE NIEUWBOUW VZOMERENLAAN
Figuur 2 indicatie van de planning voor de werkzaamheden binnen het plangebied. Bron: Stichting poort6
2.3.4
Nieuwe situatie en (ontwerp-)tekening Na sloop worden er op de locatie 130 sociale huurwoningen en 24 koopwoningen (allemaal eengezinswoningen met 2 bouwlagen en zolder) gerealiseerd, daarnaast zijn er 46 gerenoveerde woningen, die blijven bestaan (voor een impressie, zie Figuur 3). Het gehele plangebied wordt daarnaast omgevormd tot een woonwijk die voldoet aan de hedendaagse standaarden en voorzien van diverse locaties met openbaar groen, ontmoetingsplekken en een speeltuinen. De parkeernorm is onderzocht en in samenwerking met de gemeente verlaagd, zodat er meer onverhard terrein en meer groenvoorzieningen mogelijk zijn. Binnen deze groenvoorziening worden gericht op het verhogen van de biodiversiteit aangelegd, daarnaast worden diverse maatregelen benut om het openbaar groen klimaat bestendig te maken. Door o.a. toepassen van deels onverhard parkeren en groen daken op de bergingen, wordt er meer onverhard (groen) terrein gerealiseerd dan in de huidige situatie, ondanks de toename van het aantal woningen.
Ecoresult B.V. december 2022
9
Figuur 3: Impressie van de nieuwe situatie. Bron: Poort6
Ecoresult B.V. december 2022
10
Werkwijze nader onderzoek Het protocol De volgende soorten/soortgroepen zijn onderzocht (zie Tabel 2: Huismus: Onderzoek naar de aanwezigheid van vaste rust- en verblijfplaatsen en functioneel leefgebied van huismus binnen het plangebied conform de condities en methodiek van het Kennisdocument Huismus. Gierzwaluw: Het onderzoek naar aanwezigheid van vaste rust- en verblijfplaatsen van gierzwaluw is uitgevoerd conform de condities en een aangepaste methodiek van het Kennisdocument Gierzwaluw. Vleermuizen: Onderzoek naar de aanwezigheid van vaste rust- en verblijfplaatsen (zomer-, kraam- en paar- en winterverblijfplaatsen) van vleermuizen (gewone dwergvleermuis, laatvlieger en ruige dwergvleermuis) binnen het plangebied conform de condities en methodiek van het ten tijde van het onderzoek geldende vleermuisprotocol (Vleermuisprotocol 2017).
Huismus
December
November
Oktober
September
Augustus
Juli
Juni
Mei
April
Maart
Soort
Februari
Tabel 2: Voorgeschreven onderzoeksinspanning. Bron: Vleermuisprotocol 2017
Januari
3
2 bezoeken
Gierzwaluw
2 bezoeken
Gewone dwergvleermuis
2 bezoeken
Ruige dwergvleermuis
2 bezoeken
2 bezoeken
Laatvlieger
2 bezoeken
2 bezoeken
1
2
Nestplaats/Essentieel leefgebied vogels Zomerverblijfplaats Zomer-/Kraamverblijfplaats Paarverblijfplaats Massawinter Massawinter/Paarverblijfplaats
Onderzoeksmomenten In Tabel 3, Tabel 4 en Tabel 5wordt een overzicht gegeven van de onderzoeksmomenten, weersomstandigheden en betrokken ecologisch deskundigen tijdens de uitgevoerde veldonderzoeken.
Ecoresult B.V. december 2022
11
Type onderzoek
Moment
Zonop/ zononder
Onderzoeker
Windkracht (Bft)
Soort
Neerslag (mm)
Datum
Temperatuur (°C)
Veldbezoek
Tabel 3: Onderzoek momenten huismusonderzoek en weergegevens met eigen waarnemingen in het veld.
1
09-05-2019 Huismus Voortplantingsplaatsen 11u45 15u15 Zon op: 05u57 B. Verhoeven 12 , vaste rust- en verblijfplaatsen en functioneel leefgebied
0
3ZW
2
28-05-2019 Huismus Voortplantingsplaatsen 16u00 18u00 Zon op: 05u31 C.E. Bakker , vaste rust- en verblijfplaatsen en functioneel leefgebied
11
0
2N
3
07-06-2019 Huismus Voortplantingsplaatsen 09u00 11u00 Zon op: 05u23 C.E. Bakker , vaste rust- en verblijfplaatsen en functioneel leefgebied
14
0
4ZO
4
18-06-2019 Huismus Voortplantingsplaatsen 09u30 11u30 Zon op: 05u20 B. Verhoeven 25 , vaste rust- en verblijfplaatsen en functioneel leefgebied
0
1N
Type onderzoek
Moment
zonop/ Onderzoeker zononder
Windkracht (Bft)
Soort
Neerslag (mm)
Datum
Temperatuur (°C)
Veldbezoek
Tabel 4: Onderzoek momenten gierzwaluwonderzoek en weergegevens met eigen waarnemingen in het veld
1 25-05-2020 Gierzwaluw Voortplantingsplaatsen, vaste rust- 20u15 en verblijfplaatsen en functioneel 22u15 leefgebied
Zon onder: K.C. Fokker en 16 21u42 E. Teijgeler
Nee ZW2
2 24-06-2020 Gierzwaluw Voortplantingsplaatsen, vaste rust- 20u35 en verblijfplaatsen en functioneel 22u35 leefgebied 3 09-07-2020 Gierzwaluw Voortplantingsplaatsen, vaste rust- 20u30 en verblijfplaatsen en functioneel 22u30 leefgebied
Zon onder: K.C. Fokker en 27 22u03 E. Teijgeler
Nee ZW2
Zon onder: B. Verhoeven, 18 21u58 M.M Bouwmeester
Nee ZW1
Ecoresult B.V. december 2022
12
Onderzoekers
Windkracht (Bft)
Moment
Neerslag (mm)
Zon op Zon onder
Temperatuur (ºC)
Onderzoek
Datum
Veldbezoek
Tabel 5: Onderzoek momenten vleermuisonderzoek en weergegevens met eigen waarnemingen in het veld.
1
07-08-19
Massa winterverblijfplaatsen
Onder: 21u20 00u00 02u00
B. Verhoeven en C.E. Bakker
17
0
ZW2
2
21-08-19
Onder: 21u52 00u00 02u00
B. Verhoeven en C.E. Bakker
14
0
ZW1
3
10-09-19
Paarverblijfplaatsen, Winterverblijfplaatsen , functioneel leefgebied Paarverblijfplaatsen, Winterverblijfplaatsen , functioneel leefgebied
Onder: 20u07 21u30 23u30
B. Verhoeven en C.E. Bakker
8
0
W1
4
19-05-20
Op: 05u41
0
NW2
25-05-20
K. de Vries, M.S. de Haan, E. Teijgeler K.C. Fokker, B. Verhoeven, E. Teijgeler
11
5
Zomer-, kraamverblijfplaatsen, functioneel leefgebied Zomer-, kraamverblijfplaatsen, functioneel leefgebied
14
0
ZW1
6
24-06-20
Zomer-, kraamverblijfplaatsen, functioneel leefgebied
Onder: 22u03 22u45 00u05
C. Fokker, B. Verhoeven en E. Teijgeler
20
0
ZW1
03u40 05u40
Onder: 21u42 21u45 23u45
*Onderzochte vleermuissoorten: gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis en laatvlieger.
Onderzoeksmaterialen Bij het onderzoek naar huismus en gierzwaluw waren de onderzoekers bij elk onderzoek uitgerust met: • Verrekijker met vergroting 10 x 42. Bij onderzoek naar vleermuizen zijn onderzoekers bij elk onderzoek uitgerust met: • Batdetectors (Petterson D240X), • Opnameapparatuur voor de batdetector (Edirol), • Warmtebeeldcamera (Pulsar XP 28 en/of Pulsar XP38) • Verrekijker vergroting 10 x 42. • Zaklamp.
Volledigheid onderzoek 3.4.1
Algemeen Het onderzoek is uitgevoerd volgens de voor die soort(groep) op het moment van uitvoering geldende standaarden. De onderzoeksperiode voor al de betreffende soorten is optimaal. De inventarisatie blijft echter een steekproef. Het is dan ook mogelijk dat soorten en functies niet waargenomen zijn, terwijl dat ze op een ander tijdstip wel aanwezig zijn. Dit is echter acceptabel, de Wet natuurbescherming vraagt een initiatiefnemer om alles te doen wat redelijkerwijs van hem verwacht kan worden. Met de gekozen methode en inspanning is hieraan dan ook invulling gegeven.
Ecoresult B.V. december 2022
13
3.4.2
Huismus Gedurende het huismusonderzoek is een gebied onderzocht dat groter was dan het plangebied. Voor het onderzoek is de aandacht hoofdzakelijk uitgegaan naar het plangebied. De totale populatie huismussen rondom het plangebied is derhalve niet volledig onderzocht. Tijdens de onderzoeken heeft één onderzoeker met ervaring met huismus de panden langdurig bekeken op activiteit van huismus. De dakgoten waren vanaf de openbare weg goed te overzien. In het broedseizoen vindt er gedurende de dag vrijwel constant activiteit plaats rond een nestplaats (baltsgedrag, paringen, entree van de nesten en aanbreng van voedsel). Door op al deze aspecten te letten zijn de actieve nestplaatsen goed in kaart te brengen. Essentieel functioneel leefgebied binnen het plangebied is in kaart gebracht door te letten op locaties waar mussen samen komen (kwetterplaatsen) of over een lange tijd foerageren. Dit zijn ook activiteiten die gedurende een langere tijd tijdens de onderzoeken plaatsvinden en door een langere tijd de omgeving te observeren in kaart te brengen zijn.
3.4.3
Gierzwaluw Gedurende het gierzwaluwonderzoek is een gebied onderzocht dat groter was dan het plangebied. Hierbij zijn tevens woonblokken buiten het plangebied onderzocht op de aanwezigheid van gierzwaluw. Aanwezige vaste rust- en verblijfplaatsen in deze woonblokken zijn meegenomen in het onderzoek. Voor het onderzoek is de aandacht hoofdzakelijk uitgegaan naar het plangebied. De totale populatie gierzwaluwen rondom het plangebied is derhalve niet volledig onderzocht. Tijdens de onderzoeken hebben twee onderzoekers met ervaring met gierzwaluw de bebouwing langdurig bekeken op activiteit van gierzwaluw. De delen van de woningen met potentie voor gierzwaluw, goed vanaf de straat of de brandgangen te observeren. Er is gelet op gierende individuen rond het plangebied, invliegende individuen en roepende jongen vanuit de nesten. Door op al deze aspecten te letten zijn de actieve nestplaatsen goed in kaart te brengen. Door ervaring met gierzwaluwonderzoek in de afgelopen jaren in heel Nederland is duidelijk geworden dat de gierzwaluwen in veel gevallen nog invliegen na zonsondergang. De meeste activiteit is in de schemer/kort na zonsondergang. Door het onderzoek naar gierzwaluw af te breken op zonsondergang (conform het Kennisdocument Gierzwaluw) kunnen derhalve vaste rust- en verblijfplaatsen worden gemist.
Omwille van de onderzoeksresultaten is er bewust gekozen om de onderzoek tijden voor gierzwaluwonderzoek te verleggen van 1,5 uur voor zonsondergang tot een half uur na zonsondergang.
3.4.4
Vleermuizen Het is aannemelijk dat te allen tijde 75% van het plangebied goed te overzien was. Het voorjaarsonderzoek is met twee of drie ervaren onderzoekers uitgevoerd die zich evenredig hebben verdeeld over het plangebied. Ook is er tijdens de verschillende onderzoeksronden gebruik gemaakt van onderzoeker in 1x kan monitoren substantieel vergroot. Ook had het plangebied een relatief
Ecoresult B.V. december 2022
14
overzichtelijke indeling met lange kijklijnen (zie Figuur 4). De ervaren onderzoekers liepen constant rond waardoor zij konden inspelen op de actuele situatie. Vanaf de belangrijke observatie knooppunten konden zowel de lange delen van de complexen als de kopgevels goed worden overzien. Voor het onderzoek naar paarverblijfplaatsen waren twee onderzoekers voldoende. Het baltsgedrag wordt namelijk veelal vertoond voor langere perioden op een avond. Door constant door het plangebied heen en weer te lopen kan in een kort tijdsbestek het aantal en de locatie van de paarterritoria worden gelokaliseerd. Gedurende de ronden in de periode mei- juli lag met name de focus van het onderzoek met name op het plangebied. Gedurende de najaarsronden is een groter gebied rondom het plangebied onderzocht op aanwezigheid van vaste rust- en verblijfplaatsen.
Figuur 4: Verdeling van onderzoekers binnen het plangebied en globale looplijnen. Kaartbron: OpenTopo
Ecoresult B.V. december 2022
15
4
Resultaten nader onderzoek Algemeen In dit activiteitenplan is enkel een samenvatting van de resultaten van het nader onderzoek opgenomen van enkel de soorten waarvoor ontheffing van de Wet natuurbescherming wordt aangevraagd. Het volledige overzicht van de onderzoeksresultaten kan worden teruggevonden in de rapportage nader onderzoek2.
Huismus Tijdens alle veldbezoeken in het kader van het huismusonderzoek (Tabel 3) werden 44 waarnemingen van huismus verricht (zie Figuur 5).
Figuur 5: Waarnemingen huismus en waargenomen gedrag. Kaartbron: OpenTopo
Vaste rust- en verblijfplaatsen • Binnen het plangebied zijn aanwezig: o 34 vaste rust- en verblijfplaatsen (bezette nesten) van huismus aanwezig. Exacte locaties zijn te vinden in Figuur 5 en Tabel 6. • Buiten het plangebied zijn
2 de Haan, 2021
Ecoresult B.V. december 2022
16
o
2 vaste rust- en verblijfplaatsen van huismus waargenomen. Exacte locaties zijn te vinden in Figuur 5en Tabel 6.
Functioneel leefgebied • Binnen het plangebied is essentieel functioneel leefgebied (foerageergebied en kwetterplaatsen) van huismus aanwezig, zie Figuur 5. De dichtbegroeide voor- en achtertuinen zijn hoofdzakelijk essentieel voor de binnen het plangebied aanwezige vaste rust- en verblijfplaatsen van huismus. Tabel 6: De locaties van de aangetroffen vaste rust- en verblijfplaatsen van huismus binnen en buiten het plangebied. Met donkergrijs aangegeven de vaste rust- en verblijfplaatsen buiten het plangebied Datum Gevel Bezet nest 28-05-19
Verdieping Straatnaam Achtergevel Schrijverslaantje
Bezet nest 09-05-19
Achtergevel Schrijverslaantje
Bezet nest 09-05-19
Achtergevel Schrijverslaantje
Bezet nest 28-05-19
Achtergevel Schrijverslaantje
Bezet nest 28-05-19
Achtergevel Schrijverslaantje
Bezet nest 09-05-19
Achtergevel Schrijverslaantje
Bezet nest 18-06-19
Achtergevel Schrijverslaantje
Bezet nest 28-05-19 Bezet nest 09-05-19 Bezet nest 18-06-19 Bezet nest 18-06-19 Bezet nest 18-06-19
Achtergevel Achtergevel Achtergevel Achtergevel Achtergevel
Schrijverslaantje Schrijverslaantje Schrijverslaantje Schrijverslaantje Schrijverslaantje
Bezet nest 28-05-19 Bezet nest 18-06-19 Bezet nest 09-05-19 Bezet nest 09-05-19 Bezet nest 09-05-19 Bezet nest 09-05-19 Bezet nest 07-06-19 Bezet nest 09-05-19 Bezet nest 09-05-19
Achtergevel Voorgevel Achtergevel Voorgevel Voorgevel Achtergevel Achtergevel Voorgevel Voorgevel
Schrijverslaantje H.P. De Biestraat Marinus Spronklaan Marinus Spronklaan Marinus Spronklaan Marinus Spronklaan Marinus Spronklaan Marinus Spronklaan Marinus Spronklaan
Bezet nest 09-05-19 Bezet nest 09-05-19 Bezet nest 09-05-19
Achtergevel Marinus Spronklaan Achtergevel Marinus Spronklaan Voorgevel Marinus Spronklaan
Bezet nest 07-06-19
Achtergevel Marinus Spronklaan
Bezet nest 09-05-19 Bezet nest 07-06-19 Bezet nest 09-05-19 Bezet nest 09-05-19 Bezet nest 18-06-19
Achtergevel Achtergevel Voorgevel Voorgevel Achtergevel
Ecoresult B.V. december 2022
Marinus Spronklaan Marinus Spronklaan Marinus Spronklaan Marinus Spronklaan Marinus Spronklaan
Nr. 6/7
Locatie Onder 1e dakpan linksboven slaapkamerraam 8 Onder 1e rij dakpannen rechtsboven slaapkamerraam 9 Onder 1e dakpan linksboven slaapkamerraam 10 Onder 1e dakpan rechtsboven badkamerraam 10 Onder 1e dakpan linksboven badkamerraam 11 Onder 1e dakpan op grens met nummer 10 11 Onder 1e dakpan midden tussen slaapkamer- en badkamerraam 11 1e dakpan linksboven badkamerraam 12 Onder 1e dakpan ter hoogte van regenpijp 12 Onder 1e dakpan boven badkamerraam 12 Onder 3e dakpan vanaf links 13 Onder 1e dakpan boven rechter rode raampje 15 Onder 1e dakpan boven slaapkamerraam 2 Onder 1e dakpan boven regenpijp 30/32 Onder 1e dakpan ter hoogte van regenpijp 8 Onder 1e dakpan links van dakkapel 1 Onder 1e dakpan linksboven regenpijp 5 1e dakpan rechts naast dakkapel 5 Onder 1e dakpan boven regenpijp 7 Onder 3e kantpan vanaf voorzijde 7 Onder 1e dakpan tussen dakkapel en dakgoot 7 Onder 1e dakpan ter hoogte van regenpijp 9 Onder 1e dakpan ter hoogte van regenpijp 9 Onder 1e dakpan tussen dakkapel en regenpijp 11 Onder 1e rij dakpannen 3e links van dakkapel 11 Onder 1e dakpan ter hoogte van regenpijp 13 Onder 2e dakpan rechts van dakkapel 15 Onder 1e dakpan links van dakkapel 23/25 Onder 1e dakpan ter hoogte van regenpijp 25 Onder 1e dakpan tussen dakkapel en regenpijp
17
Bezet nest 18-06-19
Achtergevel Marinus Spronklaan
25
Bezet nest 18-06-19 Bezet nest 09-05-19 Bezet nest 18-06-19
Achtergevel Marinus Spronklaan Achtergevel Marinus Spronklaan Voorgevel Marinus Spronklaan
29 33 37
Bezet nest 09-05-19 Bezet nest 09-05-19
Kopgevel Van Zomerenlaan Achtergevel Van Zomerenlaan
38 38
Onder 1e dakpan tussen dakkapel en dakgoot ter hoogte van stootvoegen Onder 1e dakpan links van dakkapel Onder 1e dakpan tussen dakkapellen Onder 1e dakpan rechts naast regenpijp boven open stootvoegen Onder 1e kantpan voor Onder 1e kantpan achter
Gierzwaluw Tijdens alle veldbezoeken in het kader van het gierzwaluwonderzoek ( Tabel 4) zijn 11 waarnemingen van gierzwaluw verricht (zie Figuur 6, enkele van de stippen liggen deels op elkaar).
Figuur 6: Waarnemingen van gierzwaluw en waargenomen gedrag. Kaartbron: OpenTopo
Vaste rust- en verblijfplaatsen • Binnen het plangebied zijn 10 vaste rust- en verblijfplaatsen van gierzwaluw aangetroffen, zie Figuur 6 en Tabel 7) • Tijdens het onderzoek zijn buiten het plangebied geen vaste rust- en verblijfplaatsen van gierzwaluw aangetroffen.
Ecoresult B.V. december 2022
18
Tabel 7: De locaties van de aangetroffen vaste rust- en verblijfplaatsen van gierzwaluw binnen het plangebied Datum Bezet nest Bezet nest Bezet nest Bezet nest Bezet nest Bezet nest Bezet nest Bezet nest Bezet nest Bezet nest
Adres 25-05-20 24-06-20 25-05-20 28-05-19 09-07-20 09-07-20 18-06-20 09-07-20 09-07-20 09-07-20
Gevel Kopgevel Kopgevel Kopgevel Kopgevel Kopgevel Kopgevel Kopgevel Kopgevel Kopgevel Kopgevel
Locatie Van Gockstraat H.P. De Biestraat H.P. De Biestraat H.P. De Biestraat Marinus Spronklaan Schrijverslaantje Marinus Spronklaan Marinus Spronklaan Marinus Spronklaan Marinus Spronklaan
Vleermuizen 4.4.1
Gewone dwergvleermuis Tijdens alle veldbezoeken in het kader van het vleermuisonderzoek Tabel 4) zijn 68 waarnemingen van gewone dwergvleermuizen verricht (zie Figuur 7): 50 in het voorjaar en 35 in het najaar.
Figuur 7: Waarnemingen van gewone dwergvleermuis en waargenomen gedrag. Kaartbron: OpenTopo
Vaste rust- en verblijfplaatsen
Ecoresult B.V. december 2022
19
•
•
Binnen het plangebied zijn twee zomerverblijfplaatsen en drie paarverblijfplaatsen aanwezig. Zie Tabel 8 voor de precieze locatie van deze verblijfplaatsen. De precieze locatie van paarverblijfplaatsen is veelal onduidelijk en betreft een indicatie op basis van waargenomen (balts)gedrag. Buiten het plangebied zijn drie paarverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis aangetroffen. Deze verblijfplaatsen bevinden zich aan de Fazantenspoor, Van Zomerenlaan en de Dirck Franckenszoon Pauwstraat. Zie verder Tabel 8.
Functioneel leefgebied • Het plangebied wordt slechts marginaal als vliegroute gebruikt. De dieren maken gebruik van
•
allerlei structuren rondom het plangebied. Ze maken diffuus van het gebied gebruik als vliegroute zonder duidelijke structuren te volgen. Het plangebied maakt derhalve geen essentieel deel uit van vliegroutes. Het plangebied wordt slechts marginaal als foerageergebied gebruikt. De dieren maken gebruik van allerlei structuren rondom het plangebied, zoals de groenstrook aan de Van Zomerenlaan. Ze maken diffuus van het gebied gebruik als vliegroute zonder duidelijke structuren te volgen. Het plangebied maakt derhalve geen essentieel deel uit van essentieel foerageergebied.
Tabel 8 De locaties van de aangetroffen vaste rust- en verblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis binnen het plangebied. Type verblijfplaats Individuen Datum Paarverblijfplaats
21-08-19
Paarverblijfplaats
21-08-19
Paarverblijfplaats
12-09-19
Zomerverblijfplaats 19-05-20 Zomerverblijfplaats 19-05-20
Paarverblijfplaats
10-09-19
Paarverblijfplaats
10-09-19
Paarverblijfplaats
21-08-19
Locatie/Gevel
Van Goghstraat
Locatie / Opmerkingen Paarverblijfplaats
Precieze locatie onbekend, nabij de dakrand of onder dakpannen vormt de meest waarschijnlijke locatie H.P. de Biestraat Precieze locatie onbekend, nabij de Paarverblijfplaats dakrand of onder dakpannen vormt de meest waarschijnlijke locatie Rond hoek Marinus Precieze locatie onbekend, nabij de Paarverblijfplaats Spronklaan en Van dakrand of onder dakpannen vormt de Zomerenlaan meest waarschijnlijke locatie Schrijverslaantje 1 Onder vierde noordelijke kantpan vanaf Zomerverblijfplaats Kopgevel oost onder Marius Spronklaan Links onder dakgoot, links van regenpijp Zomerverblijfplaats 21 Voorgevel Fazantenspoor 33 Verblijfplaats bevindt zich rond dit adres Paarverblijfplaats nabij dakrond of onder dakpannen Van Zomerenlaan Precieze locatie onbekend, nabij de Paarverblijfplaats 24-36 dakrand of onder dakpannen, of in vleermuiskast, vormt de meest waarschijnlijke locatie Dirck Precieze locatie onbekend, nabij de Paarverblijfplaats Franckenszoon dakrand of onder dakpannen vormt de Pauwstraat meest waarschijnlijke locatie
Conclusie onderzoeksresultaten In totaal zijn binnen het plangebied aangetroffen: • 34 vaste rust- en verblijfplaatsen van huismus aanwezig.
Ecoresult B.V. december 2022
20
• • • •
10 vaste rust- en verblijfplaatsen van gierzwaluw aanwezig. Essentieel functioneel leefgebied (foerageergebied en kwetterplaatsen) van huismus aanwezig. Binnen het plangebied zijn drie paarverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis aangetroffen. Binnen het plangebied zijn twee zomerverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis aangetroffen.
In Figuur 8 staan alle aangetroffen verblijfplaatsen in en rondom het plangebied weergegeven.
Figuur 8: Overzicht van alle aangetroffen voortplantings- en vaste rust- en verblijfplaatsen in en rond het plangebied. Kaartbron: OpenTopo
Ecoresult B.V. december 2022
21
5
Overtreding verbodsbepalingen & wettelijk belang Algemeen De werkzaamheden die negatieve effecten hebben op huismus, gierzwaluw en gewone dwergvleermuis: • Slopen van de huidige bebouwing
Overtreding verbodsbepalingen Vogelrichtlijnsoorten 5.2.1
Huismus Door de werkzaamheden worden 34 vaste rust- en verblijfplaatsen en essentieel functioneel leefgebied (foerageergebied en kwetterplaatsen) van huismus permanent weggenomen. Hierdoor is sprake van overtreding van de volgende verbodsbepalingen: • Art 3.1 lid 2 Het is verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels te vernielen •
of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen. en vogels opzettelijk te storen*
* Omdat er sprake is van een dusdanige populatie huismus kan verstoring als gevolg van de werkzaamheden een wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort hebben.
5.2.2
Gierzwaluw Door de sloopwerkzaamheden worden 10 bezette nesten van gierzwaluw permanent weggenomen Er is hiermee sprake van overtreding van de volgende verbodsbepalingen: • •
Art 3.1 lid 2 Het is verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels te vernielen of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen. Het art en vogels opzettelijk te storen*
* Omdat er sprake is van een dusdanige populatie huismus kan verstoring als gevolg van de werkzaamheden een wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort hebben.
Overtreding verbodsbepalingen Habitatrichtlijnsoorten 5.3.1
Gewone dwergvleermuis Door de sloopwerkzaamheden worden 5 vaste rust- en verblijfplaatsen ( twee zomerverblijfplaatsen en drie paarverblijfplaatsen die mogelijk ook functioneel zijn als winterverblijfplaats voor één of enkele dieren) permanent weggenomen Hierdoor is sprake van overtreding van de volgende verbodsbepalingen: • Art 3.5 lid 2: Het is verboden dieren opzettelijk te verstoren.
Ecoresult B.V. december 2022
22
•
Art 3.5 lid 4: Het is verboden de voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren te beschadigen of te vernielen.
Aanwezige vaste rust- en verblijfplaatsen buiten de begrenzing van het plangebied blijven behouden. Zij bevinden zich buiten de invloedssfeer van de werkzaamheden.
Wettelijk belang Vogelrichtlijnsoorten Ontheffing wordt aangevraagd op basis van het volgende wettelijk belang: • Volksgezondheid en openbare veiligheid.
5.4.1
Volksgezondheid De woningen binnen het plangebied zijn niet meer toekomstbestendig. De woningen zijn verouderd. Er is zeer minimale isolatie aanwezig, Complex 504 heeft een gemiddeld energie label van D/E (30 woningen) en Complex 518 heeft een gemiddeld energie label van F/G (86 woningen) wat ervoor zorgt dat de woningen lastig warm te stoken zijn3 4 5. Daarnaast zijn bij diverse woningen tocht en vocht problemen als gevolg van de verouderde bouw en isolatie bekent. Ook is er geen goed ventilatiesysteem (enkel de ramen kunnen open/sterk verouderede systemen) en is een (functionerend) mechanisch ventilatiesysteem afwezig in het merendeel van de woningen. Deze verschillende factoren zorgen ervoor dat het binnenklimaat van de woningen slecht/onprettig is. Problemen die hierdoor kunnen ontstaan zijn: 1 Blootstelling aan extreme hitte en/of kou, 2: blootstelling aan vocht en/of schimmel6. Dit kan er op hun beurt weer voor zorgen dat de gezondheid van bewoners wordt aangetast (hoge bloeddruk, verhoogde niveaus van het stresshormoon en daardoor een verhoogd risico op hart- en vaatziekten of psychische aandoeningen)7. Er zijn geen aanwijzingen dat dit nu een direct effect heeft op de volksgezondheid, maar dit kan in de toekomst zeker een reëel probleem gaan vormen. Problemen kunnen zicht bijvoorbeeld uiten in een verhoogd aantal luchtweginfecties bij de bewoners.
De genoemde problemen zullen met de sloopnieuwbouw worden verholpen. Bij diverse woningen is daarnaast bekent dat er aantasting van de kruipruimtes en vloeren plaatsvindt door vocht. Dit heeft gevolgen voor de constructie en algemene veiligheid van de bebouwing, zie Figuur 10. Vocht in vloeren kan variërend van kromtrekkende vloeren, tot mogelijk aantasting van dragende delen van de woningen tot gevolg8. . Asbest is tot nu toe aangetroffen in: daken van bergingen, golfplaten, asbesthoudend lijmresten en vloerbedekking in woningen, gevelpanelen en in plaatjes / oude kachels / ketel onderdelen binnen het plangebied.91011.
3 Looy, 2020. Woontechnische onderzoek complex 504. Poort 6 4 Looy, 2020. Woontechnische onderzoek complex 514. Poort 6 5 Looy, 2020. Woontechnische onderzoek complex 518. Poort 6 6 World Health Organization 2011. 7 https://www.rivm.nl/geluid/effecten-van-geluid 8 Notitie houten vloeren complex 504 en 515 9 Rontrex Asbest Analyse & Inventarisatie: woning met berging: Abraham Kemplaan 26 te Gorinchem 10 Rontrex Asbest Analyse & Inventarisatie: Schrijverslaantje 13 in Gorinchem 11 Rontrex Asbest Analyse & Inventarisatie: H.P. de Biestraat 7 in Gorinchem
Ecoresult B.V. december 2022
23
Vrijgekomen asbestdeeltjes kunnen zeer schadelijke effecten hebben voor de gezondheid van de mensen per jaar aan de gevolgen van asbest12. Vanuit de overheid zijn er beleidsregels opgesteld waarin asbest niet meer gebruikt mag worden als nieuw bouwmateriaal. Ook wordt het verwijderen van asbestdelen in bestaande woningen sterk gestimuleerd. Deze maatregelen worden genomen om in uiterlijk 2040 geen nieuwe asbestslachtoffers meer te hebben13. Asbestonderdelen worden volledig verwijderd en afgevoerd, in de nieuwbouw wordt geen asbest toegepast.
Wettelijk belang habitatrichtlijnsoorten Ontheffing wordt aangevraagd op basis van het volgende wettelijk belang: • De volksgezondheid, openbare veiligheid of dwingende redenen van groot openbaar belang,
met inbegrip van redenen van sociale of economische aard en met inbegrip van voor het milieu wezenlijke gunstige effecten.
5.5.1
Dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van redenen van sociale of economische aard en met inbegrip van voor het milieu wezenlijke gunstige effecten. De woningen binnen het plangebied zijn niet meer toekomstbestendig. De woningen zijn verouderd. Er is zeer minimale isolatie aanwezig, Complex 504 heeft een gemiddeld energie label van D/E (30 woningen) en Complex 518 heeft een gemiddeld energie label van F/G (86 woningen) wat ervoor zorgt dat de woningen lastig warm te stoken zijn14 15 16. Daarnaast zijn bij diverse woningen tocht en vocht problemen als gevolg van de verouderde bouw en isolatie bekent. Ook is er geen goed ventilatiesysteem (enkel de ramen kunnen open/sterk verouderede systemen) en is een (functionerend) mechanisch ventilatiesysteem afwezig in het merendeel van de woningen. Deze verschillende factoren zorgen ervoor dat het binnenklimaat van de woningen slecht/onprettig is. Problemen die hierdoor kunnen ontstaan zijn: 1 Blootstelling aan extreme hitte en/of kou, 2: blootstelling aan vocht en/of schimmel17, zie Figuur 9. Dit kan er op hun beurt weer voor zorgen dat de gezondheid van bewoners wordt aangetast (hoge bloeddruk, verhoogde niveaus van het stresshormoon en daardoor een verhoogd risico op harten vaatziekten of psychische aandoeningen)18.
Er zijn geen aanwijzingen dat dit nu een direct effect heeft op de volksgezondheid, maar dit kan in de toekomst zeker een reëel probleem gaan vormen. Problemen kunnen zicht bijvoorbeeld uiten in een verhoogd aantal luchtweginfecties bij de bewoners. De genoemde problemen zullen met de sloopnieuwbouw worden verholpen. Bij diverse woningen is daarnaast bekent dat er aantasting van de kruipruimtes en vloeren plaatsvindt door vocht. Dit heeft gevolgen voor de constructie en algemene veiligheid van de bebouwing, zie Figuur
12 https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asbest/asbestbeleid 13 https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asbest/asbestbeleid 14 Looy, 2020. Woontechnische onderzoek complex 504. Poort 6 15 Looy, 2020. Woontechnische onderzoek complex 514. Poort 6 16 Looy, 2020. Woontechnische onderzoek complex 518. Poort 6 17 World Health Organization 2011. 18 https://www.rivm.nl/geluid/effecten-van-geluid
Ecoresult B.V. december 2022
24
10. Vocht in vloeren kan variërend van kromtrekkende vloeren, tot mogelijk aantasting van dragende delen van de woningen tot gevolg19. Asbest is tot nu toe aangetroffen in: daken van bergingen, golfplaten, asbesthoudend lijmresten en vloerbedekking in woningen, gevelpanelen en in plaatjes / oude kachels / ketel onderdelen binnen het plangebied.202122. Vrijgekomen asbestdeeltjes kunnen zeer schadelijke effecten hebben voor de gezondheid van de st23. Vanuit de overheid zijn er beleidsregels opgesteld waarin asbest niet meer gebruikt mag worden als nieuw bouwmateriaal. Ook wordt het verwijderen van asbestdelen in bestaande woningen sterk gestimuleerd. Deze maatregelen worden genomen om in uiterlijk 2040 geen nieuwe asbestslachtoffers meer te hebben24. Asbestonderdelen worden volledig verwijderd en afgevoerd, in de nieuwbouw wordt geen asbest toegepast. Ten slotte is in internationaal verband is afgesproken dat de uitstoot van CO2 in 2020 met ruim 20% is teruggebracht (dit staat verwoord in het Kyoto Protocol). Ook Nederland doet aan deze doelstelling mee door in het gehele land energetische maatregelen te treffen. De capaciteit van het huidige verwarmingssysteem is dan niet toereikend (maximale aanvoertemperatuur is 70 graden Celsius).
De nieuwe woningen zijn hier wel geschikt voor, en zullen direct gasvrij worden opgeleverd, verwarming zal worden gerealiseerd door middel van een bodem warmtepomp. Ook zullen alle woningen uitgerust worden met zonnepanelen. Energetisch zullen de woningen er dus sterk op vooruit gaan. Hierdoor zullen er voor het milieu gunstige effecten optreden zoals energiebesparing en een lagere CO 2 uitstoot. Met de energetische maatregelen die in heel Nederland worden getroffen, wordt voor geheel Nederland tenminste 33% bespaard. Door het tegengaan van klimaatverandering worden ook de omstandigheden voor beschermde flora en fauna gegarandeerd.
19 Notitie houten vloeren complex 504 en 515 20 Rontrex Asbest Analyse & Inventarisatie: woning met berging: Abraham Kemplaan 26 te Gorinchem 21 Rontrex Asbest Analyse & Inventarisatie: Schrijverslaantje 13 in Gorinchem 22 Rontrex Asbest Analyse & Inventarisatie: H.P. de Biestraat 7 in Gorinchem 23 https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asbest/asbestbeleid 24 https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asbest/asbestbeleid
Ecoresult B.V. december 2022
25
Figuur 10 aangetasten vloeren in de woningen van complex 504 en 515
Figuur 9: Foto-impressie van de mankementen in de woningen binnen het plangebied. Van links naar rechts: voer schade door vocht (intern vastgesteld dat ook de vloerconstructie is aangetast door vocht), schimmel in de badkamer vanwege slechte ventilatie en vochtschaden aan het dak. Foto: Poort6
Ecoresult B.V. december 2022
26
6
Maatregelen Algemeen Als gevolg van de sloopwerkzaamheden wordt permanent weggenomen: • 34 vaste rust- en verblijfplaatsen van huismus aanwezig. • 10 vaste rust- en verblijfplaatsen van gierzwaluw aanwezig. • • •
Essentieel functioneel leefgebied (foerageergebied en kwetterplaatsen) van huismus aanwezig. Twee zomerverblijfplaatsen, die mogelijk ook functioneel zijn als winterverblijfplaats voor één of enkele dieren. Drie paarverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis, die mogelijk ook functioneel zijn als winterverblijfplaats voor één of enkele dieren.
Mitigerende maatregelen zijn noodzakelijk om de functionaliteit van het gebied te blijven behouden. • De mitigerende maatregelen dienen in samenspraak met de opdrachtgever verder uitgewerkt te worden en concreet te worden beschreven in een ecologisch werkprotocol. Dit ecologisch werkprotocol dient te allen tijde onder de betrokken bekend te zijn en aanwezig te zijn.
Maatregelen voorafgaand aan de werkzaamheden 6.2.1
Tijdelijke verblijfplaatsen •
Het aantal aangetroffen waarden waar tijdelijk voor gemitigeerd dient te worden en het aantal tijdelijke kasten wat opgehangen zal(februari 2023) worden is aangegeven in Tabel 9
Tabel 9: Het aantal aangetroffen verblijfplaatsen, de mitigatiefactor en het benodigde mitigatie per soort(groep) Soort Huismus
Aantal getroffen waarden 34
Mitigatiefactor 2
Benodigde kasten 68
Gierzwaluw
10
5
50
Gewone dwergvleermuis
5
4
20
• •
De minimale mitigatie waaraan moet worden voldaan bestaat uit: 68 huismus kasten met functioneel leefgebied in de directe omgeving, 50 gierzwaluwkasten en 20 vleermuiskasten. Bij het plaatsen van de kasten is voldaan aan de benodigde gewenningsperiode per soort, zie Tabel 10. Kasten worden uiterlijk half februari 2023 geplaatst.
Tabel 10: De benodigde gewenningstijden; Vleermuissoort Type verblijfplaats Huismus Nestplaats Gierzwaluw Nestplaats Gewone Zomerverblijfplaats dwergvleermuis Paarverblijfplaats
•
Gewenningsperiode 3 maanden voor de start van de werkzaamheden Voor terugkeer van gierzwaluw in Nederland 3 maanden in de actieve periode (1 april 31 oktober) 6 maanden voor de start van het eerstvolgende paarseizoen (15 augustus) na de start van de werkzaamheden
Er zal gebruik worden gemaakt van de volgende type kasten: o Huismus: Huismuskast Eco25, Huismuskast Anton26 of vergelijkbaar,
25 https://www.vivara.nl/systeem-nestkast-huismus-eco 26 https://www.bats-birds.nl/Huismuskast
Ecoresult B.V. december 2022
27
• •
o Gierzwaluw: Gierzwaluwkast IB GZ 0827, Gierzwaluwkast Jort28 of vergelijkbaar, o Vleermuizen: ANS-1 Batbox29, Vleermuiskast Mark30 of vergelijkbaar. Exacte kastlocaties zijn nog niet bekend maar zullen worden bepaald in overleg met een deskundig ecoloog. De kasten zijn geplaats volgens de richtlijnen in de kennisdocumenten31 van gewone dwergvleermuis, huismus en gierzwaluw. o
Huismus ▪ De kasten zijn binnen 200 meter van de oorspronkelijke nestplaats ▪
geplaatst(zie ), De kasten zijn opgehangen aan gebouwen,
▪
•
De directe omgeving van de tijdelijke nestkasten biedt voldoende permanente dekking (in de vorm van tuinen), ▪ Tijdelijke nestkasten zijn opgehangen op een minimale hoogte van 3 meter, ▪ De kasten zijn geclusterd opgehangen, ▪ De kasten hangen buiten de invloedssfeer van de werkzaamheden, o Gierzwaluw ▪ De kasten worden binnen 200 meter van de oorspronkelijke nestplaats geplaatst, ▪ De kasten zijn opgehangen aan gebouwen, ▪ Tijdelijke nestkasten zijn op minimaal 5 meter hoogte, ▪ De kasten zijn geclusterd opgehangen, ▪ De kasten hangen buiten de invloedssfeer van de werkzaamheden o Gewone dwergvleermuis ▪ De kasten hangen binnen 200 meter van de huidige verblijfplaatsen. ▪ De kasten zijn opgehangen aan gebouwen, ▪ De kasten hangen tussen de 5 en 10 meter hoog op gebouwen. ▪ De kasten hangen buiten de invloedssfeer van de werkzaamheden De tijdelijke kasten moeten functioneel zijn voor de periode waarin zij worden ingezet (schoon met een vrije aanvliegroute). Dit houdt in dat de kasten minimaal 1 keer per jaar worden gecontroleerd op functionaliteit. Wanneer de functionaliteit verstoord is dient de functionaliteit te worden hersteld.
27 http://www.vivarapro.nl/NK-GZ-08-Nestkast-Gierzwaluw 28 https://www.bats-birds.nl/Gierzaluwkasten 29 https://www.veldshop.nl/nl/ans-1-vleermuiskast.html 30 https://www.bats-birds.nl/Vleermuiskast-Mark 31 https://www.bij12.nl/onderwerpen/natuur-en-landschap/kennisdocumenten-soorten-ontheffingen-wet-
natuurbescherming/
Ecoresult B.V. december 2022
28
Figuur 11 zoekgebied (tijdelijke) mitigatie
6.2.2
Functioneel leefgebied in tijdelijk situatie Tijdens de werkzaamheden blijft er te allen tijde voldoende functioneel leefgebied over in de directe omgeving. De woningen en bijbehorende tuinen die rond het plangebied staan (en waar ook een groot deel van de kasten is opgehangen) blijven behouden. En een deel van het openbaar groen (in de huidige situatie gazon) zal aanvullend huismuis vriendelijk(er) worden gemaakt door het aanplanten van meidoorn, vuurdoorn en/of liguster. In de directe omgeving van de tijdelijke kasten is daarom voldoende functioneel habitat te vinden. Daarnaast zal de openbaren groenvoorziening in de nieuwe wijk gerealiseerd worden zodra dit bouwkundig mogelijk is. Voor de realisatie zal groen vanuit de oude wijk worden hergebruikt en zodat er direct functioneel en volwassen leefgebied voor de mussen aanwezig is. Over de gehele tijdspanne van het project is er dus voldoende functioneel leefgebied aanwezig om de populatie te kunnen ondersteunen.
6.2.3
Ongeschikt maken van de huidige verblijfplaatsen •
De werkzaamheden voor het ongeschikt maken dienen plaats te vinden in de periode 15 augustus 15 oktober. Dit is de minst kritische periode voor zowel vogels als vleermuizen. Deze periode valt ná het broedseizoen van vogels (tot 15 augustus) en ruim vóór de start van het winterseizoen van vleermuizen (start 1 november). Er zijn enkele paarverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuizen aangetroffen binnen het plangebied, dus er moet rekening gehouden te worden met het paarseizoen, voordat een gebouw of gevel ongeschikt wordt gemaakt moet worden nagelopen dat er geen paarverblijf aanwezig is op de locatie. Als deze
Ecoresult B.V. december 2022
29
•
wel aanwezig zijn kan ongeschikt maken voor vleermuizen pas na 1 november plaats vinden, tot 30 november. Het ongeschikt maken van de bebouwing voor vogels en vleermuizen wordt gedaan door: o Op elke kopgevel worden 2 exclusion flaps geplaatst (1 op elk schuin deel van het dak). Op deze manier kunnen vleermuizen de verblijfplaatsen wel verlaten maar deze niet meer terug in. Ook gierzwaluwen hebben hierdoor geen toegang meer tot de verblijfplaats. Overige gaten en spleten op de kopgevel worden dicht gemaakt met weringsborstels of rondschuim. o
Op de langsgevels wordt de opening tot het dakvlak dicht gemaakt met weringsborstels of doek. Hierdoor kunnen de huismussen niet meer de ruimte onder
het dak betreden Open stootvoegen: Op elk afzonderlijk geveldeel met open stootvoegen wordt 1 exclusion flap geplaatst. Op deze manier kunnen vleermuizen de verblijfplaatsen wel verlaten maar deze niet meer terug in. Overige open stootvoegen worden dicht gemaakt met weringsborstels of rondschuim. o Overige openingen: De woningen dienen in zijn geheel worden nagekeken op overige gaten of spleten. Deze dienen dicht gemaakt te worden met weringsborstels of rondschuim. Een exclusion flap is in dit geval niet noodzakelijk omdat er op deze plaatsen geen verblijfplaats bekend is. De voorzieningen voor het ongeschikt maken worden ingezet voor ten minste 5 dagen. De weersomstandigheden dienen op deze dagen gunstig te zijn. Ten minste 5 dagen na het ongeschikt maken, en voor de start van de werkzaamheden vindt er een controle met behulp van batdetector plaats; o Wanneer er wel nog vleermuizen worden aangetroffen dient de bebouwing verder ongeschikt gemaakt te worden op aanwijzing van de begeleidend ecoloog. o Als vaste rust- en verblijfplaatsen van vleermuizen afwezig zijn, dan kan er gestart worden met de werkzaamheden. o
• •
Maatregelen ten tijde van de werkzaamheden 6.3.1
Permanente verblijfplaatsen •
Het aantal aangetroffen waarden waar permanent voor gemitigeerd dient te worden en het aantal permanente voorzieningen wat zal worden gerealiseerd is aangegeven in Tabel 11
Tabel 11: Het aantal aangetroffen verblijfplaatsen, de mitigatiefactor en het benodigde mitigatie per soort(groep) Soort Huismus
Aantal getroffen waarden 34
Mitigatiefactor 2
Benodigde kasten 68
Gierzwaluw
10
5
50
Gewone dwergvleermuis
5
4
20
•
De verblijfplaatsen van de verschillende soorten zullen in de permanente situatie op de volgende manier worden gerealiseerd: o Huismus ▪ Daken met de noordoost/noordwest oriëntatie zullen geschikt gemaakt worden geschikt gemaakt voor bewoning van huismus. Op het andere
Ecoresult B.V. december 2022
30
▪
dakvlak (zuidoost/zuidwest) komen zonnepanelen en biedt dit mogelijk beperkingen voor het geschikt maken van dit dakvlak (dit wordt nog onderzocht) als er geen zonnepanelen worden geplaats worden ook deze daken geschikt gemaakt voor huismus. Als er gebruik wordt gemaakt van vogelschroten, dan dienen deze te worden geplaatst ná de 3e panlat.
▪
De ruimte tussen de bovenzijde van de dakpannen en de onderliggende panlat is minimaal 35mm en maximaal 45mm.
▪
Het dakvlak wordt bekleed met gripgaas, of opgeruwd met bijvoorbeeld voorstrijk vermengd met grof zand.
▪ Huismussen hebben toegang tot het dakvlak via de dakgoot. Het plaatsen van inbouwkasten voor huismussen ▪ Er zal gebruik worden gemaakt van inbouwkast 1HE, mussenloft Almeria of vergelijkbaar. ▪ Kasten worden verdeeld over de kopgevels van de eensgezinswoningen en mogelijk ook enkele kasten op de zijgevels, als er onvoldoende ruimte op de kopgevels aanwezig blijkt. ▪ Kasten worden zo hoog mogelijk, en ten minste op 3 meter hoogte in de gevel op de gevels ingebouwd. ▪ Kasten worden ingebouwd verdeeld over de verschillende kopgevels en blinde gevels van de panden. Gierzwaluw o Het geschikt maken van de daken ▪ De kantpannen/nokvorst op elke kopgevel dienen 3 cm uit te steken zodat er een opening van ten minste 3,0 cm bij 5,5 cm (rechthoekig of ovaal) ontstaat waardoor de gierzwaluw het dakvlak kan binnen komen. ▪ Onder het dakvlak dient een ruimte van ten minste 350 cm2 groot beschikbaar te zijn (bijvoorbeeld 12 x 30 cm, 17,5 x 20 cm of 15 x 25cmm). o
•
o
▪ De hoogte van de verblijfplaats is ten minste 13 cm. Het plaatsen van inbouwkasten voor gierzwaluw ▪ Er zal gebruik worden gemaakt van inbouwkast type IB GZ 05, IB GZ 06 voor gierzwaluw of vergelijkbaar. ▪ Kasten worden verdeeld over de kopgevels van de eensgezinswoningen en mogelijk ook de lengte gevels op locaties waar deze geschikt zijn voor ▪ ▪
•
gierzwaluw. Kasten worden zo hoog mogelijk, en ten minste op 5 meter hoogte in de gevel op de gevels ingebouwd. Kasten worden ingebouwd verdeeld over de verschillende kopgevels en blinde gevels van de panden.
Vleermuizen o Het geschikt maken van de daken: ▪ De kantpannen/nokvorst op elke kopgevel dienen minimaal 2 cm uit te steken zodat er een opening van ten minste 2 cm bij 4 cm ontstaat waardoor
Ecoresult B.V. december 2022
31
o
de vleermuis in de ruimte tussen de dakpannen en het dakvlak kan binnen komen. Het plaatsen van inbouwkasten voor vleermuizen ▪ Er zal gebruik worden gemaakt van een set van 2 gekoppelde inbouwkasten VMPM1 met VMPM1u (1 set van 2 gekoppelde kasten geldt als 1 verblijfplaats) voor vleermuizen of vergelijkbaar. ▪
Kasten worden verdeeld over de kopgevels en lengtegevels grenzend aan tuinen van de eensgezinswoningen.
▪
Kasten worden zo hoog mogelijk, en ten minste op 3 meter hoogte in de gevel op de gevels ingebouwd.
▪
Kasten worden ingebouwd verdeeld over de verschillende kopgevels en met verschilleden oriëntaties ten opzichte van de zon. De permanente verblijfplaatsen dienen na afronding van de werkzaamheden te alle tijden beschikbaar te zijn, moeten een vrije aanvliegroute hebben en mogen niet verlicht worden.
▪
Een definitieve keuze met betrekking tot de permanente mitigatie van verblijfplaatsen is nog niet gemaakt, maar bestaat uit tenminste voor elke soort uit ten minste één van de voorgestelde maatregelen (er kan ook voor een combinatie van maatregelen worden gekozen). In samenspraak met de architect zullen de maatregelen worden in samenspraak tussen de opdrachtgever en de betrokken ecoloog uitgewerkt.
6.3.2
Permanent groen huismussen Ter compensatie van het essentiële groen wat verloren gaat voor huismus zal nieuw functioneel leefgebied voor huismus worden gerealiseerd. Dit zal worden gedaan in de openbare ruimte omdat poort6 geen garanties kan geven hoe de tuinen van de bewoners ingericht zullen worden, zie figuur 8. Voor het realiseren van permanent groen kan er gekozen worden uit de volgende opties: • Aanplant van dichte heggen en struiken: o
Er zal gebruik gemaakt van liguster, haagbeuk, vuurdoorn of een andere vergelijkbare soort die een dichte begroeiing heeft.
o
De heggen/struiken dienen ten minste 1 meter hoog, en 80 cm breed te zijn. Dit geeft voldoende dekking voor huismus om zich in te verschuilen.
o
De heggen en struiken zullen verdeeld worden over het gehele plangebied. Er dient ten minste 300 strekkende meter aan permanent groen te worden aangelegd.
o
Voor het aanleggen van permanten groen worden diverse struiken en bomen die al aanwezig zijn in de wijk herplant en verplaats. Hiermee ontstaat direct functioneel
o •
groen. Huismus vriendelijke beplanting die als tijdelijke mitigatie voor het functioneel groen
is aangeplant blijft bestaan. Aanleg van groene gevels: o Er wordt gebruik gemaakt van klimop of een vergelijkbare soort die een dichte gevelbekleding geeft.
Ecoresult B.V. december 2022
32
o o o
De gevelbekleding wordt mogelijk uitgevoerd op de westelijke kopgevel van de woonblokken De groene gevelbekleding wordt op de kopgevels van de eengezinswoningen over de gehele lengte van de kopgevel uitgevoerd Langs lengte gevels wordt betongaas of vergelijkbaar raamwerk geplaats, zodat klimplanten hierlangs groene gevels kunnen vormen.
Een definitieve keuze met betrekking tot de permanente mitigatie van functioneel groen is nog niet gemaakt, maar bestaat uit tenminste voor elke soort uit ten minste één van de voorgestelde maatregelen (er kan ook voor een combinatie van maatregelen worden gekozen). De maatregelen worden in samenspraak tussen de opdrachtgever en de betrokken ecoloog uitgewerkt.
Figuur 12 aanwezige groenstructuur in de permante situatie
Maatregelen na afronding van de werkzaamheden •
De functionaliteit van de permanente verblijfplaatsen dient over de lange termijn geborgd te worden. Wanneer de functionaliteit verminderd is dient deze zo spoedig mogelijk hersteld te worden: o Wanneer de toegankelijkheid van de verblijfplaatsen verminderd is moeten hinderende objecten te worden verwijderd. o o
Wanneer er verstoring plaats vindt moeten deze bronnen worden verwijderd. Herstel van verblijfplaatsen moet gebeuren op aanwijzing van een deskundig ecoloog.
Ecoresult B.V. december 2022
33
•
De tijdelijke kasten worden na afronding van de werkzaamheden verwijderd onder de volgende voorwaarden: o De kasten dienen (vrijwillig) verlaten te zijn. o Kasten worden buiten de kritische perioden verwijderd ▪ Vogels: Buiten het broedseizoen (1 maart 15 augustus) ▪ Vleermuizen: Buiten de periode van voortplanting (15 mei 15 juli) en o o
•
winterslaap (1 november 1 april) De permanente verblijfplaatsen moeten functioneel zijn De geldende gewenningsperioden voor de desbetreffende soort is in acht genomen voor de permanente verblijfplaatsen.
▪ Vogels: 3 maanden na afronding van de werkzaamheden, ▪ Vleermuizen (Zomerfunctie): 3 maanden in het actieve seizoen (vanaf 1 april). Tijdelijke voorzieningen worden verwijderd onder begeleiding of op aanwijzing van de ecologisch deskundige.
Ecoresult B.V. december 2022
34
7
Alternatieven Locatie Het project is locatiespecifiek. De huidige woningen zijn niet meer in een goede staat, en door het slopen van de huidige bebouwing komt de ruimte vrij die weer direct ingevuld gaat worden met nieuwbouw. Hierdoor is er geen extra ruimtebeslag noodzakelijk voor woningbouw.
Alternatieve inrichting In het project zullen er 130 woningen gesloopt worden en komen er 154 woningen terug. Er zal dus zo optimaal mogelijk gebruik worden gemaakt van de ruimte om zo veel mogelijk woningen te kunnen realiseren. Bij de nieuwbouw wordt er een volledig nieuw stratenplan en openbare inrichting gerealiseerd. Waar mogelijk zal openbaar groen gehandhaafd worden. De nieuwbouw worden zo uitgevoerd dat de bebouwing weer geschikt zal worden voor huismus, gierzwaluw en vleermuizen. De manier waarop dit uitgevoerd gaat worden zal zeer verglijkbaar zijn met de locaties van de verblijfplaatsen die tijdens de sloop van de bestaande woningen verloren gaat. De nieuwe complexen biedt vele mogelijkheden om verblijfplaatsen van beschermde soorten te realiseren in de vorm van inbouwkasten. Mogelijk kan hier in ruime mate overgecompenseerd worden. Bij de inrichting van de groenvoorziening zal ook het benodigde functionele groen een plek krijgen, daarnaast wordt het oppervlakte aan openbaar groen flink groter. Er zal worden gekozen voor meer volwassen aanplant zodat dit groen vrijwel direct functioneel zal zijn. Door het treffen van mitigerende maatregelen wordt voorkomen dat er schadelijke effecten ontstaan op (individuen van) de aangetroffen beschermde soorten en in de nieuwe inrichting van het plangebied komt er weer veel ruimte terug om de verloren natuurwaarden te compenseren.
De voorliggende inrichting van het plangebied is derhalve optimaal om alle aangetroffen natuurwaarden te compenseren.
Alternatieve werkwijzen Het alternatief voor sloop/nieuwbouw zou renovatie kunnen zijn. Echter, bij een renovatie die gelijkwaardige doelen (met name op het gebied van duurzaamheid en veiligheid van de vloeren) heeft zou er ook sprake zijn van het vervangen van de gehele buitenschil (gevels en daken) en fundering van diverse woningen. Ook in dit geval zouden de aangetroffen verblijfplaatsen ook verloren gaan. Een renovatie met behoud van de verblijfplaatsen zou niet de doelen bereiken en is het niet mogelijk om de openbare ruimte van de wijk klimaat bestendig te maken. Ook kijkende naar de economische kant van het project is te zien dat sloop/nieuwbouw financieel relatief goedkoper uitvalt dan renovatie. Ook is de kwaliteit van nieuwbouw hoger dan het resultaat wat er met renovatie behaald kan worden. Sloop/nieuwbouw is daarom een toekomstbestendigere optie. Ook de verblijfplaatsen kunnen hierdoor voor de toekomst beter gegarandeerd worden. Bij renovatie zijn er waarschijnlijk veel sneller weer nieuwe werkzaamheden nodig waarbij er mogelijk weer verstoring van de verblijfplaatsen zou plaats vinden. Voorafgaand aan de sloop zijn alle mitigerende maatregelen functioneel. De aanwezige voortplantingsen vaste rust- en verblijfplaatsen worden voorafgaand aan de werkzaamheden ongeschikt gemaakt
Ecoresult B.V. december 2022
35
waardoor doden of verwonden van individuen is uitgesloten. Door het treffen van deze maatregelen wordt voorkomen dat er schadelijke effecten ontstaan op (individuen van) de aangetroffen beschermde soorten. De huidige werkwijze is daarom het meest optimaal. Er zijn in ecologisch opzicht geen werkwijzen die gunstiger zijn.