Bijlage 3 - Factsheet Gemeente Gorinchem (gevalideerd)

Factsheet DoeMee Onderzoek 2024 Energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing

Gemeente Gorinchem Algemene informatie De rollen en taken van gemeenten, provincies en omgevingsdienst met betrekking tot het toezicht op de energiebesparings- en informatieplicht zijn op dit moment helder. De opdracht op toezicht en handhaving van de energiebesparingsplicht aan de omgevingsdienst is niet in de begroting opgenomen. Het budget voor deze opdracht komt intern uit een reserve voor het thema Duurzaamheid. Vanaf 2025 wordt deze taken structureel opgenomen binnen het Jaarprogramma met de omgevingsdienst. Momenteel bekijkt gemeente Gorinchem de mogelijkheden de budgettaire mogelijkheden. Er is een opdracht geformuleerd voor de omgevingsdienst over de invulling van toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht. De werkzaamheden zijn benoemd in een opdrachtformulier. De opdracht wordt in de praktijk ook uitgevoerd. In 2022, 2023 en 2024 zet de gemeente de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid in voor energiebesparing bij bedrijven. Dit gebeurt op offertebasis. De afgesproken werkzaamheden heeft de Omgevingsdienst altijd naar behoren uitgevoerd. Dit zijn werkzaamheden als controles op wettelijke energiebesparende maatregelen, gesprekken met bedrijven die koploper zijn op duurzaamheid en inzetten op verduurzaming van bedrijven.

Het budget voor de opdracht aan de omgevingsdienst wordt bepaald op basis van afstemming over de werkzaamheden tussen de gemeente en de omgevingsdienst. Daarop stelt de omgevingsdienst een offerte op, waarin ook de bijdrage van de provincie in is verwerkt. De gemeente controleert deze offerte en scherpt naar wens de offerte passend aan. Om te sturen op de taak van de omgevingsdienst m.b.t. toezicht en handhaving van de energiebesparings- en informatieplicht vindt periodiek overleg over de voortgang plaats. De gemeente Gorinchem geeft zelf geen invulling aan toezicht en handhaving van de energiebesparings- en informatieplicht energiebesparing, naast de taken die bij de omgevingsdienst zijn belegd sinds 1 juli 2023. Alles was en is belegd bij de omgevingsdienst. Informatievoorziening Er zijn geen afspraken gemaakt over de monitorings- en verantwoordingsinformatie met de omgevingsdienst m.b.t. de energiebesparingsplicht. Er zijn ook geen KPI’s afgesproken met omgevingsdiensten over de monitorings- en verantwoordingsinformatie m.b.t. de energiebesparingsplicht. De gemeente Gorinchem ontvangt tussentijdse informele terugkoppeling over de resultaten van de handhaving van de energiebesparingsplicht van de omgevingsdienst.

De rapportages die door de omgevingsdienst aan de gemeente worden verstrekt leveren op sommige punten adequate informatie over de uitvoering van toezicht en handhaving op de energiebesparings- en informatieplicht. De energiecontroles worden uitgevoerd, en de gemeente ontvangt een afschrift van elke energiecontrolebrief. Wanneer nodig, vraagt de gemeente naar extra informatie over de controles in de tussentijdse overleggen. Over het algemeen zijn de afschriften voldoende om toezicht te houden op het proces. De rapportages geven geen

1

adequate informatie over de bereikte resultaten. Dit is een belangrijk punt wat de gemeente ook aangeeft bij de omgevingsdienst: ‘hoe maken we inzichtelijk welk effect de energiecontroles hebben, hoe monitoren we het?’ In 2024 wil de omgevingsdienst hier een dashboard voor opstellen en alle beschikbare data daarin verwerken. Dit staat nog in de kinderschoenen, maar heeft wel de aandacht. Vanuit de gemeenteraad zijn er nooit vragen/opmerkingen gekomen over de uitvoering van toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht door de omgevingsdienst. Over de bereikte resultaten (zoals reductie CO2 en vermindering verbruik van gas en elektriciteit) zijn vanuit de gemeenteraad ook geen vragen/opmerkingen geweest.

Omgevingsdienst en gemeente Gorinchem Algemene informatie De rollen en taken van gemeenten, provincies en omgevingsdienst met betrekking tot het toezicht op de energiebesparings- en informatieplicht zijn op dit moment helder. De energiebesparingsplicht is als apart taakveld onderdeel van het VTH-stelsel. Resultaat Er is volledig zicht op het aantal bedrijven dat valt onder de energiebesparings- en informatieplicht. Deze informatie downloadt de omgevingsdienst bij het e-loket van RVO.nl. Daarnaast verzamelt de omgevingsdienst een deel van de informatie zelf. Er is volledig zicht op het aantal bedrijven dat zich niet aan de informatieplicht energiebesparing houdt. Deze informatie downloadt de omgevingsdienst bij het e-loket van RVO.nl en combineren zij met bedrijven waarvan zij weten dat zij aan de energiebesparingsplicht moeten voldoen. Daarnaast verzamelt de omgevingsdienst een deel van de informatie zelf. Er wordt per brief / e-mail en telefonisch contact gemaakt met bedrijven die niet voldoen aan de informatieplicht energiebesparing. Organisatie van het toezicht De omgevingsdienst handhaaft op de uitvoering van de energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing door specifieke energiecontroles uit te voeren aan de hand van de erkende maatregelenlijst.

Het aantal bedrijven dat per jaar wordt gecontroleerd wordt bepaald aan de hand van een kengetal en het beschikbare budget. Naar schatting heeft de omgevingsdienst nog 5-10 jaar nodig om alle bedrijven en instellingen binnen de gemeente/provincie te controleren op de energiebesparings- en informatieplicht. De omgevingsdienst stelt prioriteit in de te controleren bedrijven op basis van interne afspraken. Vanaf 2025 en 2026 waarschijnlijk op basis van VTH risicoanalyse. Kwantitatieve informatie Onderstaande tabel bevat informatie over het aantal gecontroleerde bedrijven en de ureninzet op jaarbasis door de omgevingsdienst in de periode 2019 – 2023. Jaar

Aantal bedrijven gecontroleerd

Ureninzet op jaarbasis

2019

26

416

2020

30

480

2021

50

800

2022

41

656

2023

41

656

2

Onderstaande tabel bevat informatie over het percentage bedrijven waar overtredingen zijn aangetroffen voor en na hercontrole tussen 2019 en 2023. Jaar

% overtredingen bij eerste controle

% overtredingen bij hercontrole

2019

18

25

2020

15

0

2021

56

0

2022

32

0

2023

71

0

e

Na 1 hercontrole zijn bijna altijd alle maatregelen genomen of worden de laatste zaken door de omgevingsdienst administratief afgehandeld. Onderstaande tabel bevat informatie over het aantal jaarlijks geconstateerde overtredingen tussen 2019 en 2023. Jaar

Aantal overtredingen

2019

-

2020

-

2021

-

2022

-

2023

-

Onderstaande tabel bevat per jaar informatie over het aantal bedrijven dat een ‘vooraankondiging last onder dwangsom’ of overige repressieve handhaving heeft ontvangen tussen 2019 en 2023. Jaar

Vooraankondiging last onder

Overige repressieve handhaving

dwangsom

opgelegd

2019

-

-

2020

-

-

2021

-

-

2022

-

-

2023

0

0

Er heeft nog geen repressieve handhaving plaatsgevonden en er zijn dus geen sancties opgelegd. De omgevingsdienst heeft geen zicht op het energiebesparingspotentieel bij bedrijven en instellingen en de totaal gerealiseerde energiebesparing. Jaar

Gerealiseerde energiebesparing in

Gerealiseerde energiebesparing in m3

kWh 2019

-

-

2020

-

-

2021

-

-

2022

-

-

2023

-

-

De totaal gerealiseerde energiebesparing is indicatief per jaar in onderstaande tabel weergegeven:

3

Jaar

Gerealiseerde energiebesparing in

Gerealiseerde energiebesparing in m3

kWh 2019

-

-

2020

-

-

2021

-

-

2022

-

-

2023

-

-

In de beantwoording op de enquête is geen informatie opgenomen in de getroffen energiebesparende maatregelen in de periode 2019 tot en met 2023 door bedrijven en instellingen. Aanvullende documentenanalyse Categorie

Aanwezig?

Begroting Opdracht

√ √

Beleidstukken

x

Werkprogramma

x √

Voortgangsrapportage

Aanvullende informatie

Energiecontroles 2021-2023; prestatieverklaring Werkzaamheden E-agenda 2023 – Gorinchem

Aanvullend

√

roadmap 2020-2024; Begeleidende memo gemeente Gorinchem – energiebesparende bedrijven

Voortgangsrapportages De omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid heeft de volgende resultaten gedeeld: 2021

4

2022

5

2023

Aanvullend Aanvullend op bovenstaande resultaten is de roadmap 2020-2024 met ons gedeeld waarin de doelstelling voor energiebesparing is opgenomen evenals bereikte en bezochte bedrijven.

Er is ook een begeleidend memo gedeeld voor de gemeente Gorinchem over de Energie-agenda die is opgesteld voor 2020-2024. In het programma wordt ingezet op drie pijlers: reguleren, stimuleren en faciliteren. Vanaf 2022 is de gemeente Gorinchem een nauwere samenwerking

6

aangegaan met de OZHZ. Dit heeft geleidt tot offerte met maatwerk voor onze gemeente. Voor 2022 en 2023 is het volgende uitgevoerd: 

2021: 44 energiecontroles



2022: -

37 energiecontroles: In oktober 2022 gaf OZHZ aan dat er een misrekening is geweest. In 2021 zijn 44 energiecontroles uitgevoerd in plaats van 20. Deze ‘plus’ is afgetrokken van de 57 controles in 2022. Hierdoor komt het aantal energiecontroles op 33 controles in 2022. Door ruimte in de offerte (minder Koplopersgesprekken) is afgesproken om extra energiecontroles uit te voeren. OZHZ is daarbij gekomen tot 4 extra energiecontroles in 2022.

-

4 koplopers geïnterviewd: OZHZ en Gorinchem zijn tot 9 koplopers gekomen. Het is gelukt om met 4 bedrijven een gesprek te voeren.

-

Branche aanpak horeca en zorg (regionaal traject)

-

9 energiescans bij MKB: de uren voor dit onderdeel zijn ingezet om uitvoering te geven aan de motie om lokale winkeliers de energiecrisis door te helpen. Lokale winkeliers kunnen een gratis energiescan aanvragen en een energieadviseur van OZHZ voert die dan uit.



2023: -

41 energiecontroles

-

139 controles informatieplicht

-

Branche aanpak zorg (regionaal traject)

7