Document · PDF

Bijlage 3 Concept Landschapsplan Lingeoevers - Bijlage 3 Concept Landschapsplan Lingeoevers.pdf

Raadsvergadering 24 februari 2022, gemeente GorinchemBij agendapunt: BESPREEKSTUK Nota van uitgangspunten Linge 2 Zuid4.805 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

1 david habets, berte daan, anna fink

30.3.2021

LANDSCHAPSPLAN LINGEOEVERS

aangepaste versie, maart 2021 david habets, berte daan, anna fink in opracht van gemeente gorinchem

NALPSPAHCSDNAL SREVEOEGNIL

INHOUDSOPGAVE

Inleiding

Deelgebied 3: Arkelsedijk

Kernkwaliteiten

Cultuurhistorie

Deelgebied 4: Centraal Magazijn (Lingezuid 2) 55 57 Principes Landschapsplan algemeen

Landschap en ecologie

Kunst

Mobiliteit

Placemaking

Ambitiekaart

Beplanting

Deelgebieden en fasering

Bronnen

Deelgebied 1: Jaagpad

Deelgebied 2: Brug en Lingepark

INLEIDING

Gorinchem groeit. Vlak boven de historische binnenstad liggen kansen voor nieuwe, binnenstedelijke ontwikkeling. De nieuwe identiteit bouwt voort op het industriële verleden: een oorspronkelijke, eigenstandige en ongepolijste plek in de stad. Maar anders dan nu opent het gebied zich naar buiten en verbindt het zich met de omgeving. Het gebied Arkelsedijk wordt getransformeerd tot een hoogwaardig stedelijk woongebied (geïnspireerd door het industriële verleden van het wereldbefaamde de Vries Robbé) waarbij nadrukkelijk verbinding wordt gezocht met de Linge. De Arkelsedijk wordt deels autovrij gemaakt en verbindt de nieuw wijk als dijk park met de Lingewijk, zodat uitwisseling ontstaat en de Linge ook vanuit hier goed beleefbaar wordt. De Linge wordt kwalitatieve drager en nieuwe ecologische verbinding tussen het 60 jaar oude natuurgebied in het buitengebied en de Merwede.

Linge & Arkelsedijk 1925

Het landschapsplan vormt een kader voor de transformaties in de gebieden langs de oevers die gaan plaatsvinden. Deze transformatie zal gefaseerd in de tijd plaats, zo ook de planvorming. Het landschapsplan dient als onderligger voor de planvorming van de deelgebieden en zorgt voor continuïteit en waarborgt de kwaliteiten van de groene Linge. 5

KERNKWALITEITEN VAN DE LINGE IN GORINCHEM De riviernatuur van de lommerrijke rivier de Linge en haar dijken met daarlangs het cultureel erfgoed van bedrijven van wereldfaam zoals de Vries Robbé en de suikerraffinaderij Hollandia vormen de kern van identiteit van het gebied: een plek waar de beleving van industrie en natuur elkaar versterken.

• Volkstuinen, Lingewijk, begraafplaatsen en de vestingwerken • Landschapskamers van groene dijken en bruggen • Cultureel erfgoed van de Vries Robbé en de Hollandia • De groene rivier in de stad 60: jaar een unieke rivierecologie publieke werken volkstuinen, Lingewijk, begraafplaatsen en de vestingwerken

Landschapskamers van groene dijken en bruggen

Cultureel erfgoed van de Vries Robbé en de Hollandia

De groene rivier in de stad 60: jaar een unieke rivierecologie

> Eerste schets voor de ecologische oevers van de Linge

CULTUURHISTORIE 4

De geschiedenis van Gorinchem tekent zich door de strijd met water en de markt- en doorvoerstad die het werd dankzij het water (lees veel meer in de prachtige cultuurhistorische verkenning van SteenhuisMeurs, 2020). De Linge stroomt vanuit het achterland, door het hart van de stad richting de Merwede. Er liggen grote kansen om langs deze hele strekken het verhaal van Gorinchem en de Linge te vertellen. • De binnenstad van Gorinchem bestaat uit een zogenoemde Bovenstad en Benedenstad. In de bovenstad zijn plaatselijk directe lijnen (stegen) dwars op de Linge, in de benedenstad loopt een brede kade langs de rivier. • De vestingwerken markeren de rand van de binnenstad als zeedijken

• Historisch hart van de locatie is gevormd door staalbedrijf De Vries Robbé. 1/4 van de bevolking van Gorinchem was hier werkzaam. • Het verhaal van De Vries Robbé leeft nog steeds in het collectief geheugen van Gorinchem. • oorspronkelijk lag een doorgaand jaagpad langs de Linge aan de westzijde • Zie ook: cultuurhistorische verkenning, SteenhuisMeurs, 2020.

1. Bovenstad-Benedenstad 2. Fortwallen van de stad 3. Relicten van de Vries Robbé 4. Hollandia 5. Historisch Jaagpad 6. Groene dijken in de stad

CULTUURHISTORIE EN PUBLIEKE RUIMTE Met de relicten van het industrieel verleden langs de Linge kan het verhaal van Gorinchem en de Vries Robbé verteld worden. In de planvorming benadrukken wij dan ook dat het een belangrijk moment is deze laag in de geschiedenis van de stad niet uit te wissen, maar de pracht en schoonheid van deze relicten te integreren in de nieuwe planvorming. Zoals op vele plekken in Nederland (GWL-terrein Amsterdam, Strijp-R Eindhoven, Binnenhavens Deventer) waarborgen deze loodsen, transformatorhuisjes, staalconstructies de karakter en het verhaal van deze plek. 1 2

3 5

Relictenkaart SteenhuisMeurs – interessante objecten uit de tijd van De Vries Robbé: 1. Scheepswerf De Vries Robbé 2. Loods De Vries Robbé 3. Transformatorgebouw 4. Verplaatst Rotondegebouw Merkelbach 5. Originele glazen puien achter golfplaten verscholen

• Veel bebouwing uit de tijd van De Vries Robbé is inmiddels gesloopt. • Nog een aantal bijzondere elementen uit de tijd van De Vries Robbé aanwezig (zie links). Deze behouden en integreren in de nieuwe bebouwing kan een belangrijke kernkwaliteit worden voor de nieuwe ontwikkeling. • Direct ten westen ligt de Lingewijk - gebouwd door De Vries Robbé voor de toenmalige werknemers. Het verhaal van De Vries Robbé kan versterkt worden door de verbindingen tussen de Linge en de Lingewijk te versterken. De historie van deze plek kan veel voor toekomstige ontwikkelingen betekenen. • Zie ook: Rapport Linge Gorinchem, SteenhuisMeurs, 2020. 11

1. 3.

4. 2.

LANDSCHAP EN ECOLOGIE De riviernatuur van de Linge is uniek en is al zestig jaar erkend als belangrijke Nederlands natuurgebied. De dijken (met de prachtige monumentale platanen) en de oevers bieden een uniek habitat. De nieuwe planontwikkeling kan kansen bieden voor de ecologie van buitengebied tot aan de Merwede. Wonen aan de nieuwe groene Linge kan een uniek en eigentijds woonmilieu opleveren. Samenwonen met de bever in de stad! • In het plangebied treffen natuur en industrie op elkaar. • gebied sluit aan bij Natura 2000 gebied aan Noordzijde, Merwedenatuur aan de zuidzijde. • Habitatrichtlijnen van het Natura2000 gebied heeft 5 soorten die centraal staan: de bittervoorn, de grote modderkruiper, de kleine modderkruiper, kamsalamander en de bever.

1. Natte verbinding A15 2. Oeververbinding west 3. Natte verbinding 4. Vleermuis route

• De vleermuisroute langs de monumentale platanen van de Arkelsedijk is essentieel. • Dijknatuur, gemaaide dijken en het sterke raamwerk van platanen is karakteristiek

5. Natura2000 Linge

MOBILITEIT 4.

De nieuwe ontwikkelingen bieden grote kansen om langs de west- en oostoever van de Linge nieuwe langzame routes voor voetgangers en fietsers te maken. En in alle rust vanaf de stadswallen naar het buitengebied langs de Linge te struinen. Autoverkeer zal minimaal en zo efficiënt mogelijk ontsloten worden. Een belangrijke aandachtspunt is hierbij dat de dijken als landschappelijke elementen leesbaar blijven in het landschap. De nieuwe brug zal met zorg en precisie in het landschap opgenomen moeten worden.

• Continuiteit voor langzaam verkeer langs de westzijde van de Linge vanuit de binnenstad tot aan Natura 2000 gebied 3.

• Nieuwe brugverbinding om wijken aan weerszijden van de Linge te verbinden • Fietsroute aan oostzijde Linge volgt de oever; plaatselijk de Spijksedijk • Nieuwe verbinding aan oostzijde onder de A15 door (Spijksepad) • Smalle verbindingen over de dijk, tussen Linge en achterliggende wijken

1. Nieuw Jaagpad (west) 2. Nieuwe Lingebrug 3. Fort route (oost) 4. Spijksepad 5. Verbindingen met de Lingewijk

AMBITIEKAART

1 GROENE RIVIER IN DE STAD

2 STAD AAN DE RIVIER

3 GOEDE TOEGANG TOT HET WATER VOOR IEDEREEN

• robuuste groene oevers met intieme plekken en een plein aan de rivier

• publieke ruimte gericht op de lengte van de Linge

• de mens kan individueel of gezamelijk genieten van het water

• historie van De Vries Robbé laten spreken

• ontspannen verbindingen met de Lingewijk en het Wijdschild

• publiek jaagpad van stad naar Natura2000 • solitaire en boomgroepen herintroduceren • groene verbindingen Oost-West versterken

• groene kamers tussen de dijken en • publieke ruimte die zorg draagt bruggen voor binding in de wijk

DEELGEBIEDEN EN FASERING Het landschapsplan vormt een kader voor de transformaties in de gebieden langs de oevers die gaan plaatsvinden. Deze transformatie zal gefaseerd in de tijd plaats, zo ook de planvorming. Het landschapsplan dient als onderligger voor de planvorming van de deelgebieden en zorgt voor continuïteit en waarborgt de kwaliteiten van de groene Linge. Het realiseren van het publieke jaagpad en het ontwerp van de nieuwe Lingebrug hebben de prioriteit en zijn randvoorwaardelijk voor het verder uitwerken van de planlocaties.

1. Publiek jaagpad langs de Linge 2. Nieuwe Linge-brug 3. Ontwikkeling Arkelsedijk 4. Linge-Zuid 2 ontwikkeling 5. Herontwikkeling bouwmarkten 6. Integrereren vrijplaatsen 7. Spijkse steenoven ontwikkeling 8. Corbion herontwikkeling 9. Ecologische verbinding A15

A7030

F3 05 1

A7 02 8

A6254

A7029

F3657

A6 27 6

A6 03 2 A6

A6 24 7

F7 44

Het publiek jaagpad is het eerste project waarmee de Linge oevers terug aan de stad, haar bewoners en de natuur gegeven worden. We streven naar continuïteit van de stadswallen tot aan het buitengebied. Een genereus ecologisch profiel met royaal ruimte voor fietsers en voetgangers om de Lingeoevers te beleven. n

F81

24 8

28 0 A6

(g r

F8 03

F8 04

F8 05

F8 06

11 7

A6 24

DEELGEBIED 1 JAAGPAD (WESTELIJKE OEVER)

A6 25 0

A6 25 1

A6 39 5

F3 04 8

A62

7 63 F3

F7 3

6 24 A6

F781

F783

F78

F785

F787 F786

F788

F789

F790

F795

F79

F792 1 F79

F818

F78

F799

F798

F79

F817

F816

1 F145

ele

F8 01

9 44 6

63 F3

A6962

F2 33

F819

F44

45 A7 F3 17

6 45 A7

F3 19

F2 39

F4895

F4892

F4888

2 01

F487

F4869

pad 4m

oeverzone 8m (max 1/3)

F327

F43

69 47

F363

F4371

F45

F3 31

F3 32 F3 33 F3

F1464

F45

• langzaam verkeer, doorgaande route voor voetgangers en fietsers van de stad tot aan het buitengebied 31

F45

Corbion-terrein

Arkelsedijk ontwikkeling

45 9

oeverzone 6-8m (max 1/3)

pad 4m

variabel

F4897

F8 75

F4896

88 F4

F4890

F4887

F4889

• oeverzone minimaal 14 meter breed van de vestingwerken tot aan de A15 F4893

water +0.00-0.05

min +3.00

F3 21

F3665

F3 20

hekwerk 3m

F3 16

F44

1 24 A6

53 F4

F45

52 9

F245 F4

F246

F250

F247

9 23

F256

F248

F255

F252

• licht afgestrooid asfalt

8 F4

F251

F45

F253

15437

F249

F45

F254

F257

F258

F45

F265

F264

F263

F259

F266

F260

F267

A6 48

• 4 meter breed voetgangers en fietspad

F261

6 95 A6

F4 99

F268

water +0.00-0.05

min +3.00

• ecologische natte verbinding 8-10 m ecologische oeverzone, helling minimaal 1:3

43 A7

11 4

A6 11

F4 34 7

F42

6 44 F3

F43

02 F43

F43

F42

98 F42

F4412

F4411

F4410

5 41

F273

F4405

F4404

1 F3

F440

F4400 39 8 7 39

F4406

F4407

oeverzone 6-8m (max 1/3)

F4408

pad 4m

F4409

variabel

water +0.00-0.05

publieke oeverzone minimaal 14 meter breed van de vestingwerken tot aan de A15 perceel langs de Linge oever vrijhouden als publieke ruimte F8

min +3.00

F42

• nieuwe afscheiding bij Corbion om de veiligheid op het terrrein te waarborgen

F3599

85 F38

F4784

F42

89 F42

F42

F4 78 1

F42

oeverzone 6-8m (max 1/3)

F4 78 2

pad 4m

F4 78 3

variabel

8385

robuuste ecologische oevers

natuurlijke oevers Linge

Natuurlijke oevers en cultuurhistorie

CONTINUÏTEIT VAN BINNENSTAD TOT ONDER DE A15

min +3.00

water +0.00-0.05

minimaal 1:3 water +0.00-0.05

variabel

pad 4m

oeverzone 6-8m (max 1/3)

minimaal 2m

damwand gedeeltelijk verlaagd tot -0.50

2m doorsnede 1 Arkelsedijk – brandweerkazerne

detaildoorsnede principe oeverinrichting

om de 3 strekkende meter damwand laten staan als draagconstructie voor wilgen beschoeiing

PRINCIPES • oeverzone minimaal 14 meter breed van de vestingwerken tot aan de A15 • ecologische natte verbinding 8-10 m ecologische oeverzone, helling minimaal 1:3 • integreren van bestaande damwanden in de opbouw van de nieuwe ecologische oever (in nauw overleg met het waterschap). • vooroever-principe toepassen, d.m.v. het verlagen en perforeren van bestaande damwanden

min +3.00

19m

10m

32m

15m

19m

10m

32m

15m

variabel

pad 4m

oeverzone 6-8m (max 1/3)

water +0.00-0.05

127m

• Toename van verhard oppervlak moet gecompenseerd worden, evenals toename van volume tussen +1 en +3 m NAP in winterbed Linge.

^ westoever bij de brandweerkazerne minimaal 10m

19m

32m

15m

127m

19m

32m

15m

127m

v aanzicht oude loodsen De Vries Robbé vanaf het water

CONTINUÏTEIT VAN BINNENSTAD TOT ONDER DE A15 hekwerk 3m

water +0.00-0.05

variabel

pad 4m

oeverzone 8m (max 1/3)

PRINCIPES

• oeverzone minimaal 14 meter breed van de vestingwerken tot aan de A15

doorsnede 8 Arkelsedijk – Corbion terrein

+6,8

+2,8

+6,8 +2,4

• nieuwe afrastering van het Corbion terrein integreren en laten wegvallen in het bestaande struweel. De veiligheid waarborgen van het bedrijfscomplex is een belangrijk aandachtspunt.

+2,4

75m

20m

40m

38m

75m

20m

40m

38m

+6,8

+2,8

+6,8 +2,4 +2,4

75m

20m

40m

38m

75m

20m

40m

38m

^ toegang tot binnenhavens Corbion terrein

v bestaande situatie van het oorspronkelijke jaagpad bij de Arkelsedijk

PRINCIPE - BRUGGEN VAN HET JAAGPAD

PRINCIPE - OEVERS min +3.00

min +3.00

water +0.00-0.05

min +3.00 variabel

pad 4m

oeverzone 6-8m (max 1/3)

variabel

pad 4m

oeverzone 6-8m (max 1/3)

2m water +0.00-0.05

• eenvoudige bruggen

• hergebruiken bestaande stalen damwanden, verlagen en perforeren

• voor fietsers en wandelaars

variabel

pad 4m

oeverzone 6-8m (max 1/3)

principe profiel ecologische oever

min +3.00

• helling minimaal 1:3

• lichte constructie

min +3.00

water +0.00-0.05

min +3.00

• solitaire en kleine boomgroepen (zie principe bomen voor uitwerking)

variabel

pad 4m

oeverzone 6-8m (max 1/3)

variabel

pad 4m

oeverzone 6-8m (max 1/3)

2m water +0.00-0.05

principe profiel intieme plekken aan het water variabel

• de Linge als sterk element in het gebied, geen uitbreiding van de Linge

pad 4m

oeverzone 6-8m (max 1/3)

min +3.00

water +0.00-0.05

min +3.00

• bestaande binnenhavens behouden, en gebruiken om karakter van deze gebieden aan te scherpen

Referenties Jürg Conzett

• Afmeren is niet automatisch mogelijk/toegestaan. 29

variabel

pad 4m

oeverzone 6-8m (max 1/3)

principe profiel plein met trappen aan het water variabel

pad 4m

oeverzone 6-8m (max 1/3)

water +0.00-0.05

variabel

pad 4m

oeverzone 6-8m (max 1/3)

min +3.00

water +0.00-0.05

oeverzone 8 - 10m (max 1/4)

pad 4m

principeprofiel oostzijde singelkwaliteit

variabel

PRINCIPE - MATERIALISATIE

PRINCIPE - BOMEN jaagpad: wandelpad op vestingwerk Gorinchem doortrekken. asfalt met lichte instrooi dijken: donker asfalt

• eenheid en aansluiten

• behoud platanen op de Arkelsedijk

• robuust en eenvoud

• fruitbomen als mitigerende maatregel langs Arkelsedijk

• behoud/hergebruik waar mogelijk bestaande stelconplaten bij Delihome hergebruiken

• oevervegetatie: Salix, Populus nigra, Fraxinus excelsior, Alnus glutinosa en Ulmus

fruitbomen langs de Linge Walnoootbomen langs de Linge bij een loods van de Vries Robbé

• solitaire notenbomen (Juglans, Castanea, Malus)

refererentie oevertrappen

monumentale platanen op de Arkelsedijk

DEELGEBIED 2 BRUG De nieuwe Lingebrug is cruciaal voor een goede landschappelijke inpassing van de nieuwe ontwikkelingen langs de Linge. De brug verbindt de Arkelsedijk aan de Spijksedijk en biedt kansen groengebieden oost en west ecologisch te verbinden.

• eenvoudige en robuuste brug, geïntegreerd in het dijklandschap en de nieuwe ecologische verbinding • ecologisch park tussen dijk en Linge • zonnehelling tegen de nieuwe Linge-brug aan • natuurlijke verbinding met bijzondere bomen • ecologische verbinding oost-west over de Linge • verkeersontwerp voor de nieuwe brug en toegang tot de nieuwe wijk aan de Arkelsedijk is cruciaal voor het ontwerp. Ervaring van de dijk en het rivierlandschap moet hierin één van de leidende principes zijn.

PRINCIPE - NIEUWE LINGE BRUG EN BESTAANDE BRUGGEN OVER DE LINGE

Gorinchem

A15

Leerdam

Geillicum

• bestaande bruggen zijn eenvoudig en utilitair • bestaande groene oevers lopen door onder de meeste bruggen

Rumpt

Beesd

Geldermalsen

Beesd Leerdam

Gellicum

Rumpt

Geldermalsen

Gorinchem

bruggen van de Vries Robbé – stalen ingenieurswerken

70m

+6,8

+2,8

15m

40m

15m

+2,4

23m

PRINCIPE - NIEUWE LINGE BRUG

30m

• eenvoud en robuuste brug in het gedachtegoed van De Vries Robbé +6,8

+2,8

15m

40m

15m

+2,4

23m

30m

• ecologische oeverzone loopt door onder brug minimaal 15 meter vrijhouden vanaf de oever aan beide zijde (overspanning minimaal 70 meter) • brug integreren in nieuwe zonnehelling tegen de nieuwe Linge brug aan

+6,8

+2,8

15m

40m

15m

+2,4

23m

30m

70m

+6,8

+6,3 +2,8

+2,8

+2,4

70m 60m

117m

15m

40m

15m

23m

+6,3 +2,8

60m

117m

15m

+6,8

30m

+2,8

40m

15m

+2,4

23m

30m

+6,8

+6,3 +2,8

60m

117m

15m

+2,8

40m

15m

23m

+6,3 +2,8

60m

117m

15m

+2,4

+6,8

30m

+2,8

40m

15m

30m

+6,8

+2,8

60m

117m

15m

+2,8

40m

15m

23m

• verkeersontwerp voor de nieuwe brug en toegang tot de nieuwe wijk aan de Arkelsedijk is cruciaal voor het ontwerp. Ervaring van de dijk en het rivierlandschap moet hierin één van de leidende principes zijn. • vaste brug wordt (dus niet bedienbaar) • Onderzijde brug op minimaal +7,30 mNAP. • Aandachtspunt is de helling en aansluiting op de Spijkse dijk , de volumeinname in winterbed van de Linge (en compensatie hiervan)

+2,4

23m

+6,3

• onderzoeken of building with nature principes kunnen worden toegepast, ecologische verbinding oost-west over de Linge

+2,4

30m

referenties brug: ^ Next Architects, v Vogt Landschaftsarchitekten

PRINCIPE - PARK, ECOLOGISCHE OOST-WEST-VERBINDING Stadspark Maastricht arboretum aan de Maas

• park aan de Linge als een ecologische verbindingszone tussen Lingewijk en Oostzijde • park als arboretum (verzameling van bijzondere bomen)

ecologisch park girona’s shores EMF landscape

• ecologisch park, dat biodiversiteit stimuleert • park dat ruimte biedt voor bewoners uit de Lingewijk alsook bewoners uit het nieuwe deel. • natuurlijk spelen, laten opgaan in het landschap. ecologie als thema, zonder te vervallen in standaard ‘natuurspeeltuin’

helling aan de noordkant van het park westerpark natuurspeeltuin ‘wilde westen’ westerpark

^ bestaande situatie ligging nieuwe Linge brug v bestaande situatie van het oorspronkelijke jaagpad bij de Arkelsedijk

39 foto: Jeroen Hofman

DEELGEBIED 3 ARKELSEDIJK Het Arkelsedijk gebied biedt kansen om met de nieuwe woonwijk het verhaal van de Vries Robbé te vertellen. Door de bijzondere cultuurhistorische relicten te integreren in de nieuwe woonbebouwing, de Lingewijk te verbinden via het nieuwe dijkpark en een plein aan de Linge te maken rondom de oude loodsen en het transformator huisje.

Arkelsedijk met monumentale platanen

Arkelsedijk 1907 - smalle dijk om te flaneren Max Lieberman - Papagaienallee

PRINCIPE DIJK trap Theodorus Bosstraat

• behoud bestaande trappen • duidelijke familie van materialisatie trappen • hellingen / op- en afgangen: - in de lengte van de dijk - maximaal 1:16

opgang Arkelsedijk 2 - 101 bij Corbion 1:8

• top van de dijk: smalle voetgangerszone van 4 meter breed uitsnede van de autovrije Arkelse dijk opgang Arkelsedijk 3 - bocht arkelsedijk

opgang arkelsedijk 1:16

park op de Arkelsedijk nieuwe woningen, trapopgang, voetgangerszone van 4 meter breed

PRINCIPE - ONTSLUITING • De Arkelsedijk vrijhouden van regulier autoverkeer (noodroute brandweer), regulier onderhoud aan de dijk en inspectie blijft wel mogelijk. • Ontsluiting vanaf Noordzijde plangebied • Jaagpad enkel voor langzaam verkeer (noodroute brandweer)

1. nieuwe Linge brug

• Nieuwe brugverbinding over de Linge, aansluitend op de beide dijken.

+11,8

+9,2

2. noodroute brandweer 3. jaagpad vrijhouden - alleen voor noodverkeer

+6,8 +6,1 +2,8

8,5m

+2,8

61m

38m

103m

3. +11,8 +9,2

+6,8 +6,1 +2,8

8,5m

+2,8

61m

38m

103m

+11,8

+6,8 +6,1 +2,8

8,5m

+2,8

61m

doorsnede 4 Arkelsedijk – transformatorhuis

38m

103m

+11,8

+6,8 +6,1

PRINCIPE - GROEN PLEIN AAN DE LINGE bestaande situatie: voorplein met oorspronkelijke bebouwing de Vries Robbé. bestaande stelconplaten hergebruiken

+11,8

+6,8 +6,1 +2,8

+2,8

8,5m

61m

refererentie publieke ruimte aan het water: Wipkingerpark Zurich

38m

103m

doorsnede van het groene plein aan de Linge en de Arkelsedijk met nieuwe opgangen

refererentie trappen: zoveel mogelijk doorgaande ecologische verbinding, Oberer Letten Zurich detail van de oevertrappen

38m

28m

PRINCIPE - CULTUURHISTORISCHE ELEMENTEN ALS PUBLIEKE RUIMTE Transformatorhuis Arkelsedijk

• behouden bestaande karakteristieke gebouwen • nieuwe toegangen door gebruik te maken van oorspronkelijke elementen, trap door transformatorhuis • publieke functie in loods aan het nieuwe Linge plein

schets impressie: ecologische oever, het jaagpad en het plein aan de Linge

Referentie Cultuurhistorie en publieke ruimte Amersfoort de Vylder Loods van De Vries Robbé

PRINCIPE - MEUBILAIR EN VERLICHTING

meubilair havenplein Deventer redscape

• functioneel en robuust meubilair • voorkeur voor natuurlijke materialen • verlichting zo weinig mogelijk strooilicht • eenvoud, overnemen verlichting van de Lingewijk. Niet historiserend, ook niet infrastructuctureel uiterlijk. • 1 familie van meubilair langs de gehele Lingeoevers Gorinchem (verder uit te werken in Lingecatalogus)

verlichting in de Lingewijk

DEELGEBIED LINGE 2 ZUID (CENTRAAL MAGAZIJN)

Verplaatst ontvangstgebouw De Vries Robbé Loodsen De Vries Robbé haaks op de Spijksedijk

• bebouwing dwars op de dijk • publiek plein bij haventje • dubbele platanenrij vestingwerken doortrekken • fietspad vanuit binnenstad langs Rotondegebouw naar oostelijke oever Linge

dubbele platanenlaan op de vestingwerken van Gorinchem

• publiek pad langs de oever

natuur en cultuurhistorie van het vestingwerk

UITGANGSPUNTEN LANDSCHAPSPLAN

1 GROENE RIVIER IN DE STAD

2 STAD AAN DE RIVIER

3 GOEDE TOEGANG TOT HET WATER VOOR IEDEREEN

• robuuste groene oevers met intieme plekken en een plein aan de rivier

• publieke ruimte gericht op de lengte van de Linge

• de mens kan individueel of gezamelijk genieten van het water

• historie van De Vries Robbé laten spreken

• ontspannen verbindingen met de Lingewijk en het Wijdschild

• publiek jaagpad van stad naar Natura2000 • solitaire en boomgroepen herintroduceren • groene verbindingen Oost-West versterken

• groene kamers tussen de dijken en • publieke ruimte die zorg draagt voor binding in de wijk bruggen

PRINCIPE - KUNST IN DE OPENBARE RUIMTE Schematische weergave van de fabriekshallen ten tijde van De Vries Robbe

• kunstwerken grijpen terug op de geschiedenis van De Vries Robbe • terughoudend, liever 1 grote interventie (tijdelijk of blijvend) dan versnipperd over het gebied • 1% van het totale bouwbudget investeren in een beeldbepalend kunstwerk • inzetbaar als motor voor transformatie en zichtbaarheid van het gebied

Plakaat van De Vries Robbe Frank Havermons – Dortyard

PRINCIPE - ZORG VOOR EEN GOEDE SOCIALE STRUCTUUR

Foto’s: impressies Camping Lievelinge

• De Vries Robbe zette destijds stevig in op een sterke sociale structuur in de Lingewijk. • ‘Placemaking’ (tussentijdse invulling van het gebied) legt de verbinding tussen het gebied en haar gebruikers. Wanneer een plek meer betekenis heeft, heeft dit een positief effect op de waarde van een locatie. • In de omgeving van Gorinchem zijn meerdere partijen hiervoor misschien geschikt: bv Camping Lievelinge, Hippiefestival Gorinchem. • Koppelen van cultureel erfgoed aan het opbouwen van een sociale structuur. Mogelijkheid in leegstaande hallen, terrein RvB bij voormalig centraal Magazijn • Dit zou idealiter voorjaar 2021 starten, en een continu proces zijn gedurende de jaren van ontwikkeling. En daarmee kan een sterke sociale structuur onderdeel van de wijk worden. • zie ook: Cultuurhistorisch onderzoek, SteenhuisMeurs: concept rapport Gorinchem Lingeoevers, 2020

PRINCIPE - BEPLANTING OEVERS

rietorchis moeraspirea

• doortrekken van de oevervegetatie vanuit Natura2000 gebied. • habitat creeeren waarin de ecologisch waardevol aangemerkte planten goed gedijen (zie: Haalbaarheidsstudie ecologische verbindingszones Gemeente Gorinchem, 2019)

dotterbloem

BEPLANTING DIJK

BEPLANTING BERMEN

knoopkruid margriet

wilde peen

rietorchis

wilde cichorei

kamgras

knoopkruid

wilde peen

pinksterbloem

echte koekoeksbloem

pastinaak

margriet

BRONNEN

p 04 cultuurhistorische verkenning SteenhuisMeurs p 10 cultuurhistorische verkenning SteenhuisMeurs p 13 bittervoorn - https://www.fishandboat. com/Fish/PennsylvaniaFishes/ GalleryPennsylvaniaFishes/Pages/ CarpsandMinnows.aspx p 13 grote modderkruiper - https://nl.wikipedia. org/wiki/Grote_modderkruiper p 13 kleine modderkruiper - https://www. ravon.nl/Soorten/Soortinformatie/kleinemodderkruiper p 13 kamsalamander - https://www.ravon.nl/ Soorten/Soortinformatie/kamsalamander p 13 bever - https://www.etsy.com/nl/market/ bever_tekening p 13 vleermuis - https://www.shutterstock.com/ nl/search/bat+on+white+background p 21 01.12.2020 https://pixabay.com/nl/photos/ 66

afstand-river-bank-herfst-water-4529348/ p 28 Bruggen Jürg Conzett, Die neuen Bruecken von, Tripadvisor p 29 01.12.2020 https://pixabay.com/nl/photos/ afstand-river-bank-herfst-water-4529348/ p 29 https://www.singelpark.nl/nieuws/ aanstaande-zondag-moederdagwandeling/ p 30 onderaan: Oberer Letten Zürich, Rotzler Krebs Partner p 34 google streetview p 35 https://docplayer.nl/46680529-Tengeleide-uitgereikt-ter-g-e-l-e-g-e-n-h-e-i-d-v-an-de-openstelling-op-15-maart-1961.html p 36 Brug Lohsepark, Vogt Landchaftsarchitekten, https://www.dr-ingbinnewies.de/projekt/lohsepark-fuge/ p 37 Vlotwatering Bridge, Next Architects: https://www.nextarchitects.com/nl/projects/ vlotwatering_bridge

p 39 Stadpark aan de Maas, https:// nl.wikipedia.org/wiki/Stadspark_Maastricht#/ media/Bestand:Maastricht,_ Maas_en_stadspark1.jpg p 39 EMF – Estudie Marti Franch, https:// cgconcept.be/wp-content/uploads/ sites/10/2017/01/estudi-marti-franch- 1024x615.jpg

p 49 onderaan: Oberer Letten Zürich, Rotzler Krebs Partner p 53 Redscape, Deventer, Foto’s: Michiel De Cleene p 53 onderaan: google streetview p 55, 2e van boven: cultuurhistorische verkenning SteenhuisMeurs

p 39 Cecile Obertop,https://www.iamsterdam. com/en/about-amsterdam/amsterdamneighbourhoods/westerpark/ westerpark

p 58/59 cultuurhistorische verkenning SteenhuisMeurs

p 39 Jeroen Hofman, Natuurspeeltuin ‘wilde westen’, Westerpark

p 60 cultuurhistorische verkenning SteenhuisMeurs

p 41 cultuurhistorische verkenning SteenhuisMeurs

p 61 www.lievelinge.nl

p 41 Max Liebermann, Papagaienallee p 49 Wipkinger park Zurich, Bela Brenn, https://wipkinger-zeitung.ch/themen/ quartierleben/page/2/

p 59 Frank Havermons – Dortyard

p 63 rietorchis - https://www.cruydthoeck. nl/winkel/dactylorhiza-majalis-subsppraetermissa/p71 p 63 moerasspirea - https://wilde-planten.nl/ moerasspirea.htm

p 63 dotterbloem - https://wilde-planten. nl/gewone%20dotterbloem%20en%20 spindotterbloem.htm p 64 margriet - https://www.plantengrow.nl/ leucanthemum-vulgare-maikonigin-wildemargriet-252/

p 65 margiet - zie p 64 p 65 wilde peen - zie p 64 p 65 rietorchis - zie p 64 p 65 knoopkruid - zie p 64

p 64 wilde peen - https://bentonswcd.org/plant/ wild-carrot/

p 65 pinksterbloem - https://nl.m.wikipedia. org/wiki/Bestand:Cardamine_pratensis_ Pinksterbloem.jpg

p 64 knoopkruid - https://wilde-planten.nl/ knoopkruid.htm

p 65 echte koekoeksbloem - - https://wildeplanten.nl/echte%20koekoeksbloem.htm

p 64 wilde chicorei - https://commons. wikimedia.org/wiki/File:Cykoria_podroznik_ pokroj.jpg

Overige beelden en kaarten: Berte Daan, David Habets, Anna Fink

p 64 kamgras - https://www.kuleuvenkulak.be/kulakbiocampus/lage%20 planten/Cynosurus%20cristatus%20-%20 Kamgras/?C=M;O=D p 64 pastinaak - https://wimvanderneut. wordpress.com/pastinaak-pastinaca-sativasubsp-sativa/

COLOFON Opdrachtgever - Gemeente Gorinchem Contact: Ron Osenga, team Stadsontwikkeling - R.Osenga@gorinchem.nl Opdrachtnemer - berte daan, david habets, anna fink Contact: berte daan landschap - info@bertedaan.nl Copyright ligt bij Berte Daan Landschap & Atelier Fischbach

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Gorinchem&id=7ca43e61-4b6a-4c4d-bc8c-60ecafb0149d