Bijlage - 20220908 Verslag raadsvergadering

Nr. 13

Zitting van donderdag 8 september 2022 Voorzitter: mevrouw R.W.J. Melissant-Briene, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: de heren B.C.S. Bahlmann en A. Boutachkourt, D.R.E. van Gammeren en J.P. van der Geest, de dames P. de Groot en E.W.H. Hamann, de heren W.G. den Hartog, M.C. Houtepen, A.C. van Houwelingen, J. Klein, A. Koçak en A. Krol, de dames W. Loderus en G. Metz, de heren T.I. van der Meijden en J.C. Oostrum, mevrouw J. van Oversteeg, de heer M. de Pagter, mevrouw L.P.W. Pellikaan, de heren N. van Santen en P.C.J. Schefferlie, mevrouw D. Stevens en de heren I. Tekir, D. van Veen en C. van Willigen. Griffier: de heer H. Sepers. Tevens aanwezig de heren M. de Boer, F. Polatli, mevrouw E.L. Dansen, mevrouw A. Mager en mevrouw M.J. Molengraaf (wethouders), alsmede mevrouw H. Kromkamp (gemeentesecretaris).

* 1. Opening (19.30 uur).................................................................................................................................................1 2. Vaststellen notulen voorgaande raadsvergaderingen en parallelsessies. .................................................................3 3. Vaststellen van de agenda........................................................................................................................................4 4. Tijdelijke vervanging raadslid mevrouw-Alba Heijdenrijk.....................................................................................4 5. Hamerstukken. .........................................................................................................................................................6 5.a Benoemen van vertegenwoordigers namens Gorinchem in algemeen bestuur van GR Avres.

...............................6 5.b Benoeming eerste en tweede waarnemend voorzitter van de gemeenteraad, periode 2022-2026...........................6 5.c Benoeming leden van de agendacommissie, periode 2022-2026.............................................................................7 5.d Benoeming leden van de commissie klankbordgesprek burgemeester....................................................................7 5.e Benoemen leden van de werkgeverscommissie gemeenteraad 2022-2026..............................................................7 6. Inhoudelijke bespreking Coalitieakkoord 2022-2026; Rvs Van coalitieakkoord naar ollegeprogramma.......................8 7. Motie vreemd aan de orde van de dag. ..................................................................................................................63 8. Sluiting...................................................................................................................................................................63

1. Opening (19.30 uur).

De voorzitter: Dames en heren, leden van de raad, goedenavond, ook zij die op de publieke tribune aanwezig zijn, het college en degenen die thuis naar deze raadsvergadering kijken: iedereen van harte welkom. Beginnen wil ik met een heugelijk feit: mevrouw Paans is op 2 september in het huwelijk getreden, van harte gefeliciteerd! Zij heeft aangegeven vanaf 2 september te willen worden aangesproken als Willemijn Loderus, en dat zullen we overal aanpassen. Het zal even wennen zijn, dus als we het af en toe fout doen, vergeef ons, maar we zullen er echt moeite voor doen. Nogmaals van harte gefeliciteerd en veel geluk samen! (Applaus) Een mededeling ten aanzien van moties en amendementen. Zodra deze ontvangen zijn, zullen ze worden toegevoegd aan iBabs. U kunt ze sturen naar griffie@gorinchem.nl. M-1

Mevrouw Van Oversteeg heeft laten weten iets later ter vergadering te zullen komen. Na het heugelijke bericht van zo-even wil ik kort aandacht besteden aan een vervelender bericht: de autobranden die onze stad teisteren. Ruim een halfjaar geleden heeft onze stad er ook al enorm last van gehad, daarna is het een tijdje rustig geweest, maar inmiddels hebben we alweer enkele autobranden achter de rug, wat hier en daar, heel begrijpelijk, tot angst en maatschappelijke onrust leidt. De politie is volop bezig met een onderzoek naar wat er precies is gebeurd en naar de sporen en indicaties die er zijn. Daarvoor worden allerlei opsporingstechnieken ingezet, maar u zult begrijpen dat ik die hier niet ga melden. Van een paar leden uit uw raad heb ik de vraag gekregen of wij en de politie hier bovenop zitten en het antwoord is: jazeker. Ik heb dagelijks overleg met de politie over de vorderingen, want we willen natuurlijk dat dit zo snel mogelijk stopt in onze stad. Tegelijkertijd zie je dat het fenomeen autobranden zich niet beperkt tot Gorinchem, er zijn meer steden die er regelmatig last van hebben en het zal duidelijk zijn dat ze een enorme impact hebben. Je zult maar degene zijn wiens auto in de brand vliegt. Menige stad is erdoor getroffen en het is best een lastig fenomeen om beet te pakken, maar weet dat er diverse opsporingstechnieken worden ingezet.

Ik hoop dan ook dat ik u binnenkort goed nieuws kan melden, dan wel dat de politie via haar kanalen kan melden dat de dader, of daders zijn gepakt. We houden het in de gaten en u mag van mij verwachten dat ik er bovenop zal blijven zitten. Het college heeft ten slotte nog een mededeling te doen over maatschappelijke ondersteuning en daarvoor geef ik graag het woord aan wethouder Dansen. Ik heb daarvoor toestemming gevraagd, en gekregen, in het fractievoorzittersoverleg, want het onderdeel “informatie vanuit het college” ontbreekt vandaag op de agenda, vandaar dat we het op deze manier doen. Wethouder Dansen heeft het woord. Wethouder mevrouw Dansen: Dank u wel, voorzitter. Ik wil de raad graag informeren over de personeelstekorten die zijn ontstaan bij onze aanbieders van huishoudelijke ondersteuning. Op dit moment is een structureel tekort aan hulp ontstaan bij alle aanbieders van huishoudelijke ondersteuning die door Gorinchem samen met Molenlanden zijn gecontracteerd. Als gevolg daarvan kunnen zij noodgedwongen nauwelijks tot geen nieuwe cliënten aannemen. Hoewel het inmiddels een landelijk bekend probleem is – in Amsterdam en Rotterdam was het al veel eerder aan de orde – en bij veel gemeenten sprake is van een wachtlijst, speelde dit tot voor kort, behalve in vakantietijd, niet in onze gemeente. De oorzaken ervan zijn ten eerste een krappe arbeidsmarkt.

Meer sectoren kampen met dit probleem. Iedereen vraagt op dit moment personeel. Enerzijds is het moeilijk aan personeel te komen, anderzijds is het ook een uitdaging om ze aan boord te houden, want er is een hoop concurrentie uit andere sectoren. Voorts neemt het aantal cliënten met een indicatie voor huishoudelijke ondersteuning toe, wat met name komt door de invoering van het abonnementstarief en de vergrijzing. Wat betekent dit nu? Het betekent dat inwoners die voor het eerst in aanmerking komen voor huishoudelijke ondersteuning op dit moment niet direct de gewenste ondersteuning kunnen ontvangen, waardoor een beetje wachtlijsten ontstaan. Voor de huidige cliënten is het de vraag of zij even veel huishoudelijke ondersteuning kunnen blijven ontvangen als ze nu krijgen.

M-2

De volgende vraag is natuurlijk onmiddellijk: wat doen we daar dan aan? Zoveel mogelijk, dat zal duidelijk zijn. We zijn momenteel aan het inventariseren wat mogelijke oplossingen zouden kunnen zijn en wat de gevolgen voor huidige of nieuwe cliënten. Hierover zijn we van de week al in gesprek gegaan met onze aanbieders, en daarmee gaan we volgende week verder, want wij zien dit natuurlijk als een gezamenlijke verantwoordelijkheid. De aanbieders zijn al druk bezig met de werving van nieuw personeel, maar dat lukt niet op korte termijn; dat zal ook duidelijk zijn. Wij willen er in ieder geval voor zorgen dat de huishoudelijke zorg zoveel mogelijk in stand blijft, met name voor mensen die zelf geen enkele mogelijkheid hebben om eventueel aanvullende zorg te regelen. Met name voor de cliënten met de kleinste inkomens, die er de grootste moeite mee hebben, gaan wij ons heel hard maken. Op dit moment is dit de informatie die ik voor u heb. Zodra er lijnen richting een oplossing zichtbaar worden, zal ik u daarover natuurlijk opnieuw informeren. De voorzitter: Dank u wel. Een reactie van mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. Een aanvullende vraag: speelt deze problematiek ook bij de thuiszórg, bij de wijkverpleegkundigen? Wethouder mevrouw Dansen: Dat is op dit moment iets minder dan met name de enkelvoudige huishoudelijke ondersteuning, gelukkig maar.

De voorzitter: De heer Koçak. De heer Koçak: Hartelijk dank voor deze informatie. U had het zojuist over “een beetje wachtlijsten”. Kunt u daarover wat meer vertellen? Wethouder mevrouw Dansen: Dat kan ik, ja. Er is op dit moment een wachtlijst van ongeveer 50 mensen, maar dat is niet echt een wachtlijst: het zijn de nieuwe inschrijvingen. We hebben in alle eerlijkheid ook wat met ons eigen personeel gezeten, waardoor we wat minder mensen hadden die de indicatie konden uitvoeren, maar dat probleem is op dit moment in ieder geval opgelost. Als iedereen die op de wachtlijst staat geïndiceerd is, is de verwachting dat 90% daarvan in aanmerking zal komen en dan wordt ons probleem met het geven van de zorg wel weer groter. De heer Koçak: Wat is dan het effect op de wachttijden? Wethouder mevrouw Dansen: Dat kan ik u nu niet zeggen, maar weet dat wij het heel erg belangrijk vinden dat mensen de zorg blijven krijgen die ze nodig hebben. De voorzitter: Dank u wel. 2. Vaststellen notulen voorgaande raadsvergaderingen en parallelsessies.

De notulen van de raadsvergaderingen van 23 juni 2022, 5 juli 2022 en 7 juli 2022, alsmede de verslagen van de parallelsessies 220630 I&O Perspectiefnota 2023 en 220630 I&O Stedelijke vernieuwing Gildenwijk, worden zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming ongewijzigd vastgesteld.

M-3

3. Vaststellen van de agenda.

De voorzitter: Dames en heren. Zoals u kunt zien, is aan de agenda een punt 4 toegevoegd, betreffende de tweede tijdelijke vervanging van raadslid mevrouw Alba Heijdenrijk door de heer Van der Meijden. De fractievoorzitters zijn hiervan op de hoogte gesteld in het overleg van 1 september. Verder is mijn vraag of nog moties vreemd aan de orde van de dag zullen worden ingediend. De heer Van der Geest: Mede sprekend namens mevrouw Van Oversteeg, mevrouw Pellikaan, mevrouw De Groot, mevrouw Metz, mevrouw Loderus en mevrouw Stevens deel ik u mede dat een motie vreemd aan de orde van de dag zal worden ingediend. De voorzitter: Ik stel voor dat bij agendapunt 7 te doen. Aldus wordt besloten. De agenda wordt aldus vastgesteld. 4. Tijdelijke vervanging raadslid mevrouw-Alba Heijdenrijk.

De voorzitter: Dames en heren. Op 30 augustus jl. heb ik als voorzitter van de raad het verzoek ontvangen van mevrouw Alba Heijdenrijk om haar in verband met ziekte voor een tweede termijn tijdelijk ontslag te verlenen. Per donderdag 15 september 2022 start de vervangingsperiode van opnieuw zestien weken, waardoor de heer Van der Meijden tot 5 januari 2023 tijdelijk raadslid zal zijn namens D66. Zoals vermeld, heb ik de fractievoorzitters daarvan op 1 september op de hoogte gesteld. De commissie tot onderzoek der geloofsbrieven zal hiervoor opnieuw bijeen moeten komen. Ik verzoek die commissie haar werk te doen en schors zo lang de vergadering (19.44 uur). Schorsing De voorzitter: De vergadering is heropend (19.48 uur). Aan de orde is agendapunt 4. Voor een tweede periode is een open plek in de raad ontstaan, omdat mevrouw Alba Heijdenrijk per brief van 30 augustus 2022 heeft aangegeven dat zij langduriger van een operatie moet herstellen en daarom nogmaals voor een periode van zestien weken tijdelijk ontslag wil nemen. Ook in dit geval is een tijdelijke vervanging mogelijk. De heer Van der Meijden heeft aangegeven zijn benoeming te aanvaarden en de eed te willen afleggen. De commissie tot onderzoek der geloofsbrieven heeft de geloofsbrief onderzocht en ik geef de heer Koçak het woord om de bevindingen van de commissie mede te delen. De heer Koçak: Dank je wel, voorzitter.

De commissie uit de raad adviseert de raad de heer Van der Meijden, roepnaam Tom, geboren op 1 juni 1997, te benoemen als raadslid van de gemeente Gorinchem. De heer Van der Meijden voldoet aan alle in de Gemeentewet gestelde eisen. De commissie baseert zich daarbij op de geloofsbrieven en de daarbij behorende stukken die hij heeft ingediend. De commissie: de heer Schefferlie, de heer Houtepen, ik, de heer Vink. Dank u.

M-4

De voorzitter: Ik heb het advies van de commissie inmiddels ook schriftelijk ontvangen. Het is nog niet ondertekend, maar dat komt na de vergadering wel! Er ligt een positief advies van de commissie tot onderzoek der geloofsbrieven. Mag ik aannemen dat er vanuit de raad verder geen behoefte is om hierover te spreken en dat u unaniem kunt instemmen met het raadsvoorstel tot toelating? Dat is het geval. Aldus besloten. Na dit raadsbesluit volgt de beëdiging door het afnemen van de eed. Ik verzoek u allen voor zover mogelijk te gaan staan. De heer Van der Meijden verzoek ik naar voren te komen. De heer Van der Meijden legt hierna in handen van de voorzitter de bij de wet vereiste eed en gelofte af. De voorzitter: Van harte gefeliciteerd.

(Applaus)

Mevrouw Alba Heijdenrijk heeft gevraagd het woord te mogen voeren. Volgens het reglement van orde kan uw raad dat toestaan en ik vraag u dan ook dat te doen. De raad besluit aldus. De voorzitter: Het woord is aan mevrouw Alba Heijdenrijk. Mevrouw Alba Heijdenrijk: Dank u wel, voorzitter. Een vreemdsoortige maidenspeech die net iets anders verloopt dan ergens ooit de bedoeling was. Zoals velen van u nu weten, heb ik het verzoek tot verlenging van mijn ontslag ingediend en ik wil dat graag kort even mondeling toelichten. Hoewel ik na mijn ontslag uit het ziekenhuis fysiek goed herstel, heeft mijn mentale gestel een flinke klap gekregen. Ik hoopte na het zomerreces weer in te stappen, maar dat gaat niet zoals ik dat zou willen. Zo heb ik dat ook de burgemeester laten weten. Ik wil voorkomen dat ik mezelf, mijn fractie en de raad teleurstel doordat ik niet, in ieder geval nóg niet, aan de verwachtingen kan voldoen. Velen hebben mij alweer in de weer gezien, maar de nasleep van het doen van boodschappen, of uit eten gaan, ziet men over het algemeen niet, maar het kan wel tot aannames leiden. De komende tijd hoop ik mijn werkzaamheden langzaam aan weer te kunnen oppakken en dat zal, net als de afgelopen tijd, met de nodige hoogte- en dieptepunten gaan. Geduld is niet mijn sterkste eigenschap, dat heb ik wel gemerkt.

Desalniettemin voel ik mij gesteund door mijn fractie en ik ben blij dat Tom ook nu mijn plaats weer inneemt. Rest mij u allen te danken voor de vele bloemen, de kaartjes, de appjes en de belletjes die ik van velen van jullie heb mogen ontvangen. Het wordt wel niet na het zomerreces, maar naar alle waarschijnlijkheid na het kerstreces dat ik weer plaatsneem in de raad. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Wij wensen u vanuit deze raad een voorspoedig herstel. Ik stel voor de heer Van der Meijden na afloop van deze raadsvergadering te feliciteren met zijn toelating tot de raad.

M-5

5. Hamerstukken. 5.a Benoemen van vertegenwoordigers namens Gorinchem in algemeen bestuur van GR Avres.

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. 5.b Benoeming eerste en tweede waarnemend voorzitter van de gemeenteraad, periode 2022-2026.

De voorzitter: Naar aanleiding van de agendapunten 5.b t/m 5.e even het volgende. Na de verkiezingen is een groot aantal vacatures ontstaan die ingevuld moeten worden, uiteenlopend van de agendacommissie tot de werkgeverscommissie van de griffie, de leden van de klankbordgroep voor de burgemeester, en zo verder. Er heeft een uitvraag plaatsgevonden en vervolgens hebben de fractievoorzitters de gelegenheid gekregen om fractiegenoten aan te melden. Op 12 mei is in het fractievoorzittersoverleg het overzicht van aanmeldingen gepresenteerd en besproken. Vervolgens is de fractievoorzitters een voorstel aangereikt op basis van de afspraken en het besprokene op 12 mei, waarna dat voorstel is besproken op 1 en 6 september jl. Op basis daarvan liggen nu vier voorstellen aan de raad voor. In het fractievoorzittersoverleg op 1 september is de afspraak gemaakt om de verdeling van de mensen over de verschillende functies na een halfjaar te evalueren. Ten aanzien van het proces dat gevolgd is, is voorts de afsprak gemaakt dat, als de volgende keer opnieuw zo’n proces wordt doorlopen, aan de voorkant nog eens bekeken zal worden of dit opnieuw is zoals we het proces willen doorlopen, of dat we het anders vorm willen geven. Vanuit het fractievoorzittersoverleg worden u deze stukken aangeboden. Daarbij is de afspraak gemaakt dat ze in principe als hamerstuk zullen worden afgedaan.

De heer Tekir: Voorzitter, ik zou graag een korte reactie willen geven, die u ook als stemverklaring kunt beschouwen bij de voorstellen 5.b t/m 5.e. De voorzitter: Ga uw gang. De heer Tekir: D66 wil dit moment niet voorbij laten gaan zonder er kort iets over te zeggen. Er liggen vanavond, zoals u al memoreerde, een aantal voorstellen voor voor de bemensing van raadscommissies. D66 ziet dit traject als een gezamenlijke opgave, waar iedere fractie een verantwoordelijkheid in zou moeten nemen, bij voorkeur door een evenredige afspiegeling van de fracties in de verschillende raadscommissies. Nu is dat helaas niet het geval en dat heeft in de aanloop naar de vergadering her en der voor de nodige frustraties gezorgd. Een aantal fracties, waaronder die van D66, is in geen enkele commissie vertegenwoordigd. Om dit proces in de toekomst voorspelbaarder en transparanter te laten verlopen, hebben we in het fractievoorzittersoverleg naar onze mening twee belangrijke afspraken gemaakt, die u zojuist heeft bekrachtigd, waarvoor dank: het tegen het licht houden van het proces van benoemingen en de evaluatie over zes maanden. Het zal u, gelet op het bovenstaande, niet verbazen dat wij door deze uitkomst niet zullen instemmen met deze benoemingen. Daarbij wil ik nadrukkelijk aangeven dat we geen waardeoordeel uitspreken over de verschillende collega’s, als wel over het

M-6

proces, zoals toegelicht. We hopen dat we dit in de toekomst in gezamenlijkheid beter kunnen inrichten. De voorzitter: Mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. Voor wat betreft het proces sluiten wij ons graag aan bij de woorden van de heer Tekir, maar wij stemmen nu wel in met deze benoemingen, want we zien in dat de commissies aan het werk moeten en dat we verder moeten. We willen graag snel, uiterlijk over een halfjaar, overleg in het fractievoorzittersberaad. De voorzitter: Mevrouw Stevens. Mevrouw Stevens: Dank u wel, voorzitter. Ik wil me graag aansluiten bij mevrouw Hamann. We kunnen ons ook vinden in de bewoordingen van de heer Tekir, maar zullen wel instemmen met de voorstellen na de toezeggingen die wij hebben gekregen over de evaluatie over een halfjaar en een nieuw proces. De voorzitter: Het voorstel onder agendapunt 5.b gaat over de benoeming van de heren Oostrum en Bahlmann tot respectievelijk eerste en tweede waarnemend voorzitter van de gemeenteraad. Ik stel vast dat met uitzondering van de fractie van D66 iedereen instemt met dit voorstel. 5.c Benoeming leden van de agendacommissie, periode 2022-2026.

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt besloten de agendacommissie als volgt samen te stellen: 1. mevrouw R.W.J. Melissant, voorzitter 2. mevrouw W. Loderus, lid 3. de heer J.C. Oostrum, lid 4. de heer N. van Santen, lid 5. de heer C. van Willigen, lid, onder aantekening dat de fractie van D66 geacht wil worden tegen te hebben gestemd. 5.d Benoeming leden van de commissie klankbordgesprek burgemeester.

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt besloten de commissie klankbordgesprek burgemeester als volgt samen te stellen: 1. de heer M. de Pagter, lid 2. mevrouw L.P.W. Pellikaan, lid 3. mevrouw J. van Oversteeg, lid 4. de heer D. van Veen, lid, onder aantekening dat de fractie van D66 geacht wil worden tegen te hebben gestemd. 5.e Benoemen leden van de werkgeverscommissie gemeenteraad 2022-2026.

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming werkgeverscommissie griffie als volgt samen te stellen: - de heer J.P. van der Geest

wordt

besloten

de

M-7

- de heer A. Krol - mevrouw W. Loderus, onder aantekening dat de fractie van D66 geacht wil worden tegen te hebben gestemd. 6. Inhoudelijke bespreking Coalitieakkoord 2022-2026; rvs Van coalitieakkoord naar collegeprogramma.

De voorzitter: Het coalitieakkoord is voor de zomervakantie gepresenteerd en op 7 juli is dat in deze raad besproken, waarbij de afspraak is gemaakt om de bespreking van de inhoud van het coalitieakkoord voort te zetten na de zomervakantie, zijnde vandaag. Voor de zomervakantie is er bewust voor gekozen dat kort te doen, omdat op diezelfde avond de installatie van de wethouders op het programma stond en het anders heel erg zou kunnen uitlopen in de tijd. Daarnaast ligt vanavond een raadsvoorstel voor vanuit het college, waarin wordt aangegeven op welke wijze het coalitieakkoord zou kunnen worden vertaald in een collegeprogramma. Alle fracties hebben zich aangemeld om hierover het woord te voeren en inmiddels is bekend dat ook de nodige moties en amendementen zullen worden ingediend. De fracties die voornemens zijn dat te doen zullen als eerste het woord krijgen. Het voordeel daarvan is dat andere fracties daarop dan kunnen reageren. Na de eerste termijn van de raad zal een schorsing worden ingelast, zodat het college zich kan beraden op de ingediende moties en amendementen. Ik laat het aan de raad over te bepalen of daarna opnieuw een schorsing is voordat de tweede termijn aan de orde wordt gesteld. Het woord is allereerst aan de fractie van D66, de heer Tekir. De heer Tekir: Dank u wel, voorzitter.

In de aanloop naar de bespreking van het coalitieakkoord moest ik denken aan een recente uitspraak van Jan Terlouw in het AD. Zoals u weet, heeft Jan Terlouw inmiddels aardig wat gevleugelde uitspraken op zijn naam staan en daar past deze in mijn beleving ook wel bij. Hij constateert: “Politici zijn meer managers geworden dan leiders die zeggen waar het heen moet.” Met name dat laatste, “zeggen waar het heen moet”, spreekt de fractie van D66 zeer aan. Het coalitieakkoord zou bij uitstek duidelijk moeten maken waar het heen gaat met Gorinchem. Daar is ook alle reden voor. We worden immers geteisterd door een stapeling van crises: de inflatiecrisis, de energiecrisis, de wooncrisis, crises die de samenleving niet alleen in de portemonnee raken, maar ook uitdagen om een leefbare stad voor de volgende generaties na te laten. Het gaat hier dus om vrij fundamentele keuzes, die we niet vooruit kunnen schuiven. De inflatie is nú torenhoog, de energiearmoede is nú de dagelijkse praktijk en het woningtekort jaagt nú mensen weg uit Gorinchem. Bij deze stapeling van crises is het niet uit te leggen dat het coalitieakkoord op hoofdlijnen blijft en onvoldoende perspectief biedt. Er liggen cruciale vragen op tafel die wij, bestuurders van deze stad, moeten beantwoorden. Neem de inflatiecrisis. Het zal niemand zijn ontgaan: in augustus is in Nederland met 12% de hoogste inflatie ooit gemeten.

Het leven wordt duurder, en niet zo’n beetje ook. De verwachting is dat hierdoor nog meer mensen betalingsproblemen zullen krijgen en nog moeilijker zullen rondkomen. Daar waar de hoge inflatie normaliter vooral de minima treft, is er nu nog een groep die steeds zichtbaarder in de knel komt: de middeninkomens. Die groep middeninkomens is in Gorinchem groot: de gewone, hardwerkende Gorcumse gezinnen die alles fors zien M-8

stijgen, behalve het eigen salaris. Die groep Gorcumers is nu buiten zicht en daar wil D66 meer aandacht voor vragen, temeer omdat onlangs het Nibud, het CPB en de VNG ook nadrukkelijk hebben gewaarschuwd voor de ernstige financiële gevolgen voor deze groep mensen. Mensen met een laag middeninkomen vallen immers veelal buiten alle inkomensondersteunende regelingen, zoals toeslagen en minimaregelingen. Het verruimen van de inkomensgrens voor de minima van 120 naar 130% helpt zeker, maar gaat niet ver genoeg voor die groep middeninkomens. De inflatie stijgt immers zo hard, dat die verruiming naar 130% al is ingehaald door de prijzen in de supermarkt. Daarom dient D66 een motie in, met als titel “Ondersteun de middeninkomens”: Motie M1: Ondersteun de middeninkomens De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 8 september 2022; verzoekt het college van B&W: - te onderzoeken wat er extra gedaan kan worden om de Gorcumse huishoudens met een middeninkomen te ondersteunen en de financiële consequenties hiervan in beeld te brengen; - daarbij specifiek te kijken naar wat er voor kinderen gedaan kan worden; - voor de besluitvorming van de perspectiefnota 2024 hierover te rapporteren aan de raad.

Democraten Gorinchem dient deze motie mede in. Wat betreft de minima, merken we dat de inkomensgrens voor 2022 nog niet is verruimd naar 130%. D66, maar ook Democraten Gorinchem, de SP en ChristenUnie/SGP roepen het college nadrukkelijk op om dit in 2022 alsnog te regelen, zodat de minima nog aanspraak kunnen maken op bijvoorbeeld de energietoeslag. Aangezien hiervoor voor de vakantie al een motie is ingediend, volstaan we nu met het verzoek om de toezegging dit in 2022 alsnog te regelen. Dan de volgende energiecrisis: de energiecrisis. De fractie van D66 realiseert zich dat deze ongekende energiecrisis om fundamentele keuzes vraagt. Blijven we ons afhankelijk stellen van buitenlandse energiebronnen, of voeren we de alternatieve energieopwekking nog steviger op? D66 kiest dan voor het laatste. Dat betekent dat we geen enkele vorm van energieopwekking mogen uitsluiten, ook windenergie niet. Tegelijkertijd constateren we dat het coalitieakkoord hierover geen uitsluitsel geeft. Het woord ‘herijking’ lijkt het toverwoord, maar laat geheel in het midden waar de coalitie nu daadwerkelijk voor kiest. Ondertussen lopen er allerlei onderzoeken, zoals onlangs gepresenteerd tijdens een gemeentelijke informatiebijeenkomst in hotel Gorinchem, die laten zien dat het technisch mogelijk is vier tot zes windmolens te plaatsen bij Avelingen.

Als dat daadwerkelijk zo is, kunnen we windenergie bij Avelingen niet uitsluiten. Maar als de coalitie windenergie al heeft afgeschreven, is onze oproep om dat hele participatie- en onderzoekstraject meteen te staken. Het heeft geen zin om elkaar gevangen te houden in onzekerheid. Daarom dienen wij vandaag samen met de PvdA ook de motie in met de titel ‘Herijking is geen uitsluiting’: Motie M2: Herijking is geen uitsluiting De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 8 september 2022; verzoekt het college van B&W: - de mogelijke inzet van windenergie niet uit te sluiten in de herijking van de RES 2.0.

Dan de crisis die al langer speelt: de wooncrisis. Er is niet alleen een schreeuwend tekort aan woningen, de woningen die er zijn worden ook steeds onbetaalbaarder. Het helpt dan M-9

ook absoluut niet dat de sociale-woningvoorraad de laatste jaren fors is afgenomen. De gemiddelde zoektijd bij POORT6 blijft maar stijgen. Inmiddels is het zo ver, dat steeds meer Gorcumers, onder wie veel starters – fijn dat dat daar ook een motie voor komt vanavond –, noodgedwongen de stad verlaten. Vorige week, heel toevallig, of niet, kreeg ik een mailtje van een oud-inwoner van Gorinchem die met liefst elf jaar wachttijd geen woning toegewezen krijgt en een raadslid de vraag stelt: hoe verder? Dat is toch niet acceptabel? Het coalitieakkoord staat dit oogluikend toe, aangezien we niet verder komen dan starten met iets als een stedelijke programmering. Voorzitter, in stedelijke programmering kun je niet wonen. Welk perspectief bieden wij al die starters en andere woningzoekenden die dolgraag in Gorinchem willen wonen, maar dat niet meer kunnen? Voor de verkiezingen werd nog van alles beloofd: meer starterswoningen, meer betaalbare woningen, of leuzen als ‘bouwen, bouwen, bouwen’. Wij missen die ambitiedrift nu er ineens een coalitieakkoord ligt. Daarom vragen wij om alsnog vóór de perspectiefnota inzicht te geven in de plancapaciteit, zodat die waar nodig opgeschroefd kan worden. Daarmee wordt het hopelijk mogelijk om concrete woningbouwprojecten naar voren te halen.

Wij dienen hiervoor de derde en laatste motie in, met als titel ‘Bouwen aan Gorinchem’, en ook deze motie dient de Partij van de Arbeid mede in: Motie M3: Bouwen aan Gorinchem De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 8 september 2022; verzoekt het college van B&W: - inzichtelijk te maken welke harde en zachte plancapaciteit ten aanzien van woningbouw beschikbaar is, voorzien van een planning met jaarlijks op te leveren woningen; - daarbij na te gaan in hoeverre de plancapaciteit opgeschroefd kan worden en welke concrete projecten daarmee naar voren gehaald kunnen worden; - voor besluitvorming van de perspectiefnota 2024 hierover te rapporteren aan de raad.

Tot slot. Aan de orde is vandaag ook een voorstel om te komen tot een collegeprogramma. Hoewel de verantwoordelijkheid daarvoor primair bij het college ligt, snappen wij vanuit D66 de wens om bepaalde onderwerpen met elkaar te bespreken. Dat is in het verleden niet anders geweest en onze vergaderstructuur leent zich ook goed voor dergelijke ontmoetingen, zoals informatie- en ontmoetingssessies. Wij roepen het college dan ook op om de onderwerpen die het wil bespreken aan te melden via de gebruikelijke procedures. Waar wij vanuit D66 wel aan hechten, is een scherp onderscheid tussen enerzijds het collegeprogramma en anderzijds de raadsagenda. Het collegeprogramma staat voor ons niet synoniem voor de raadsagenda en mag dus ook niet domineren in waar de raad wel en niet over spreekt. De raad gaat zelf over zijn eigen agenda. Om dat te bewerkstelligen, roepen wij alle fracties op om ook zelf actiever te agenderen, ook onszelf. Bij D66 zijn we dat al van plan, zoals we in de laatste vergadering voor de vakantie ook al hebben aangekondigd, en, zij het figuurlijk, elkaars handen hebben geschud. De eerste afspraken met de verschillende fracties worden ook gemaakt. We gaan daarbij geen onderscheid maken tussen coalitie- of oppositiefracties.

De inhoudelijke overeenkomsten zijn daarin leidend en op basis daarvan zullen we de komende tijd hopelijk niet alleen moties, maar ok initiatiefvoorstellen aandragen, die we hier als raad kunnen bespreken. Met de duiding die ik nu heb gegeven kunnen wij instemmen met het voorstel van het college. Ik dank u voor deze termijn. M - 10

De voorzitter: Dank u wel. De PvdA, de heer Oostrum. De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. Namens de Partij van de Arbeid is in de afgelopen raadsvergaderingen door mij meerdere keren ongenoegen uitgesproken over het proces van coalitievorming. Het heeft geen zin om dat te blijven doen en daarom zetten we daar vanaf nu een punt achter, een streep eronder. Het is zo gelopen. Waar wij ons nu op willen richten, is de toekomst van de stad Gorinchem, in het belang van de inwoners en de ondernemers in onze stad, en op samenwerking met de omliggende regio. Er ligt een stevige basis voor die toekomst, vastgelegd in beleidsstukken die door het vorige college zijn opgesteld en door de gemeenteraad bekrachtigd. Bovendien ligt er een solide financiële basis die met de recente meicirculaire alleen nog maar steviger is geworden. Alle reden dus om nu snel een grote stap te zetten in het kader van het voorkomen van energiearmoede. We sluiten ons daarom van harte aan bij de oproep die zojuist door de heer Tekir van D66 is gedaan en zo meteen ook nog door de heer Schefferlie gedaan zal worden betreffende het toekennen van de energietoeslag over 2022. En dan kom ik nu bij het voorliggende voorstel van college en coalitie, een voorstel waarover ik wil opmerken dat het collegeprogramma niet wordt opgesteld door de gemeenteraad, maar dat is ook al eerder opgemerkt.

Het collegeprogramma wordt opgesteld door het college, dat zegt woord immers al. Maar ik geef in mijn bijdrage namens de Partij van de Arbeid Gorinchem graag aan wat wij als PvdA terug willen zien in een relevant, ik noem het maar even: raadsprogramma. Na de ruime voorbereidingsperiode vinden wij als PvdA het voorstel om te komen tot een programma in de vorm van een concept-hoofstukindeling toch wel erg mager, ondanks dat deze indeling niet geheel toevallig overeenkomt met die van het coalitieakkoord. We missen echter vooruitlopend op zo’n programma een verklaring hoe de nieuwe coalitie wil omgaan met de verschillende standpunten van partijen zoals die tijdens de afgelopen verkiezingscampagne naar voren zijn gebracht, bijvoorbeeld hoe om te gaan met de regionale energiestrategie, met name het onderzoek naar de plaatsing van windturbines, of het huisvesten van asielzoekers en statushouders, of bijvoorbeeld het dossier van De Nieuwe Doelen. Stadsbelang, VVD, ChristenUnie/SGP , Gorcum Actief en SP verschilden toen nog stevig van mening en wij horen graag hoe het college en de coalitie hiermee de komende periode willen omgaan.

Wij missen bovendien de urgentie, of beter gezegd: de prioriteiten, om stevige extra inzet te plegen op woningbouw, bijvoorbeeld door het ombouwen van bedrijfspanden, en op energietransitie, al dan niet met windturbines, zonnepanelen en warmtenet, maar ook extra inzet op energiebesparing, juist in deze tijd van stijgende energielasten en dreigende schaarste. Voorzitter, we hebben voor beide punten, wonen en energietransitie, een motie voorbereid. Als suggestie geef ik nog mee dat het nog steeds mogelijk is om in het kader van de Crisis- en herstelwet projecten in te dienen waarin innovatie en duurzaamheid hand in hand gaan. Het grootste gemis in de voorliggende hoofdstukindeling vinden wij ook nog dat geen specifiek hoofdstuk is gewijd aan het sociale domein. Voor de Partij van de Arbeid is dat een eigen hoofdstuk waard en zoals in de afgelopen periode is gebleken, is dat ook keihard noodzakelijk. Hoe willen wij als gemeente omgaan met mensen die een steuntje in de rug nodig hebben? Overigens is het een hoofdstuk waarin ongeveer een derde van de gemeentebegroting omgaat, en dat schuif je niet zomaar onder

M - 11

een willekeurig ander hoofdstuk, of misschien is het gewoon vergeten. Dat gemis willen wij vanavond in ieder geval door middel van een amendement herstellen. Daar kom ik later op terug. Een specifiek onderdeel van het sociale domein betreft de armoedebestrijding, een onderwerp dat juist in deze tijd, maar ook al eerder, om aandacht vraagt. Een op de tien kinderen groeit op in armoede. Dat betekent bij een gemiddelde gezinsgrootte van twee kinderen dat een op de vijf gezinnen te maken heeft met armoede. Dat zijn niet alleen uitkeringsgerechtigden, maar vaak juist ook mensen met een baan die net niet in aanmerking komen voor huurtoeslag, kinderopvangregelingen of andere vangnetten – gezinnen waar de energietoeslag van 1300 euro bovendien niet eens kan worden bewaard om die energierekening te betalen, maar waar schoolgaande kinderen al direct extra kosten meebrengen. Die gezinnen verdienen net zo goed een steuntje in de rug en daarom vragen we het college om in die gevallen in ieder geval ook maatwerk te leveren. Laat die 130% van het bijstandsniveau dan vooral een richtlijn zijn, maar toon de bereidheid om waar nodig een armoedeval te voorkomen. Voorzitter. Ik kom er niet aan toe om op elk hoofdstuk in te gaan, maar een paar korte opmerkingen per hoofdstuk wil ik toch wel maken.

Als PvdA spreken wij in ieder geval de vurige wens uit dat dit gemeentebestuur, college en gemeenteraad, meer open en naar buiten gericht zal opereren dan – ik zeg het nog één keer – in de afgelopen periode helaas het geval was. Bespreek vooral grote onderwerpen met de hele gemeenteraad. Onze speerpunten daarbij zijn sociale woningen, energietransitie en armoedebestrijding. Bij het hoofdstuk Financiën wil ik opmerken dat er een stevige financiële basis ligt, wat mogelijkheden biedt om forse investeringen te doen op het gebied van wonen, energietransitie, energiebesparing en in het sociale domein, met name op het gebied van armoedebestrijding. U hoort het: het zijn onze speerpunten. Voor de mobiliteitsvisie en de mobiliteitsplannen zijn naast de reserve mobiliteit ook middelen aanwezig. Prioriteiten stellen is prima, maar laat de reeds vastgestelde plannen niet los. Laten we met elkaar het goede gesprek voeren over een slimme volgorde van uit te voeren plannen en in samenhang met andere stedelijke ontwikkelingen, zoals u noemt in hoofdstuk 6. Bij duurzaamheid vragen wij ons af hoe we mensen kunnen enthousiasmeren om de energiebesparing actiever op te pakken. Bij de perspectiefnota hebben wij een motie ‘Bestrijding energiearmoede’ ingediend, die wij hebben aangehouden in afwachting van de begroting 2023.

We zijn benieuwd naar de ontwikkelingen die de wethouder heeft toegezegd, juist nu de kosten van energie de pan uitrijzen. Daarnaast willen wij zelf zoveel mogelijk mensen stimuleren om zonnepanelen te installeren. Er is een Zonnekaart Nederland, die op internet te vinden is, waarop mensen kunnen zien wat zonnepanelen op hun dak kunnen opleveren, een heel stimulerende site, maar dan moet de gemeente wel deelnemen. Sliedrecht doet dat. Waarom doet Gorinchem dat niet? Het zou ongetwijfeld ook Gorcumse inwoners en ondernemers kunnen stimuleren, vandaar dat ik daarover een motie heb voorbereid. Bij Cultuur en Toerisme moet nu met prioriteit worden doorgepakt op het dossier De Nieuwe Doelen. Wat de PvdA betreft past dat het best op de huidige locatie. Snel aanpakken nu! Maar er is nog meer te doen op het gebied van cultuur en toerisme, bijvoorbeeld het 50-jarig jubileum van Symposion in 2024. Gorinchem heeft een grote M - 12

hoeveelheid kunstwerken in de openbare ruimte, waaronder een aantal van beroemde beeldend kunstenaars, mede te danken aan het Symposion in 1974. Overigens missen wij het hoofdstuk Sport helemaal als onderdeel van het programma. Dat past niet bij een sportstad en verdient zeker onder dit hoofdstuk, of elders, een plaats. Bij stedelijke ontwikkeling pleiten wij uiteraard voor voortzetting van de ontwikkeling van de vleugels van de stad. Nieuwe woningen zijn keihard nodig om tegemoet te komen aan de grote woningbehoefte. Maar ook moet worden gezocht naar creatieve oplossingen, zoals aangegeven in het rapport ‘Beter benutten van bestaande woningbouw’ van Platform 31. Het is toch wel bijzonder dat 40% van alle woningen in Nederland slechts wordt bewoond door één bewoner. Daar liggen kansen. Daarover dienen wij een motie in. Overigens is het prima om eens met elkaar van gedachten te wisselen over stedelijke programmering, maar besef dat dat niet verder gaat dan een globale samenhang van programma’s en projecten, want er moet ruimte blijven voor nieuwe ontwikkelingen en kansen, zeker ook omdat we het hebben over een ontwikkeling van tientallen jaren, Gorinchem 2032 en later.

Bij het hoofdstuk Samenleving benoem ik nog een keer dat wij het hoofdstuk Sociaal domein echt missen, en dat we dat niet zien als een onderdeel van het hoofdstuk Samenleving, maar dat het een eigen hoofdstuk verdient. Er worden slechts een paar aspecten genoemd die wij onder het nieuwe hoofdstuk Sociaal domein willen zien uitgewerkt. Bijvoorbeeld: hoe kunnen we werken aan gelijke kansen voor iedereen, te beginnen bij de jongste kinderen? Wat gaan we extra investeren in jeugd en jongeren, bijvoorbeeld via de buurthuizen? Hoe zorgen we ervoor dat iedereen zichzelf mag zijn? Gorinchem als inclusieve stad. Hoe zorgen we voor een steuntje in de rug voor mensen die dat nodig hebben? Wat doen we aan armoedebestrijding? En ook de uitdaging om laaggeletterdheid en eenzaamheid aan te pakken past prima onder het sociaal domein. Bij Economie, arbeidsmarkt en onderwijs missen wij het belang van investeringen die nodig zijn voor het Integraal Huisvestingplan, het Gilde Vakcollege Techniek, Beatrix de Burcht, De Regenboog, het Yulius Lingewaal College en het Omnia College en de bouwkundige aanpassingen van de J.P. Waaleschool. En wij missen de aanpak van jeugdwerkloosheid. Een plan van aanpak in regionaal verband zou daarin stappen kunnen zetten. Als laatste punt.

Bij Veiligheid vinden wij het prima om alledaagse ergernissen als hondenpoep, het bijplaatsen van afval naast containers en hufterig verkeersgedrag aan te pakken met de inzet van meer boa’s, maar waar vind je die in deze tijd? Voorzitter, ik rond af met het amendement en de moties. Amendement A1: Toevoegen hoofdstuk Sociaal Domein De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 8 september 2022; stelt het volgende amendement voor: aanpassen van punt 2 uit het raadsvoorstel: aan de onder punt 2 genoemde thema’s 1 t/m 9 toe te voegen het thema ‘Sociaal Domein’. Motie M4: Onderzoek gebruik bestaande woningvoorraad. De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 8 september 2022; roept het college van B&W op: - kennis te nemen van het rapport ‘Beter benutten bestaande woningvoorraad’ van Platform31 en de daarin genoemde veertig mogelijkheden om de bestaande woningvoorraad intensiever

M - 13

-

te benutten; samen met Poort6 te onderzoeken welke van de in dit rapport voorgestelde mogelijkheden in Gorinchem kunnen worden toegepast.

Motie M5: Stimuleren zonnepanelen. De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 8 september 2022; roept het college van B&W op: - als gemeente aansluiting te zoeken bij de Zonnekaart Nederland als middel om inwoners en ondernemers inzicht te bieden in de mogelijkheid van zonnepanelen op hun dak; - om woningeigenaren en VVE bij gebleken geschiktheid van hun dak actief te ondersteunen bij het voorbereiden van de uitvoering van de aanleg van zonnepanelen; - de betreffende woningeigenaren en VVE te ondersteunen.

De voorzitter: Dank u wel. CDA, de heer Van der Geest. De heer Van der Geest: Dank u wel, voorzitter. Fijn dat we vanavond wederom spreken over het coalitieakkoord. We hebben er op 7 juli al een beetje ons licht over laten schijnen, dus het kan best zijn dat er een dubbeling in zit, maar dan heeft u die dubbel. Ik ga eerst even in op wat proceszaken en dan op de inhoud, of, zoals u zou kunnen zeggen: eerst het zuur en dan het wat zoetere. Na een paar maanden een zeer rommelig proces in de achterkamers wordt nu toch een handreiking gedaan naar de niet-coalitiepartijen en de stad, met, het moet gezegd: best een slimme framing, want een handreiking kun je natuurlijk niet afslaan. Als CDA Gorinchem praten we ook graag mee, maar het gevoel van too little, too late speelt wel sterk bij ons. Het voelt ook gek om als raad – de heer Tekir zei het ook al – mee te praten over een collegeprogramma. Wij blijven worstelen met wat nu de meerwaarde is van dit raadsvoorstel. Wellicht kan het college daar nog wat meer duiding over geven. Wij zien het vooral als een spoorboekje met wat punten waarover het college wil spreken met ons als raad, en daarvoor kan het natuurlijk een verzoek doen bij de agendacommissie. De heer Tekir verwoordde het ook al als de best gebruikte werkwijze in elke raad. Waar wij in ieder geval fel tegenstander van zijn als CDA, is vergaderen buiten de donderdagavonden.

Het is een nevenfunctie, we moeten al best veel in dit stadhuis zijn en we zijn liever in de stad. Dus plan het vooral op de donderdagavonden, college, met de agendacommissie, ga goed in overleg en dan zien we het graag tegemoet. Toch snappen we het zelf ook, de wens voor het collegeprogramma. Als we in de literatuur duiken, is de wens van het college heel logisch, want een collegeprogramma borduurt over het algemeen voort op de beleidsvoornemens die de coalitiefracties in het coalitieakkoord zijn overeengekomen. Dat akkoord is, zoals we op 7 juli ook al concludeerden, weinig vernieuwend en niet concreet. Dat ziet het college nu zelf ook, want van de 78 onderwerpen in de bijlage zijn er slechts 7 te scharen onder nieuw beleid. Veel loopt al, is al in ontwikkeling gezet, of dienen we in een volgende fase keuzes te maken. En, voorzitter, we ze zeiden het al eerder: dat er wordt voortgebouwd, is eigenlijk best goed: goed voor de continuïteit, goed voor de stad en de betrouwbaarheid van ons als overheid. Het blijft jammer dat op 7 juli niet een van de huidige coalitiefracties dat gewoon benoemde en erkende. Ondanks het gevoel van too little, too late willen wij graag het college helpen inspireren, helpen om er een mooi programma van te maken. U krijgt het voordeel van de twijfel, als u wilt, en kijk vooral even op onze website naar ons verkiezingsprogramma.

Als CDA hebben we dat niet per se nodig om samen verder te M - 14

kunnen. Wat voor ons wel nodig is, is het nu eens uitspreken door de coalitiefracties dat ze er de afgelopen maanden procesmatig een zootje van hebben gemaakt. We hebben het eerder al aangegeven: er is bij ons echt wel flink wat beschadigd, over wat de waarde is van afspraken die we hier onderling hebben gemaakt, en nog gaan maken, over eerlijke en transparante communicatie en over hoe we als politici met elkaar omgaan, en misschien nog wel belangrijker, hoe we als mensen met elkaar omgaan, als Gorcumers onderling. Voor ons vertrouwen daarin, in de samenwerking in deze raad, moet echt nog flink wat gebeuren. Volgende week zitten we natuurlijk bij elkaar, maar dat gaat echt niet op één middag, of één avond, gerepareerd worden. Ook zelf zullen wij daar als CDA de nodige stappen in moeten gaan zetten, maar dat kunnen we niet alleen, daar hebben we elkaar voor nodig. En dan het wat zoetere: de inhoud. Toen vorige week de wethouders Molengraaf en De Boer een toelichting gaven in het fractievoorzittersoverleg, gaven zij gelukkig ook aan dat het geen exclusieve lijst is waar we de komende tijd over gaan praten. We zullen ook geen amendement indienen op de lijst van het raadsvoorstel. Wanneer wij als fractie een onderwerp willen agenderen, zullen wij dat ook, net als het college, via de agendacommissie doen. Toch geven we voor de komende tijd drie prioriteiten mee.

Allereerst, het is niet uniek en dat had ik vanavond ook niet verwacht: de schuldenaanpak in het licht van de enorme inflatie en de stijgende energieprijzen. We hebben nu zelfs een wethouder armoede – ik moest het even nakijken, want na 7 juli zijn er toch wat wisselingen geweest, maar het is nog steeds wethouder Molengraaf – en wij verwachten best wel veel van haar op dit vlak. Als raadslid was ze al flink gemotiveerd op dit onderwerp en nu als wethouder, ook met het uitvoeringsapparaat Avres achter zich, moet het wel goed komen. Het kabinet laat helaas na om dit kalenderjaar nog wat te regelen, maar het worden schrijnende tijden, wie je ook spreekt. De heer Tekir gaf net al een voorbeeld en volgens mij kennen we die allemaal in onze omgeving, of uit de stad. Wij verwachten daarom echt dat deze wethouder op korte termijn met acties komt, aangemoedigd door de schriftelijke vragen van Democraten Gorinchem recent. Hoe gaan we ervoor zorgen dat mensen niet nog verder in de schulden komen, hoe voorkomen we schulden, hoe zitten we er bovenop en zorgen we ervoor – dat was een pushbericht vanmiddag – dat mensen niet van gas of elektra worden afgesloten? Wellicht komen daar niet vanavond al antwoorden op, maar die verwachten we dan wel op korte termijn. Het tweede onderwerp is de jeugd, de jongeren.

Al jaren neemt de druk op de mentale gezondheid van jongeren toe en de coronajaren hebben er ook bij hen flink in gehakt. Wij vragen hierin om een duidelijke focus en daadkracht in de uitvoering. School, sport en vrijetijd zijn daarbij drie belangrijke pijlers. Naast de kracht van sport zien we hierin ook graag de kracht van cultuur. Ook vragen we aandacht voor de groep die we minder goed bereiken en daardoor snel over het randje dreigt te vallen. De fractie van D66 stelde er recent nog vragen over en wij zijn met haar van mening dat we hier flink aan moeten werken. Daarom hebben we samen met D66 het initiatief genomen om ook de politie als partner aan tafel te vragen. Wij vragen het college te bevestigen dat deze groep dringend aandacht verdient en dat daarover met onder andere verenigingen, buurthuizen en andere de samenwerking zal worden gezocht. Tot slot, voorzitter – ik zal het niet te lang maken want we moeten ook de heer Van der Meijden nog feliciteren aan het einde van de avond onder een borrel en het mag niet te M - 15

lang duren, heb ik al begrepen – de verenigingen en stichtingen. Hier zit wat het CDA betreft de kracht van de samenleving. Maar het woord ‘vereniging’ – dat zeiden we ook al op 7 juli – komt niet één keer voor in het coalitieakkoord en dat vinden wij echt onbegrijpelijk. We zullen zelf met diverse voorstellen komen deze periode, maar hier vragen we ook extra aandacht voor van dit college. Met vijf wethouders moet er toch wel één te porren zijn om het vrijwilligersbeleid en het verenigingsbeleid aan de hand te nemen. Ook voor de verenigingen stijgen de energieprijzen en de inkoopprijzen voor het eten en drinken in de clubhuizen en de kantines. Ik heb er deze week een paar gesproken. De contributies dreigen omhoog te gaan, de prijzen in de kantine gaan omhoog en sommige – we zien het ook in Rotterdam, maar hier is het nog niet het geval, in ieder geval niet bij de verenigingen die ik gesproken heb – moeten het douchen beperken. Nu ben ik een hockeyer en is niet douchen niet zo heel erg voor mij, maar voor voetballers schijnt dat echt een ding te zijn, dus dat heb ik maar liever niet. Daarom dienen we samen met Democraten Gorinchem de motie in ‘Help de verenigingen de winter door!’. Einde van de middag hebben de fractievoorzitters een mail gehad van de besturen van GJS en Unitas en ik heb later begrepen dat ook Raptim, GKV, Rapid en Les Boulistes zich achter deze oproep scharen.

Dus laten we ervoor zorgen dat we ook de verenigingen deze winter niet in de kou laten staan. Motie M6: Help de verenigingen de winter door! De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 8 september 2022; constaterende dat: • verenigingen en stichtingen een cruciale rol spelen in onze Gorcumse samenleving; • de kracht van sport en cultuur van groot belang is; • verenigingen en stichtingen ook geconfronteerd worden met stijgende energieprijzen en daardoor genoodzaakt zijn contributies en/of kantineprijzen te verhogen; overwegende dat: • verenigingen en stichtingen de kosten vaak moeten doorberekenen aan hun leden en/of onderhuurders; • het onwenselijk is voor onze inwoners dat naast alle stijgende kosten, ook contributies of kantineprijzen flink omhoog gaan; • dit ertoe kan leiden dat kinderen en/of volwassen dienen te besluiten hun lidmaatschap op te zeggen; • sportverenigingen vaak willen verduurzamen, maar dat lokale regelgeving daarvoor soms in de weg zit; • buitensportverenigingen gelukkig al deels geholpen worden door de versnelde aanleg van de ledverlichting; roept het college op: • zo snel mogelijk een inventarisatie te doen bij verenigingen over de impact van onder andere stijgende energieprijzen; • elke extreme verhoging van onder andere de contributie proberen te voorkomen door een eenmalige compensatie voor de verenigingen; • om blokkades bij

verduurzaming in onder andere de lokale regelgeving zo snel mogelijk weg te halen; • de gemeenteraad hierover uiterlijk bij de begroting 2023 over te informeren en/of met een voorstel te komen.

De voorzitter: Dank u wel. Dan Democraten Gorinchem, de heer Schefferlie. De heer Schefferlie: Voorzitter. Ik kwam er net eigenlijk met een schok achter dat ik me bij wijze van spreken voor 90% had kunnen aansluiten bij D66; dan kun je toch zien dat

M - 16

het ook democraten zijn! Maar goed, om de kijkers thuis niet teleur te stellen, doen we het eventjes dunnetjes over natuurlijk, al was het maar om die 10%! Voorzitter. Het is altijd zo zwaar om mondiale dingen te betrekken in ons kleine Gorinchem, maar het is toch wel zo dat er na de Tweede Wereldoorlog eigenlijk nooit meer zo’n reden is geweest als nu om de rijen te sluiten in Gorinchem en samen de schouders onder de uitdagingen te zetten, want niet eerder is er zo’n groot risico geweest voor armoede onder gezinnen en bestaansonzekerheden voor verenigingen. We weten natuurlijk niet hoe lang de energiecrisis duurt, maar voor nu is het wel een bron van heel veel zorg en verdriet om ons heen. Zonder de woningnood, opvang, stikstofcrisis en noem-maar-op tekort te doen, deze energiecrisis springt er nu toch wel uit en is eigenlijk niets minder dan het gevolg van een oorlog, zij het dat die in ons deel van Europa alleen economisch wordt uitgevochten. Er is voor ons als Democraten Gorinchem dan ook geen tijd en ruimte om het omwille van de gewoonte de coalitie en het college zo moeilijk mogelijk te maken, omdat dat nu eenmaal een goede Gorcumse oppositiegewoonte was.

Het doet ons dan ook goed dat de intentie van de coalitie om het samen te doen vandaag ook invulling krijgt door een gezamenlijke oproep aan het college van SP, ChristenUnie/SGP, D66 en Democraten Gorinchem, overigens enkel en alleen door deze en niet door anderen, omdat we dat in de snelheid deze week zo bij elkaar brachten, maar we roepen iedereen op om mee te doen en alles in het werk te stellen om nog in ’22 de inwoners tot 130% van de bijstandsnorm toegang te geven tot die energietoeslag, om daar wat op te verzinnen – eerder al toegelicht door de heer Tekir. Misschien zal die oproep nog vorm krijgen in een motie via mevrouw Stevens, maar we proberen het eerst eens even zo, omdat we eigenlijk wel verwachten, en erop rekenen, dat iedereen de urgentie en het belang van deze poging begrijpt. Vooropgesteld zij dat deze doelgroep helaas maar een deel is van onze inwoners dat grote gevolgen ervaart van deze crisis. Daarom voegen wij er de oproep aan toe aan dit toch bijna kersverse college om in de lijn van de al door Democraten Gorinchem gestelde vragen in de breedte goed de effecten van de energiecrisis in beeld te brengen en voorstellen te doen om onze lokale invloed zo goed mogelijk te benutten. Op het gebied van sport en cultuur dienen we in die geest een motie van het CDA mede in, zoals al verteld is.

Vandaag zijn we nog gebeld door Unitas, die aankondigde samen met de andere verenigingen die net al zijn genoemd de urgentie hiervan graag aanhangig te willen maken. Op verschillende momenten gaan ze daar volgens mij de komende tijd invulling aan geven, juist omdat die nood zo hoog is. Het is een vervelende, keiharde realiteit, die misschien wel bindend kan werken in onze eigen geledingen; er is alle reden voor. Wat ons betreft dient een offensief tegen de energiearmoede de allerhoogste prioriteit te krijgen van het college. We hopen dat u met alle ambities die er zijn, en die we vandaag nog graag toevoegen, echt in mega rap tempo een offensief daarvoor bedenkt en ons daarover het een en ander gaat voorleggen. Kijkt u daarbij s.v.p. ook naar de goede voorbeelden in bijvoorbeeld Leiden, waar het minimabeleid tijdelijk wordt uitgebreid tot 150% van de bijstandsnorm, en de gemeente die bijvoorbeeld de Stichting Urgente Noden inzet – die hebben we hier nog niet, maar het zou mooi zijn als die ook actief werd, want die helpen gemeenten vaak om op een hele praktische in plaats van een bureaucratische manier toegang tot de regelingen te bieden. En zie s.v.p. ook toe op extra intensieve communicatie, ook onder anderstaligen,

M - 17

want wij horen heel veel dat mensen toch nog onbekendheid hebben, of het moeilijk vinden om de regelingen die er wel zijn te gebruiken. Voorzitter. Ondanks deze situatie begrijp ik dat u reikhalzend uitziet naar onze verdiepende reactie op het coalitieakkoord. U noemt het een akkoord op hoofdlijnen, maar wij zien het vooral als een samenvatting van bestaande hoofdlijnen, met een snufje nieuw. Positief zijn – ik val hier en daar af en toe even in herhaling om het weer op te frissen sinds juli – het versterken van het zicht op de GR’en, de samenwerking in de raad die we met elkaar gaan nastreven, het afschaffen van de hondenbelasting – we gaan ervan uit dat dat ook in ’23 gebeurt via de aanstaande begroting –, de fietsroutes en openbaar vervoer meer impulsen geven, versnellen van de duurzaamheid en de binnenstadsdistributie. Zegt u het maar als er nog andere belangrijke zaken in staan qua vernieuwing, maar voor zover wij het hebben kunnen beoordelen was dat de oogst in het coalitieakkoord. We zijn geroerd door de hartstochtelijke wens van de coalitie om het samen te doen. Samenwerking is natuurlijk mooi, maar dat moet je dan ook laten zien in daden.

Ook wij zitten in dat verwerkingsproces en laten we eerlijk zijn: het wegspoelen van de afspraken over coalitievorming en het lange, gesloten proces om tot een samenvatting te komen stonden wel haaks op de schone intenties die we nu horen. In het hier en nu legt u ons vandaag een procesvoorstel voor om via het coalitieakkoord naar een collegeprogramma te komen. Ook dat voorstel is eigenlijk slechts door uzelf opgesteld, niet met een I&O of een gezamenlijke voorbereiding. Het is ons deze week een stukje toegelicht, maar als je zoiets samen wilt gaan doen, moet je het misschien ook samen opbouwen. Kortom, het samen doen is prachtig om te belijden, maar daarmee zit het nog niet in de genen. Er is echter hoop, van alle kanten, kijk maar naar de gezamenlijke oproep voor de energietoeslag die we daarnet deden en het bewustzijn dat er volgens mij breed is dat we het in deze crisis echt wel samen moeten willen doen. Wij ervaren overigens ook oprechtheid in de wil tot samenwerken als het gaat om alle individuele ontmoetingen die wij hebben met leden van de coalitie. Dat is dus een mooi vooruitzicht. Zie de volgende kritische noten dan ook vooral als een aanmoediging van ons om het goede ook echt te gaan doen, samen natuurlijk.

Pijnpunt blijft dat u de lange formatie niet heeft benut om een gezamenlijke lijn te bepalen over de thema’s waarmee de kiezer in het bijzonder naar de stembus is gelokt. ‘In het bijzonder’ noemen wij de starterswoningen en de windturbines. Het kan echt niet wat ons betreft dat een nieuwe coalitie niet eens probeert over zulke dominante thema’s een glashelder, gezamenlijk vooruitzicht te bieden. Want kijk, het gaat natuurlijk niet alleen maar om het vormen van een groepje dat je het leukste lijkt, of anders samengestelde groepjes je minder leuk lijken. Na verkiezingen moet er echt wel iets gedaan worden om de kiezer te laten zien dat ze niet voor niks naar de stembus zijn gegaan en dat er een verscherping komt, juist op de thema’s die belangrijk zijn. Dat hebben we echt gemist. U weet, denk ik, nog wel dat de stad vol hing met spanborden met ‘Meer starterswoningen!’ Waarom heeft Stadsbelang de verkiezingswinst dan niet verzilverd door zeker te stellen dat er snel geld vrijkomt en een actieplan naar voren komt? U schrijft nu slechts dat u de behoefte gaat monitoren en daar worden de mensen echt niet vrolijk van. Die behoefte kennen we. Ik zou zeggen: kom op! Een herziening van de woonvisie is zelfs niets te vinden in uw raadsvoorstel met de lijst voor nieuw beleid.

Daarom zullen wij een amendement indienen om te bewerkstelligen dat op het punt van de woonvisie, toegespitst M - 18

op de starterswoningen, op korte termijn een uitspraak zal worden gedaan, zodat we de stad kunnen laten zien dat het niet alleen leuke verkiezingspamfletten waren, maar dat ook echt een boost zal worden gegeven aan meer starterswoningen in Gorinchem . Even pijnlijk blijft de wazigheid over de windturbines. Gorcum Actief was er dag en nacht mee bezig om het idee te bestrijden en nu lijkt uitgerekend de wethouder van Gorcum Actief de komst van deze turbines keurig gestaag voor te bereiden. U geeft zelfs op uw lijst aan dat het een onderwerp is waarop geen nieuw beleid nodig is. Voorzitter, laten we voorkomen dat de stad vol loopt met verwarde Gorcum Actief-kiezers en zo spoedig mogelijk duidelijkheid scheppen over de lijn die deze coalitie gaat uitzetten als het gaat over die windturbines. Hier had u echt elkaars nieren mogen/moeten proeven in die lange formatietijd. Voorzitter. Onze verwondering over de VVD en het plotseling inslikken van de OZBverlaging gaan we niet uitvoerig herhalen. Wel vragen we de VVD, nu we vandaag de dag weten hoe erg het gesteld is met de koopkracht en het overeind blijven van de financiële huishoudens in onze stad, om er toch nog eens een keer goed over na te denken of die hardnekkige, jarenlang gedane belofte, nu het financieel kan, niet toch gestand zou moeten worden gedaan.