Bijlage 2 memo raad tbv B&A 4 december 2024

GEMEENTE

GORINCHEM

Raadsvoorstel: Z/20/690598/D-743854

lHP en knelpunten

\(islevgrmmg Ongerwerpñ erw'ls U'SVes m9

er: R ovan D 2321222 o eeui e ou2321 18 maart en 8 apr" 2021

oesburg

Raadsvergadering: 27 mei 2021 /10 juni 2021 Opsteller: Hoogmoed, Erik Arno van Houwelingen Geeft voorstel begrotingswijziging:Nee

Onderwerp: Visievorming

lHP en knelpunten ondenrvijshuisvesting

1

,Voorstelz stellen u voor om: Wij

de volgende lHP-kaders vast te stellen: aangevuld met de ambitie ENG en Bij nieuwbouw is het uitgangspunt bouwen volgens bouwbesluit voor het behalen van de onder de voonNaarde dat het rijk voldoende extra middelen frisse scholen klimaatdoelen in de toekomst ter beschikking stelt, bouwbesluit, indien mogelijk aangevuld met de Bij renovatie is het uitgangspunt bouwen volgens voor onder de voonNaardedat het rijk voldoende extra middelen ambitie ENG en frisse scholen beschikking stelt, het behalen van de klimaatdoelen in de toekomst ter de scholen/schoolpleinen, De mogelijkheden in kaart te brengen voor vergroening van van meer inclusief onderwijs, Het uitgangspunt dat onderwijshuisvesting aansluit bij de visie in te stemmen met de urgentie voor een versneld uitvoeringsprogramma: voor de vervangende nieuwbouw voor De Regenboog locatie Een versneld uitvoeringsprogramma pilot voor meer inclusief onderwijs) Retranchement 3 sbo Beatrix de Burcht (nieuwbouw unilocatie verder te onderzoeken, en de haalbaarheid van deze plannen in de komende periode te betrekken bij de uitvoeringsprogramma De definitieve financiële gevolgen van het versneld in overeenstemming met is dit 1.532.000) en integrale afweging bij de Perspectiefnota 2022-2025 2020,. artikel 4.3 van de 'Financiële verordening gemeente Gorinchem

Aanleiding:

om te voorzien in passende huisvesting Vanaf 1 januari 1997 hebben de gemeenten de wettelijke zorgplicht met de schoolbesturen bouwt de samenwerking voor het primair-, speciaal- en voortgezet onderwijs. ln Dit verloopt in Gorinchem al jaren onderwijshuisvesting. toekomstbestendige gemeente aan kwalitatieve en Huisvestingsplannen door middel van het vaststellen van integrale en de gemeente, waarin overeenstemming is Een lHP is het resultaat van afspraken tussen schoolbesturen Daarmee ontstaat inzicht in de venNachte bereikt over het toekomstperspectief van de onderwijshuisvesting. lHP is een planningsdocument, waarbij Het toekomstige investeringen en kan hierop worden geanticipeerd. De reikwijdte van een lHP is 16 jaar, waarbij het de raad zowel inhoudelijk als financieel de kaders stelt. van de te maken en het uitvoeringsprogramma uitgangspunt is om iedere 4 jaar een actualisatie van het lHP primair het voor lHP eerstvolgende op te stellen komende vier jaar vast te stellen en uit te voeren. Voor het erop gericht dat het lHP po/so wordt vastgesteld planning de is onderwijs en het speciaal onderwijs in de raadsvergadering van januari 2022.

geinvesteerd, maar voor de toekomst staat de De afgelopen jaren is aanzienlijk in onderwijshuisvesting en hierbij aan de toekomstige verduurzamingsopgave gemeente Gorinchem voor een enorme opgave. Denk en stil niet staan ontwikkelingen aanwezig is. De het feit dat in Gorinchem een verouderd scholenbestand is het van belang dat vooraf een aantal opgesteld, wordt lHP nieuw een voordat met de schoolbesturen raadsessies lnformatie afgelopen de uitgangspunten door uw raad worden vastgesteld. Tijdens gekomen: sprake ter themais Ontmoeting van 18 maart en 8 april 2021 zijn de volgende onderwijs, naar meer inclusief Visieontwikkeling Visie bepalen over duurzaamheiden binnenklimaatschoolgebouwen, FSC \Miami

versa

*555)er er kbmat oor uvân

FSC.'J (2016391

Knelpunten ondenNijshuisvesting (versneld uitvoeringsprogramma). Vooruitlopend op het nog op te stellen iHP po/so is een versneld uitvoeringsprogramma noodzakelijk voor de urgente huisvestingsbehoefte van De Regenboog locatie Retranchement en de school voor speciaal Beatrix de Burcht. De huidige huisvesting van beide scholen hebben een behoorlijke basisonderwijs overcapaciteit en zijn verre van passend. De intentie is om voor beide scholen nieuwbouw te realiseren op een unilocatie. Hiermee ontstaat een voor de toekomst passend schoolgebouw de locatie Retranchement en schept deze ontwikkeling gelijktijdig de mogelijkheid voor een pilot in Gorinchem voor meer inclusief te ondenrvijs. Daarnaast biedt deze ontwikkeling een 'natuurlijk moment' om een verduurzamingsslag maken.

De huidige financiële kaders zijn niet toereikend om alle duurzaamheidsdoelen en doelen op het gebied van binnenklimaat binnen de door het Rijk gestelde kaders tijdig te bereiken. De bijdrage in het gemeentefonds en de normbedragen die vanuit de VNG en dus ook onze huisvestingsverordeningen gelden zijn te laag. Vrijwel alle Nederlandse gemeenten kampen met dit probleem. Via de VNG wordt een lobby gevoerd om meer middelen te krijgen vanuit het Rijk. Voor Gorinchem knelt dit financieringsvraagstuk bijzonder vanwege de sterke regiofunctie op het gebied van ondenivijs en het gegeven dat deze regiofunctie niet volledig in het gemeentefonds wordt ondervangen.

effect: Met het opstellen van een lHP geeft de gemeente invulling aan haar zorgplicht voor de ondenivijshuisvesting.

Beoogd

Met de te maken afspraken in het iHP willen gemeente en schoolbesturen gezamenlijk bereiken dat leerlingen en personeel in het po, so en vo kunnen leren en werken in gebouwen die bijdragen aan welzijn, inspirerende en functionele leer- en werkprestaties en duurzaamheid. Dat vertaalt zich in duurzame en voor alle partijen binnen de schoolgebouwen, die een goed binnenklimaat hebben (frisse scholen

beschikbare middelen te exploiteren zijn. Met een versneld uitvoeringsprogramma voor De Regenboog locatie Retranchement en sbo Beatrix de Burcht wordt een structurele duurzame huisvestingsopiossing alsmede een pilot voor meer inclusief ondenrvijs mogelijk. Of anders gezegd: Het realiseren van kwalitatief hoogwaardige, duurzame, passende en voldoende onderwijshuisvesting met een gezond binnenklimaat. De gemeente Gorinchem faciliteert in de ondenivijshuisvesting, zodat dit bijdraagt aan het verbeteren van de onderwijskwaiiteit. Een duurzaam schoolgebouw sluit aan bij de visie van de school, heeft een gezond binnenklimaat, is passend, inclusief, toegankelijk en toekomstbestendig. De door uw raad vastgestelde uitgangspunten zullen worden venrverkt in

de toekomstig op te stellen lHP's.

Argumenten: bouwen volgens bouwbesluit aangevuld met de ambitie ENG en voorwaarde dat het rijk voldoende extra middelen voor het behalen van de onder de frisse scholen klimaatdoelen in de toekomst ter beschikking stelt Duurzaamheid is een centraal thema in de samenleving. De gemeente Gorinchem wil toewerken naar een klimaatneutrale gemeente in 2050. Deze opgave is fors. De gemeentelijke doelstellingen op het gebied van energie en duurzaamheid komen in verschillende beleidsdocumenten terug, zoals bijvoorbeeld: Visie van de stad 602032 en Beleidsplan duurzaamheid 2017-2021. de Regionale Energiestrategie De toekomstige verduurzaming van scholen is een gezamenlijke opgave voor de gemeente en de schoolbesturen. Het ultieme doel is om binnen 30 jaar een drastische vermindering van de COZ-uitstoot te realiseren, zoals vastgelegd in het klimaatakkoord van Parijs 2050. Natuurlijke momenten zijn van cruciaal te kunnen verwezenlijken. Daarom kiezen wij voor de gefaseerde belang om deze duurzaamheidsopgave aanpak van knelpunten die op basis van urgentie opgepakt worden. Het meest urgente knelpunt is daarom 1.1 Bij nieuwbouw is het uitgangspunt

nu in dit voorstel verwerkt in het versneld uitvoeringsprogramma. Bij energie neutrale schoolgebouwen wordt gebruik gemaakt van zonnepanelen (aangenomen VVD-motie 13 april 2021). Voor de toekomst is het uitgangspunt dat een duurzaam lHP, op basis van ENG, wordt opgesteld. Het huidig bouwbesluit gaat uit van BENG. Echter om de doelen van het klimaatakkoord Parijs te kunnen behalen is ENG realiseren bij nieuwbouw nodig. Een deel van de meerkosten voor ENG wordt verhaald op De ambitie om de klimaatdoelen te behalen is slechts mogelijk indien het rijk de gebruikers/schoolbestuur. extra middelen hiervoor via het gemeentefonds of subsidies ter beschikking stelt.

NB: Het klimaatakkoord Parijs is onderdeel van het klimaatbeleid vanuit het rijk met als doel dat in 2030 50% minder GGZ-uitstoot is behaald. ln 2050 moet de GGZ-uitstoot met 95% zijn afgenomen. Deze transitie naar een verdere verduurzaming is, met nadruk, pas haalbaar onder de voonNaarde dat het rijk aanvullende middelen voor dit doel beschikbaar stelt. 2.1 Bij renovatie is het uitgangspunt bouwen volgens bouwbesluit, indien mogelijk aangevuld met de onder de voorwaarde dat het rijk voldoende extra middelen voor ambitie ENG en frisse scholen het behalen van de klimaatdoelen in de toekomst ter beschikking stelt Bij renovatie van een schoolgebouw dient een slag om de arm te worden gehouden waar het de energieambitie betreft. Bepaalde gebouwen zijn om technische redenen niet ENG te maken. Per geval zullen de juiste bedrijfseconomische en duurzame afwegingen gemaakt moeten worden. Ook hiervoor geldt dat de ambitie om de klimaatdoelen te behalen, slechts mogelijk is indien het rijk extra middelen hiervoor via het gemeentefonds of subsidies ter beschikking stelt. Daarnaast is een bijdrage vanuit het schoolbestuur nodig, omdat de duurzaamheidsinvestering een exploitatievoordeel oplevert voor de gebruikers/schoolbestuur.

Het binnenklimaat is een belangrijk en actueel thema. Uit een eerste onderzoek blijkt dat bij de meeste schoolgebouwen het binnenklimaat te wensen over laat. Weinig scholen voldoen aan de frisse scholennorm klasse Bij het verduurzamen van de onderwijshuisvesting dient rekening te worden gehouden met deze zou de mechanische ventilatie kunnen norm. Door alvast voor te sorteren op de verduurzamingsopgave worden voorzien van een warmteterugwinning. 3.1 De mogelijkheden in kaart te brengen voor vergroening van de scholen/schoolpleinen ln de raadsvergadering van 13 april 2021 is de VVD-motie 'Duurzame scholen' aangenomen. Naast de inzet in kaart gebracht. van zonnepanelen wordt tevens in het lHP de vergroening van de scholen/schoolpleinen

4.1 Het uitgangspunt dat onderwijshuisvesting aansluit bij de visie van meer inclusief onderwijs Inclusief onderwijs betekent dat alle leerlingen in een wijk ondenNijs kunnen volgen in de wijk, ongeacht de verschillen tussen kinderen. Hierdoor krijgt elk kind gelijke kansen en groeit ieder kind op in een schoolse omgeving waar verschillen normaal zijn. Voor het voortgezet onderwijs geldt dat alle leerlingen binnen de regio onderwijs kunnen volgen dat past. Bij meer inclusief ondenNijs staat juist het kind (jeugd) centraal. Het is van belang om meer inclusief onderwijs in toekomstige huisvestingsvraagstukken te betrekken. faciliteert en schept een kans om de onderwijskwaliteit te verbeteren en stimuleert Onderwijshuisvesting gelijke kansen. Mogelijke fysieke belemmeringen van de schoolgebouwen worden geïnventariseerd. 5.1 Een versneld uitvoeringsprogramma voor de vervangende nieuwbouw voor De Regenboog locatie pilot voor meer inclusief onderwijs) Retranchement 3 sbo Beatrix de Burcht (nieuwbouw unilocatie en de haalbaarheid van deze plannen in de komende periode verder te onderzoeken Door de beoogde realisatie lAC, het knelpunt Regenboog Retranchement en de huidige overcapaciteit in Beatrix de Burcht (De school is ontworpen voor 300 leerlingen en huisvest er nu 108) komt een mee-koppelkans in beeld.

Beatrix de Burcht kan met minder vierkante meters toe en past als po-school feitelijk niet goed in de beoogde beroepencampus waar de focus op vo en mbo leerlingen ligt. Beatrix de Burcht en Regenboog Retranchement vallen beide onder het bestuur van Logos. Retranchement heeft ook overcapaciteit: het huidige schoolgebouw is bedoeld voor 200 leerlingen. Voor de toekomst is

onderwijshuisvesting nodig voor ongeveer 80 leerlingen. Het huidige schoolgebouw is bovendien volledig afgeschreven en toe aan (ver)nieuwbouw. Een voorkeursscenario is daarom om te onderzoeken of Beatrix de Burcht en Regenboog Retranchement kunnen worden samengevoegd tot een nieuwe (brede) Meer inclusieve school. Dit past binnen het rijksbeleid zoals dat nu vorm krijgt. Gorinchem kan hiermee voorloper op dit gebied worden. We bestempelen deze ontwikkeling dan ook als Meer inclusieve Pilot en zetten in op het verkrijgen van een extra stimuleringssubsidie van het Rijk. Alternatieve scenario's zullen indien nodig in

het reguliere lHP po/so proces worden uitgewerkt. 6.1 De definitieve ¿nanciële gevolgen van het versneld uitvoeringsprogramma te betrekken bij de 1.532.000) en dit is in overeenstemming met integrale afweging bij de Perspectiefnota 2022-2025 artikel 4.3 van de 'Financiële verordening gemeente Gorinchem 2020' Dit beslispunt is in overeenstemming met de “Financiële verordening gemeente Gorinchem 2020': “De raad

wordt vooraf geïnformeerd wanneer in de Perspectiefnota significant extra financiële middelen voor nieuw beleid worden opgenomen.”

Zie verder hiervoor de toelichting onder 'Financiëní Risico's.: Versneld uitvoeringsprogramma nog in detail uitwerken Het versneld uitvoeringsprogramma voor De Regenboog locatie Retranchement dient nog in (financieel) detail te worden uitgewerkt.

en sbo Beatrix de Burcht

Normbedragen zijn niet toereikend Vanuit het rijk zal voor het thema duurzaamheid/binnenklimaat aanvullende middelen nodig zijn om aan het klimaatakkoord Parijs een goed gevolg te geven. De in de verordening onderwijshuisvesting opgenomen normbedragen zijn niet toereikend om een energie-neutraal schoolgebouw te realiseren. Dit leidt tot hogere investeringskosten,die zich niet altijd laten terugverdienen in de exploitatie. Het huidige standpunt vanuit het rijk is dat cofinanciering nodig is vanuit rijk, schoolbestuur en gemeente. Als een cofinanciering niet tot de mogelijkheden behoort worden subsidies misgelopen.

Daarnaast zijn de in de verordening onderwijshuisvesting opgenomen normbedragen gebaseerd op het uitgangspunt 'sober en doelmatig' en zijn in de praktijk steeds vaker niet volledig kostendekkend om tot daadwerkelijke uitvoering over te gaan. Haa/baarheid verduurzamingsopgave staat op gespannen voet met de ¿nanciële De verduurzamingsopgave tijdsplanning van de duurzaamheidsdoelstellingen.

mogelijkheden en de beoogde

Financiën: De financiële gevolgen voor de in de toekomst vast te stellen lHP's worden venNerkt in dit document en betreft maatwerk per schoolgebouw. De financiële gevolgen voor een versneld uitvoeringsprogramma Lasten: Normbedrag begroot Retranchement/Burcht Gebouw passend bij onderwijsvisie Verduurzaming ENG Diverse kosten (sloop/verhuiskosten/openbare ruimte investering

zijn begroot op:

3.678.000 pm pm 750.000 4.428.000

Dekking:

Boekwaarde Beatrix de Burcht lHP po Retranchement (711784)

1.146.000 850.000 150.000 E 750.000 2.896.000

Knelpunten (711784) Renovatiebudget Hiemstralaan 24-24a Dekking

Benodigde aanvraag voor opname in de PPN 2022-2025:

1.532.000.

In bovenstaand financieel overzicht is nog geen eigen bijdrage vanuit het schoolbestuur verwerkt als gevolg van realisatie ENG. Realisatie ENG vergt een hogere investering, waarvan het exploitatievoordeel grotendeels ten gunste komt van het schoolbestuur (split incentive). 2293, een bijdrage van Daarnaast is in de raadsvergadering van 21 februari 2019, nummer 2018 275.000 in de gemeentebegroting opgenomen voor de realisatie van een kinderopvangvoorziening (711784). Hiervoor geldt het uitgangspunt dat de benodigde investering door middel van een investeringshuur begrotingstechnisch “budgettair neutraal' is. ln het bovenstaande financieel overzicht is dit bedrag nog niet meegenomen, omdat hierover nog overleg met de SKG dient plaats te vinden.

Participatie: De planvorming voor het versneld uitvoeringsprogramma is in constructief overleg met het schoolbestuur LOGOS tot stand gekomen en heeft volledig draagvlak. is het lHP in de volle breedte met ln de afgelopen overlegsituaties van de Lokale Educatieve Agenda het ondenlvijsveld aan de orde gekomen.

Communicatie: Communicatie rondom de visievorming lHP en de versnelde uitvoering vindt plaats via de gebruikelijke kanalen. Voor het tot stand brengen van het lHP zullen belanghebbenden worden betrokken en zal de stad worden geïnformeerd.

Duurzaamheid: Na besluitvorming wordt de verduurzamingsopgave, stellen toekomstige frisse scholen

inclusief het binnenklimaat,

Vervolgproces: Planning lHP po/so: 18 november 2021, 20.30 22.20 uur (dubbele sessie) B&A 2 december 2021, 21.30 22.20 uur Raadsbesluit: januari 2022 (datum moet nog exact gepland worden)

Bijlagen:

WMWJ

Knelpuntenoverzicht op basis van de ontvangen onderwijsvisies

Burgemeester en wethouders van Gorinchem, de burgemeester, de sec taris,

opgenomen in de nog op te

Raadsbesluit

De gemeenteraad van Gorinchem,

Gelet op het raadsvoorstel van het college Gelet op de wettelijke bepalingen

3 mei 2021

Besluit: Wij stellen u voor om: de volgende lHP-kaders vast te stellen:

Bij nieuwbouw is het uitgangspunt bouwen volgens bouwbesluit aangevuld met de ambitie onder de voonNaarde dat het rijk voldoende extra middelen voor ENG en frisse scholen

het behalen van de klimaatdoelen in de toekomst ter beschikking stelt, met Bij renovatie is het uitgangspunt bouwen volgens bouwbesluit, indien mogelijk aangevuld onder de voorwaarde dat het rijk voldoende extra middelen voor het behalen van de klimaatdoelen in de toekomst ter beschikking stelt,

de ambitie ENG en frisse scholen

De mogelijkheden in kaart te brengen voor vergroening van de scholen/schoolpleinen, Het uitgangspunt dat onderwijshuisvesting aansluit bij de visie van meer inclusief onderwijs, in te stemmen met de urgentie voor een versneld uitvoeringsprogramma:

voor de vervangende nieuwbouw voor De Regenboog sbo Beatrix de Burcht (nieuwbouw unilocatie pilot voor meer

Een versneld uitvoeringsprogramma locatie Retranchement

inclusief ondenivijs) en de haalbaarheid van deze plannen in de komende periode verder te onderzoeken, te betrekken bij de De definitieve financiële gevolgen van het versneld uitvoeringsprogramma 1.532.000) en dit is in integrale afweging bij de Perspectiefnota 2022-2025

overeenstemming

met artikel 4.3 van de 'Financiële verordening

Aldus besloten in de raadsvergadering van 10 juni 2021

Griffier,

gemeente Gorinchem 20202

Unilocatie Retranchement, pilot meer inclusief onderwijs

Laag Dalemseweg

Albertine Kehrerstraat 7

Hoefslag 6

Stalkaarsen

Adres

Herman de Ruijterstraat 34

De Regenboog dislocatie

De Regenboog dislocatie

Tiener College

Beatrix-De Burcht

De Cirkel

Vermeidescholen OVOPO

Meander SG locatie LP. Waale Waaie dislocatie Meander SG locatie De Poorter Meander SG locatie Anne Frank overdracht eigendom schoolgebouw aan OVO

Toelichting gewenste huisvesting Wens extra ruimte: behandel en onderwijsgroep,

Dr. Bauerstraat 154456

Dr. Hiemstralaan 85

Merwedekanaal8a

De Kleine Wereld

De Rotonde

Lingewaal College Lange termijn: aansl

ing met

lAC/RBlC

tot leslokaal, dekkend onderwijsaanbod Korte termijn: Uitbreiding schoolgebouw of medegebruik of interne aanpassing aula

Toelichting gewenste huisvesting

uitbreiden onderwijsaanbod/ passend en thuisnabij onderwijs en thuisnabij onderwijs Wens extra ruimte: behandel en onderwijsgroep, uitbreiden onderwijsaanbod passend

huisvesting

Toelichting interne aanpassing schoolgebouw

Adres

Schepenenstraat 1

SKOBA Mariëngaarde

gewenste

Aanvullend renovatiebudget IHP Gorinchem Oost

Traverse 18

De Tweemaster

Jenaplanschool

Merwe Donk 4~6

De Merwedonk

Hogere gemeentelijke bijdrage voor binnenklimaat/ventilane/duurzaamheid Hogere gemeentelijke bijdrage voor binnenklimaat/ventilatie/duurzaamheid

Top Naeffstraat 28

Oude Lombardstraat 21

minimaal 5 jaar Extra ruimtebehoefte locatie Top Naeffstraat 28: 3 tot 4 lokalen nodig voor de duur van 28 Naeffstraat Top Medegebruik Graaf Reinald en Montessorischool van gemeentelijk gebouw

Top Naeffstraat 26

Hogere gemeentelijke bijdrage voor binnenklimaat/ventilatie/duurzaamheid

Ontwikkeling:

Graaf Reinaldschool Graaf Reinaldschoolen Montessori

Ganzenwei 10

Schepenenstraat 5

Herman de Ruijterstraat 30

MCP tm 2032, duidelijkheid gewenst IHPZOZ8

Retranchement 3

De Regenboog

Toelichting gewenste huisvesting

Uitvloeisel van lHP Gorinchem Oost, unilocatie met Beatrix de Burcht Huisvesting vervalt in verband met realisatie Dalemplein

Alb. Kehrerstraat 7

Samen Onderwegschool dislocatie

MOP tm 2030, duidelijkheid gewenst lHP MOP tm 2032, duidelijkheid gewenst lHPZOZB

Stalkaarsen 17a Van Goudoeverstraat 82

De Tamboerijn

Samen Onderwegschool

Toelichting gewenste huisvesting

onderwijsvisies'

Westerstraat 3

Adres

behorend bij het raadsvoorstel van 3 mei 2021; 'Knelpuntenoverzicht op basis van de ontvangen

Vermelde schoten LGGOSP0

Bijlage