CConstaterende datGorinchem
Koppel je AI →
Document · PDF

Begroting 2027

Parallelsessie raadzaal 29 oktober 2026, gemeente GorinchemBij agendapunt: I&O: Begroting 202747.716 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 6

Vanaf 2024 vindt toetsing plaats op zowel de opzet en het bestaan van 85 Begroting 2027 beheersmaatregelen, als op de daadwerkelijke werking van drie van de zeven maatregelen gedurende de gehele beoordelingsperiode. 3.4.5  Financiën Voortdurend wordt gewerkt aan een cyclus waarmee de raad kaders kan stellen en haar controlerende rol kan uitoefenen. Daardoor stellen we het management en het college in staat om tijdig de juiste beslissingen te nemen en hierover verantwoording af te leggen. Financiële continuïteit De begroting 2027 laat een sluitend financieel meerjarenperspectief zien. De kwetsbaarheden in de begroting zijn groter dan in het verleden met name als gevolg van de geraamde, maar voor een deel nog te effectueren, bezuinigingen en baten die zijn opgenomen. De weerstandsratio bevindt zich aan de onderkant van de door de raad vastgestelde bandbreedte 1,4 tot 2. Dit legt druk op het sparen voor toekomstige opgaven. De schuldquote zal verslechteren als gevolg van alle geplande investeringen. De realisatie van de investeringen gaat minder snel dan eerder gepland, hierdoor wordt de schuldquote minder hoog dan verwacht. De meerjarige saldi zijn beperkt en vragen om meer keuzes voor de toekomst. 3.4.6  Inkoop en aanbesteding Inkoop binnen de gemeente Gorinchem is zich aan het ontwikkelen.

Samenwerking met de verschillende teams zorgt voor meer kennisverbreding van inkoop in de organisatie. Ingezet wordt op het uniformeren van aanbestedingsdocumenten en periodieke inkoopoverleggen met de teammanagers. Deze overleggen, samen met de resultaten van de spendanalyse, vormen de basis van de aanbestedingskalender. 3.4.7  Regionale samenwerking Om lokale ambities te realiseren, is het in sommige gevallen nodig om samen te werken. Dat doen we met gemeenten die op ons lijken qua grootte, centrumpositie en gemeenten om ons heen in de regio. Samenwerken doen we onder meer via gemeenschappelijke regelingen. Meer informatie daarover is te vinden in de paragraaf verbonden partijen. In 2024 en 2025 hebben gemeenteraad en college tijdens I&O-sessies stilgestaan bij het onderwerp regionale samenwerking. Er vinden diverse ontwikkelingen rondom regionale samenwerking plaats. Zo heeft in 2023/2024 een onderzoek plaatsgevonden naar de samenwerking in de regio Alblasserwaard - Vijfheerenlanden (AV). Naar aanleiding daarvan heeft de raad besloten om op een andere manier samen te gaan werken in de regio AV, via een nieuw regioplatform. In maart 2025 heeft een eerste radenbijeenkomst van dit regioplatform plaatsgevonden. Ontwikkelingen vinden ook plaats op de regionale schaal Zuid-Holland Zuid.

Op deze schaal werkt onze gemeente steeds vaker samen met Smart Delta Drechtsteden, bijvoorbeeld door middel van de twee Regio Deals Drechtsteden-Gorinchem. Verdere doorontwikkeling van deze samenwerking biedt mogelijkheden voor de versterking van de strategische positie van onze gemeente. Tijdens een I&O op 15 mei 2025 heeft het college de raad bijgepraat over de uitvoering van de gemeentelijke regionale strategie. We werken samen vanuit het besef dat samenwerking nodig is om ook de doelstellingen van onze stad te bereiken. Samenwerken doen we zelfbewust als veelzijdige centrumstad, waarbij we veel te bieden hebben aan onze regio. We willen daarbij weg blijven van structuurdiscussies die veel tijd in beslag nemen en weinig opleveren. Per opgave kijken we naar 86 Begroting 2027 de ideale schaal en daarbij behorende samenwerkingspartners. Dat past ook bij onze geografische positie op het scharnierpunt van regio's. In 2025 hebben we blijvend samengewerkt in de AV-regio op opgaven als zorg, duurzaamheid, arbeidsmarkt, wonen, klimaatadaptatie, onderwijs en recreatie en toerisme. Tegelijkertijd hebben we de samenwerking met Smart Delta versterkt. We zien dat samenwerking in Smart Delta meerwaarde biedt voor onze gemeente, op terreinen als bereikbaarheid, ruimtelijke ordening, economie, wonen en lobby en public affairs.

De koers van de samenwerking in Smart Delta is vastgelegd in de nieuwe regionale ruimtelijke strategie, waarvan de hoofdlijnen zijn gepresenteerd tijdens de I&O van 15 mei 2025. Op basis van deze strategie maken we afspraken binnen en met Smart Delta over de manier waarop Gorinchem deelneemt aan de samenwerking, welke inzet en middelen daar bij horen en hoe we deze afspraken vastleggen. Het is de verwachting dat dit in de komende periode leidt tot nieuwe afspraken. Zodra hier meer over bekend is, zal de raad hierover geïnformeerd worden. 3.4.8  Bestuurlijke planning en control Rekenkameronderzoeken Onderzoek Doorstromingsbeleid woningvoorraad De rekenkamer Gorinchem heeft een onderzoek uitgevoerd naar het doorstromingsbeleid woningvoorraad. De doorstroming vormt een belangrijke factor om tot een evenwichtige verdeling van de woningvoorraad te komen. Geconstateerd is dat het onderzoek, uitgevoerd door een onderzoeksbureau, meer tijd heeft gekost dan oorspronkelijk was ingepland. De besluitvorming heeft plaatsgevonden tijdens de raadsvergadering van 16 december 2025. De raad is in december 2025 geïnformeerd over de stand van zaken doorstroming en doorstromingsbeleid. De doorstroming ''landt'' in het volkshuisvestingsprogramma dat op termijn geëvalueerd wordt. De uitwerking van de aanbevelingen heeft hierdoor een langere doorlooptijd.

DoeMee-onderzoek NVRR energiebesparingsplicht. Het DoeMee-onderzoek van de Vereniging van Rekenkamers stond in het teken van het decentrale toezicht op de handhaving van de energiebesparingsplicht en informatieplicht. Het onderzoek is afgerond. De rekenkamer heeft de conclusies en aanbevelingen aan de raad voorgelegd. De besluitvorming hierover heeft plaatsgevonden in de raadsvergadering van 27 november 2025. De uitwerking van de aanbevelingen heeft een langere doorlooptijd. Onderzoek Toegankelijkheid De rekenkamer van de gemeente Gorinchem heeft besloten haar nieuwe onderzoek te richten op de toegankelijkheid van de gemeente voor mensen met een beperking. Het begrip toegankelijkheid heeft vele dimensies. De onderliggende waarde is ‘inclusiviteit’: iedereen moet kunnen meedoen, ook mensen met een beperking. Met het onderzoek wil de rekenkamer de raad informeren over de stand van zaken met betrekking tot de implementatie van het VN-verdrag. Daarbij gaat het om overzicht en inzicht in het gevoerde beleid. Het onderzoek wordt naar verwachting in het vierde kwartaal van 2026 openbaar gemaakt en ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Nieuw onderzoek 2027 De rekenkamer Gorinchem beraadt zich op dit moment op een nieuw onderwerp voor een onderzoek. De verwachting is dat de rekenkamer eind 2026 start met het nieuwe onderzoek.

De raad ontvangt zoals gebruikelijk rechtstreeks bericht van de rekenkamer hierover via de Lijst van ingekomen stukken raad. 87 Begroting 2027 Collegeonderzoeken Uitvoering subsidieverstrekking Het college heeft een onderzoek laten uitvoeren naar de uitvoering van de subsidieverstrekking. U bent in raadsinformatiebrief Z/24/766222 D-901714 geïnformeerd over de uitkomsten en de aanbevelingen van dit onderzoek. In 2027 zal verder uitvoering gegeven worden aan de aanbevelingen die gericht zijn op het verder optimaliseren van het subsidieproces. Burgerpeiling In 2025 is de burgerpeiling uitgevoerd. In deze peiling wordt de tevredenheid van de Gorcumse inwoners inzake wonen, leven, veiligheid en welzijn gemeten. De burgerpeiling is zowel op wijkniveau als stadsniveau uitgevoerd. De uitkomsten uit de burgerpeiling leiden tot aandachtspunten en acties die zoals gebruikelijk betrokken worden bij uitvoering van bestaande plannen en activiteiten. De monitoring van de aandachtspunten en acties vinden in 2027 plaats via de planning- en controlcyclus (begroting en Jaarstukken) en overige bestuurlijke documenten waaronder de monitor Integrale samenlevingsvisie. Nieuw onderzoek 2027 Het nieuwe onderwerp van het collegeonderzoek wordt in 2027 de burgerpeiling. De burgerpeiling wordt om de 2 jaar als collegeonderzoek uitgevoerd.

3.4.9  Administratieve organisatie en interne controle De inrichting van de administratieve organisatie en interne controle is erop gericht om de juistheid, de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van ons handelen te waarborgen en de risico's te beheersen. Interne controle Ieder jaar worden de interne controles uitgevoerd op basis van het meerjarige interne controleplan en het daarbij behorende jaarlijkse uitvoeringsprogramma. Het programma wordt afgestemd met de externe accountant, zodat de uitkomsten van de interne controles ook gebruikt kunnen worden als basis voor de jaarrekeningcontrole. Op basis van de belangrijkste geldstromen, risico's en ontwikkelingen wordt beoordeeld welke processen en onderwerpen gecontroleerd worden. Er wordt steeds meer gewerkt op basis van data-analyses, een ontwikkeling die de komende jaren in samenwerking met de accountant wordt geïntensiveerd. Uit de interne controles vloeien aanbevelingen voort op het gebied van de bedrijfsvoering. Deze worden intern besproken en de opvolging wordt intern gemonitord. Fraude-risico-analyse De eerste stap van de fraude-risico-analyse is in 2024 afgerond. De fraude-risico's zijn geïnventariseerd, en op basis van kans en impact is duidelijk welke beheersmaatregelen nodig zijn om passend met deze risico's om te gaan.

Op basis hiervan wordt gedurende enkele jaren (waaronder 2027) gefaseerd beoordeeld in hoeverre deze maatregelen in de praktijk al zijn geïmplementeerd en of de nog ontbrekende maatregelen kunnen worden geïmplementeerd. Accountantscontrole De accountantscontrole vindt plaats overeenkomstig de verordening accountantscontrole gemeente Gorinchem 2025 (artikel 213 Gemeentewet). De komende jaren zal steeds meer invulling worden gegeven aan de integratie van de interne controlefunctie en de accountantscontrole, en steeds meer gebruik worden gemaakt van data-analyses en IT-controles. De traditionele interim-controle zal 88 Begroting 2027 daarbij steeds meer worden vervangen door controles verspreid over het hele jaar. De raad zal op hoofdlijnen worden geïnformeerd over de uitkomsten van de interim-controle en de reactie van het college daarop. Voorafgaand aan de jaarrekeningcontrole heeft de raad de mogelijkheid om speerpunten voor de controle te benoemen. Dit gebeurt bij de jaarlijkse vaststelling van het normenkader, een belangrijk uitgangspunt voor de accountantscontrole en de rechtmatigheidsverantwoording. De accountant geeft in het proces van de vaststelling van de jaarstukken de raad een toelichting op de uitkomsten van de accountantscontrole op de jaarrekening. Het college geeft in een raadsinformatiebrief een reactie op de bevindingen van de accountant.

3.4.10  Rechtmatigheid In de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening 2025 is vastgesteld dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde lasten en baten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen hoger was dan de daarvoor door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens van 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves. In de paragraaf Bedrijfsvoering van de jaarrekening 2025 is een aantal beheersmaatregelen opgenomen waarmee de onrechtmatigheid kan worden verkleind. Mogelijk leidt de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening 2026 nog tot nieuwe beheersmaatregelen. Deze beheersmaatregelen zijn of worden opgepakt met het uiteindelijke doel de lasten en baten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand te laten komen. 3.4.11  Interbestuurlijk toezicht De provincie beoordeelt op basis van een bestuursovereenkomst of gemeenten bepaalde taken volgens de wet uitvoeren waarover u jaarlijks een raadsinformatiebrief ontvangt. Het gaat hierbij om de taken Ruimtelijke ordening, Omgevingsrecht, Monumentenzorg & archeologie, Archief- & Informatiebeheer en Huisvesting vergunninghouders. De raad wordt zoals gebruikelijk in het voorjaar van 2027 geïnformeerd via een raadsinformatiebrief over de stand van het interbestuurlijk toezicht. 89 Begroting 2027 3.5  Openbaarheid In het jaar 2022 trad de Wet open overheid in werking.

Deze wet richt zich op meer transparantie van overheidshandelen, en kent verplichtingen om documenten in 17 categorieën (waarvan 11 voor gemeenten) via het web toegankelijk te maken. De invoeringstermijn is vooralsnog 5 jaar. We volgen én voldoen aan de vereisten van de landelijke invoeringsstrategie. Helaas is een kenmerk van de landelijke strategie dat duidelijkheid vaak lang op zich laat wachten. Om maximaal te kunnen leren van de ervaringen van andere gemeenten, en onverhoopt herstelwerk te voorkomen, lopen we hooguit af en toe op wettelijke invoeringstermijnen vooruit. Daardoor wordt er tot op heden minder gepubliceerd dan op basis van doorlooptijd mogelijk wordt verwacht. We besteden veel aandacht aan het zo makkelijk mogelijk maken van het publicatieproces, én tegelijk het ook voldoen aan andere (nieuwe of vernieuwde) wetgeving, zoals archiefwet, wet hergebruik overheidsinformatie, Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer, de digitoegankelijkheidsvereisten, Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), etc. Om de benodigde aanpassingen beheersbaar te houden dienen we scherp op de samenhang te sturen. Tegelijk moeten we ervoor waken dat eigen voornemens en prioriteiten niet buiten beeld verdwijnen en middelen en capaciteit geheel worden opgeslokt door via wetgeving opgelegde veranderingen.

90 Begroting 2027 3.6   Grondbeleid 3.6.1  Inleiding In overeenstemming met artikel 16 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) bevat deze paragraaf Grondbeleid: • de visie op het grondbeleid en de wijze waarop dit beleid wordt uitgevoerd; • de wijze waarop winstnemingen en risico’s worden bepaald en onderbouwd. Over de financiële ontwikkelingen binnen de grondexploitaties wordt jaarlijks gerapporteerd. Dit gebeurt via het Meerjarenperspectief Grondexploitaties (MPG), dat tevens dient als onderbouwing voor de jaarrekening. In het MPG worden de afzonderlijke grondexploitaties geactualiseerd en worden de financiële ontwikkelingen, verwachtingen en risico’s inzichtelijk gemaakt. Het MPG heeft daarnaast een informerende rol richting de gemeenteraad. De actuele prognoses en inzichten in deze paragraaf met betrekking tot de grondexploitaties zijn gebaseerd op het MPG 2026. 3.6.2  Visie, beleid en uitvoering Gorinchem staat voor verschillende ruimtelijke en maatschappelijke opgaven. De stad wil ruimte bieden aan wonen, werken, voorzieningen, bereikbaarheid, duurzaamheid, klimaatadaptatie en een aantrekkelijke openbare ruimte. Het coalitieakkoord Samen meer mogelijk maken 2026-2030 zet daarbij in op een sterk, sociaal, duurzaam en ondernemend Gorinchem.

Voor woningbouw ligt de nadruk onder andere op een gemengd en betaalbaar woningbouwprogramma, het benutten van transformatiekansen en samenwerking met inwoners, woningcorporaties en marktpartijen. Ook wordt ingezet op een toekomstbestendige infrastructuur, intensiever ruimtegebruik, energiehubs en energie- en klimaatbestendige bedrijventerreinen. De visie wordt onderbouwd door de volgende beleidsstukken: • Coalitieakkoord 2026-2030 • Grondbeleid en Kostenverhaal 2026-2029 • Vastgoedbeleid 2026-2032 • BBV notitie grondbeleid • Visie van de stad GO2032 • Bedrijventerreinvisie Zuid-Holland Zuid 2022-2030 • Financiële verordening • Omgevingsvisie Gorinchem 2050 Het grondbeleid is geen zelfstandig doel, maar een instrument om deze ruimtelijke en maatschappelijke doelstellingen op een verantwoorde, transparante en economisch uitvoerbare wijze te realiseren. Daarbij gaat het niet uitsluitend om gemeentelijke grondexploitaties. Ook verwerving, gronduitgifte, samenwerking met marktpartijen, kostenverhaal en de inzet van publiekrechtelijke beleidsinstrumenten behoren tot het gemeentelijke grondbeleid. De visie en ambities van Gorinchem moeten door middel van deze beleidsstukken worden gefaciliteerd en uiteindelijk gerealiseerd. 91 Begroting 2027 Grondbeleid De kaders voor de uitvoering zijn vastgelegd in de Nota Grondbeleid en kostenverhaal 2026-2029.

Met deze nota is de eerdere Nota Grondbeleid 2020-2023 vervangen. In de nieuwe nota is gekozen voor situationeel grondbeleid. Dit betekent dat niet vooraf voor iedere ontwikkeling dezelfde gemeentelijke rol wordt gekozen, maar dat per locatie en initiatief een integrale afweging wordt gemaakt. Bij deze afweging worden de volgende aspecten betrokken: de mate waarin gemeentelijke sturing en regie noodzakelijk zijn; de aanwezigheid en werking van de markt; de bereidheid en mogelijkheid om financiële middelen in te zetten; de beschikbare kwalitatieve en kwantitatieve organisatiecapaciteit; de omvang en aanvaardbaarheid van het risicoprofiel. Afhankelijk van deze afweging kan de gemeente kiezen voor actief grondbeleid, faciliterend grondbeleid of een publiek-private samenwerking. Bij actief grondbeleid verwerft en ontwikkelt de gemeente zelf gronden en draagt zij in belangrijke mate de financiële risico’s. Bij faciliterend grondbeleid wordt de ontwikkeling door een private partij uitgevoerd en stelt de gemeente de publiekrechtelijke en beleidsmatige kaders. Bij een publiek-private samenwerking worden taken, verantwoordelijkheden, investeringen en risico’s tussen de gemeente en een of meer marktpartijen verdeeld. De keuze voor een actieve rol kan de gemeente meer zeggenschap geven over het programma, de kwaliteit, de fasering en de uitvoering van een ontwikkeling.

Daar staan een grotere inzet van financiële middelen, een mogelijke toename van de schuldpositie, extra beslag op de ambtelijke capaciteit en een hoger risicoprofiel tegenover. Bij iedere ontwikkeling wordt daarom gezocht naar een passende verhouding tussen gemeentelijke regie, uitvoerbaarheid en risico. De ontwikkeling van bedrijventerreinen is terug te vinden in programma 4 (Economie). Woonlocaties en uitleggebieden worden hierin niet benoemd, omdat er op het moment van opstellen geen actieve plannen voor deze locaties zijn. Meerjarenperspectief Grondexploitaties In het MPG staan de financiële stand van zaken en de bijbehorende risico’s van de gemeentelijke grondexploitaties in één overzicht. Het MPG zorgt ervoor dat de gemeenteraad beter geïnformeerd is op de ruimtelijke projecten (kwalitatief en kwantitatief). Bovendien legt het college er verantwoording mee af over de bereikte resultaten binnen de grondexploitaties. Het MPG geeft inzicht in het verloop van de grondvoorraad van de in exploitatie genomen gronden. Op dit moment zijn er twee actieve grondexploitaties; Groote Haar en Oost II. Er zijn op het moment van opstellen geen actieve voorbereidingskredieten vastgesteld ter voorbereiding van nieuwe grondexploitaties.

3.6.3  Prognose grondexploitaties In onderstaande tabel is het volgende opgenomen over de gemeentelijke grondexploitaties: • De actuele boekwaarde per grondexploitatie op 31 december 2025; 92 Begroting 2027 • Een prognose van de boekwaarde per grondexploitatie op 31 december 2026 (op basis van het MPG 2026, boekingen van 2026 en een prognose van de nog te maken kosten t/m december 2026); • Een actuele prognose van het resultaat per grondexploitatie (EW = eindwaarde) per 1-1-2026; • De stand van de voorzieningen voor de verliesgevende grondexploitaties is conform gemeentelijk beleid gebaseerd op de netto contante waarde. • Er staan geen gronden op de materiële vaste activa (MVA) die voor herontwikkeling zijn bestemd. Derhalve zijn er geen mutaties voorzien in de grondvoorraad. De prognose voor de grondexploitatie is gebaseerd op de laatst vastgestelde herziening bij de jaarrekening 2025.

Reservering Boekwaarde | exploitatieresultaat | weerstands- Grondexploitatie | per | Boekwaarde per | (EW) ultimo | Voorziening | vermogen (bedragen x € 1.000) | 31-12-2025 | 31-12-2026 | eindjaar | Eindjaar per 1-1-2026 | 2026 Verliesgevende grondexploitaties Groote Haar | € -58.597 | € -73.055 | € -10.876 | 2040 | € -8.080 | € 4.689 Subtotaal | € -58.597 | € -73.055 | € -10.876 | € -8.080 | € 4.689 Winstgevende grondexploitaties Oost II (exclusief winstneming) | € -3.483 | € 716 | € 716 | 2026 | N.v.t | € - Subtotaal | € -3.483 | € 716 | € 716 | € - | € - Totaal | € -62.081 | € -72.339 | € -10.159 | € -8.080 | € 4.689 Hieronder worden per grondexploitatie de meest actuele ontwikkelingen geschetst. Groote Haar De realisatie van het bedrijventerrein Groote Haar hangt nauw samen met de capaciteitsvergroting van de A27. Met Rijkswaterstaat (RWS) zijn afspraken gemaakt dat RWS zich inspant om eind 2026 de aansluiting Scheiwijk voor Groote Haar op te leveren. Door een landelijke bezuiniging van RWS op de realisatie van infrastructurele projecten wordt ook de oplevering van de aansluiting richting Groote Haar verschoven naar eind 2027. Ondanks de vertraging bij RWS vordert de aanleg van het gemeentelijke deel van het project gestaagd en volgens planning. Een groot deel van de aanlegkosten zal de gemeente eind 2026 hebben gemaakt.

Het uitgangspunt is dat het bedrijventerrein tijdig bouwrijp is, zodat de gronduitgifte conform de prognose uit het MPG in 2028 kan starten en bedrijven vervolgens met de bouw kunnen beginnen. In 2024 is een aanvang gemaakt met het voorbelasten van delen van de nieuwe infrastructuur. Hiervoor wordt gebruikgemaakt van speciaal aangelegde tijdelijke bouwaansluitingen op de A27. In 2025 is begonnen met het bouwrijp maken van het gebied, waaronder de aanleg van bouwwegen en riolering en het voorbelasten van de uit te geven kavels. Deze werkzaamheden lopen door tot in 2026. Inmiddels is een uitgiftebeleid/-protocol voor bedrijventerrein Groote Haar vastgesteld. Hierin kunnen geïnteresseerden zien hoe zij zich kunnen inschrijven en welke selectiecriteria worden gehanteerd: bedrijf van herkomst, economisch belang, duurzaamheid/klimaatbeleid en ruimtegebruik. Bij de uitgifte van de gronden spelen onderwerpen als netcongestie en stikstof nog een rol. De gemeente werkt actief aan deze thema’s, zodat de selectieprocedure kan worden gestart. 93 Begroting 2027 Oost II Er zijn nog enkele percelen te koop waarvan verwacht wordt dat die eind 2026 worden verkocht. Dit zijn de laatste bedrijfskavels die de gemeente uit kan geven totdat Groote Haar start met uitgifte. Gelet op de schaarste van de bedrijfskavels hanteert de gemeente een strikt uitgiftebeleid.

Er zijn nog een aantal werkzaamheden die in 2026 gerealiseerd worden. Na afsluiting van de grondexploitatie in 2026 zullen vermoedelijk nog enkele werkzaamheden doorlopen tot in 2027. Hoog Dalem De ontwikkelingen rondom Hoog Dalem zijn beschreven in de paragraaf ‘Verbonden Partijen’, onder het onderdeel ‘Hoog Dalem C.V.’. Prognose winstneming Voor de grondexploitatie Oost II resteert nog een te nemen winst. Op basis van de aanname dat de verkoop van de resterende kavels in 2026 zal plaatsvinden, wordt verwacht dat het laatste deel van de winstneming in dat boekjaar kan worden gerealiseerd. Naar verwachting kan hiermee de resterende € 0,8 mln. aan winst in 2026 worden genomen. In onderstaande tabel wordt voor de winstgevende grondexploitaties de volledige prognose weergegeven van de winstnemingen: Exploitatie- | Winstneming | Prognose Winstgevende grondexploitaties (bedragen x € 1.000) | resultaat (EW) | t/m 2025 | 2026 | 2027 e.v. Oost II | € 6.696 | € 5.903 | € 793 | € - Totaal | € 6.696 | € 5.903 | € 793 | € - 3.6.4 |  Risico's en weerstandsvermogen Risico's grondexploitaties Risico’s die zich naar verwachting zullen voordoen, worden verwerkt in de actuele grondexploitaties. Wanneer hierdoor een negatief resultaat ontstaat, wordt hiervoor een verliesvoorziening getroffen.

Risico’s waarvan nog onzeker is of deze optreden, worden per grondexploitatie afzonderlijk in beeld gebracht. Hierbij wordt gekeken naar de mogelijke financiële gevolgen en de kans van optreden. De uitkomst hiervan wordt meegenomen bij de bepaling van het benodigde weerstandsvermogen. Binnen de gemeentelijke grondexploitaties komt het grootste deel van het risicobedrag voor rekening van Groote Haar. Dit hangt vooral samen met de lange looptijd van de grondexploitatie. Hierdoor hebben bijvoorbeeld renteontwikkelingen relatief veel invloed op het uiteindelijke resultaat. Ook netcongestie vormt een belangrijk risico, omdat dit kan leiden tot vertraging van de gronduitgifte of tot aanvullende kosten. De totale gewogen projectspecifieke risico’s van de grondexploitaties zijn begroot op circa € 4,7 mln. en zijn opgenomen in het weerstandsvermogen. Gewogen projectrisico's (bedragen x € 1.000) Groote Haar | 4.689 Oost II | - Totaal | 4.689 94 Begroting 2027 3.7  Lokale heffingen 3.7.1  Inleiding Lokale heffingen worden onderscheiden in heffingen waarvan de besteding gebonden dan wel ongebonden is. Bij de gebonden heffingen is de besteding daarvan gerelateerd aan een direct aanwijsbare tegenprestatie, zoals de afvalstoffenheffing, rioolbelasting, leges, begraafrechten en marktgelden. Deze heffingen worden daarom niet tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend.

Ongebonden lokale heffingen, zoals de onroerendezaakbelasting (OZB), roerendezaakbelasting (RZB), parkeerbelasting en precariobelasting worden tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. De besteding van deze heffingen is niet gebonden aan een bepaalde taak. 3.7.2  Kwijtscheldingsbeleid Als een belastingplichtige als gevolg van financiële omstandigheden niet in staat is een belastingaanslag geheel of gedeeltelijk te betalen, dan kan kwijtschelding worden verleend. De gemeentelijke kwijtscheldingsnormen mogen niet meer dan 100% van de bijstandsnormen bedragen, wel minder. In Gorinchem gelden de maximale normbedragen, wat er op neer komt dat een belastingplichtige met een inkomen op bijstandsniveau in beginsel voor kwijtschelding in aanmerking komt. De volgende belastingen komen voor kwijtschelding in aanmerking: de afvalstoffenheffing en de rioolbelasting. Met de kwijtschelding is in de begroting een bedrag gemoeid van zo'n € 660.000. De gederfde inkomsten wegens het verlenen van kwijtschelding van de afvalstoffenheffing en rioolbelasting worden verrekend via de desbetreffende tarieven. 95 Begroting 2027 3.7.3 |  Overzicht lokale heffingen De drie belangrijkste lokale heffingen zijn de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolbelasting. Hieronder wordt ingegaan op de achtergronden en uitgangspunten voor deze heffingen in 2027.

Daarnaast wordt kort ingegaan op de achtergronden en uitgangspunten van de overige belastingen, heffingen en rechten. De verordeningen waarin de tarieven worden vastgelegd, zullen in december aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Baten In de komende jaren worden de volgende baten uit lokale heffingen geraamd: Heffingssoort (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Algemene dekkingsmiddelen: Onroerende zaakbelasting (OZB) | 13.245 | 13.583 | 13.583 | 13.583 | 13.583 Roerende zaakbelasting (RZB) | 16 | 16 | 16 | 16 | 16 Toeristenbelasting | 380 | 430 | 430 | 430 | 430 Parkeerbelastingen | 2.765 | 2.713 | 2.713 | 2.713 | 2.713 Precariobelasting | 150 | 150 | 150 | 150 | 150 Subtotaal algemene dekkingsmiddelen | 16.557 | 16.892 | 16.892 | 16.892 | 16.892 Gebonden heffingen: Afvalstoffenheffing | 6.853 | 7.245 | 7.348 | 7.371 | 7.393 Rioolbelasting | 4.025 | 4.870 | 4.980 | 5.092 | 5.206 Leges | 2.068 | 2.176 | 2.141 | 1.910 | 1.811 Begraafrechten | 417 | 417 | 417 | 417 | 417 Marktgelden | 29 | 29 | 29 | 29 | 29 Subtotaal gebonden heffingen | 13.392 | 14.737 | 14.914 | 14.818 | 14.857 Totaal geraamde inkomsten lokale heffingen | 29.949 | 31.629 | 31.806 | 31.711 | 31.749 Algemene dekkingsmiddelen Deze opbrengsten mogen vrij worden besteed. Er gelden geen wettelijke beperkingen voor de mate waarin de tarieven mogen worden verhoogd.

Per opbrengstsoort volgt een toelichting op de ontwikkelingen in 2027. Onroerende zaakbelasting De OZB is de gemeentelijke belasting met de hoogste opbrengst. De OZB-tarieven worden uitgedrukt in een vast percentage van de economische waarde van de onroerende zaken. Overeenkomstig de perspectiefnota 2027-2030 zijn de OZB-opbrengsten met 2,1% verhoogd. De waarde wordt getaxeerd conform de WOZ en elk jaar opnieuw vastgesteld. In onderstaande tabel worden de concepttarieven getoond. Deze tarieven zijn gebaseerd op de begrote opbrengsten en het nu bekende heffingsareaal. Na de nieuwe herwaardering zullen de definitieve tarieven worden berekend en door de raad worden vastgelegd bij de vaststelling van de verordeningen 2027. 96 Begroting 2027 Onroerende zaakbelasting | Heffingsareaal | Tarief 2026 | Concepttarief | Opbrengst (bedragen x | 2027 | (bedragen x € 1.000.000) | € 1.000) Woningen - Eigenaar | 7.978 | 0,0813% | 0,0771% | 6.150 Niet woningen - Eigenaar | 1.119 | 0,3838% | 0,3833% | 4.290 - Gebruiker | 1.055 | 0,3404% | 0,2979% | 3.143 Roerende zaakbelasting De RZB is qua heffing te vergelijken met de OZB, met dit verschil dat de RZB wordt geheven voor roerende woon- en verblijfsruimten. De tarieven zijn wettelijk gekoppeld aan de OZB-tarieven. Het heffingsareaal van de RZB is beperkt van omvang en omvat alleen de woonarken.

Toeristenbelasting De toeristenbelasting is per | 1 juni 2024 ingevoerd om bezoekers mee te laten betalen aan onze voorzieningen. Stapsgewijs wordt het tarief voor de toeristenbelasting verhoogd zodat deze beter is afgestemd op het landelijke gemiddelde. De toeristenbelasting zal overeenkomstig de uitgangspunten van de perspectiefnota 2027-2030 met 15% worden verhoogd. Parkeeropbrengsten De gemeente heft parkeerbelasting voor het parkeren van een voertuig op een aangewezen plaats en tijdstip, of voor verleende parkeervergunningen. Met de heffing van parkeerbelasting worden algemene inkomsten verkregen. Daarnaast heeft de gemeente parkeergarages waar ook tegen betaling kan worden geparkeerd. De parkeertarieven worden overeenkomstig de uitgangspunten van de perspectiefnota 2027-2030 geïndexeerd met 2,1%. Precariobelasting De gemeente heft precariobelasting voor het hebben van voorwerpen op, onder of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Voor reclame-uitingen en uitstallingen bij winkels wordt momenteel geen precario geheven. Gebonden heffingen De opbrengst van deze zogeheten gebonden heffingen dient ter dekking van de kosten die de gemeente voor deze dienstverlening maakt.

Per heffingssoort wordt de opbouw van de lasten weergegeven, waarbij we een onderscheid maken in de volgende twee categorieën: • Directe lasten op basis van de taakvelden (alle direct toe te rekenen lasten, exclusief overhead); • Indirecte lasten bestaande uit overhead en BTW. Voor het bepalen van het dekkingspercentage worden de lasten inzake overhead en BTW toegerekend. Dit zijn de indirecte lasten. De overhead wordt toegerekend op basis van een overheadtarief en het aantal begrote uren per heffing. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is een heffing ter dekking van kosten van beheer van huishoudelijke afvalstoffen. De heffing komt ten laste van gebruikers van percelen waarvoor de gemeente een inzamelverplichting voor huishoudelijk afval heeft. De heffing is afhankelijk van de omvang van het 97 Begroting 2027 huishouden. Hierbij hanteren we twee tarieven, namelijk voor één- en meerpersoonshuishoudens. Bij éénpersoonshuishoudens wordt een korting verleend van 20% op het meerpersoonstarief. Het gemeentelijke uitgangspunt is dat de tarieven 100% kostendekkend zijn. Ten opzichte van 2026 is het tarief in 2027 gestegen. Dit komt voornamelijk door de verhoging van de bijdrage aan de GR Reinigingsdienst Waardlanden. De verhoogde bijdrage wordt doorberekend in het tarief van de afvalstoffenheffing. Met ingang van 1-1-2024 is Diftar ingevoerd.

Zie verdere toelichting bij lokale lastendruk. Opbouw tarieven De begrote kwijtschelding afvalstoffenheffing en 15% van de perceptiekosten voor diverse belastingen worden toegerekend aan de afvalstoffenheffing. Het percentage van 15% is bepaald op basis van ervaringscijfers. Onderstaand overzicht geeft inzicht in de kostendekkendheid van het tarief. Afvalstoffenheffing Bedragen x € 1.000 Lasten taakvelden 7.206 Inkomsten taakvelden, exclusief heffingen - Netto lasten taakvelden Toe te rekenen lasten (overhead en BTW) 109 Totale lasten 7.315 Opbrengst heffingen 7.315 Dekkingspercentage 100% Rioolbelasting Op grond van de Wet verankering en bekostiging gemeentelijke watertaken hebben de gemeenten de zorgplicht voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Om deze zorgplicht te bekostigen kan de gemeente op grond van artikel 228a van de Gemeentewet rioolbelasting heffen. Evenals bij de afvalstoffenheffing wordt bij woningen een onderscheid gemaakt tussen één- en meerpersoonshuishoudens. Bedrijven betalen per 150 m3 waterverbruik een vast tarief dat gelijk is aan het meerpersoonstarief. Uitgangspunt voor de vaststelling van de tarieven is 100% kostendekkendheid. Tot de kosten die uit de rioolbelasting worden gedekt, behoren niet alleen de uitgaven voor rioolbeheer en onderhoud, maar ook 50% van de kosten voor straatreiniging en 50% van de kosten voor waterbeheersing.

Er is gekozen om de ontwikkeling van de rioolbelastingtarieven over een periode van 60 jaar te bekijken, omdat dit een realistischer beeld geeft van de verwachte tariefontwikkeling. In deze systematiek wordt de egalisatievoorziening ingezet om de kostenschommelingen te vereffenen die zich gedurende deze periode kunnen voordoen. De toekomstige financiële effecten zijn opgenomen in het vastgestelde programma 98 Begroting 2027 riolering en stedelijk Water 2026-2030. Opbouw tarieven De begrote kwijtschelding rioolbelasting en 15% van de perceptiekosten voor diverse belastingen worden toegerekend aan de rioolbelasting. Het percentage van 15% is bepaald op basis van ervaringscijfers. De lasten van straatvegen worden voor 50% meegenomen in het tarief. Onderstaand overzicht geeft inzicht in de kostendekkendheid van het tarief. Bedragen x Rioolbelasting | € 1.000 Lasten taakvelden | 5.959 Inkomsten taakvelden, exclusief heffingen | - Netto lasten taakvelden | 5.959 Toe te rekenen lasten (overhead en BTW) | 391 Totale lasten | 6.350 Opbrengst heffingen | 6.350 Dekkingspercentage | 100% Leges Leges betreffen het recht op grond van het genot van, door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten. Het betreft dan bijvoorbeeld het behandelen van verzoeken om verlening van een vergunning en het verstrekken van een paspoort of rijbewijs.

Sommige legestarieven, zoals die van paspoorten en rijbewijzen, zijn gebonden aan wettelijke maxima en kunnen dus alleen worden verhoogd in de mate waarin het Rijk het toestaat. De overige tarieven, voor zover niet aan een maximum gebonden, zullen overeenkomstig de uitgangspunten van de perspectiefnota 2027-2030 worden geïndexeerd met 2,1%. In de onderstaande tabel zijn de omvang en het dekkingspercentage van de onderdelen weergegeven. Leges (bedragen x € 1.000) | Omgevingsvergunningen | Publiekszaken | Overige leges | Totaal leges Lasten taakvelden | 1.235 | 1.558 | 62 | 2.856 Toe te rekenen lasten (overhead) | 651 | 700 | 0 | 1.351 Totale lasten | 1.886 | 2.258 | 62 | 4.207 Opbrengst heffingen | 1.256 | 858 | 62 | 2.176 Dekkingspercentage | 67% | 38% | 100% | 52% 99 Begroting 2027 Lijkbezorgingsrechten Onderzoeksbureau Senze heeft in 2020 een onderzoek uitgevoerd naar de kostendekkendheid van de gemeentelijke heffingen en rechten. Om kostendekkendheid op termijn te bereiken zijn de tarieven voor de lijkbezorgingsrechten conform de perspectiefnota 2022 met 10% verhoogd in 2022 en 2023. Het vergt enige tijd voordat deze verhogingen doorwerken als gevolg van het afkopen van rechten voor bepaalde tijd. Daarom zijn de opbrengsten in lijn met de perspectiefnota 2026-2029 bijgesteld.

Voor 2027 zullen de tarieven overeenkomstig de uitgangspunten van de perspectiefnota 2027-2030 worden geïndexeerd met 2,1%. Uitgangspunt blijft het streven naar kostendekkendheid. Lijkbezorgingsrechten Bedragen x € 1.000 Lasten taakvelden 501 Toe te rekenen lasten (overhead) 200 Totale lasten 701 Opbrengst heffingen 417 Dekkingspercentage 60% Marktgelden Voor 2027 zullen de tarieven overeenkomstig de uitgangspunten van de perspectiefnota 2027-2030 worden geïndexeerd met 2,1%. Marktgelden Bedragen x € 1.000 Lasten taakvelden 32 Toe te rekenen lasten (overhead) 16 Totale lasten 48 Opbrengst heffingen 29 Dekkingspercentage 60% 100 Begroting 2027 3.7.4 |  Lokale lastendruk Per 1-1-2024 is Diftar ingevoerd. Het variabele deel van het tarief voor een meerpersoonshuishouden is vastgesteld op € 40 en voor een éénpersoonshuishouden op € 32. Het vaste deel in 2027 is voor een meerpersoonshuishouden € 411 en voor een éénpersoonshuishouden € 329. Door het beter scheiden van afval neemt het aantal ledigingen van restafval af. Hierdoor worden de kosten over een lager aantal ledigingen verdeeld. Om de afvalstoffenheffing 100% kostendekkend te houden, wordt het tarief per lediging verhoogd in de verordening. Voor 2027 wordt een hoogbouwtarief (binnenstadstarief) voorgesteld van € 0,60 per lediging en een laagbouwtarief van € 1,65 per lediging.

De mogelijkheden voor kwijtschelding worden ook opgenomen in de verordening. In onderstaande overzicht wordt duidelijk hoe de woonlasten van één- en meerpersoonshuishoudens in Gorinchem zich volgend jaar ontwikkelen. Voor de waardeontwikkeling van de WOZ wordt uitgegaan van een verwachte stijging van 6,5%. Meerpersoons- | Eenpersoons- huishouden | 2026 | 2027 | Verschil | huishouden | 2026 | 2027 | Verschil Woonlasten | Woonlasten gemiddelde WOZ | gemiddelde WOZ Afvalstoffenheffing | € 412 | € 451 | 9,5% | Afvalstoffenheffing | € 330 | € 361 | 9,4% Rioolbelasting | € 241 | € 246 | 2,0% | Rioolbelasting | € 193 | € 197 | 2,0% OZB woning | € 335 | € 338 | 1,0% | OZB woning | € 335 | € 338 | 1,0% Gemiddelde WOZ | € 412.000 | € 438.780 | 6,5% | Gemiddelde WOZ | € 412.000 | € 438.780 | 6,5% € 988 | € 1.035 | 4,8% | € 858 | € 896 | 4,5% 101 Begroting 2027 3.8  Verbonden partijen 3.8.1  Inleiding De gemeente werkt samen met diverse partijen waarin zij zowel een bestuurlijk als een financieel belang heeft, de zogeheten verbonden partijen. Het aangaan van overeenkomsten met verbonden partijen komt voort uit maatschappelijke relevantie, bestuurlijke motieven en/ of bedrijfsvoeringsredenen. Een bestuurlijk belang houdt in dat de gemeente zeggenschap heeft in de betreffende partij; als een lid van het college zitting heeft in het bestuur of namens de gemeente stemt.

Een financieel belang houdt in dat de gemeente door deelname in een verbonden partij risico kan lopen. Het BBV, artikel 15, geeft het wettelijk kader weer en de vereisten voor deze paragraaf. Het beleid/ visie inzake verbonden partijen is in artikel 26 van de financiële verordening 2025 opgenomen. 3.8.2  Lijst van verbonden partijen De gemeente Gorinchem heeft te maken met diverse verbonden partijen. Deze verbonden partijen zijn in te delen in de volgende categorieën: Gemeenschappelijke Regelingen (GR) Vennootschappen en coöperaties Stichtingen In onderstaand overzicht wordt per categorie aangegeven welke verbonden partijen hiertoe behoren. Gemeenschappelijke Regelingen (vestigingsplaats) • GR Dienst Gezondheid & Jeugd (Dordrecht) • GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (Dordrecht) • GR Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid (Dordrecht) • GR GEVUDO (Dordrecht) • GR AVRES (Meerkerk/ Gorinchem) • GR Reinigingsdienst Waardlanden (Gorinchem) • GR Bureau Openbare Verlichting (Hardinxveld-Giessendam) • GR Natuur- en Recreatieschap Lingegebied (Kerk-Avezaath) • GR Belastingsamenwerking Rivierenland (Tiel) Vennootschappen en coöperaties (vestigingsplaats) • Hoog Dalem C.V. (Gorinchem) • N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (Den Haag) • Oasen N.V. (Gouda) • Stedin Holding N.V. (Rotterdam) • Gemeente Gorinchem Deelneming B.V. (Gorinchem) • Huisvuil Verbranding Centrale (HVC) N.V.

(Alkmaar) • Coöperatie i_lab (Gorinchem) Stichtingen (vestigingsplaats) • Stichting Binnenstadsmanagement Gorinchem (Gorinchem) • Stichting Vesting3hoek (Gorinchem) 102 Begroting 2027 3.8.3  Risicoprofiel Het risicoprofiel gemeenschappelijke regelingen is op 4 juni 2026 tijdens een I&O met de raad besproken. Dit heeft geleid tot 2 aanpassingen in de risicomatrix voor de begroting 2027. Het financieel risico van de Belastingsamenwerking Rivierenland is voor Gorinchem verlaagd van gemiddeld naar laag omdat het aantal deelnemers is toegenomen. De bestuurlijke impact van de Veiligheidsregio is verhoogd van laag naar gemiddeld gezien de weerbaarheidsopgave met als gevolg taakuitbreiding en -verzwaring. De weerbaarheidsopgave voor de Veiligheidsregio’s is een landelijke opdracht om de maatschappij weerbaarder te maken tegen hybride en militaire bedreigingen. Daarnaast is er op dit moment ook onzekerheid voor wat betreft de financiële tegemoetkoming van de taakuitbreiding en – verzwaring. De risicomatrix kent een financiële impact en een bestuurlijke impact. Het totaaloverzicht van de financiële en bestuurlijke impacts is hieronder te vinden. De financiële impacts gaan met name over het weerstandsvermogen en de financiële exploitatie van een regeling.

De bestuurlijke, inhoudelijke impacts geven inzicht in de bestuurlijke vertegenwoordiging, de stemverhouding, de mate waarin de doelen van de regelingen en de beleidsdoelen van de gemeente op elkaar zijn afgestemd en het eventuele imagorisico dat zich kan voordoen als gevolg van werkzaamheden van een regeling. In deze paragraaf Verbonden partijen en de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing is een inhoudelijke toelichting hierop gegeven. In onderstaande risicomatrix zijn overigens de categorieën ''Vennootschappen en coöperaties'' en ''Stichtingen'' niet opgenomen. Het gaat dus in de matrix alleen om de categorie ''Gemeenschappelijke regelingen''. Hoe hoger de score op de financiële en inhoudelijke impact (van groen via oranje naar rood), hoe gedetailleerder de sturingsinformatie via de planning en controlcyclus en overige bestuurlijke documenten. Dit betekent uitgebreidere informatie over DG&J, Veiligheidsregio, Waardlanden, Avres en Omgevingsdienst. Dit komt tot uitdrukking bijvoorbeeld via raadsvoorstellen met zienswijzenbrieven dan wel bestuurlijke rapportages c.q. begrotingswijzigingen van gemeenschappelijke regelingen. Daarnaast is er een informatiestroom vanuit de gemeenschappelijke regeling rechtstreeks richting de raad via de lijst van ingekomen stukken.

103 Begroting 2027 3.8.4  Overzicht verbonden partijen Verbonden partij Korte omschrijving Openbaar belang Bestuurlijk belang Financiële impact Inhoudelijke impact A. Gem regeling Dienst Gezondheid & Jeugd De Dienst Gezondheid & Jeugd (DG&J) bestaat uit GGD Zuid-Holland Zuid, BLVS, Veilig Thuis en de Service Organisatie Jeugd (SOJ). Namens de tien gemeenten in Zuid-Holland Zuid voert de DG&J taken uit op het gebied van gezondheid, jeugdzorg, maatschappelijke zorg en leerplicht. Daarbij staan gezondheid, veiligheid, samenwerking en zelfredzaamheid van inwoners centraal. Ook treedt de DG&J op bij rampen en crises die de publieke gezondheid bedreigen. De Dienst Gezondheid & Jeugd bewaakt, beschermt en bevordert activiteiten die gericht zijn op het verkleinen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen en het vergroten van ontwikkelingskansen ten behoeve van de inwoners van Zuid-Holland Zuid. Lid AB, lid DB Hoog/ gemiddeld Gemiddeld Omgevings-dienst Zuid-Holland Zuid De Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid voert voor de tien gemeenten en de provincie milieutaken uit. Voor Gorinchem verzorgt de dienst vergunningverlening, toezicht en handhaving, behandelt milieumeldingen en bezwaren en adviseert over onder meer bodem, geluid, lucht, veiligheid en duurzaamheid. De Omgevingsdienst draagt bij aan een veilige, gezonde, duurzame en leefbare omgeving.

Lid AB Gemiddeld Laag Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid De Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid bundelt de krachten van gemeenten en hulpdiensten om risico’s te beperken, crises te voorkomen en de fysieke veiligheid, rampenbestrijding en crisisbeheersing te waarborgen. De Veiligheidsregio wil incidenten en rampen voorkomen door risico's te achterhalen en hierover te adviseren om deze zoveel mogelijk te beperken. De Veiligheidsregio organiseert een daadkrachtige respons voor de bestrijding in acute situaties en de regio zorgt ervoor dat na een incident er zo snel mogelijk kan worden teruggekeerd naar de normale situatie zodat de maatschappelijk continuïteit gewaarborgd blijft. Lid AB, lid DB + voorzitter Gemiddeld Gemiddeld Gevudo Gevudo beheert namens twaalf gemeenten in Zuid-Holland Zuid de aandelen in HVC. HVC verzorgt afvalverwerking en ontwikkelt zich daarnaast steeds meer tot een duurzaam energiebedrijf. Gevudo behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten in de aandeelhoudersvergadering van de Huisvuil Verbranding centrale N.V. Lid AB, lid DB Laag Laag 104 Begroting 2027 Verbonden partij Korte omschrijving Openbaar belang Bestuurlijk belang Financiële impact Inhoudelijke impact Avres Avres voert de Participatiewet uit voor de aangesloten gemeenten en verzorgt daarnaast minimabeleid, schulddienstverlening en diverse aanvullende regelingen.

De ambities zijn vastgelegd in het strategisch koersdocument 2026-2030. Avres bedient inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt en inwoners met schulden. Een goede en laagdrempelige dienstverlening is voor hen erg belangrijk. Hiervoor werkt Avres samen met andere partners binnen het Sociaal Domein. 2 leden AB, lid DB Gemiddeld Gemiddeld Reinigingsdienst Waardlanden Het inzamelen van huishoudelijk afval gericht op het zoveel mogelijk hergebruiken van grondstoffen en het voorkomen van (rest)afval. Daarnaast heeft Waardlanden via dienstverleningsovereenkomsten taken toegewezen gekregen voor het onderhoud van het openbare gebied. Het uitvoeren van gemeentelijke taken op het gebied van de afvalinzameling. Lid Bestuur Gemiddeld Gemiddeld Bureau Openbare Verlichting De gemeenschappelijke regeling Bureau Openbare Verlichting heeft ten doel een bijdrage te leveren aan het beheer van de Openbare Verlichting in de bij de regeling aangesloten gemeenten. Het onderhoud van openbare verlichting. Lid AB Laag Laag Natuur- en Recreatie-schap Lingegebied Het natuur- en recreatieschap beheert en ontwikkelt recreatieve en toeristische voorzieningen in de regio. Het in stand houden, verbeteren en uitbreiden van de openbare recreatieve toeristische infrastructuur. De infrastructuur kan in twee typen voorzieningen worden onderscheiden: de land- en routegebonden voorzieningen.

Lid AB Laag Laag Belasting samen- werking Rivierenland De belastingsamenwerking verzorgt voor gemeenten en waterschappen de belastingheffing en -inning en voert daarnaast de WOZ- en BAG- taken uit. Het uitvoeren van de werkzaamheden op het gebied van heffen en invorderen van gemeentelijke belastingen. De Belastingsamenwerking streeft ernaar om zoveel mogelijk belastingsoorten op één aanslag te zetten, zodat de inwoners van Gorinchem weten hoeveel belasting zij per jaar moeten betalen. Lid AB Laag Laag B. Vennoot schappen en coöperaties: 105 Begroting 2027 Verbonden partij Korte omschrijving Openbaar belang Bestuurlijk belang Financiële impact Inhoudelijke impact Hoog Dalem CV Samen met de partners in de C.V. Hoog Dalem de grondexploitatie uitvoeren en woningen en voorzieningen realiseren in Gorinchem Oost binnen de vastgestelde ruimtelijke en financiële kaders. Het realiseren van woningbouw en voorzieningen in Hoog Dalem. 2 Leden aandeel- houders CV Hoog Dalem Laag Laag NV BNG De BNG is de financier van decentrale overheden en vormt de schakel tussen de kapitaalmarkt en gemeenten, provincies en waterschappen. De aandelen zijn voor 50% in handen van de Staat en voor 50% van decentrale overheden. De gunstige prijzen van financieringsmiddelen worden doorgegeven aan mede-overheden. Hierdoor wordt de kredietwaardigheid van gemeenten versterkt en kunnen zij relatief goedkoop lenen.

Lid en stemrecht in Aandeelhouders vergadering (AVA) Laag Laag Oasen NV Kernactiviteiten zijn het winnen, zuiveren, distribueren en verkopen van drinkwater. Oasen N.V. maakt drinkwater voor 750.000 mensen en 7.200 bedrijven in het oosten van Zuid-Holland. Op duurzame wijze zorgdragen voor drinkwater. Lid en stemrecht in AVA Laag Laag Stedin Holding NV Stedin beheert en ontwikkelt energienetten en zorgt voor een betrouwbare, betaalbare en duurzame energievoorziening voor inwoners en bedrijven. Het zorgdragen voor het aanleggen, beheren en onderhouden van de gas- en elektriciteitsnetten. Onderdeel van het beheer is dat uitval of onderbreking van de gas en elektriciteitstoevoer wordt geminimaliseerd. Lid en stemrecht in AVA Gemiddeld Gemiddeld Gemeente Gorinchem Deelneming BV De vennootschap heeft ten doel het oprichten van, het deelnemen in, het besturen van en het toezicht houden op ondernemingen en vennootschappen. Door de afsluiten van ROM-S C.V. is er nu geen actief belang dat wordt gediend. Vennootschap is in 2006 opgericht als onderdeel van de juridische structuur van ROM-S C.V. Laag Laag Huisvuil Verbranding Centrale (HVC) NV HVC verwerkt huishoudelijk afval en produceert duurzame energie. Via GEVUDO beheren twaalf gemeenten in Zuid-Holland Zuid gezamenlijk een belang van ruim 18% in HVC. Hiervoor ontvangen zij een jaarlijkse vergoeding.

Winstuitkeringen zijn de afgelopen jaren uitgebleven om de schuldenpositie van HVC te verlagen. De verwerking van onze huishoudelijke afvalstromen en de productie van duurzame energie. Realisatie van een circulaire economie Laag Laag Coöperatie i_lab i_lab is het regionale innovatieplatform op de campus in Gorinchem waar onderwijs, bedrijfsleven en overheid samenwerken aan leren, werken en innovatie. Het i_lab is een plek en een netwerk waar door samenwerking tussen scholen en bedrijven een krachtig innovatief (beroeps)onderwijs (po, vo, mbo, hbo en wo) wordt gerealiseerd 2 leden AB Het onderwijsveld en het bedrijfsleven Laag Laag 106 Begroting 2027 Verbonden partij Korte omschrijving Openbaar belang Bestuurlijk belang Financiële impact Inhoudelijke impact en een Leven Lang Ontwikkelen wordt gestimuleerd; voor een groter vernieuwings- en aanpassingsvermogen van stad en regio. hebben ook elk twee personen in AB C: Stichtingen Stichting Binnenstads management Gorinchem De stichting versterkt de economische ontwikkeling van de binnenstad en stimuleert samenwerking tussen betrokken partijen.

Een economisch en maatschappelijk goed functionerende en voor bewoners en bezoekers aantrekkelijke binnenstad met voldoende faciliteiten Lid bestuur Laag Laag Stichting Vesting3hoek De Vestingdriehoek is een toeristisch samenwerkingsverband van Gorinchem, West Betuwe, Zaltbommel, Woudrichem, Slot Loevestein en Fort Vuren, verbonden door de veerdiensten van Riveer. Grensoverschrijdende samenwerking tussen partijen om economische spin-off en strategische doelen te realiseren die de locaties afzonderlijk van elkaar niet kunnen bereiken. Lid bestuur + voorzitter Laag Laag 107 Begroting 2027 In onderstaande tabel zijn de cijfers bij de categorie ''Gemeenschappelijke regelingen'' overgenomen uit de begrotingen 2027 van de diverse gemeenschappelijke regelingen. Bij de categorieën ''Vennootschappen en coöperaties'' en ''Stichtingen'' zijn de cijfers uit de Jaarstukken 2025 aangehouden. Verbonden partij (bedragen x | Financieel belang (= | Eigen ver- | Eigen ver- | Vreemd | Vreemd | (Verwacht) | Weer- | Risico's € 1.000) | jaarlijkse bijdrage bij | mogen 1/1 | mogen | vermogen | vermogen | resultaat | stands- gem. regeling) | 31-12 | 1/1 | 31/12 | ratio A: Gem. regeling Dienst Gezondheid & Jeugd | 17.600 | 3.700 | 3.200 | 28.600 | 28.400 | 0 | 0,5 Door de voorgenomen wettelijke verplichting van een Gemeenschappelijke Regeling Jeugdregio kan een begrotingswijziging nodig zijn.

Deze wordt volgens de gebruikelijke zienswijzeprocedure aan de raden voorgelegd. De weerstandsratio van 0,5 is conform norm DG&J. Omgevingsdienst Zuid- | 970 | 2.900 | 3.100 | 14.700 | 14.600 | 100 | 1,0 De risico's worden als Holland-Zuid | beneden gemiddeld ingeschat. De weerstandsratio van 1,0 is conform norm Omgevingsdienst. Veiligheidsregio Zuid-Holland | De Veiligheidsregio heeft een Zuid | 4.300 | 5.800 | 4.700 | 122.400 | 106.900 | 0 | 0,6 weerstandsratio van 0,6, onder de streefwaarde van 1,0. Het risico wordt opgevangen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing van Gorinchem. Gevudo | 70 | 30 | 30 | 0 | 0 | 0 | - Het risico wordt als laag beoordeeld. Avres | 36.700 | 10.700 | 10.000 | 12.100 | 12.100 | 0 | 1,8 Avres voert de Participatiewet uit voor de aangesloten gemeenten en verzorgt daarnaast minimabeleid, schulddienstverlening en diverse aanvullende regelingen. De ambities zijn vastgelegd in het strategisch koersdocument 2026-2030. De 108 Begroting 2027 Verbonden partij (bedragen x | Financieel belang (= | Eigen ver- | Eigen ver- | Vreemd | Vreemd | (Verwacht) | Weer- | Risico's € 1.000) | jaarlijkse bijdrage bij | mogen 1/1 | mogen | vermogen | vermogen | resultaat | stands- gem. regeling) | 31-12 | 1/1 | 31/12 | ratio weerstandsratio van 1,8 is bovengemiddeld (schaal 1,4 ondergrens - 1,8 bovengrens).

Waardlanden | 8.800 | 2.000 | 2.200 | 30.800 | 31.000 | 200 | 0,9 Dalende grondstofopbrengsten en stijgende verbrandingskosten vormen een bovengemiddeld risico voor Waardlanden. De weerstandsratio bedraagt 0,9 en is gestegen na resultaatbestemming 2025 naar 1,0. Hiermee is voldaan aan de norm van de VNG. Bureau Openbare Verlichting | 100 | 200 | 200 | 300 | 300 | 0 | 1,1 De risico's worden als laag beoordeeld. De weerstandsratio van 1,1 is conform norm. Natuur- en Recreatieschap | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | - De financiële bijdrage is afgekocht. Lingegebied | Geen risico’s. Belasting samenwerking | 780 | 100 | 100 | 11.700 | 11.500 | 0 | - De risico’s van de BSR zijn beperkt Rivierenland | en worden deels opgevangen via een verhoogde post Onvoorzien. Alleen bij onvoldoende dekking kan een beroep worden gedaan op de deelnemende gemeenten. De risico’s worden als laag beoordeeld. B: Vennootschappen en coöperaties Hoog Dalem CV | Gorinchem voert samen | 1.600 | € NNB | 8.200 | € NNB | NNB | - De verwachting is dat eind 2026 met Heijmans en AM de | de grondexploitatie wordt afgesloten. grondexploitatie Hoog | De risico's worden als beneden Dalem. De gemeente | gemiddeld ingeschat. neemt voor ongeveer 50% deel in het kapitaal van de CV. Gorinchem is voor 50% beherend vennoot .

109 Begroting 2027 Verbonden partij (bedragen x | Financieel belang (= | Eigen ver- | Eigen ver- | Vreemd | Vreemd | (Verwacht) | Weer- | Risico's € 1.000) | jaarlijkse bijdrage bij | mogen 1/1 | mogen | vermogen | vermogen | resultaat | stands- gem. regeling) | 31-12 | 1/1 | 31/12 | ratio NV BNG | Belang van 0,17% in het | 4.777.000 | 4.863.000 | 123.164.000 | 110.701.000 | 172.000 | - De BNG heeft als bank een relatief lage aandelenkapitaal. | solvabiliteit door haar hoge aandeel vreemd vermogen. Desondanks geldt zij als een zeer veilige bank. Een stijgende rente kan invloed hebben op de leningenportefeuille. Dit risico wordt als laag beoordeeld. Oasen NV | Belang van 4,55% in het | 136.000 | 150.000 | 263.000 | 280.000 | 14.000 | - Oasen N.V. is een financieel gezonde aandelenkapitaal. | organisatie. Ondanks toenemende investeringen door droogte en vervuiling worden de risico’s als laag ingeschat. Stedin Holding NV | Belang van 0,6% in het | 3.370.000 | 3.586.000 | 5.704.000 | 6.489.000 | 278.000 | - Door de energietransitie blijft de aandelenkapitaal. | kapitaalbehoefte van Stedin hoog. Een beroep op aandeelhouders is mogelijk. De risico’s worden als gemiddeld ingeschat. Gemeente Gorinchem | Gorinchem is 100% | NNB | NNB | NNB | NNB | NNB | - De risico’s zijn laag. Deelneming BV | aandeelhouder.

Huisvuil Verbranding Centrale | Gorinchem staat garant | 257.600 | 278.000 | 955.000 | 1.019.000 | 20.300 | - Energieprijzen beïnvloeden het (HVC) NV | voor € 7,2 mln. van de | resultaat van HVC. De financiële positie leningen HVC N.V. De | verbetert, maar garanties blijven nodig. jaarlijkse risicogarantie | Het risico is laag. GEVUDO behartigt de uitkering bedraagt | regionale aandeelhoudersbelangen. € 68.000. Coöperatie i_lab | Gorinchem heeft een | 17 | 32 | 1.700 | 1.100 | 0 | - De financiële risico’s zijn beperkt. budget beschikbaar gesteld van € 6,7 mln. C: Stichtingen: Stichting Binnenstads- | Bijdrage € 82.000. Er | 0 | 0 | 0 | 0 | - Geen management Gorinchem | ligt een relatie met BIZ- bijdrage. 110 Begroting 2027 Verbonden partij (bedragen x € 1.000) Financieel belang (= jaarlijkse bijdrage bij gem. regeling) Eigen ver- mogen 1/1 Eigen ver- mogen 31-12 Vreemd vermogen 1/1 Vreemd vermogen 31/12 (Verwacht) resultaat Weer- stands- ratio Risico's Stichting Vesting3hoek Investeren naar rato toeristisch belang. 119 123 48 2 NNB - geen 111 Begroting 2027 Begroting 2027 Financiële begroting Begroting 2027 4  Financiële begroting 4.1  Grondslagen begroting en meerjarenraming De begroting 2027 inclusief de meerjarenraming 2028-2030 is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften die het BBV hiervoor aan de gemeente stelt. Dit houdt onder andere in dat: 1.

Voor de begroting en de meerjarenraming een stelsel van baten en lasten wordt gehanteerd; 2. De baten en lasten worden geraamd tot hun bruto bedrag; 3. De begroting en de meerjarenraming, volgens normen die voor gemeenten als aanvaardbaar worden beschouwd, een zodanig inzicht geeft dat een verantwoord oordeel kan worden gevormd over de financiële positie en over de baten en lasten. 4. De begroting en de meerjarenraming duidelijk en stelselmatig de omvang van alle geraamde baten en lasten, alsmede het saldo ervan, weergeven. In dit hoofdstuk worden de grondslagen waarop de begroting is gebaseerd nader toegelicht, wordt een toelichting gegeven op totale lasten en baten en daarbij in hoeverre deze incidenteel of structureel van aard zijn en tot slot een verschillenanalyse op hoofdlijnen gegeven van de verschillen tussen de cijfers van 2027 en de begroting 2026 na wijziging (tot en met juli 2026). De grondslagen voor de begroting Algemene uitgangspunten 1. De begroting 2027 dient reëel en structureel sluitend te zijn. 2. De begroting 2028, 2029 en 2030 wordt zover mogelijk reëel en structureel sluitend opgesteld waardoor de toekomstige lasten van besluiten gedekt worden en er ruimte is voor het opvangen van tegenvallers. 3. Er wordt gewerkt met het principe ‘nieuw voor oud’. Nieuwe lasten worden daarbij gedekt binnen het betreffende programma danwel binnen de totale begroting. 4.

De autonome en wettelijke ontwikkelingen gaan voor op de wensen voor nieuw beleid. 5. Een begrotingstekort wordt opgelost met maatregelen die een structurele besparing of een structurele opbrengst geven. 6. Er wordt gewerkt met een spaarsysteem (bestemmingsreserves) om te sparen voor grote investeringen in de (nabije) toekomst. Het al gespaarde en nog te sparen geld wordt ingezet om enkele concrete resultaten te boeken. 7. Het investeringsplafond wordt gehandhaafd om de toekomstige schuldenomvang te beheersen Specifieke uitgangspunten 1. CAO-loonstijging: Een stijging van de loonkosten 1,8% hanteren, conform de raming in het Centraal Economisch Plan 2026 (CEP; 2. Prijsstijging: Een stijging van de prijzen van 2,1% hanteren, conform de raming in het Centraal Economisch Plan 2026 (CEP) 4a. Tarieven voor precariobelasting, leges (voor zover niet aan een maximum verbonden), begrafenisrechten en marktgelden worden met 2,1% geïndexeerd; 4b. Tarieven voor onroerende- en roerende zaakbelasting worden met 2,1% geïndexeerd; 5. Tarieven voor leges (dienstverlening) ten aanzien van: 113 Begroting 2027 - evenementenvergunning: het tarief structureel bepalen op € 532 bij evenementen met een commercieel karakter; - evenementenvergunning met een maatschappelijk karakter: geen kosten in rekening brengen; 6.

Tarieven rioolbelasting en afvalstoffenheffing: tariefsontwikkeling op basis van kostendekkendheid; 7. Tarieven voor parkeren (straatparkeren, parkeergarages en parkeerverguningen): indexeren met 2,1%; 8. Tarieven veerdienst: de tarieven jaarlijks verhogen met het prijsindexcijfer voor gezinsconsumptie van het CPB (3,1%); 9. Tarief Lingehaven: het tarief jaarlijks verhogen met het prijsindexcijfer voor gezinsconsumptie van het CPB (3,1%); 10. Tarief riviercruisevaart: de tarieven jaarlijks verhogen met het prijsindexcijfer voor gezinsconsumptie van het CPB (3,1%); 11. Tarief toeristenbelasting: het tarief stapsgewijs naar het landelijke gemiddelde brengen door het jaarlijks met 15% te verhogen in de periode 2025 tot 2028; 12. Tarief naheffingsaanslag parkeerbelasting: het wettelijk maximumtarief aanhouden; 13. Huren niet-woningen: de bepalingen terzake uit de gesloten huurovereenkomsten volgen (wat in de regel neerkomt op een tariefsontwikkeling op basis van de CPI-index alle huishoudens); 14. De rekenrente is bepaald op 1,5%; 15. De rente voor de grondexploitatie is bepaald op 1,5%; 16. Raming aantal inwoners per 1 januari 2027: 39.125; 17. Raming aantal woonruimten per 1 januari 2027: 18.450; 18. Indexatie van investeringen groter dan € 1 mln. met 2,1%; 19. De dotatie aan de meerjarenonderhoudsplannen wordt niet geïndexeerd; 20.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gorinchem.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/b9b7ccf5-ad72-4ca6-8ae9-d1f83ca91686?agendaItemId=1cde72ed-81c2-44eb-b9fa-9c623a611c26