Begroting 2024

Begroting 2024

Begroting 2024

Inhoudsopgave 1

2

3

4

5

Inleiding

2

1.1 1.2 1.3

2 3 10

Beleidsmatige inleiding Financiële begroting op hoofdlijnen Leeswijzer

Beleidsbegroting: Programmaplan

15

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11

15 19 22 26 30 34 39 49 53 58 61

Programma 1 Bestuur en Ondersteuning Programma 2 Veiligheid Programma 3 Verkeer en vervoer Programma 4 Economie Programma 5 Onderwijs Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Programma 7 Sociaal domein Programma 8 Duurzaamheid Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Algemene dekkingsmiddelen Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien

Beleidsbegroting: Paragrafen

65

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7

65 74 79 81 87 90 97

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Grondbeleid Lokale heffingen Verbonden partijen

Financiële begroting

117

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6

117 119 132 134 136 139

Grondslagen begroting en meerjarenraming Overzicht van baten en lasten Recapitulatie structureel begrotingsevenwicht Verschillenanalyse Uiteenzetting financiële positie Investeringen

Bijlagen

140

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6

141 146 149 152 158 161

Reserves Voorzieningen Totaaloverzicht baten en lasten per taakveld Investeringsoverzicht Vastgesteld beleid Afkortingenlijst

1

Begroting 2024

1

Inleiding

1.1

Beleidsmatige inleiding

En nu aan de slag! Onder deze titel presenteerden wij begin 2023 onze beloften voor Gorinchem. In het collegeprogramma voor deze bestuursperiode staat een flinke hoeveelheid acties waar we tot en met 2026 aan werken. We zijn volop bezig met de uitvoering van deze acties. In de begroting die nu voor u ligt, laten we zien waar we het komende jaar mee aan de slag gaan en hoe we dat betalen. Werken aan ontwikkeling We werken hard aan de verdere ontwikkeling van onze stad. De komende periode brengen we in beeld wanneer we met welke ruimtelijke ontwikkelingen aan de slag gaan. We blijven continu bouwen aan onze mooiste vestingstad van Nederland. Zo zetten we ons in voor een aantrekkelijke binnenstad. Nemen we maatregelen zodat verkeer soepel door de stad kan bewegen. Ondernemen we actie om te verduurzamen en ons aan te passen aan een veranderend klimaat. We ontwikkelen beleid zodat waardevol erfgoed dat ons is doorgegeven ook weer door gegeven kan worden aan volgende generaties. Ook zetten we ons in voor het behoud en waar nodig de vernieuwing van culturele en sportvoorzieningen in onze stad. Voorzieningen waar onze inwoners, maar ook inwoners uit de regio gebruik van maken. Toekomstbestendige onderwijshuisvesting heeft onze aandacht. En waar dat nodig is, leveren we zorg en ondersteuning aan inwoners die dat nodig hebben.

Met elkaar Een opsomming in een inleiding op de begroting doet nooit recht aan al het werk dat in de gemeente gebeurt. Voor een compleet overzicht verwijzen we dan ook graag naar de begroting zelf. Hierin beschrijven we uitgebreider waar we het komende jaar mee aan de slag gaan. En vooral wat we daarmee willen bereiken. Dat doen we als gemeente natuurlijk niet alleen. We werken samen met inwoners, ondernemers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en de regio. We zien er naar uit om ook in 2024 met ieder die zich betrokken voelt bij Gorinchem te werken aan en voor onze mooie vestingstad. Realistische begroting De begroting is uiteraard ook het moment om de financiële balans op te maken. En als we dit doen, dan zien we dat we voor financiële uitdagingen staan. Als gemeente hebben we veel ambities waar we aan willen werken. Tegelijkertijd hebben we niet altijd de financiële ruimte om met alle onderwerpen aan de slag te gaan. Het is gelukt om in de eerste jaren een sluitende begroting op te leveren. Vanaf 2026 lukt dit echter niet. Daarin is onze gemeente niet uniek. We zien dit beeld bij veel Nederlandse gemeenten. Door tekortschietende middelen vanuit de Rijksoverheid komt de begroting voor veel gemeenten vanaf 2026 negatief uit. En dat geldt dus ook voor onze begroting.

Door deze financiële realiteit zichtbaar te maken, laten we zien aan de Rijksoverheid dat de gemeentelijke financiën onvoldoende zijn voor het uitvoeren van het huidige takenpakket. We staan dan ook achter de oproep van de VNG aan het Rijk voor een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief. Haalbaar en betaalbaar Ondertussen moeten we met elkaar ook keuzes maken zodat onze begroting op termijn financieel haalbaar is. Hierover hebben we in de afgelopen periode ook regelmatig gesproken met de gemeenteraad. In de begrotingsstukken zoals we die nu presenteren, laat het college zien welke keuzes wat ons betreft op dit moment gemaakt kunnen worden. Hierover gaan we de komende weken graag verder in gesprek met de gemeenteraad. Om zo samen te komen tot realistische, betaalbare en haalbare keuzes. Het college van burgemeester en wethouders, 10 oktober 2023

2

Begroting 2024

1.2

Financiële begroting op hoofdlijnen

De financiële begroting van de gemeente Gorinchem wordt in dit hoofdstuk op hoofdlijnen uiteengezet. Dit gebeurt aan de hand van enkele financiële uitgangspunten, de ontwikkeling van het begrotingssaldo en de algemene reserve. Toekomstvisie Caribabad Met het vaststellen van deze begroting wordt nog niet besloten over de financiering en dekking van de ‘Toekomstvisie Caribabad’. De financiële effecten van deze visie op de begroting zijn wel overeenkomstig het in de raadsvergadering van 28 september j.l. behandelde raadsvoorstel vermeld in deze begroting. Na de bijeenkomst op 24 oktober 2023 waarin met de raad wordt gesproken over de investeringen en het investeringsplafond zal het college de raad een voorstel doen over de financiering en dekking van de ‘Toekomstvisie Caribabad’. De besluitvorming daarover zal dan in een begrotingswijziging worden verwerkt. Enkele financiële uitgangspunten Naast de specifieke uitgangspunten in de Perspectiefnota 2024 zijn in deze begroting zo veel mogelijk de volgende algemene financiële uitgangspunten gehanteerd: 1. 2.

3. 4. 5. 6.

7.

De begroting 2024 en 2025 dient reëel en structureel sluitend te zijn. De begroting 2026 en 2027 dient reëel te zijn, maar hoeft niet structureel sluitend te zijn, gelet op de korting van het Rijk in die jaren, het advies van de VNG om de financiële gevolgen daarvan te laten zien en de gesprekken hierover tussen VNG en Rijk. Er wordt gewerkt met het principe ‘nieuw voor oud’. Nieuwe lasten worden daarbij gedekt binnen het betreffende programma danwel binnen de totale begroting. De autonome en wettelijke ontwikkelingen gaan voor op de wensen voor nieuw beleid. Een begrotingstekort wordt opgelost met maatregelen die een structurele besparing of een structurele opbrengst geven. Er wordt gewerkt met een spaarsysteem (bestemmingsreserves) om te sparen voor grote investeringen in de (nabije) toekomst. Het al gespaarde en nog te sparen geld wordt in deze collegeperiode ingezet om enkele concrete resultaten te boeken. Het investeringsplafond wordt gehandhaafd om de toekomstige schuldenomvang te beheersen. Hierop wordt vooralsnog alleen een uitzondering gemaakt voor het voorstel voor het zwembad.

Naar aanleiding van de motie 363 d.d. 6 juli 2023 ‘Besturen is keuzes maken met open vizier’ wordt er voor de behandeling van deze begroting in een aparte bijeenkomst op 24 oktober 2023 met de raad gesproken over de investeringen en het investeringsplafond. Verloop van het begrotingssaldo Het vertrekpunt voor het financieel meerjarenperspectief van de Begroting 2024 is de Perspectiefnota 2024 en de uitkomst van de meicirculaire gemeentefonds 2023, waarover de gemeenteraad is geïnformeerd in een raadsinformatiebrief van 1 juni 2023. Wij geven in het hierna volgende overzicht aan hoe wij vanuit dit financieel meerjarenperspectief tot ons voorstel voor de meerjarenbegroting 2024-2027 komen.

3

Begroting 2024 Begrotingssaldo (bedragen x € 1.000; - = nadeel)

2024

2025

2026

2027

Nr.

Perspectiefnota 2024 + meicirculaire

-1.015

3.099

-1.419

-1.887

1

Diverse technische en autonome bijstellingen

284

324

206

253

2

Tussenrapportage 2023 structurele bijstellingen

192

72

65

-139

3

Meerjarenbegroting

-539

3.495

-1.148

-1.773

4

Wijzigingsvoorstellen (1e begrotingswijziging) Quick wins coalitieakkoord

250

Voormalig bestuur

60

60

60

60

6

Bijdrage aan de regio AV

50

50

50

50

7

Onderzoekskosten directie

10

10

10

10

8

Veiligheidsregio ZHZ: Verhoging inwonerbijdrage

-217

-217

-217

-217

9

Dynamische stadsafsluitingen

40

40

40

40

10

Transportkosten parkeergelden

24

24

24

24

Inzet Brede Specifieke Uitkering (SPUK)

47

47

47

Schoolzwemmen

7

7

7

7

13

Activiteitenbudget Gorinchem Beweegt

5

5

5

5

14

Vernieuwd ISB

5

11 12

-250

15

Milieucommunicatie

25

25

25

25

16

Duurzaam bouwen

21

21

21

21

17

-400

-550

-700

18

250

250

250

19

Rente Toeristenbelasting

125

Leges APV

1

5

10

10

20

Leges huwelijken en partnerregistraties

17

17

17

17

21

Parkeertarieven

58

58

58

58

22

Kadegelden havens

50

50

50

50

23

Algemene uitkering - septembercirculaire gemeentefonds

70

62

-2

1.357

14

Meerjarenbegroting + wijzigingsvoorstellen

104

3.359

-1.243

-706

25

Afzonderlijk voorstel 'Toekomstvisie Caribabad'

-2.700

26

Meerjarenbegroting + wijzigingsvoorstellen + zwembad

104

659

-1.243

-706

27

Nog te realiseren ombuigingen / besparingen jeugdzorg

310

1.490

1.844

1.945

28

4

Begroting 2024 1. Perspectiefnota 2024 + meicirculaire Dit betreffen de saldi zoals deze zijn opgenomen in de raadsinformatiebrief van 1 juni 2023 over de meicirculaire gemeentefonds 2023. 2. Diverse technische en autonome bijstellingen Dit betreffen bijstellingen die zich voordoen bij het opwerken van een Perspectiefnota in een gedetailleerde meerjarenbegroting. 3. Tussenrapportage 2023 structurele bijstellingen Dit betreffen de structurele bijstellingen zoals deze zijn opgenomen in de Tussenrapportage 2023. 4. Meerjarenbegroting Na verwerking van de hiervoor genoemde punten komt de meerjarenbegroting uit op genoemde saldi. Wijzigingsvoorstellen (1e begrotingswijziging) Voor de hierna volgende punten stellen wij voor de meerjarenbegroting te wijzigen. In afwachting van de besluitvorming van de raad zijn deze voorstellen niet verwerkt in het programmaplan en de financiële begroting. De besluitvorming zal worden verwerkt in een 1e begrotingswijziging die gelijktijdig met de begroting wordt vastgesteld. De voorstellen zijn wel verwerkt in de paragraaf lokale heffingen, de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing, de BIEO en de stresstest. Daardoor wordt rekening gehouden met deze voorstellen in de informatie over de lokale heffingen en de financiële positie van de gemeente. 5.

Quick wins coalitieakkoord In de begroting 2023 is voor 2023 en 2024 een budget van € 250.000 per jaar opgenomen voor quick wins coalitieakkoord. De plannen uit het coalitieakkoord zijn inmiddels verwerkt in het collegeprogramma, de Perspectiefnota 2024 en de meerjarenbegroting 2024-2027. Wij stellen daarom voor het afzonderlijke budget van € 250.000 in 2024 af te ramen. 6. Voormalig bestuur Gelet op de werkelijke uitgaven in de afgelopen jaren en de in 2024 te verwachten uitgaven voor voormalig bestuur stellen wij voor het budget vanaf 2024 met structureel € 60.000 per jaar te verlagen. 7. Bijdrage aan de regio AV (Alblasserwaard en Vijfheerenlanden) Op basis van de te verwachte bijdrage aan de regio AV stellen wij voor het budget vanaf 2024 met structureel € 50.000 per jaar te verlagen. 8. Onderzoekskosten directie Gezien de werkelijke uitgaven in de afgelopen jaren en de in 2024 te verwachten uitgaven voor onderzoekskosten directie stellen wij voor het budget vanaf 2024 met structureel € 10.000 per jaar te verlagen. 9. Veiligheidsregio ZHZ (VRZHZ): verhoging inwonerbijdrage Het in de raadsvergadering van 28 september 2023 behandelde voorstel over de zienswijze op de begrotingswijziging VRZHZ 2023 leidt tot een structurele lastenstijging van € 217.000 per jaar waarmee nog geen rekening is gehouden in de meerjarenbegroting.

Wij stellen voor deze structurele lastenstijging alsnog vanaf 2024 op te nemen in de meerjarenbegroting.

5

Begroting 2024 10. Dynamische stadsafsluitingen Omdat er minder dynamische stadsafsluitingen in bedrijf zijn dan voorheen stellen wij voor het onderhoudsbudget daarvoor vanaf 2024 met structureel € 40.000 per jaar te verlagen. 11. Transportkosten parkeergelden De parkeergelden kunnen niet meer contant worden betaald, waardoor er geen transportkosten voor deze gelden meer worden gemaakt. Wij stellen dan ook voor het budget voor transportkosten parkeergelden van € 24.000 per jaar vanaf 2024 te laten vervallen. 12. Inzet Brede Specifieke Uitkering (SPUK) De SPUK 2024 t/m 2026 maakt het mogelijk enkele bestaande kosten ten laste van de SPUK te dekken, hetgeen voor 2024 t/m 2026 een voordeel voor de begroting oplevert van € 47.000 per jaar. Dit betreft de kosten van € 37.000 per jaar voor combinatiefunctionarissen, € 8.000 per jaar voor activiteitenbudget Gorinchem Beweegt en € 2.000 per jaar voor Gorinchem gezond / gezonde leefstijl. 13. Schoolzwemmen Gelet op de voorliggende voorzieningen en het gebruik van het subsidievangnet schoolzwemmen kan het budget voor schoolzwemmen vanaf 2024 met structureel € 7.000 per jaar verlaagd naar € 3.000 per jaar. 14.

Activiteitenbudget Gorinchem Beweegt Op basis van de werkelijke uitgaven in de afgelopen jaren en de in 2024 te verwachten uitgaven voor activiteiten van Gorinchem Beweegt stellen wij voor het budget vanaf 2024 met structureel € 5.000 per jaar te verlagen. 15. Vernieuwd integraal Sociaal Beleid (ISB) In de Perspectiefnota 2024 is voor een vernieuwd ISB 2025 e.v. abusievelijk vanaf 2026 structureel € 250.000 geraamd. Het bedrag is echter vanaf 2025 nodig. Wij stellen dan ook voor hiervoor in 2025 alsnog € 250.000 te ramen. 16. Milieucommunicatie De milieucommunicatie wordt meer dan voorheen verzorgd door de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ). Wij stellen daarom voor het gemeentelijke budget voor milieucommunicatie vanaf 2024 met structureel € 25.000 per jaar te verlagen. 17. Duurzaam bouwen Voor duurzaam bouwen is in het verleden een afzonderlijk budget van structureel € 21.000 per jaar in de begroting opgenomen. In de praktijk blijkt dit afzonderlijke budget binnen de totale begroting echter niet nodig. Wij stellen dan ook voor het budget vanaf 2024 te schrappen. 18. Rente In de Perspectiefnota 2024 is vermeld dat voor 2024 is uitgegaan van de actuele marktrente en dat bij de eerstvolgende Perspectiefnota opnieuw zou worden gekeken naar de dan actuele marktrente. Wij stellen voor reeds in deze meerjarenbegroting voor alle jaren uit te gaan van de actuele marktrente.

Daardoor geeft de meerjarenbegroting een actueel en reëel beeld van de rentelasten. Ten opzichte van de Perspectiefnota 2024 leidt dit tot extra lasten van € 400.000 in 2025, € 550.000 in 2026 en € 700.000 in 2027. 19. Toeristenbelasting In de Perspectiefnota 2024 is opgenomen dat wij onderzoeken of er toeristenbelasting kan worden ingevoerd en dat we deze invoeren als de opbrengsten hoger zijn dan de kosten. Dat blijkt zo te zijn. Dit jaar gaan we met de hoteliers om tafel, zodat de toeristenbelasting per 1 juni 2024 kan worden ingevoerd. Dit in overeenstemming met de plannen in het coalitieakkoord en collegeprogramma. Gorinchem is een van de 35

6

Begroting 2024 gemeenten in Nederland waar nog geen toeristenbelasting wordt geheven. We voeren toeristenbelasting in om bezoekers mee te laten betalen aan onze voorzieningen. Aan de raad zal in 2024 de verordening ter vaststelling van de toeristenbelasting worden aangeboden. In de begroting is een aanname gedaan ten aanzien van de geraamde opbrengsten à € 125.000 in 2024 en € 250.000 per jaar vanaf 2025. 20. Leges APV In de paragraaf lokale heffingen is een voorstel opgenomen voor een wijziging van de leges APV. Wij stellen voor de meeropbrengst op te nemen in de meerjarenbegroting: 2024 € 1.000, 2025 € 5.000 en vanaf 2026 € 10.000 structureel per jaar. 21. Leges huwelijken en partnerregistraties In de paragraaf lokale heffingen is een voorstel opgenomen voor een wijziging van de leges voor het voltrekken van huwelijken en partnerregistraties. Wij stellen voor de structurele meeropbrengst van € 17.000 per jaar op te nemen in de meerjarenbegroting. 22. Parkeertarieven In de paragraaf lokale heffingen is een voorstel opgenomen voor een wijziging van de parkeertarieven. Voorgesteld wordt de parkeertarieven (straat en garages) in 2024 met 5% extra te verhogen ten opzichte van de verhoging van 10% in de Perspectiefnota 2024.

Hierdoor zijn de tarieven meer vergelijkbaar met de tarieven in de regio en kunnen de inkomsten vanaf 2024 met structureel € 58.000 per jaar hoger worden geraamd. 23. Kadegelden havens Op basis van een actualisatie van het gebruik van de kades kan de raming voor de opbrengst kadegelden vanaf 2024 met structureel € 50.000 per jaar worden verhoogd. 24. Algemene uitkering – septembercirculaire gemeentefonds Dit betreft het uiteindelijke budgettaire saldo van de wijziging van de raming van de algemene uitkering uit het gemeentefonds naar aanleiding van de septembercirculaire 2023. Hierin hebben wij rekening gehouden met een Cao stijging van 5% in plaats van de 3% die in de Perspectiefnota 2024 is opgenomen. Meer gedetailleerde informatie over de septembercirculaire 2023 verstrekken wij zoals gebruikelijk in een afzonderlijk raadsvoorstel. 25. Meerjarenbegroting + wijzigingsvoorstellen Na verwerking van de hiervoor genoemde punten komt de meerjarenbegroting uit op genoemde saldi. 26. Afzonderlijk voorstel ‘Toekomstvisie Caribabad’ In het afzonderlijke raadsvoorstel ‘Toekomstvisie Caribabad’ is het beschikbaar stellen van € 2,7 mln. ten laste van het begrotingssaldo 2025 opgenomen. Over dit raadsvoorstel wordt afzonderlijk besloten, waarbij genoemd bedrag al dan niet (gewijzigd) beschikbaar wordt gesteld.

Dit bedrag wordt dus niet beschikbaar gesteld in deze begroting of 1e begrotingswijziging. Dit voorstel is in het overzicht van de meerjarenbegroting opgenomen, zodat het effect van het voorstel daarop transparant is. 27. Meerjarenbegroting + wijzigingsvoorstellen + zwembad Na verwerking van de hiervoor genoemde punten komt de meerjarenbegroting uit op genoemde saldi, waarmee rekening wordt gehouden in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing, de BIEO en de stresstest. Hierdoor wordt het raadsvoorstel over het zwembad ook meegenomen in de duiding van de financiële positie van de gemeente. 28. Nog te realiseren ombuigingen / besparingen jeugdzorg In de raadsinformatiebrief van 1 juni 2023 over de meicirculaire gemeentefonds 2023 hebben wij vermeld dat het Rijk in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd aangeeft dat de gemeenten in de begroting voor

7

Begroting 2024 jeugdzorg rekening moeten houden met besparingen en een lagere raming voor de uitgaven. In de raadsinformatiebrief is er van uitgegaan dat de ombuigingen / besparingen gelijk zijn aan de daling van de vergoeding van het Rijk. In de meerjarenbegroting is rekening gehouden met deze ombuigingen / besparingen voor de bedragen zoals genoemd in de raadsinformatiebrief. De meerjarenbegroting wordt negatief beïnvloed als deze bedragen niet door ombuigingen / besparingen worden gerealiseerd. Het investeringsplafond In de Perspectiefnota van 2021 is besloten tot het invoeren van een investeringsplafond. Dit bleek de meest doeltreffende maatregel om de hoge schuldpositie van de gemeente Gorinchem af te bouwen. Daarbij is er voor nieuwe investeringen een investeringsplafond ingevoerd van € 5 mln. per jaar. Onderstaand overzicht is inclusief het voorstel over het zwembad. Investeringsplafond (bedragen x € 1.000) Beschikbare investeringsruimte

2024

2025

2026

2027

0

4.047

4.399

5.486

121

132

165

4.168

4.531

5.651

7.620

3.157

5.036

13.271

3.009

3.120

-1.550

-1.000

-85

-1.130

0

0

Indexatie investeringsruimte (3%) Restant ruimte afgesloten investeringen 2022

517

Totaal investeringsbudget

517

Totaal investeringen

6.548

Nieuwbouw Caribabad Inzet ruimte investeringsplafond (basis PPN 2024) Inzet algemene reserve

-3.800

-3.800

Inzet reserve duurzaamheid

-1.831

-578

Inzet reserve infrastructuur

-400

-300

Inzet voorziening vervanging riolering -2.700

Inzet begrotingssaldo Ruimte in investeringsplafond

-375

0

-9.345

Lokale lastendruk De hiervoor beschreven wijzigingsvoorstellen (1e begrotingswijziging) zijn verwerkt in de paragraaf lokale heffingen. De lokale heffingen bestaan voor een groot deel uit de afvalstoffenheffing en rioolbelasting. Deze heffingen dalen licht. Dit heeft een gunstig effect op de ontwikkeling van de lokale lastendruk. Het OZB-tarief wordt bepaald door de begrote OZB-opbrengst te delen door de verwachte WOZ-waarde. Vanwege een lagere WOZ-waarde is het OZB-tarief 2023 te laag vastgesteld. Daarom wordt de begrote OZBopbrengst 2023 niet gerealiseerd. In de Perspectiefnota 2024 wordt hierdoor uitgegaan van een te laag OZBtarief. De opbrengst 2024 moet nu gerealiseerd worden door een lagere WOZ-waarde dan waarvan eerder is uitgegaan. Dit leidt tot een hogere procentuele tariefstijging 2024 om de begrote OZB-opbrengst 2024 te kunnen realiseren. In de paragraaf lokale heffingen is een overzicht opgenomen van de ontwikkeling van de lokale lastendruk. Voor de doorgerekende woningen en huishoudens komt de stijging van de lokale lastendruk in 2024 uit tussen de 2 en 4%. Deze stijging is beperkt gelet op de hogere loon- en prijsstijgingen waarmee de gemeente te maken heeft en die voor de inwoners in hun dagelijks leven ook gelden.

8

Begroting 2024 Verloop algemene reserve In onderstaand overzicht wordt het verloop van de algemene reserve schematisch weergegeven. Afgezien van de eenmalige inzet in 2023, 2024 en 2025 om voorgenomen nieuwe investeringen van dekking te voorzien, dient de algemene reserve voornamelijk als onderdeel van het weerstandsvermogen. Ontwikkeling algemene reserve (- = onttrekking, + = toevoeging, bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

Stand Algemene Reserve begin boekjaar

31.503

29.636

29.849

26.049

26.049

Bij: resultaat jaarrekening 2022

6.998

Bij: jaarrekeningresultaat Avres

91

26.049

26.049

Bij: afroming reserve Sociaal Domein

4.100

Af: bestemming jaarrekening 2022

-3.507

Af: dekking investeringen PPN 2023-2026

-3.913

Af: dekking investeringen PPN 2024-2027 Af: Tussentijdse rapportage 2023

-1.536

Stand Algemene Reserve ultimo boekjaar

29.636

-3.887

-3.800

29.849

26.049

Autorisatieniveau Overeenkomstig artikel 5, lid 1, van de Financiële verordening autoriseert de raad met het vaststellen van de begroting, de baten en de lasten per programma en de investeringsbudgetten, voor het eerste begrotingsjaar. Op grond van artikel 5, lid 2, van de Financiële verordening kan de raad bij de begrotingsbehandeling aangeven van welke nieuwe investeringen hij op een later tijdstip een apart voorstel wil ontvangen voordat wordt overgegaan tot het aangaan van verplichtingen. Artikel 5 van de Financiële verordening geeft nadere regels voor de autorisatie in specifieke omstandigheden. De begroting geeft informatie op taakveldniveau. Dit is een detailniveau lager dan het programmaniveau waarop uiteindelijk de autorisatie plaatsheeft.

9

Begroting 2024

1.3

Leeswijzer

Programma-indeling en taakvelden De begroting bestaat uit een beleidsmatig en een financieel gedeelte. Voor 2024 hebben wij gekozen voor een andere vormgeving van het programmaplan (de programma's). In deze begroting gaan we niet meer in op de (uitvoering) van reguliere taken en hebben we het vastgesteld beleid opgenomen in een bijlage. Het beleidsmatige gedeelte (programmaplan en paragrafen) volgt de programma-indeling, waarbij de financiële informatie binnen die programma's op het niveau van taakvelden is opgenomen. Deze taakvelden zijn voorgeschreven vanuit het BBV. In programma 7 zijn de vijf taakvelden voor individuele voorzieningen WMO en jeugd vanaf 2023 opgedeeld in negentien taakvelden. Het programmaplan bestaat uit negen programma's. Naast de negen beleidsprogramma's is er een 'programma' algemene dekkingsmiddelen en zijn er overzichten van overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien. Het overzicht overhead geeft inzicht in de kosten van alle overhead die niet rechtstreeks aan de uitvoeringsprogramma's toe te rekenen is. Onder overhead vallen (o.a.) kosten voor directie, algemeen management, financiën, Human Resource Management (HRM), facilitaire zaken, informatievoorziening en communicatie.

Indicatoren en streefwaarden Gekoppeld aan de eerder genoemde uniforme taakvelden is vanaf de Begroting 2017 vanuit het BBV een basisset van 39 beleids- of prestatie-indicatoren voorgeschreven, waarvan er inmiddels nog 36 zijn voorgeschreven, die gemeenten in de begroting en jaarrekening ten minste moeten gebruiken. De indicatoren geven inzicht in (de vergelijkbaarheid van) de beleidsprestaties en zijn objectief meetbaar. De gegevens zijn via landelijke bronnen voor alle gemeenten beschikbaar en vragen dus niet om een eigen/nieuw registratiesysteem. Al deze gegevens zijn te raadplegen via www.waarstaatjegemeente.nl. De indicatoren bevatten belangrijke informatie om te kunnen sturen. Alle gemeenten zijn verplicht om de basisset van beleidsindicatoren onder te brengen binnen de programma’s van de begroting. Per programma worden de verplichte indicatoren in een tabel weergegeven, aangeduid met 'B'. De indicatoren worden vergeleken met gemeenten in dezelfde stedelijkheidsklasse. We hebben de meest actueel beschikbare gegevens opgenomen. Voor diverse indicatoren zijn geen recente gegevens (meer) beschikbaar. Indicatoren die niet meer worden aangeboden via www.waarstaatjegemeente.nl zijn niet meer opgenomen in de begroting. Naast de basisset is een lijst met facultatieve indicatoren beschikbaar, waarvoor landelijke data (nog) ontbreken.

Gemeenten moeten hiervoor zelf de registratie organiseren. In tegenstelling tot de verplichte indicatoren, zijn de facultatieve indicatoren wat minder feitelijk te meten. Ze hebben een bepaalde subjectiviteit in zich zoals een gevoel of waardering. Voorbeelden zijn de mate waarin de gemeentelijke dienstverlening wordt gewaardeerd door ondernemers en inwoners en het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Per programma worden de facultatieve indicatoren in een tabel weergegeven, aangeduid met 'F'. Voor een aantal indicatoren is gekozen om de resultaten uit te drukken in een getal en niet visueel. Per programma worden de indicatoren weergegeven in een tabel, aangeduid met de afkorting 'PI' of 'ME', respectievelijk Prestatie-Indicator en Maatschappelijk Effect. Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat per programma uit de zogenaamde ‘3 W-vragen’. 1. Wat willen we bereiken? 2. Wat gaan we daarvoor doen? 3. Wat gaat dit kosten?

10

Begroting 2024 Per programma is steeds een overkoepelend doel geformuleerd onder de kop "Wat willen we bereiken". Wat we in 2024 gaan doen om het programmadoel te bereiken is verder uitgewerkt in het overzicht 'concrete voornemens' vanuit het coalitieakkoord, inclusief de daaraan gekoppelde planning. Hierbij maken we gebruik van het onderstaande kleurenmodel: • Periode voorbereiding besluitvorming (Oranje) • Periode plaatsvinden besluitvorming (Rood) • Periode actie na besluitvorming of actie zonder besluitvorming (Groen) Onder het kopje "Wat gaat dit kosten" worden de baten en lasten per programma gepresenteerd. Afwijkingen boven de € 100.000, ten opzichte van de primitieve begroting 2023, worden per taakveld nader toegelicht. De specifiek aan het programma gerelateerde investeringen en subsidies worden hier eveneens gepresenteerd. Bijzondere en grote investeringen boven de € 500.000 worden nader toegelicht. In elk programma zijn de verbonden partijen opgenomen die bijdragen aan de realisatie van de doelstellingen van dat programma. Paragrafen Na het programmaplan volgen de paragrafen. Deze geven een dwarsdoorsnede van de begroting, bezien vanuit een bepaald beleidsterrein. Het gaat vooral om beheersmatige aspecten die grote (financiële) gevolgen hebben gehad en/of van belang zijn geweest voor het realiseren van de programma's.

Financiële begroting De financiële begroting gaat in op de grondslagen voor de begroting, zoals die bij de perspectiefnota 2023-2026 zijn bekrachtigd. Daarnaast biedt de financiële begroting o.a. een totaaloverzicht van de baten en lasten, het structurele begrotingsevenwicht, verschillenoverzicht met toelichting en de uiteenzetting van de financiële positie. Bijlagen Tot slot zijn in de bijlagen de meerjarige overzichten van reserves en voorzieningen, baten en lasten per taakveld, een overzicht Vastgesteld Beleid en een investeringsoverzicht opgenomen. Een lijst met gehanteerde afkortingen maakt deze begroting compleet.

11

Begroting 2024

12

Begroting 2024

Begroting 2024 Beleidsbegroting: Programmaplan

13

Begroting 2024

14

Begroting 2024

2

Beleidsbegroting: Programmaplan

2.1

Programma 1 Bestuur en Ondersteuning

Taakvelden

Nr.

Taakveld

Portefeuillehouder

0.1

Bestuur

Attie Mager

0.2

Burgerzaken

Attie Mager

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

Marjo Molengraaf

2.1.1

Wat willen we bereiken?

Doel Uit het collegeprogramma: Iedereen ervaart de dienstverlening van de gemeente. Of je nu inwoner, ondernemer of maatschappelijke partner bent in onze stad. In de visie Gastvrij Gorinchem hebben we concrete acties beschreven die we uitvoeren. Dat is merkbaar in het gemak waarop je producten of diensten kunt regelen maar ook bij de ontvangst in het stadhuis. We werken aan toegankelijkheid van onze (digitale) diensten, ook voor mensen met een beperking. In deze periode maken we meer zichtbaar welke diensten we als gemeente allemaal verlenen. Om ons werk als gemeente goed te doen, moet onze eigen bedrijfsvoering op orde zijn. We professionaliseren onze bedrijfsvoering, bijvoorbeeld door meer projectmatig te werken bij grote projecten, slim samen te werken met specialistische bureaus of professionals en ons verder te ontwikkelen in digitaal en datagedreven werken. Waar mogelijk maken we in onze bedrijfsvoering gebruik van diensten van Gorcumse ondernemers en bedrijven. Als gemeente hebben we diverse gebouwen in bezit. Zoals gebouwen waarin we werken, onderwijsgebouwen en accommodaties om te kunnen sporten en bewegen. We vinden het van belang dat ons vastgoed bijdraagt aan het bereiken van maatschappelijke doelen. In deze periode gaan we volop aan het werk om de gebouwen en accommodaties die ons eigendom zijn te verduurzamen.

Om onze stad steviger op de kaart te zetten gaan we werken vanuit één sterk merk. Zodat het voor iedereen herkenbaar is waar de gemeente Gorinchem voor staat en wat ze doet. We zorgen dat ons werk zichtbaar is. We nodigen inwoners uit om mee te denken, te doen of te beslissen. Dat doen we niet alleen tijdens speciale participatiebijeenkomsten, maar ook via ons Digipanel en natuurlijk gewoon door met mensen in gesprek te gaan over wat hen bezighoudt. We zorgen dat inwoners weten waarover ze mee kunnen denken en op welke manier ze dit kunnen doen. Daarbij gaan we expliciet aan de slag om jongeren actief te betrekken.

15

Begroting 2024 Maatschappelijke vraagstukken houden zich niet aan grenzen van gemeenten. Ze zijn gemeente overstijgend en vragen daarom om een stevige samenwerking. Daar zetten we vol op in. We versterken onze relaties in de regio en de verschillende overheden. We doen dat niet alleen, maar ook samen met het bedrijfsleven en maatschappelijke partners in onze stad. We werken onze regionale strategie uit, om zichtbaar te maken waar we op welke regionale schaal aan werken. En we gaan hard aan de slag om een nieuwe Regio Deal binnen te halen, samen met de regio Drechtsteden.

Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator

B/F

Eenheid

Soort

2019

2020

2021

2022

Streefwaarde 2024

Formatie

B

fte per 100.000 inwoners

PI

8,3

8,7

8,8

8,9

9,2

Bezetting

B

fte per 100.000 inwoners

PI

6,9

6,9

8,1

8,6

8,6

Apparaatskosten

B

€ per inwoner PI

997

772

773

807

985

Externe inhuur

B

€ en %

PI

€ 31

€ 82

12,9 %

12,2 %

11,4 %

Overhead

B

€ en %

PI

€ 333

€ 305

9,0 %

8,4 %

8,9 %

1-10

ME

6,9

Waardering inwoners F algehele dienstverlening

7,0

7,0

Verklaringen afkorting: B = Basisset indicator, F = Facultatieve indicator, PI = Prestatie Indicator, ME = Maatschappelijk Effect.

2.1.2

Wat gaan we daarvoor doen?

Concrete voornemens Actie (planning)

2024 2025 2026 2027

Vastgoed 1. We actualiseren ons vastgoedbeleid. Een nieuw vastgoedbeleid biedt de mogelijkheid om een bijdrage te leveren aan de stad op het gebied van maatschappelijke doelen, duurzaamheid en stedelijke ontwikkeling. 3. We maken een verduurzamingsplan voor onze gemeentelijke gebouwen en verduurzamen onze gebouwen volgens dit plan. 4. We kopen het voormalige Belastingkantoor binnen twee maanden na beëindiging van het gebruik door het COA als opvanglocatie voor vluchtelingen. De aankoop vindt uiterlijk eind 2024 plaats. Tijdens het traject van aankoop kijken we naar een alternatieve invulling van deze locatie, die een impuls kan geven aan de wijk. Bedrijfsvoering en dienstverlening 1. We werken aan een divers personeelsbestand binnen de gemeente, door niemand uit te sluiten bij werving en selectie. We vinden diversiteit belangrijk en realiseren voorzieningen en regelingen die recht doen aan inclusie. 2. We voeren de visie op dienstverlening Gastvrij Gorinchem 2020-2024 uit.

16

RB

Begroting 2024 Actie (planning)

2024 2025 2026 2027

3. We ontwikkelen de kwaliteit van persoonlijke dienstverlening. Bijvoorbeeld door te investeren in middelen die controles van identiteitsdocumenten makkelijker maken. 5. We vernieuwen de inrichting van de publieke ruimte in het stadhuis op basis van de uitkomsten van het gezamenlijke dienstverleningsconcept 2024-2025. 6. We vernieuwen onze telefooncentrale, om de telefonische dienstverlening door te ontwikkelen.

CB

7. We monitoren onze dienstverlening en meten de klanttevredenheid met een nieuwe tool, zodat we weten waar we bij moeten sturen. 8. We stellen een gemeentebreed ontwikkelplan op om als organisatie meer datagedreven te gaan werken, bijvoorbeeld in het sociaal domein of het beheer van de openbare ruimte. Datagedreven werken is daarbij geen doel op zichzelf, maar een middel om onze informatiepositie te verbeteren, zodat we daarmee beleidsdoelstellingen kunnen bereiken en publieke meerwaarde kunnen vergroten. 9. We verbeteren de leefbaarheid in wijken door te zorgen dat de informatie in de Basisregistratie Personen klopt en we in beeld hebben wie waar woont, om illegale bewoning van leegstaande locaties tegen te gaan. Communicatie en participatie 1. We stellen beleid en afspraken op over hoe inwoners en organisaties de gemeente uit kunnen dagen om taken over te nemen. We maken daarvoor een inventarisatie op welke onderwerpen taken overgenomen kunnen worden en nodigen inwoners uit om hierover mee te denken. 2. We onderzoeken de mogelijkheden om een jongerenraad in te stellen. We doen daarvoor ervaringen op bij andere gemeenten en gaan met jongeren in gesprek over de vraag over welke onderwerpen zij mee willen denken en hoe ze dit willen doen.

RB

3. We stellen een merkenstrategie op om één sterk, gemeentelijk merk neer te zetten en te versterken. We laten daarmee zien wat de gemeente allemaal doet en zoeken actief de samenwerking op met andere partijen die het merk Gorinchem uitdragen.

CB

Regionale samenwerking en lobby 2. We werken onze regionale strategie bij. Daarin maken we zichtbaar welke vormen van regionale samenwerking het best aansluiten bij onze gemeentelijke doelstellingen, zodat onze inzet aansluit bij gemeentelijke doelen. Hierover gaan we met de gemeenteraad in gesprek. 3. We gebruiken de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen om de positie van de gemeenteraad te versterken, met de mogelijkheden die de wijziging van de wet hiervoor biedt. Dit betrekken we bij de noodzakelijke wijziging van gemeenschappelijke regelingen.

RB

4. We stellen een lobbystrategie op, aan de hand van de ambities van onze gemeente. 5. We werken samen met andere gemeenten die dezelfde belangen hebben als wij aan lobbytrajecten. Dat doen we in de regio, of met gemeenten die om andere redenen op ons lijken, bijvoorbeeld andere middelgrote gemeenten. 6. We zetten in op het binnenhalen van provinciale, nationale en Europese subsidies. Toegekende subsidies worden beheerd.

17

Begroting 2024

2.1.3

Wat gaat dit kosten?

Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)

Realisatie 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

TV01 Bestuur

3.079

2.601

2.527

2.689

2.721

2.721

TV02 Burgerzaken

1.259

1.376

1.831

1.707

1.468

1.493

TV03 Beheer overige gebouwen en gronden

622

578

690

690

689

689

Lasten Bestuur en Ondersteuning

4.961

4.555

5.049

5.087

4.878

4.903

TV01 Bestuur

546

3

3

3

3

3

TV02 Burgerzaken

547

514

696

726

786

810

TV03 Beheer overige gebouwen en gronden

396

453

574

747

747

747

Baten Bestuur en Ondersteuning

1.489

969

1.273

1.476

1.536

1.560

Totaal saldo van baten en lasten

-3.471

-3.585

-3.776

-3.611

-3.342

-3.343

0

0

0

0

0

0

-3.471

-3.585

-3.776

-3.611

-3.342

-3.343

Mutaties reserves Resultaat Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen 2023 en 2024

Verdeling Toelichting bedrag

Lasten TV02 Burgerzaken

385 N

Het project (BRP) Basis Registratie Personen op orde start vanaf 2024.

63 N

De herberekening van de uitgaven op paspoorten geeft een nadeel.

112 N

149 N

Het nadeel betreft voornamelijk de budgetneutrale verwerking van de ruimten van Het Gebouw (WLZ) van programma 5 TV42 naar TV03.

TV02 Burgerzaken

182 V

182 V

De herberekening van de gemeentelijk leges paspoorten en Nederlandse identiteitskaarten geeft een hogere opbrengst.

TV03 Beheer overige gebouwen en gronden

121 V

82 V

De budgetneutrale verwerking van de ruimten van Het Gebouw (WLZ) van programma 5 TV42 naar TV03, laat een voordeel zien.

TV03 Beheer overige gebouwen en gronden

455 N

Baten

2.1.4

Met welke verbonden partijen doen we dit samen?

• GR Regio AV

18

Begroting 2024

2.2

Programma 2 Veiligheid

Taakvelden Nr.

Taakveld

Portefeuillehouder

1.1

Crisisbeheersing en Brandweer

Reinie Melissant

1.2

Openbare orde en Veiligheid

Reinie Melissant

2.2.1

Wat willen we bereiken?

Doel Uit het collegeprogramma: Om prettig te wonen, werken en verblijven in de stad, is het van groot belang dat je je veilig voelt. Daarom zetten we in op de aanpak van ondermijning, de samenwerking met zorg- en veiligheidspartners, het vergroten van de digitale veiligheid en een veilige woon- en leefomgeving. We beheersen de veiligheidsrisico’s als het gaat om het uitgaansklimaat en evenementen in de stad. Dit alles doen we vanuit de juiste balans tussen preventie en handhaving.

Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator

B/F Eenheid

Streefwaarde Soort 2019 2020 2021 2022 2024

Verwijzingen Halt

B

Aantal per 1.000 jongeren

PI

21

20

8

7

10

Winkeldiefstallen

B

Aantal per 1.000 inwoners

PI

2,2

2,0

2,1

2,1

2,1

Geweldsmisdrijven

B

Aantal per 1.000 inwoners

PI

4,5

4,7

4,3

4,4

4,5

Diefstallen uit woning

B

Aantal per 1.000 inwoners

PI

1,0

1,2

1,3

0,9

1,1

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte

B

Aantal per 1.000 inwoners

PI

7,2

5,8

6,0

4,9

6,0

Aandeel dat zich veilig voelt in de buurt F

% vanuit Gorcumse burgerpeiling

ME

85

86

86

Mate van ervaren overlast van buurtbewoners. Ten minste enige mate van overlast

% vanuit Gorcumse burgerpeiling

ME

8

10

10

F

19

Begroting 2024

2.2.2

Wat gaan we daarvoor doen?

Concrete voornemens Actie (planning)

2024 2025 2026 2027

Veiligheid RB

1. We geven uitvoering aan de ambities die zijn opgenomen in het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2023-2026.

volgt RB a. Ondermijning volgt RB b. Zorg en Veiligheid volgt RB c. Digitale Veiligheid volgt RB d. Veilige woon- en leefomgeving

volgt RB e. Beheersen van veiligheidsrisico's 2. We organiseren activiteiten die bijdragen aan de bewustwording van medewerkers, inwoners en ondernemers op het gebied van ondermijning. 3. We nemen actief deel aan regionale overleggen over ondermijning.

4. We organiseren bijeenkomsten over het thema veiligheid voor de gemeenteraad.

5. De wijkboa’s werken wijkgericht en nemen deel aan wijkoverleggen.

2.2.3

Wat gaat dit kosten?

Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)

Realisatie 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

TV11 Crisisbeheersing en Brandweer

3.344

3.408

3.565

3.556

3.556

3.530

TV12 Openbare orde en Veiligheid

2.010

1.759

1.977

1.956

1.803

1.540

Lasten Veiligheid

5.354

5.166

5.542

5.512

5.358

5.070

TV12 Openbare orde en Veiligheid

521

360

177

177

177

177

Baten Veiligheid

521

360

177

177

177

177

-4.833

-4.806

-5.366

-5.335

-5.182

-4.893

11

4

4

4

4

4

-4.822

-4.802

-5.361

-5.331

-5.177

-4.889

Totaal saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat

20

Begroting 2024 Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen 2023 en 2024

Verdeling Toelichting bedrag

Lasten TV11 Crisisbeheersing en brandweer

157 N

141 N

De bijdrage aan de Veiligheidsregio (VRZHZ) wordt verhoogd als gevolg van structurele meerkosten en loon- en prijsstijgingen.

TV12 Openbare orde en Veiligheid

218 N

75 N

Om meer grip te krijgen op (ondermijnende) criminaliteit is er vanaf 2024 budget voor ondermijning.

104 N

Er is vanaf 2024 budget voor veiligheid van medewerkers (VPT).

39 N

De stijging wordt veroorzaakt door een hogere doorbelasting van salariskosten.

183 N

Als gevolg van de ontmanteling van de CUR worden de bijdragen van diverse gemeenten, waar het cameratoezicht voor werd uitgevoerd, niet meer ontvangen.

Baten TV12 Openbare orde en Veiligheid

183 N

Subsidies In onderstaande tabel staan de subsidies vermeld, die binnen dit programma verstrekt worden: Subsidies (bedrag x € 1.000)

Bedrag

Asiel

49

Bureau Halt

22

Dierenambulance

25

2.2.4

Met welke verbonden partijen doen we dit samen?

• GR Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid • GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid • MerwedeLingelijn Beheer B.V.

21

Begroting 2024

2.3

Programma 3 Verkeer en vervoer

Taakvelden Nr.

Taakveld

Portefeuillehouder

2.1

Verkeer en vervoer

Marjo Molengraaf

2.2

Parkeren

Marjo Molengraaf

2.3

Recreatieve havens

Fatih Polatli

2.4

Economische havens en waterwegen

Fatih Polatli

2.5

Openbaar vervoer

Marjo Molengraaf

2.3.1

Wat willen we bereiken?

Doel Uit het collegeprogramma: In de mobiliteitsvisie 2040 is vastgelegd hoe mobiliteit zich ontwikkelt in Gorinchem. Daarmee ligt er een goede basis waar we mee aan de slag te gaan. We maken keuzes in wat we de komende periode uitvoeren. Daarbij ligt de prioriteit bij het verbeteren en het veiliger maken van de routes voor de fietser en de voetganger. We hebben met name aandacht voor de Oost West verbinding en de noordelijke infrastructuur in de stad. We kijken naar de mogelijkheden om de kwaliteit van het openbaar vervoer te verbeteren. En werken samen met andere overheden aan het zoveel mogelijk voorkomen van (verkeers)hinder op de A27 en A15.

Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator

B/F Eenheid

Soort 2019 2020 2021 2022 Streefwaarde 2024

Verkeersongevallen

F

Per 100.000 inwoners

ME

Geregistreerde ongevallen naar soort

F

In %

ME

1344 940

959

x

986

− Met uitsluitend materiele schade

94,1 93,4 91,9 x

69

− Met letsel ziekenhuis

5,7

6,6

7,5

x

4,2

− Met dodelijke afloop (x = onbekend)

0,2

x

0,6

x

0.2*

* Vanuit het landelijke Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) 2030 wordt ingezet om het aantal verkeersongevallen in 2030 te halveren ten opzichte van 2019. Dit komt overeen met een jaarlijkse daling van circa 6%.

22

Begroting 2024

2.3.2

Wat gaan we daarvoor doen?

Concrete voornemens Actie (planning)

2024 2025 2026 2027

Mobiliteit 1. We onderzoeken de mogelijkheden voor een extra plek in het centrum om fietsen beveiligd te parkeren aangevuld met mogelijk andere faciliteiten zoals een openbaar toilet.

CB

RB 2. We verbeteren de fietsvoorziening langs de Nieuwe Hoven.

3. We richten de Haarsekades fietsvriendelijk in 4. We inventariseren bestaande OV-voorzieningen en kijken naar locaties waar aanvullend OV wenselijk is. CB 5. We overleggen met de provincie en Qbuzz of zij aanvullende OV-lijnen kunnen exploiteren. RB 6. We introduceren vervoer op afroep, zoals een Wijkhopper. 7. We stimuleren initiatieven die mensen oproepen om op andere manieren te reizen dan met de auto tijdens de spits. CB 8. De Mollenburgseweg richten we in als 30 km/u weg. 9. Met de herinrichting van de Banneweg en omgeving, verbeteren we de verkeersveiligheid, oversteekbaarheid en doorstroming. 10. We breiden parkeergarage Kweeklust uit. 11. We werken samen met andere overheden langs de A27 aan het beperken van de overlast tijdens de werkzaamheden. We kijken met Rijkswaterstaat of we de veerdienst in kunnen zetten als alternatieve route tijdens de werkzaamheden aan de A27. 12. We lobbyen voor de realisatie van een OV Hub en met provincies en gemeenten langs de A15 voor het verbeteren van de doorstroming op deze weg. CB

13. We organiseren een pilot voor het stimuleren van kleine elektrische vrachtwagens voor het bevoorraden van de winkels in de binnenstad. 14. We evalueren de Mobiliteitsvisie 2040 en het uitvoeringsprogramma 2020-2023 en stellen een uitvoeringsprogramma voor de periode 2024-2027 op. Daarbij geven we prioriteit aan projecten uit de top 10 van fietsknelpunten en de grootste knelpunten voor voetgangers en fietsers in de binnenstad.

RB

Raadsagenda Raadsopdracht fietsveiligheid.

23

Begroting 2024

2.3.3

Wat gaat dit kosten?

Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)

Realisatie 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

TV21 Verkeer en vervoer

5.101

5.389

5.777

5.972

5.243

7.595

TV22 Parkeren

1.098

1.016

1.127

1.121

1.220

1.215

TV23 Recreatieve Havens

596

580

712

726

724

722

TV24 Economische Havens en waterwegen

26

31

25

54

53

53

TV25 Openbaar vervoer

3.298

2.777

2.998

2.972

2.968

2.958

Lasten Verkeer en vervoer

10.118

9.792

10.640

10.845

10.208

12.543

TV21 Verkeer en vervoer

1.210

328

328

328

328

328

TV22 Parkeren

603

689

643

643

643

643

TV23 Recreatieve Havens

109

116

116

116

116

116

TV24 Economische Havens en waterwegen

294

197

215

215

215

215

TV25 Openbaar vervoer

2.718

2.269

2.427

2.421

2.419

2.412

Baten Verkeer en vervoer

4.933

3.598

3.729

3.723

3.721

3.714

Totaal saldo van baten en lasten

-5.186

-6.194

-6.911

-7.122

-6.487

-8.830

Mutaties reserves Resultaat Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen 2023 en 2024

38

204

-288

-313

-391

1.788

-5.147

-5.990

-7.199

-7.435

-6.879

-7.042

Verdeling Toelichting bedrag

Lasten TV21 Verkeer en vervoer

TV22 Parkeren

TV23 Recreatieve Havens

TV25 Openbaar vervoer

388 N

111 N

132 N

221 N

413 V

Vertraging in de uitvoering van investeringen in de Mobiliteitsvisie zorgen voor een voordeel tussen 2023 en 2024.

674 N

Om de drie bruggen over de Linge in het hart van het centrum weer op het gewenste kwaliteitsniveau te brengen, is een grote onderhoudsbeurt voor de Peterbrug, de Visbrug en de Korenbrug noodzakelijk. Hiervoor is in 2024 eenmalig een budget benodigd.

81 N

De energielasten voor de openbare verlichting stijgen voor 2024.

45 N

In verband met het opheffen van de Camera Uitlees Ruimte is het budget voor de bewaking van de parkeergarages verhoogd.

55 N

Dit betreft hogere salariskosten die worden doorbelast naar het taakveld parkeren.

50 N

Het budget voor het onderhoud van de havens is hersteld. Tijdens het opstellen van het MJOP is hier een te hoge verlaging doorgevoerd.

17 N

De energielasten zijn opgehoogd.

65 N

De salariskosten op dit taakveld nemen toe door met name de hogere Cao-afspraken.

198 N

Met name als gevolg van de Cao-afspraken nemen de salariskosten voor de veerdienst fors toe.

55 N

Door de hoge brandstofprijzen zijn ook de kosten voor energie flink gestegen. Deze gestegen kosten worden voor een deel doorberekend aan de oevergemeenten. Zie de toelichting baten TV25.

158 V

De hogere exploitatiekosten voor de veerdienst Riveer worden conform de verdeelsleutel in de samenwerkingsovereenkomst doorberekend aan de oevergemeenten en zorgen hiermee voor meer baten.

Baten TV25 Openbaar vervoer

24

158 V

Begroting 2024 Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen 2023 en 2024

Mutaties reserves

492 V

Verdeling Toelichting bedrag 286 V

In 2024 wordt het voordeel kapitaallasten mobiliteitskredieten gestort in de reserve infrastructuur.

213 V

In 2023 is voor diverse mobiliteitsprojecten geld voor met name onderzoeken aan de reserve infra onttrokken.

Investeringen In onderstaande tabel staan de investeringen die binnen dit programma vallen. Met deze begroting 2024 worden de investeringen 2024 vastgesteld. Investeringen (bedrag x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Openbare verlichting

58

59

59

56

Verduurzaming openbare verlichting

522

522

522

522

Vervangen straatmeubilair

95

95

95

95

Vervangen verkeersborden

43

43

43

43

Vervangen brug t Haagje

140

Verduurzaming havendienst

54

Mobiliteit Top tien fietsknelpunten

10.691

3.640

400

300

Verbeteren fietsvoorzieningen langs Nieuwe Hoven

300 1.000

E-hyundai Riveer

39

Herinrichting Mollenburgseweg Totaal investeringen

1.000

250 12.003

4.659

2.269

1.755

Verduurzaming openbare verlichting Voor de vervanging van de lampen van onze buitenverlichting door LED-lampen in de periode van 2024-2027 is jaarlijks een investeringsbudget van € 522.000 benodigd. Mobiliteit Voor de uitvoering van de projecten Mobiliteit 2023 en 2024 is € 10,9 mln. beschikbaar gesteld en voor de jaarschijf 2025 een investeringsbudget van € 3,6 mln. De fietsvoorzieningen langs de Nieuwe Hoven worden vernieuwd en veiliger gemaakt. Hiervoor wordt in 2026 en in 2027 een investeringsbudget van € 1 mln. beschikbaar gesteld. Deze investeringen worden gedekt uit de afschrijvingsreserve Infrastructuur en/of uit de al in de begroting opgenomen budgetten. Verbeteren fietsvoorzieningen langs Nieuwe Hoven Zoals in de PPN 2024 is opgenomen worden maatregelen genomen om de Nieuwe Hoven te vernieuwen en veiliger te maken.

2.3.4

Met welke verbonden partijen doen we dit samen?

• GR Bureau Openbare Verlichting • GR Regio AV • MerwedeLingelijn Beheer B.V.

25

Begroting 2024

2.4

Programma 4 Economie

Taakvelden Nr.

Taakveld

Portefeuillehouder

3.1

Economische ontwikkeling

Attie Mager

3.2

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Marjo Molengraaf

3.3

Bedrijfsloket en - regelingen

Attie Mager

3.4

Economische promotie

Attie Mager

2.4.1

Wat willen we bereiken?

Doel Uit het collegeprogramma: Onze ondernemers leveren een belangrijke bijdrage aan onze stad. We verlevendigen de (binnen)stad samen met ondernemers en partners in de stad en met regionale samenwerkingsverbanden. We werken aan een aantrekkelijke binnenstad waar het voor bewoners en bezoekers prettig is om te verblijven. De stad is niet meer alleen om er iets te kopen of iets te eten of te drinken. Het is een plek waar je verblijft, ontmoet en beleeft. We versterken de relatie met de ondernemers en werken samen aan onder meer aantrekkelijke en toekomstbestendige bedrijventerreinen. We werken daarbij actief samen met onze partners in de regio. Een goed ondernemersklimaat kan daarnaast niet zonder een goede arbeidsmarkt. Daarom blijven we actief bijdragen in de arbeidsregio aan mogelijkheden vraag en aanbod van werknemers bij elkaar te laten komen. Daarbij profiteren we van de goede samenwerking die we hebben in de kleinste arbeidsmarktregio van Nederland. We zorgen dus dat we deze arbeidsmarktregio behouden. Onze allermooiste vesting van Nederland trekt ieder jaar veel bezoekers die als toerist Gorinchem bezoeken. Dit toerisme levert veel kansen op voor onze stad. Toeristen bezoeken onze ondernemers en culturele instellingen en genieten van het moois dat onze stad te bieden heeft, zoals de vesting en de kunst in de stad. Tegelijkertijd zorgt toerisme ook voor uitdagingen.

In deze periode stellen we een nieuw toeristisch beleid op, waarin we een balans zoeken tussen bezoekers en bewoners. We voeren toeristenbelasting in om bezoekers mee te laten betalen aan onze voorzieningen. En we actualiseren onze marketingstrategie, om nog meer mensen bekend te maken met onze stad en hen uit te nodigen Gorinchem te bezoeken. Dat alles doen we natuurlijk niet alleen, maar samen met partners die betrokken zijn bij toerisme.

26

Begroting 2024

Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator

B/F Eenheid

Streefwaarde Soort 2019 2020 2021 2022 2024

Functiemenging B Verhouding tussen woningen en banen

% 0 = alleen woningen, 100 = alleen banen

Vestigingen van bedrijven

B

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd PI van 15 t/m 64 jaar

146,6 154,9 163,4 176,1 175,0

Aantal overnachtingen op camperplaats

F

Aantal per jaar

3959 2050 3696 5175 5175

2.4.2

PI

PI

57,9

56,9

56,8

57,5

57,4

Wat gaan we daarvoor doen?

Concrete voornemens Actie (planning)

2024 2025 2026 2027

Economie en arbeidsmarkt 1. We stellen een strategische agenda voor het bedrijfsleven op, met als doel het ondernemersklimaat en de samenwerking met het bedrijfsleven te verbeteren. We maken daarbij gebruik van accountmanagement en een vast aanspreekpunt voor bedrijven.

CB

2. We zetten het ondernemerschap en de maatschappelijke bijdrage van ondernemers centraal tijdens jubilea, openingen, de Dag van de Ondernemer en andere representatieve momenten. 3. We verlengen het project Kernwinkelgebied Binnenstad Gorinchem met stimuleringssubsidies in 2024. 4. We zetten het uitvoeringsplan Mooiste vesting in 2024 voort, met als doel een aantrekkelijke binnenstad voor bewoners en bezoekers. CB 5. We faciliteren de uitvoering van het concept Warenhuis Gorinchem van de ondernemersvereniging. 6. We houden binnen diverse samenwerkingsverbanden nauw contact met ondernemers en vastgoedeigenaren, om samen te kijken wat er nodig is om de binnenstad aantrekkelijk te maken en te houden. 7. We verkennen de wens om een integrale binnenstadsvisie op te stellen. 8. We onderhouden meerdere keren per jaar contact met de wijkwinkelcentra waarbij we samenwerken aan de vitaliteit deze gebieden. 9. We stellen gebiedsprofielen op voor bestaande, waaronder watergebonden, bedrijventerreinen. Per bedrijventerrein werken we aan een agenda voor de komende jaren. De ontwikkelrichting per bedrijventerrein vormt de basis voor een nieuw bedrijventerreinenbeleid. 10. We leveren een bijdrage aan de verbetering van de organisatiegraad van het bedrijfsleven op bedrijventerreinen. Samen met ondernemers verkennen we wat hiervoor nodig is.

RB

RB

11. We stimuleren ondernemers op de bedrijventerreinen om te verduurzamen, te vergroenen en elkaars energie te gebruiken

27

Begroting 2024 Actie (planning)

2024 2025 2026 2027

Toerisme en citymarketing 1. We voeren toeristenbelasting in, als dit meer oplevert dan het kost.

RB

3. In samenwerking met GCM en partners in de stad, zoals culturele instellingen, vernieuwen we de marketingstrategie uit 2017. Na actualisatie zal GCM de uitvoering op zich nemen. 4. In samenwerking met GCM en andere partners in stad en regio, zoals de Vestingdriehoek en de Nieuwe Hollandse Waterlinie, stellen we een integraal toeristisch beleid op. Daarbij gaan we uit van bestaande faciliteiten en lopende ontwikkelingen, zoals de toenemende hoeveelheid riviercruiseschepen, en hebben we aandacht voor zowel bewoners als bezoekers.

2.4.3

RB

Wat gaat dit kosten?

Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)

Realisatie 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

TV31 Economische ontwikkeling

915

623

805

485

485

485

TV32 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

3.561

15.085

8.457

8.561

7.215

12.678

TV33 Bedrijfsloket en - regelingen

28

20

23

23

23

23

TV34 Economische promotie

678

792

829

765

764

763

5.183

16.519

10.115

9.834

8.488

13.949

TV31 Economische ontwikkeling

39

0

0

0

0

0

TV32 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

1.828

14.989

8.224

8.326

6.979

12.439

TV33 Bedrijfsloket en - regelingen

181

169

169

169

169

169

Baten Economie

2.047

15.158

8.393

8.495

7.148

12.608

Totaal saldo van baten en lasten

-3.135

-1.361

-1.722

-1.339

-1.340

-1.341

200

50

50

50

50

50

-2.935

-1.312

-1.672

-1.290

-1.291

-1.292

Lasten Economie

Mutaties reserves Resultaat Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen Verdeling Toelichting 2023 en 2024 bedrag

Lasten TV31 Economische ontwikkeling

182 N

220 N

Voor het project Verkleinen Kernwinkelgebied is in de begroting 2024 € 320.000 opgenomen waarvan € 250.000 stimuleringssubsidies. Dat is € 220.000 meer dan in 2023 is begroot.

TV32 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

6.628 V

6.628 V

In de begroting 2023 werd uitgegaan van verkopen op Oost II die zowel aan de lasten- als batenkant effect hadden.

6.765 N

6.765 N

Zie toelichting lasten TV32.

Baten TV32 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Subsidies In onderstaande tabel staan de subsidies vermeld, die binnen dit programma verstrekt worden: Subsidies (bedragen x € 1.000) Bedrijfsinvesteringszone

Bedrag 158

Museum Slot Loevestein

12

Verkleinen kernwinkelgebied*

250

Hendrik Hamel foundation

37

28

Begroting 2024

2.4.4

Met welke verbonden partijen doen we dit samen?

• GR Regio AV • C.V. Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Schelluinen (ROM-S), Beheer B.V. ROM-S

29

Begroting 2024

2.5

Programma 5 Onderwijs

Taakvelden Nr.

Taakveld

Portefeuillehouder

4.1

Openbaar basisonderwijs

Attie Mager

4.2

Onderwijshuisvesting

Attie Mager

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingen

Attie Mager

2.5.1

Wat willen we bereiken?

Doel Uit het collegeprogramma: Gorinchem is een onderwijsstad met een grote regiofunctie. Meer dan 10.000 kinderen gaan in Gorinchem naar onze basisscholen en voortgezet onderwijs. Samen met (onderwijs)partners zorgen we met passend en meer inclusief onderwijs voor een kansrijk onderwijsklimaat. Dit doen we in innovatieve en duurzame onderwijsgebouwen waar ieder kind gelijke kansen heeft om zijn of haar talenten te ontplooien. Vanuit een lange termijnvisie concretiseren we onze plannen voor de komende vier jaar voor onderwijshuisvesting met een uitvoeringsplan. We zoeken naar subsidies die ons helpen onze plannen verder mogelijk te maken. We faciliteren doorlopende leerlijnen met onderwijs en bedrijfsleven en bevorderen een leven lang ontwikkelen. We sluiten daarbij zo goed mogelijk aan bij beleid(sontwikkelingen) van buurgemeenten en onszelf. Ook verbreden we de aanpak van laaggeletterdheid naar een aanpak die bijdraagt aan basisvaardigheden zoals lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden.

Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator

B/F Eenheid

Streefwaarde Soort 2019 2020 2021 2022 2024

Absoluut verzuim B Leerplichtigen die niet staan ingeschreven op een school

Aantal per 1.000 leerlingen PI

1,9

1,5

1,1

1,5

1,5

Relatief verzuim Leerplichtigen die zijn ingeschreven op een school maar ongeoorloofd afwezig zijn

B

Aantal per 1.000 leerlingen PI

12

11

10

12

12

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (x = onbekend)

B

% van het aantal leerlingen PI (12 - 23 jaar)

2,2

1,7

2,4

x

2,4

30

Begroting 2024

2.5.2

Wat gaan we daarvoor doen?

Concrete voornemens Actie (planning)

2024 2025 2026 2027

Onderwijs 1. We stellen een nieuw integraal onderwijshuisvestingsplan (IHP) op en voeren de opgenomen projecten uit binnen het huidige en het nieuwe IHP. Per project leggen we een business plan voor aan de raad. 2. We realiseren de nieuwbouw van het Gilde Vakcollege Techniek, zodat naar verwachting begin 2025 het nieuwe gebouw gebruikt wordt en de oude locatie een andere functie voor de stad kan krijgen. 3. We onderzoeken in een continu proces passende subsidiemogelijkheden voor onze investeringen in onderwijs, zowel onderwijsinhoudelijk als voor huisvesting. 4. We blijven inzetten op de lobby richting de Rijksoverheid waarin we steeds aandacht vragen voor onze bijzondere en grote regionale onderwijsfunctie en de daarbij behorende kosten. 5. Samen met het bedrijfsleven en onderwijs ontwikkelen we i_lab verder als inspirerend centrum waar leren, werken en innoveren samenkomen. Zowel fysiek op de Beroepencampus en als aanjager in een groot regionaal netwerk. 6. We vergroten de regionale betekenis van i_lab met alle omliggende gemeenten die zich hebben verbonden aan i_lab, met het pact ‘Samen voor Elkaar’. 7. We verbreden, samen met het onderwijsveld en maatschappelijke partners, onze aanpak rondom laaggeletterdheid naar een aanpak rondom basisvaardigheden, zoals lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. We werken daarbij mee aan de monitor laaggeletterdheid van het CBS.

CB

8. We zetten in op toegankelijkheid van de communicatie met onze stad, onder meer via de campagne ‘Huh? Wat bedoelt u?’ en de Brievenwasserette.

2.5.3

Wat gaat dit kosten?

Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel) TV41 Openbaar basisonderwijs

Realisatie 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

284

270

314

314

314

314

TV42 Onderwijshuisvesting

3.226

6.058

4.099

3.601

4.149

4.032

TV43 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

7.639

6.023

6.339

6.329

6.358

6.354

Lasten Onderwijs

11.150

12.352

10.751

10.244

10.821

10.699

TV42 Onderwijshuisvesting

375

266

162

162

162

162

TV43 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

4.527

2.707

2.639

2.670

2.670

2.698

Baten Onderwijs

4.902

2.973

2.801

2.832

2.832

2.860

Totaal saldo van baten en lasten

-6.248

-9.378

-7.950

-7.412

-7.989

-7.839

Mutaties reserves

-1.548

840

-2.577

191

608

521

Resultaat

-7.795

-8.538

-10.527

-7.221

-7.381

-7.318

31

Begroting 2024 Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen 2023 en 2024

Verdeling bedrag

Toelichting

1.959 V

451 V

In 2024 zijn er geen onderzoekskosten meer in het kader van de uitvoering van renovatie/nieuwbouw onderwijshuisvesting van de Graaf Reinaldschool opgenomen.