Agendabundel

Bundel - Parallelsessie raadzaal van 3 juli 2025 Agenda bijlagen 20241212 verslag Parallelsessie I&O Programma Bliekse Natuur 1 Opening 2 I&O Beleidskader natuur inclusief en radicaal groen In de omgevingsvisie Gorinchem 2050 staat dat Gorinchem een groene, natuurinclusieve stad wordt. Programma Bliekse natuur moet duidelijk maken op welke manier dit gaat gebeuren. Het radicaal vergroenen van de stad is één van de sleutels om deze ambitie te bereiken. In de omgevingsvisie Gorinchem 2050 staat dat Gorinchem een groene, natuurinclusieve stad wordt. Programma Bliekse natuur moet duidelijk maken op welke manier dit gaat gebeuren. Het radicaal vergroenen van de stad is één van de sleutels om deze ambitie te bereiken. In de sessie informeert B&W de Raad over het programma, maar ook over radicaal vergroenen. B&W wil ook informatie ophalen bij de Raad over het radicaal vergroenen. Dat doen we door kort te reflecteren op de vorige sessie (12 december 2024) en in gesprek te gaan aan de hand van nieuwe stellingen. Bekijk daarvoor in ieder geval slides 8-9 (over de ambitie voor groene groei als stad) en slide 13 (radicale stellingen over vergroening) met speciale aandacht. 3 Sluiting Afsluiting sessie en vervolgafspraken 20250703-IO radicaal vergroenen en natuurinclusief

Parallelsessie Informatie en Ontmoeting 12 december 2024 Programma Bliekse Natuur Samenvattend verslag Aanwezigen Voorzitter: Griffie: Notulist:

de heer M. de Pagter mevrouw E. van Bekhoven mevrouw R. Leeuwenburgh Vendrig

Raadsleden/ fractieassistenten: Stadsbelang: Democraten Gorinchem: PvdA: VVD: ChristenUnie/SGP: Gorcum Actief: D66: CDA: SP:

de heer J. Klein mevrouw L. Pellikaan mevrouw E. de Munnik de heer N. van Santen de heer A. Krol de heer B. Bahlmann de heer R. Le Noble mevrouw S. de Lange ---

Portefeuillehouder: Ambtelijke ondersteuning:

de heer M. de Boer de heer Sjoerd-Dirk Fiaschi-Van der Est

Opening De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen hartelijk welkom. Programma Bliekse Natuur In de omgevingsvisie Gorinchem 2050 staat dat Gorinchem een groene, natuurinclusieve stad wordt. Programma Bliekse natuur moet duidelijk maken op welke manier dit gaat gebeuren. Het radicaal vergroenen van de stad is één van de sleutels om deze ambitie te bereiken. In de sessie informeert B&W de Raad over het programma, maar ook over radicaal vergroenen. B&W wil ook informatie ophalen bij de Raad over het radicaal vergroenen. Welk type en welke toename van groen is bijvoorbeeld gewenst? B&W informeert de Raad met een PowerPoint presentatie over het programma en radicaal vergroenen. De Raad wordt erna uitgenodigd om, over het radicaal vergroenen, te reageren op scenario’s, stellingen en beelden. Die staan op posters in de zaal. Met rode en groene stickers, post-its en tekeningen kunnen de raadsleden reageren. Bij elke poster staat een ambtenaar klaar om uitleg te geven over die beelden, stellingen en scenario’s. Wethouder De Boer leidt de bespreking in. Hij heeft Matthijs Schouten, bijzonder hoogleraar ecologie en filosofie horen zeggen: Wij zijn de natuur. Hij spraak over de grootste uitdaging waar de mensheid voor staat, het leven binnen de grenzen van onze planeet. Inmiddels hebben we al veel grenzen overschreden. Er is een groot verlies aan biodiversiteit.

Wij zijn belanghebbend om het ecosysteem op een goede manier in stand te houden. Natuur is essentieel voor ons als mens. Vanavond is een eerste moment om na te denken hoe we ons als stad op een nieuwe manier gaan verhouden tot de natuur om ons heen. Radicaal vergroenen. De heer Van der Est geeft vervolgens een presentatie (beschikbaar op iBabs). Waarom een pogramma Bliekse natuur. Omgevingsvisie Stad in balans daar hoort de natuur ook bij. Het is goed om hier verder vorm aan te geven. Er zijn ambities maar die zijn niet uitgewerkt in

Parallelsessie I&O Programma Bliekse Natuur, 12 december 2024

de omgevingsvisie. Die moeten verder duidelijk gemaakt worden. Het moet leiden tot omgevingsplanregels waardoor veel meer rekening gehouden wordt met de natuur dan tot nu toe gedaan is. Het programma is Bliekse natuur genoemd omdat bliek ook de naam is van een zoetwatervis. Hij schetst wat in de omgevingsvisie staat: uitwerking groene stad in 2050. Een betere kwaliteit van leven en meer groen. De stad wordt natuur inclusief, biodivers, klimaatbestendig en leefbaar, radicale vergroening van de binnenstad. Hoe gaan we nu radicaal vergroenen? Help me om dit verder vorm te geven. Wat weten we over de natuur tot nu toe? Waar zijn de kansen en bedreigingen. Wij weten nog maar weinig van het natuurleven. Het gaat om de biodiversiteit, de verscheidenheid aan soorten flora en fauna, diversiteit in gemeenschappen. De ontwikkeling van de soortenrijkdom gaat niet goed. Er is sprake van een dalende trend. Nederland loopt achter op de rest van de wereld. Er zijn veel natuurlijke landschappen in Gorinchem waar we niets aan hoeven te doen. Veel ecosystemen. Biodiversiteit is ook juist in de stad aanwezig. Varens op de muren, metselbijen in een nestkast, huismussen onder de dakpan en brugspinnen. Er zijn ook nieuwe voedselrelaties in de tuin. De basis voor biodiversiteit is variatie. De ruggengraat voor het programma wordt geschetst. De aard van het beestje is de basis.

Er zijn thema’s met negatieve impact en thema’s die zorgen voor behoud van biodiversiteit. Samen met burgers en ondernemers wordt bepaald hoe de natuur eruit komt te zien. Het is belangrijk de baten van de natuur te beschrijven en een communicatieplan natuur op te nemen in het programma. In het beleid moet rekening gehouden worden met invasieve exoten. Er is veel groen in de stad. We moeten beter weten wat de waarde hiervan is. We moeten het ook beter maken en bermen minder maaien. Natuur inclusief bouwen is nieuw. Helaas heeft minister Keijzer afgezien van het opnemen van vogelkastjes in de Omgevingswet. Door Bureau Waardenburg is een ideeënboek opgesteld voor natuur inclusief bouwen. Wethouder De Boer geeft een toelichting inzake het radicaal vergroenen en toont hier voorbeelden van. De uitwerking hiervan wordt op drie niveaus aangevlogen: vergroenen gaat over groen en blauw. Wat betekent radicaal: ook werken aan natuurontwikkeling. En besluiten ten koste waarvan er vergroend mag worden. Groen Gorinchem 2050 is het doel. Hoe ziet onze woon-, werk en leefomgeving er dan uit? Aan de wanden hangen verschillende posters waar straks in groepjes over gesproken kan worden. De voorzitter geeft eerst gelegenheid voor het stellen van vragen. Mevrouw De Lange noemt de invasieve exoten in relatie tot de bomen rooilijst en vraagt hierop een toelichting.

De heer Van der Est kent die lijst niet. Vaak is er wel onduidelijkheid of een boom echt een exoot is of een boom die zich exotisch kan gedragen. Hij moet de kaplijst bekijken. De heer Krol verwijst naar het plaatje met dieren die symbool staan voor een bepaalde biotoop en vraagt wat inhoudt waar we voor kiezen. De heer Van der Est zegt dat er een keuze gemaakt moet worden. Kiezen uit een set van soorten die symbool staan voor een stukje landschap. Er zijn voorbeeldsoorten en andere gaan daarin mee. We kunnen niet alles voor alle soorten doen. Maar we kunnen ze zoveel mogelijk een plekje geven. We gaan die soorten dan langdurig monitoren. Mevrouw De Lange zag een foto van een grutto. Waar zitten de weidevogels in de buurt van Gorinchem? Ook vraagt zij naar de plannen vanuit het IPO over de populatie van grauwe ganzen en meerkoeten. De heer Van der Est zegt dat de Provincie weidevogelgebieden heeft aangewezen ten noorden van het bedrijventerrein in Gorinchem Noord. De laatste grutto’s bevinden zich aan de randen van de stad. Ze hebben het erg moeilijk. Beheer van grauwe ganzen en meerkoeten is mogelijk onderdeel van de jacht. Faunabeheer van de Provincie regelt de wildstand maar hij weet niet hoe dat precies gaat. Misschien woerden meerkoeten ook als overlast gevend gezien.

Parallelsessie I&O Programma Bliekse Natuur, 12 december 2024

De heer Le Noble las in de krant dat een struinpad is gesnoeid. Hij vraagt of dit bekend is, in het beleid past of dat het een fout is geweest. Wethouder De Boer zegt dat dit niet de bedoeling is en hij heeft hierover contact opgenomen met Rijkswaterstaat. Vervolgens nodigt de voorzitter de aanwezigen uit voor een interactief gedeelte. IN drie groepen kan het gesprek gevoerd worden over stellingen en de vragen: wat is vergroenen, hoe vergroenen we radicaal en hoe groen is Gorinchem in 2050? De online sessie wordt afgesloten en de vergadering gaat interactief verder. Sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering.

Parallelsessie I&O Programma Bliekse Natuur, 12 december 2024

I&O 3 juli over Radicaal vergroenen

Radicaal vergroenen Een definitie:

Niet langer groen als sluitpost, maar als cruciale randvoorwaarde voor een gezonde leefomgeving. Door vol voor groen te gaan (omgevingsvisie) keren we het tij. Veranderend klimaat en ambitie voor een gezonde leefomgeving en leefbare stad vragen om drastische keuzes waarbij groen (en blauw) vaker vóór andere functies gaat. Met kleine stapjes worden we niet op tijd klimaat-proof.

21:30-21:45: toelichting door Sjoerd-Dirk Fiaschi 21:45-22:00: vragenrondje 22:00-22:20: ronde posters

Waarom een beleidskader radicaal groen?

Waarom een beleidskader? Uitwerking van:

• Radicale vergroening van de (binnen)stad. • De stad wordt natuurinclusief, biodivers klimaatbestendig en leefbaar.

• Betere kwaliteit van leven en meer groen. • Verbinding in de stad door groene aders. • Biodiversiteitscrisis. Na kaderstelling door de raad gebeurt de uitwerking via programma Bliekse natuur.

Radicaal vergroenen, wat is dat?

• • • • •

Definitie voor Gorinchem nodig. Hoeveel groen moet er zijn in 2050? Welke kwaliteit heeft ons groen nodig in 2050? Wat is de reikwijdte van radicale vergroening? Welke borging is voor radicale vergroening?

Wat betekent ‘radicaal vergroenen’ voor Gorinchem?

Hoe groen ziet Gorinchem er uit in 2050?

Wat is radicaal?

Bron resultaten “poll”: Wat is vergroenen?

I&O raad op 12 december Informatieavond 10 februari

Paarse lijn toont het resultaat van de “poll”.

Evenveel groen als nu (trend afname)

Meer groen dan nu

Meer groen dan nu

Kwaliteit hetzelfde (trend afname)

Focus op kwalitatief groen, meer groen is mooi meegenomen

Focus op èn meer groen èn meer kwaliteit

Stimuleren en waar mogelijk realiseren

Reguleren, realiseren en stimuleren

Reguleren, realiseren en stimuleren

Niet noodzakelijkerwijs meer vergroenen

Plekken vergroenen die Plekken vergroenen, ook vrijkomen, niet ten ten koste van andere koste van andere functies functies

Paarse hokjes tonen het resultaat van de “poll”.

Definitie van radicaal groen Omvat in elk geval:

• Alle onverharde oppervlakten, bedekt met vegetatie. Meer groen is nodig.

• Positieve bijdrage aan gezond leven, aan de biodiversiteit en aan klimaatbestendigheid.

Haarsekade

• Drie voorbeelden van gebieden die in potentie positief bijdragen, maar nu onvoldoende.

Korenbeurs (links 2008; rechts 2025)

Stadhuisplein voorzijde

Radicaal Groen Gorinchem 2050 Bevestiging dat voor radicale vergroening meer financieel budget nodig is. Bijvoorbeeld bij herinrichting van de straat of de vervanging van het riool. Behoud en verbeteren groenblauwe zones moet een belangrijk uitgangspunt worden bij nieuwbouw of herinrichting van straten. Gelijkwaardige afweging nodig tussen groen en andere functies. Inzet op multifunctionele oplossingen, zoals een groene parkeerplaats. Bomen verdienen betere bescherming, maar niet als monumentaal.

Fictionele vergroening parkeerplaats Bullekeslaan

Als we Gorinchem radicaal vergroenen dan … Blieks vergroenen in Gorinchem draagt bij aan een gezonde en toekomstbestendige stad. Meer biodiversiteit en recreatie, een verbeterde gezondheid en luchtkwaliteit en een klimaatbestendige omgeving zorgt voor een groter woonplezier. Tegelijkertijd heeft Gorinchem te maken met een verdichtingsopgave. Dit staat soms op gespannen voet met vergroenen.

1. …eisen we dat tuinen 50% onverhard zijn ten behoeve van waterberging en biodiversiteit.

2. …zorgen we bij (her)inrichtingen dat minimaal 40% van het plangebied groen/blauw wordt ingericht.

3. …komt er meer ruimte voor bomen op plekken van verharding om zo 30% schaduw door bomen in het centrum te realiseren.

Hoe gaan we hierin keuzes maken?

4. …moeten we miljoenen extra investeren om voldoende bomen aan te planten. Dit om zo de doelen voor klimaatadaptatie en biodiversiteit te behalen.

Paarse hokjes tonen het resultaat van de “poll”.

Paarse hokjes tonen het resultaat van de “poll”.

Radicaal Groen Gorinchem 2050 Ander groen dan wat we nu hebben wordt gewaardeerd. Hoge waardering voor meer groene (gevel)tuinen. Waardering voor meer bloemen op plekken met gazons en bodembedekkende heesters. Waardering voor meer variatie met bloemen, ruigte, struiken, lage en hoge bomen. Complexer beheer en onderhoud nodig EN omslag in denken (van strak en verzorgd naar bloemrijk, robuuster, maar wel gepast). Nieuwe “poll” uitgezet onder inwoners over gewenst groen.

Fictionele vergroening parkeerplaats Bullekeslaan

Reikwijdte Radicaal Groen Gorinchem

Nieuwbouw.

Bestaande bouw.

Gemeente realiserend en regulerend.

Gemeente samenwerkend en ondersteunend.

Overal van toepassing.

Overal van toepassing.

Zowel privaat als openbaar.

Zowel privaat als openbaar.

Al het groen en blauw telt mee.

Al het groen en blauw telt mee.

Borging in Omgevingsplan.

Enthousiasmeren (actieplan inwoners).

Gevraagde kaderstelling aan raad Inzet 3:30:300 regel. Minimaal 30% groen in plangebied (uitwerking per wijk). Geen afname van hoeveelheid groen in plangebied. Kwalitatieve bijdrage van het nieuwe groen: •

Gezonde leefomgeving.

•

Biodiversiteit.

•

Klimaatbestendigheid.

Instandhouding en versterking groenblauwe structuren en bomen.

Planning 9 oktober: I&O/B&A over beleidskader radicaal vergroenen 27 november: besluitvormende raadsvergadering over het beleidskader Q4 2025: Na besluitvorming kader opnemen in programma Bliekse natuur

Participatie 12 februari 2025: informatiebijeenkomst I programma Bliekse natuur Juni-juli: online poll over vergroening Q4 2025: informatiebijeenkomst II programma Bliekse natuur

Dank voor jullie aandacht!