846398 Rvs verordening maatschapelijke ondersteuning gemeente Gorinchem 2023.pdf

Raadsvoorstel: Z/23/747661/846398 Onderwerp: Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Gorinchem 2023

Datum: 4 april 2023 Portefeuillehouder: Eva Dansen B&A: 12april 2023 Raadsvergadering: 20 april 2023 Opsteller: Strik, Arie Geeft voorstel begrotingswijziging: Nee

Onderwerp: Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Gorinchem 2023 Voorstel: Wij stellen u voor: 1.1. De Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Gorinchem 2023 vast te stellen per 1 juni 2023 onder gelijktijdige intrekking van de Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Gorinchem 2020 1.2. De beoordeling van de eigen financiële mogelijkheden bij de maatwerkvoorziening Huishoudelijke Ondersteuning ten behoeve van het wachtlijstbeheer mogelijk te maken door wijziging van artikel 4.8; 1.3. Het begrip “arrangement” te laten vervallen in meerdere artikelen binnen de verordening en de toelichting op de verordening 1.4. Artikel 4.7 te wijzigen met aanvullende bepalingen voor woonvoorzieningen 1.5. Artikel 4.10 te wijzigen met aanvullende bepalingen voor sportvoorzieningen

Aanleiding: Stijging gebruik en uitgaven Huishoudelijke Ondersteuning De invoering van het abonnementstarief in 2019 heeft binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning (hierna Wmo) geleid tot een toename van het aantal gebruikers. Dit zien we met name terugkomen bij de maatwerkvoorziening Huishoudelijke Ondersteuning. Het aantal gebruikers is vanaf 2019 (het ingangsjaar van het abonnementstarief) met bijna 17% toegenomen. Met de toename van het aantal gebruikers zijn ook de uitgaven voor Huishoudelijke Ondersteuning toegenomen, vanaf 2019 met bijna 25%. Uit Landelijk onderzoek blijkt dat inwoners uit de hogere inkomensklassen een belangrijk aandeel hebben in de groei van het aantal cliënten. Wachtlijsten Afgelopen maanden hebben we verder gezien dat het voor aanbieders steeds moeilijker wordt om Huishoudelijke Ondersteuning te kunnen bieden. Dit heeft kortstondig geleid tot het ontstaan van wachtlijsten. In samenspraak met aanbieders hebben we beheersmaatregelen getroffen waardoor de meeste aanbieders inmiddels weer kunnen leveren. Op dit moment zijn er geen wachtlijsten, maar er is weinig ruimte tussen vraag en aanbod. Wetswijziging Wmo per 2025 Volgens planning van het rijk wordt met ingang van 2025 de Wmo aangepast, waardoor het weer mogelijk wordt om voor Huishoudelijke Ondersteuning een inkomensafhankelijke eigen bijdrage te innen.

Stadhuisplein 1 Postbus 108 4200AC Gorinchem

T 140183 F 0183-630540

E gemeente@gorinchem.nl I www.gorinchem.nl

Over het conceptwetsvoorstel heeft recentelijk een internetconsultatie plaatsgevonden. Het conceptwetsvoorstel geeft een eerste inzicht hoe de inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor Huishoudelijke Ondersteuning er uit zou kunnen gaan zien. Hoofdlijn is: inwoners met een inkomen van meer dan 185% van het sociaal minimum betalen straks een aanvullend bedrag boven op de minimum eigen bijdrage van € 19 per maand tot een maximum van € 255 per maand. Het is onzeker of de wetswijziging daadwerkelijk per 2025 wordt gerealiseerd. Eigen financiële mogelijkheden (zelfredzaamheid) als onderdeel eigen kracht De voorgaande context is voor ons aanleiding geweest een voorstel voor te bereiden om de Wmo verordening te wijzigen. De wijziging bestaat uit toevoeging van de eigen financiële mogelijkheden (zelfredzaamheid) als onderdeel van de eigen kracht bij de maatwerkvoorziening Huishoudelijke Ondersteuning. Uitwerking eigen financiële mogelijkheden in de Wmo uitvoering Naar aanleiding van de bespreking in de B&A sessie op 23 maart jl. hebben wij ons oorspronkelijk voorstel aangepast, gelet op de geuite bezwaren. We zien daarom af van een inkomenstoets bij de toegang tot huishoudelijke ondersteuning. In plaats daarvan is ons voorstel om een inkomenstoets te hanteren wanneer er sprake is van (dreiging van) wachtlijsten.

Dit maakt het mogelijk om bij het ontstaan van leveringsproblemen bij aanbieders voorrang te geven aan nieuwe cliënten met een lager inkomen wanneer het gaat om de levering van huishoudelijke ondersteuning. Cliënten met een hoger inkomen komen op de wachtlijst. Zodra er weer voldoende aanbod is krijgt deze groep alsnog huishoudelijke ondersteuning. Als norm voor een lager inkomen hanteren we ≤ 185% van het sociaal minimum. Dit percentage is in lijn met het conceptwetsvoorstel invoering inkomensafhankelijke eigen bijdrage. Kern van ons voorstel: • Wanneer er sprake is van (dreigende) leveringsproblemen en het ontstaan van wachtlijsten, starten we met wachtlijstbeheer. Hierbij hanteren we een inkomenstoets • Nieuwe aanvragers huishoudelijke ondersteuning met een inkomen ≤185% van het sociaal minimum hebben voorrang op de levering van huishoudelijke ondersteuning ten opzichte van inwoners met een inkomen > 185% • In de verordening wordt aan artikel 4.8 toegevoegd: “Bij de beoordeling van de eigen kracht en eigen mogelijkheden worden tevens de eigen financiële mogelijkheden (zelfredzaamheid) meegewogen.” Verder is de artikelsgewijze toelichting aangepast. Uitvoeringsaspecten: • Wachtlijstbeheer start in geval van (dreigende) wachtlijsten en de verwachting is dat deze langdurig zijn (langer dan 3 maanden).

Daarbij hanteren we als norm: wanneer tenminste 10 aanbieders op rood staan (in het stoplichtenmodel) en/of er minder dan 20 uren per week huishoudelijke ondersteuning beschikbaar is. Hiermee kunnen circa 10 cliënten worden ondersteund. • Wachtlijstbeheer stopt wanneer er een redelijke verwachting is dat aanbieders weer structureel kunnen leveren voor tenminste 3 maanden. Bovenstaande norm is de ondergrens. • Wachtlijstbeheer geldt alleen voor nieuwe meldingen/aanvragen huishoudelijke ondersteuning • Inwoners die geen inzicht geven in hun financiële situatie worden geacht een inkomen te hebben van > 185% van het sociaal minimum. • Wachtlijstbeheer vraagt continu aandacht van de uitvoeringsorganisatie • In het keukentafelgesprek is de financiële zelfredzaamheid standaard bespreekpunt. In dit gesprek wijzen onze zorgadviseurs met het oog op schaarste op de mogelijkheden van particuliere hulp. Dit kan een oplossing bieden wanneer de financiële situatie van de client dat toestaat. Ook zal worden gewezen op mogelijkheden van het persoonsgebonden budget.

Ons college stelt een beleidsregel op met het oog op rechtszekerheid voor de inwoners en als werkinstructie voor onze zorgadviseurs. Dit is een collegebevoegdheid, maar het lijkt ons goed om de beleidsregel met u te delen als bijlage bij dit voorstel. Hiermee geven we inzicht hoe de inkomenstoets bij het wachtlijstbeheer in de uitvoeringspraktijk werkt. Verdere wijzigingsvoorstellen Tekstuele aanpassingen We maken van de gelegenheid gebruik om enkele aanpassingen aan te brengen in de tekst van de verordening. Heel concreet stellen we u voor om het begrip “arrangement” weg te halen uit de tekst van de verordening. Dit begrip komt terug in meerdere artikelen en de toelichting. Aanvulling criteria voor woonvoorzieningen We stellen voor artikel 4.7 (aanvullende criteria voor woonvoorzieningen) te wijzigen door hierin aanvullend op te nemen dat: • Een voorziening langdurig noodzakelijk dient te zijn • Er geen aanspraak op een woonvoorziening kan worden gemaakt indien deze betrekking heeft op het treffen van voorzieningen aan hotels/pensions, trekkerswoonwagens, kloosters, tweede woningen, vakantiewoningen, recreatiewoningen, kamerverhuur en specifiek op gehandicapten en ouderen gerichte woongebouwen of voorzieningen die bij nieuwbouw of renovatie zonder noemenswaardige meerkosten meegenomen kunnen worden.

• De aanvraag voor een woonvoorziening wordt geweigerd indien deze betrekking heeft op voorzieningen in gemeenschappelijke ruimten anders dan automatische deuropeners, hellingbanen en extra trapleuningen. We stellen voor artikel 4.10 (aanvullende criteria voor rolstoelvoorzieningen) te wijzigen door hierin aanvullend op te nemen: • Een cliënt kan voor een sportrolstoel/sportvoorziening in aanmerking komen wanneer hij voornemens is hier langdurig gebruik van te maken en de sportbeoefening zonder deze voorziening onmogelijk is. • Een sportrolstoel/sportvoorziening wordt uitsluitend als persoonsgebonden budget verstrekt • Het college stelt nadere regels waarin de hoogte van het persoonsgebonden budget wordt bepaald. Beoogd effect: 1. 2. 3.

Huishoudelijke Ondersteuning blijft beschikbaar voor financieel kwetsbaardere inwoners Transparante regelgeving Een geactualiseerde en vastgestelde Verordening maatschappelijke Ondersteuning gemeente Gorinchem

Argumenten: 1.1. Vaststellen van een verordening is een bevoegdheid van de gemeenteraad Wijziging van de verordening wordt feitelijk vormgegeven door het vaststellen van een nieuwe verordening onder gelijktijdige intrekking van de bestaande verordening. 1.2.1. Het voorstel is juridisch houdbaar en leidt niet tot rechtsonzekerheid Alle inwoners houden toegang tot Huishoudelijke Ondersteuning. Niemand wordt uitgesloten van zijn wettelijk recht. 1.2.2 Inwoners met een inkomen > 185% worden geacht meer zelfredzaam/minder kwetsbaar te zijn Er ontstaat een verschil in aanspraak op snelheid van levering van Huishoudelijke Ondersteuning. Het verschil in aanspraak kan worden gemotiveerd vanuit meer/minder kwetsbaarheid.

1.2.3.

Er is een directe relatie tussen “het probleem” (schaarste) en de “oplossing” (langere wachtlijst voor hogere inkomens).

1.2.4.

De inkomenstoets bij wachtlijstbeheer kan ook na 2025 worden gehanteerd naast de inkomensafhankelijke eigen bijdrage De kans is reëel dat de komende jaren regelmatig sprake is van leveringsproblemen. 1.3. Wmo voorzieningen worden niet langer verstrekt als arrangement Het begrip “arrangement” stamt nog uit de tijd dat er sprake was van resultaatgerichte indicering en resultaatgerichte inkoopafspraken. Onder invloed van jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep is resultaatgericht indiceren niet langer toegestaan. Daarom hebben we ervoor gekozen om in onze inkoopafspraken voor zowel Huishoudelijke Ondersteuning als Begeleiding terug te gaan naar inspanningsgerichte financiering met afrekening op basis van daadwerkelijke geleverde uren (PxQ) en niet langer resultaatgericht. 1.4. Met de voorgestelde wijzigingen formuleren we een transparante norm bij de behandeling van aanvragen voor woonvoorzieningen Daarbij is er geen sprake van een beleidswijziging omdat deze norm nog steeds wordt gehanteerd in de Wmo uitvoeringspraktijk. Voor de herziening van de Wmo verordening in 2015 (decentralisaties) stonden deze bepalingen in de verordening. Deze zijn destijds komen te vervallen in het streven naar “niet meer regels dan noodzakelijk”. 1.5.

Met de voorgestelde wijzigingen formuleren we een transparante norm bij de behandeling van aanvragen voor sportvoorzieningen Daarbij is er geen sprake van een beleidswijziging omdat deze norm nog steeds wordt gehanteerd in de Wmo uitvoeringspraktijk. Voor de herziening van de Wmo verordening in 2015 (decentralisaties) stonden deze bepalingen in de verordening. Deze zijn destijds komen te vervallen in het streven naar “niet meer regels dan noodzakelijk”. Risico’s: 1.2.1. Hanteren van een inkomenstoets bij het wachtlijstbeheer leidt niet tot kostenbesparing Dit is ook niet het beoogd doel van het voorstel. 1.2.2. Hanteren van een inkomenstoets bij het wachtlijstbeheer heeft geen effect op vermindering vraag naar Huishoudelijke Ondersteuning Het voorstel geeft geen beperking van de vraag en zorgt dus niet voor vermindering van druk op aanbieders Financiën: Het voorstel heeft geen financiële gevolgen en leidt niet kostenbesparing. Het voorstel heeft wel impact op de uitvoeringsorganisatie. Het vraagt actief en tijdsintensief wachtlijstbeheer. Het opvragen en aanleveren van inkomensgegevens kan leiden tot vertraging bij de afhandeling van aanvragen. Participatie: Stichting Gorinchems Platform voor Gehandicaptenbeleid en de Wmo adviesgroep adviseerden positief ten aanzien van ons oorspronkelijk voornemen tot invoering van een inkomenstoets.

Onze gewijzigd voorstel hebben wij ter informatie aan de adviesorganen toegestuurd. Vanwege de strakke planning was er geen gelegenheid hen opnieuw om advies te vragen. Communicatie: 1. 2. 3.

De adviesorganen worden geïnformeerd over het raadsbesluit Voor de externe communicatie stellen we een persbericht op De informatie op de gemeentelijke website vraagt aanpassing

4. 5.

Brieven en beschikkingen richting aanvragers/cliënten behoeven zo nodig aanpassing De Verordening en Beleidsregels worden gepubliceerd op Overheid.nl en in het digitale gemeenteblad

Duurzaamheid: N.v.t. Vervolgproces: Na vaststelling van het raadsbesluit gaan we de implementatie verder voorbereiden met als beoogde ingangsdatum 1 juni 2023. Bijlagen: 1. 2.

Verordening maatschappelijke Ondersteuning Gemeente Gorinchem 2023 Beleidsregel beoordeling financiële zelfredzaamheid bij Wmo maatwerkvoorziening Huishoudelijke Ondersteuning 2023

Burgemeester en wethouders van Gorinchem, de secretaris, de burgemeester,

Raadsbesluit

De gemeenteraad van Gorinchem, Gelet op het raadsvoorstel van het college d.d. 4 april 2023 Gelet op de wettelijke bepalingen

Besluit: 1.1.

De Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Gorinchem 2023 vast te stellen per 1 juni 2023 onder gelijktijdige intrekking van de Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Gorinchem 2020

1.2.

De beoordeling van de eigen financiële mogelijkheden bij de maatwerkvoorziening Huishoudelijke Ondersteuning ten behoeve van het wachtlijstbeheer mogelijk te maken door wijziging van artikel 4.8;

1.3.

Het begrip “arrangement” te laten vervallen in meerdere artikelen binnen de verordening en de toelichting op de verordening

1.4.

Artikel 4.7 te wijzigen met aanvullende bepalingen voor woonvoorzieningen

1.5.

Artikel 4.10 te wijzigen met aanvullende bepalingen voor sportvoorzieningen

Aldus besloten in de raadsvergadering van 16 april 2023

Griffier,

Voorzitter,