8. Verkenning Windzoekgebied Avelingen_cultuurhistorie_landschap_20220923.pdf

Titel

Verkenning landschap

windenergie

Datum Auteur

23 september 2022 W.L. Verweij

Avelingen;

cultuurhistorie

en

Inleiding In opdracht van het team ‘Windenergie Avelingen’ voert Bosch & van Rijn een verkennende studie uit naar de technisch-ruimtelijk en financiële haalbaarheid van windenergie in het RES-zoekgebied Avelingen, zoals dat is begrensd in de RES 1.0 Alblasserwaard. Het team heeft de opdracht de haalbaarheid van windenergie in kaart te brengen en ter besluitvorming voor te leggen aan een stuurgroep van de betrokken overheden. De stuurgroep besluit op basis van de aan te leveren informatie of, en zo ja, hoe een volgende stap in het onderzoek naar de ontwikkeling van windenergie kan worden gezet. In een eventuele volgende stap moet een marktpartij (initiatiefnemer) worden geselecteerd en moet een ruimtelijk plan of besluit worden voorbereid waarbij invulling moet worden gegeven aan de m.e.r.(beoordelings)plicht. Figuur 1

Ligging van RES-zoekgebied Avelingen en het overgebleven zoekgebied na onderzoek stap 1.

In stap 1 van de ruimtelijke verkenning zijn de belemmeringen in en nabij het oorspronkelijk begrensde zoekgebied in kaart gebracht. Figuur 1 laat zowel het oorspronkelijke zoekgebied zien zoals dat in de RES was begrensd, als de begrenzing na stap 1. Binnen het RES-zoekgebied dat is overgebleven na onderzoeksstap 1 zijn drie mogelijke onderzoeksopstellingen met windturbines gemodelleerd. Als onderdeel van de ruimtelijke verkenning heeft Bosch & van Rijn geïnventariseerd of sprake is van een bescherming van landschappelijke en cultuurhistorische waarden die een rol spelen bij de toetsing van ruimtelijke ontwikkelingen in het onderzoeksgebied. Verkend is om welke regimes het gaat en op welke wijze toetsing van effecten ten tijde van de voorbereiding van een ruimtelijk plan of besluit voor de ontwikkeling van windenergie dient plaats te vinden.

Cultuurhistorie Nabij het gebied Avelingen is sprake van de bescherming van gebieden die deel uitmaken van militair en cultureel erfgoed de Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW), dat in 2021 door UNESCO is toegevoegd aan de zogeheten Werelderfgoedlijst. Aanwijzing van dit gebied als werelderfgoed onderstreept het belang van bescherming en behoud van dit erfgoed voor volgende generaties. Figuur 2

Begrenzing Nieuwe Hollandse Waterlinie (bron: cultuurhistorische atlas provincie Zuid-Holland)

Provincie Zuid-Holland ziet toe op de bescherming van kernwaarden van dit Unesco werelderfgoed. Alhoewel het gebied Avelingen geen deel uitmaakt van het beschermingsgebied kunnen mogelijk wel landschappelijke effecten optreden op de beleving van de NHW. Mogelijke effecten moeten door het bevoegd gezag worden beoordeeld bij de eventuele voorbereiding van een ruimtelijk plan of besluit over windenergie. In overleg met het Kwaliteitsteam NHW moet worden bepaald of de ontwikkeling van zodanige aard is dat een separatie Heritage Impact Assessment (HIA) moet worden opgesteld. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed moet als adviseur worden betrokken. Pagina 2 van 6

Naast effecten op de NHW kunnen effecten optreden op de beleving van het beschermd stadsgezicht van Gorinchem dat op grond van de Erfgoedwet is beschermd door het Rijk. Bij de voorbereiding van een ruimtelijk plan of besluit moet worden nagedaan of de ruimtelijke ontwikkeling afbreuk doet aan de cultuurhistorische waarde van het beschermd stadsgezicht. Figuur 3

Begrenzing beschermd stads- en dorpsgezicht Gorinchem en Woudrichem (bron: cultuurhistorische Atlas Provincie Zuid-Holland)

Landschap Windturbines kunnen een effect hebben op de beleving van het landschap. Het mogelijke effect van de drie onderzoeksvarianten op het landschap wordt inzichtelijk gemaakt met visualisaties. Deze fotovisualisaties worden gemaakt vanaf diverse plekken in de omgeving van het RES-zoekgebied Avelingen. Deze visualisaties worden verwerkt in een interactieve visualisatiekaart. In deze kaart kan je eenvoudig zien hoe de windturbines van de drie onderzoeksvarianten worden beleefd in het landschap. De kaart is gelijktijdig met de overige onderzoeken opgeleverd en wordt gedeeld op de website van de gemeente Gorinchem. Op de volgende pagina is een foto te zien vanaf fotopunt 13; stadsmuur/oude centrum Gorinchem.

Pagina 3 van 6

Figuur 4

Uitsnede uit de Interactieve visualisatiekaart windenergie Avelingen

Conclusie In de fase van de verkenning heeft vooronderzoek plaatsgevonden naar mogelijke effecten op landschap en cultuurhistorische waarden. Uit de verkenning blijkt dat het gebied Avelingen is gelegen buiten de zonering van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en het beschermd stadsgezicht. Omdat windturbines ook buiten deze zones van invloed kunnen zijn op erfgoedwaarden zal in een eventuele vervolgfase onderzoek moeten plaatsvinden naar de impact van windenergie. Op basis van de verkenning wordt geconcludeerd dat de ontwikkeling van windenergie niet op voorhand onhaalbaar is. Onderzoek naar de impact op kernwaarden van de NHW kan worden uitgevoerd in de vorm van een zogenaamde Heritage Impact Assessment (HIA). In een eventuele vervolgfase, bijvoorbeeld de m.e.r.-fase, moet worden bepaald of dit hulpmiddel Pagina 4 van 6

nodig is om de impact van een of meer opstellingen met windturbines inzichtelijk te maken. Impact van de ontwikkeling van windenergie op erfgoedwaarden kan in die fase samen met overige positieve en negatieve effecten worden afgewogen, ter voorbereiding op een ruimtelijk plan of besluit. ------(niet typen of selecteren voorbij deze lijn, tekst verwijderen voor verzending------

Pagina 5 van 6

Bosch & Van Rijn Franz-Lisztplantsoen 220 3533 JG Utrecht Tel:

030 - 677 64 66

Mail: info@boschenvanrijn.nl Web: www.boschenvanrijn.nl

© Bosch & Van Rijn 2022 Behoudens hetgeen met de opdrachtgever is overeengekomen, mag in dit rapport vervatte informatie niet aan derden worden bekendgemaakt. Bosch & Van Rijn BV is niet aansprakelijk voor schade door het gebruik van deze informatie.