230303 Presentatie I O 16 maart gemeente Gorinchem.pptx

Nieuw afval- en grondstoffenbeleid

Circulaire economie

Een trendbreuk is noodzakelijk

Benchmark 2022

Waardlanden

Klasse Cgemeenten

Restafval (kg/inw)

237

167

Beheerkosten

232

209

Score dienstverlening

304

266

Vergelijking met andere gemeenten (2021) Ten opzichte van referentiegemeenten: - Waardlanden heeft lage organisatiekosten. - Waardlanden heeft veel meer restafval dan andere gemeenten. Waardlanden heeft daardoor hoge verwerkingskosten en weinig inkomsten uit grondstoffen. - Gevolg: Waardlanden is iets duurder dan gemiddeld. - Nauwelijks inzet op cultuurverandering - Hoog serviceniveau Waardlanden haalt de VANG-doelen volstrekt niet, veel anderen wel. Ten opzichte van grote gemeenten, vooral in de Randstad, is er een veel positiever beeld. Zowel op afvalscheiding als op kosten.

Verandermogelijkheden Financiële prikkels

Service prikkels

Motivatie (Communicatie & Educatie)

Handhaving

Knelpunten (Analyserapport 2020) 1. Zonder aanvullend beleid haalt Waardlanden de landelijke doelstellingen niet 2. Veel grondstoffen in het restafval 3. Veel restafval (vervuiling) in de grondstoffen (met name pmd) 4. Hoge kosten als gevolg van afvaltoerisme vanuit buurgemeenten 5. Hoge kosten als gevolg van oneigenlijk bedrijfsaanbod 6. Weinig aandacht voor afvalpreventie 7. Veel kringloopgoederen belanden onterecht in de restafvalbak 8. Voorzieningenniveau milieustraten niet optimaal (Vianen, Leerdam) 9. Dienstverlening Nieuw-Lekkerland voor brengen grof huisraad niet optimaal 10.Inwoners ergeren zich aan bijplaatsingen bij verzamelcontainers

Wat is er besloten? (strategienota 2021) Doelen 2025 en toekomstbeeld Uitgangspunten Stappenplan: hoe gaan we de doelen bereiken? Maatregelen: Wat gaan we concreet veranderen/doen? Opmerking: Het plan gaat niet over de organisatie van Waardlanden

‘Samen voor een afvalvrije en schone gemeente’ Vol inzetten op duurzaam/ circulair afvalbeheer en kostenbeheersing Doelstelling - 100 kg restafval in 2025 (is nu 208 kg) - Kostenbeheersing Milieu- en kostendoelstelling gaan hand in hand, omdat restafval steeds zwaarder belast wordt door het Rijk

Hoe te bereiken? Stap 1

Stap 2

Stap 3

Afvalscheiding stimuleren - Scheiding makkelijker maken voor inwoners - Inzamelsysteem Vianen aanpassen aan rest WL

Afvaltoerisme tegengaan - Bedrijven en inwoners buurgemeenten buitensluiten - Voorzieningen ‘afsluiten’

Afvalscheiden financieel stimuleren - Invoering recycletarief (diftar)

Circulaire economie zichtbaar maken - Milieustraten nieuwe stijl ontwikkelen - Educatie en voorlichting

Stap 1: afvalscheiding stimuleren • Aanpassen inzamelsysteem Vianen • Extra ondergrondse glas-, papier en textielcontainers in buurten en wijken waar nodig • Invoering gft-inzameling bij de hoogbouw en centrumgebied • (Nog) vaker en beter communiceren over afvalpreventie en afvalscheiding • Controleren op juist scheidingsgedrag (pmd) • PMD-verzamelcontainers bij hoogbouw weghalen  invoering nascheiding PMD

Stap 2: afvaltoerisme tegengaan • Pasjessysteem op ondergrondse containers • Meten van de vulgraad ondergrondse containers • Minicontainers restafval (buitengebied) voorzien van chip • Pasjessysteem voor milieustraten (zelfde als voor ondergrondse containers) • Buurtgerichte aanpak bijplaatsingen • Communicatie

Stap 3: Afvalscheiden financieel stimuleren • Invoering variabel recycletarief voor restafval (diftar) • Ophalen grof afval tegen betaling, maar wel met kortere wachttijd • Tarieven op milieustraten voor grof restafval, puin, hout, grof tuinafval, gips en bitumen • Extra handhaving en opruimteams • Communicatie

Andere projecten 1. Ontwikkeling Milieustraat-nieuwe stijl • Kringloopplein Nieuw-Lekkerland geopend (jan 2021) • Ecopark Groot-Ammers geopend (okt 2021) 2. Intensivering inzet op cultuurverandering • Nieuwe impuls voor project Afvalvrije scholen • Milieucoaches in de steden en dorpen Gemeente: 3. Invoering ja/ja sticker voor het ontvangen van reclamedrukwerk

Communicatieplan Communicatie rond veranderingen • Inwonersbrieven • Nieuwberichten op website en sociale media • FAQ website en folder • Gemeentepagina Campagne Samen Afvalvrij Fase 1: Aandacht trekken (april – mei) Fase 2: Informeren/ leren (mei – juli) Fase 3: Op weg naar het recycletarief (okt – dec)

Handhavingsplan Wijze van handhaven • Bestuursrechtelijk in plaats van strafrechtelijk • ‘Boete’ kost 206,50 euro • Focus ligt op bijplaatsingen • Gecoördineerde inzet met inzamelroutes • Ook voorlichtende rol, samen met milieucoaches Fasering Fase 1: Toezichthouders werven (december – …) Fase 2: Toezichthouders inwerken (vanaf maart) Fase 3: Toezichthouders zichtbaar op straat (vanaf april) Fase 4: Beboeten (vanaf circa mei) Risico Gebrek aan medewerkers

Aanpassen organisatie Visie Van transportbedrijf naar circulaire dienstverlener. Tot 2022 alleen taken in eigen beheer in de uitvoering van inzameling en direct daaraan gerelateerde ondersteunende diensten, zoals planning en administratie. Maar geen communicatie, personeelszaken, handhaving, beleid, analyses. Focus op financiën. Daardoor geen sturing op milieuresultaat en geen investeringen in modernisering. Nu maken we een inhaalslag. Nu de focus op milieuresultaten binnen de financiële mogelijkheden.

Aanpassen organisatie Gevolgen • Ondersteunende functies in eigen beheer • Waardlanden verzorgt de hele keten, dus inclucief communicatie en handhaving • Modernisering bedrijfsprocessen nodig Deze processen lopen gelijk met uitvoering van het nieuwe beleid. Personeel • In 2022 en 2023 zijn veel nieuwe medewerkers aangenomen voor nieuwe taken. Helaas is arbeidsmarkt zeer moeilijk. • Veel taken zijn nieuw. Waardlanden is nu een pioniersorganisatie. • Investeren in de organisatie moet voorkomen dat ‘Waardlanden’ in de toekomst weer achterop raakt.

Waar staan we? Stap 1 Afvalscheiding stimuleren

ü In maart 2023 ronden we harmonisatie Vianen af. ü Grondstoffencontainers staan in Gorinchem

Stap 2 Afvaltoerisme tegengaan

ü ü ü ü

Stap 3 Afvalscheiden financieel stimuleren

ü ü ü ü

Minicontainers met chip buitengebied uitgezet Milieueducatie operationeel April Team Handhaving operationeel Afsluiten ondergrondse containers ü april Hardinxveld-Giessendam ü mei Gorinchem etc. ü Medio juni toegang via milieupas op de milieustraat Geheel 2023 testen systemen Juni betaalstromen op milieustraat Juni ophaaltarief voor grofvuil 1 januari 2024 recycletarief voor aanbieden restafval

Op naar de beheersfase

Verwachte risicomomenten - Gebruik chiplezers op de voertuigen - Storing in de leesapparatuur - Niet-werkende chips - Afsluiten van de ondergrondse containers - Niet-werkende passen - Afvaltoeristen die een gesloten container aantreffen - Storing aan de leesapparatuur - Betaalde grofvuil routes - Bijgeplaatste materialen blijven staan, inzet handhaving Bijzondere aandacht voor mensen die laaggeletterd of geen Nederlands spreken en daardoor de informatie niet hebben meegekregen. - Inzet milieucoaches, toezichthouders (ook adviserend), samenwerking verhuurders

Acties voor de raad

Voor zomervakantie • Vaststelling afvalstoffenverordening 2024 en vooraankondiging recycletarief November 2023 • Vaststellen afvalstoffenheffing (heffingsverordening)