210701 Verslag Parallelsessie I&O Veilig Thuis.docx

Parallelsessie Informatie en Ontmoeting, 1 juli 2021 Veilig Thuis Samenvattend verslag Aanwezigen Voorzitter: Raadsgriffie: Fracties: Portefeuillehouder: Gasten: Ambtelijk: Notulen:

de heer L. Onvlee mevrouw E. van Bekhoven Stadsbelang-Democraten Gorinchem-CDA-PvdA-SGP/ChristenUnie VVD-D66-SP-GroenLinks-Gorcum Actief- Fractie van Maaren de heer E. Kraaijeveld de heer B. de Haan (regionaal projectleider), de heer P. van Mourik (manager Veilig Thuis) mevrouw C. van Delzen notulistenbureau Leeuwenburgh-Vendrig

Opening De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen hartelijk welkom. Hij licht het programma voor deze sessie toe. Veilig Thuis Bij bespreking jaarplan van DGenJ 2021, is aan de raad toegezegd een presentatie aan te bieden over het dienst onderdeel Veilig Thuis (Regionaal Meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling 0-100). Veilig Thuis werkt vanuit de regionale visie van het programma Geweld Hoort Nergens Thuis en werkt samen met het lokale netwerk in gemeenten. In de presentatie die voor u voorbereid is, belicht het college voor u de samenwerking in de aanpak van Huiselijk Geweld en Kindermishandeling, vanuit de spilfunctie die VT hierin vervult. In de komende presentaties nemen wij u mee in deze aanpak regionaal en lokaal. Wethouder Kraaijeveld herinnert aan een fysieke sessie over DGenJ waarvan Veilig Thuis een onderdeel is. Vanuit de raad kwam de wens om over dit onderwerp te spreken. Vanwege corona is het nu pas mogelijk om dit onderwerp te behandelen. Een sessie over personen met verward gedrag volgt in het najaar. Hij wijst op het belang van een goede invulling geven aan Veilig Thuis en de relatie die dit heeft met Geweld Hoort Nergens Thuis (GHNT), de regionale aanpak. De heer De Haan, projectleider in Zuid-Holland-zuid van GHNT, verzorgt een presentatie. Het programma duurt ongeveer drie jaar en eindigt op 31 december van dit jaar.

Hij zal inzicht geven in de resultaten die tot nu toe zijn behaald. Hij wijst op de actielijnen die leidend zijn voor het opstellen van prioriteiten en de uitwerking van de acties. Uitgangspunt is de professional die rechtstreeks verbonden is met de cliënt. De professional moet in staat gesteld worden om huiselijk geweld en kindermishandeling adequaat te bestrijden en draagt zorg voor langdurig herstel. Hij wijst op de drie actielijnen waarmee gewerkt wordt. In het uitvoeringsplan zijn de diverse lijnen uitgelopen. De regiovisie is inmiddels opgesteld en geaccordeerd door alle colleges. De visie gefaseerde ketenzorg is leidend. Het wegnemen van stress en angst is het allerbelangrijkste, daarna volgt het opstellen van een veiligheidsplan, het borgen van de veiligheid, het opstellen van een integraal hulpverleningsplan en herstelgerichte acties. Hij gaat nader in op de ontwikkelthema’s en wijst op een continu scholingsplan dat zorgt voor de bevordering van de deskundigheid zodat instellingen goede acties kunnen inzetten. Het GHNT programma zorgt voor veel verbindingen in de regio. Hij wijst op de bestuurlijke aandacht en sturing voor de

Parallelsessie I&O Veilig Thuis, 1 juli 2021

onderwerpen rondom huiselijk geweld en kindermishandeling. Hij wijst in dit kader op de professionalisering die bij de politie die verdwijnt. Veel mensen stoppen in verband met pensionering en daarna is er weinig opvolging. Hij gaat nader in op de behaalde resultaten. Een evaluatie van het programma loopt via het ambtelijk overleg. Hierin wordt opgenomen wat er in het vervolg zal worden geregeld. Wat in gang is gezet loopt door in 2022. Het is nog onduidelijk of de projectleiders door kunnen gaan na de jaarwisseling. Hierover wordt een brief voorbereid aan het Ministerie en de VNG. De voorzitter biedt gelegenheid om vragen te stellen naar aanleiding van de presentatie. Mevrouw Versluis informeert waar zij de resultaten kan vinden om een beeld te kunnen krijgen bij de cijfers. De heer De Haan antwoordt dat er regelmatig een nieuwsbrief wordt opgesteld die hij graag onder de aandacht brengt bij de raad. In de landelijke impactmonitor zijn de regionale cijfers te zien. De duiding is echt voor Veilig Thuis. Zijn collega, de heer Pieter van Mourik, kan hier nader antwoord op geven. De heer Wientjes verzoekt om wat getallen te geven zodat hij een indruk krijgt over de reductie. De voorzitter geeft aan dat dit een mooi bruggetje is naar de volgende presentatie. De heer Van Mourik, manager Veilig Thuis, vervolgt de presentatie.

Veilig Thuis zet zich in om kinderen, volwassenen en ouderen in afhankelijkheidsrelaties te beschermen. Heel veel verschillende mensen melden zich (allochtoon, autochtoon, rijk, arm, met of zonder beperking, buren, familieleden). Veilig Thuis houdt zich bezig met de doelgroep van het ongeboren kind tot 100+. Afhankelijkheid wil zeggen een kind ten opzichte van een ouder, een man of vrouw ten opzichte van zijn of haar partner, een oudere ten opzichte van een mantelzorger of een verzorgend kind. Iedereen heeft recht op een veilig thuis. De regiovisie met het nieuwe handelingsprotocol is omarmd. Het werk sluit aan op de gefaseerde ketenzorg. Hij somt de disciplines die bij Veilig Thuis werken op. De grote thema’s zijn kindermishandeling, huiselijk geweld en ouderenmishandeling, maar ook bijzonder vormen van geweld (stalking, genitale verminking bij vrouwen, eergerelateerd geweld, vechtscheiding, huwelijksdwang, echtscheiding, seksueel misbruik).Hij geeft aan dat het intensief is als dergelijke casussen zich voordoen. Hij duidt de wegen om in contact te komen met Veilig Thuis (telefonisch, schriftelijk, per mail en chat). Door de aangescherpte Wet Meldcode komen meer meldingen binnen. Hij gaat nader in op de rollen van Veilig Thuis. Naast de wettelijke taken wordt een aantal extra taken gedaan voor de Regio.

Hij wijst in dit kader op de time-out mogelijkheid, als er sprake is van onveiligheid wordt de agressor een tijdelijk huisverbod opgelegd. Daarna wordt met hulpverlening gewerkt aan herstel. Bij MDA++ wordt op dit moment een toegevoegde waarde gezien. Mensen worden intensief begeleid, de keten kijkt over de eigen grenzen heen. Ongeveer 49% van de mensen die zich melden hebben te maken met een trauma. Geprobeerd wordt om de lokale velden te versterken, samenwerken, adviesgeven, ondersteunen en meedenken. In de impactmonitor kunnen de cijfers van de regio’s bekeken worden. De verschillen bij Veilig Thuis onderling hebben te maken met de inbedding in de regio en de taakstellingen. Hij gaat nader in de op de cijfers van 2019 en 2020. Advies en ondersteuning zijn afgenomen, het aantal meldingen is toegenomen, het aantal onderzoeken is afgenomen, het tijdelijk huisverbod is gelijk gebleven. Het aantal kindermishandelingen is relatief gezien gelijk gebleven. Het aantal meldingen van ouderen neemt toe. Hij schetst de doorlooptermijnen die duidelijk verband houden met het aantal meldingen. De toename van het aantal meldingen loopt niet synchroon met de capaciteit. Processen worden steeds geanalyseerd, wat kan er beter, gesprekken over wachtlijsten, de keten versterken. Hij is van mening dat er op dit moment geen risico’s gelopen worden, elke dag wordt elke

Parallelsessie I&O Veilig Thuis, 1 juli 2021

melding die binnenkomt gescreend op ernst en acuutheid. Als het vandaag opgepakt moet worden, gebeurt dat ook. De voorzitter biedt gelegenheid om vragen te stellen naar aanleiding van de presentatie. De heer Wientjes is ook benieuwd naar de inschatting wat er buiten de cijfers aan de gang is omdat niet alles gemeld wordt. Hij vraagt voorts naar het plan voor de toekomst om zaken verder te verbeteren. Hij informeert hoe er met de wachtlijst omgegaan wordt, hoe er met multiproblem situaties omgegaan wordt en aan preventie wordt gewerkt. Als kinderen vroeg geholpen worden, wordt voorkomen dat zij later in grotere problemen komen. Hij vraagt of dit ook in het programma is opgenomen. Hij is benieuwd naar de feedback van professionals. Met betrekking tot de doorlooptijden vraagt hij of er genoeg personeel is en vanuit welk budget dit betaald wordt. De heer Van Mourik antwoordt dat er steeds gewerkt wordt aan verbeteringen. De capaciteit voor dit jaar; bij veilig opgroeien en MDA++ is een stukje multiproblem problematiek opgenomen. Getracht wordt om herhalende meldingen te voorkomen, maar dit vraagt om een intensieve aanpak. Er wordt samengewerkt met de keten vanwege de wachtlijsten met zorgvuldige (warme) overdrachten. Vanuit het programma GHNT wordt geprobeerd meer focus aan te brengen, therapeuten worden opgeleid zodat hier ook een vervolg aan gegeven kan worden.

Mevrouw Versluis refereert aan het toegenomen aantal meldingen met betrekking tot kindermishandeling en informeert of geduid kan worden waar deze vandaan komen. Zij vraagt voorts of er een beperkende factor is vanuit het onderwijs, bijvoorbeeld dat er niet gemeld wordt omdat dit ook verplicht aan de ouders gemeld moeten worden. De heer Van Mourik antwoordt dat dit zeker een drempel kan zijn, maar geprobeerd wordt om vanuit de stappen van de meldcode mee te denken. Hoe kan het gesprek met ouders aangegaan worden. Als dit in een vroeg stadium besproken kan worden, is dat makkelijker dan wanneer er acuut iets aan de hand is. De meldcode met de stappen wordt gevolgd en daarbij wordt begeleiding geboden. De wijkteams zijn aangesloten bij de scholen waardoor via de vrijwillige hulpverlening al stappen gezet kunnen worden zonder dat het verder escaleert. In een vroeg stadium met de juiste mensen in gesprek gaan. Het aantal meldingen van kindermishandeling is redelijk stabiel gebleven. De grootste melder is de politie (70%) waardoor het lastig is om de precieze melder te duiden. Mevrouw Stevens kan zich voorstellen dat er door corona meer problemen ontstaan, mensen zitten meer thuis waardoor er wellicht minder controle is vanuit de scholen. Zij informeert naar het tekort aan menskracht om zaken op te kunnen pakken.

Afsluitend vraagt zij hoe bepaald worden dat zaken die in eerste instantie niet urgent lijken gaan sluimeren en op een later moment escaleren. De heer Van Mourik antwoordt dat een toename door corona niet daadwerkelijk te verklaren is vanuit de cijfers. Vanaf de zomer van vorig jaar loopt er een onderzoek naar het verband van corona en Veilig Thuis. De resultaten van dit onderzoek zullen mogelijk verbanden aantonen. Verwacht werd dat het aantal meldingen zou dalen, maar in 2020 was sprake van een stabiele groei wat het onverklaarbaar maakt. Voorkomen dat meldingen sluimeren; de lijst van meldingen worden elke dag gecontroleerd, als er toch iets gebeurt, wordt dit gelijk opgepakt. Mensen met ervaring en deskundigheid schatten spoed en crisis in. Mevrouw Stevens begrijpt dat een groep mensen langer moet wachten omdat deze niet urgent is en vraagt of deze mensen dagelijks gecontroleerd worden. De heer Van Mourik herhaalt dat elke melding dagelijks gecontroleerd wordt. De wettelijke termijn van vijf dagen wordt zo veel mogelijk behaald, maar er is altijd een aantal uitschieters, bijvoorbeeld omdat er meer informatie nodig is. Over het algemeen is elke

Parallelsessie I&O Veilig Thuis, 1 juli 2021

casus binnen twee weken beoordeeld en in proces gezet. Ieder jaar wordt een inschatting gemaakt aan de hand van de groei van het aantal aanvragen vanuit de regio. Door corona zijn veel zaken onduidelijk, het zou kunnen dat wanneer straks alle maatregelen vervallen zijn dat er zaken van achter de voordeur naar voren komen. De gemeenten worden hier zo goed mogelijk in meegenomen. De heer Van der Meijden begrijpt dat door het toenemen van het aantal meldingen vanaf 2018 de termijnen onder druk komen. In 2020 zijn niet veel stijgingen ten opzichte van 2019 waargenomen. Hij verzoekt te verduidelijken waarom er een afname in termijnen is. De heer Van Mourik antwoordt dat hij nu met name de cijfers van Gorinchem heeft getoond, in totaliteit zijn er 4003 meldingen ontvangen in het afgelopen jaar. Een stabilisatie heeft zich tot op heden niet voorgedaan. Het Rijk dacht dat door de herziening van het handelingsprotocol de groei minder zou zijn, maar dit is niet gebleken en daarna is een aanpassing gekomen. Gemeenten ontvangen regelmatig cijfers zodat zij kunnen zien wat er gebeurt. Er zijn inhoudelijke redenen waarom er een stijging is sinds 2018. Mevrouw Van Delzen vervolgt de presentatie en gaat nader in op de lokale verbindingen. Er wordt lokaal gewerkt aan de samenwerkingsafspraken tussen Veilig Thuis en het Sociaal Team 0-100.

De toeleiding en consultatiefuncties worden verder versterkt. Zij wijst op een verschuiving van een aantal afhandelingen van meldingen naar het lokale. Gekeken wordt op welke onderdelen er uitbreiding nodig is op competenties en expertises zodat nog meer aanvragen afgehandeld kunnen worden. Veilig Thuis, het Sociaal Team 0-100 en de lokale ketens partners worden lokaal aan elkaar verbonden. Bij Veilig opgroeien is teamwerk + wordt gezocht naar oplossingen voor de multiproblem situaties. Ook de expertise van de volwassenen GGZ wordt gekoppeld. Waar problematiek van kinderen speelt, is vaak ook verborgen problematiek bij de ouders. Lokaal wordt aandacht gegeven aan enkele componenten die regionaal aangeboden worden (signalering ouderenmishandeling, voorlichting en ondersteuning bij de toepassing van de meldcode). Scholen ondersteunen via het project zichtbare schakels. Elke school heeft een vaste contactpersoon. De meldcode is verankerd in het inkoopkader Sociaal Domein. Monitoren met aanbieders. Netwerkverbindingen met onderwijs, huisartsen, zorgaanbieders, wooncorporaties, welzijn en sportinstellingen. Er is actief deelgenomen aan de meldcode tour. Deelnemers uit Gorinchem waren daarbij ruimschoots aanwezig.

In de komende periode wordt gezorgd voor een convenant met zorgaanbieders over het voorkomen van ouderenmishandeling en een alliantie ter voorkoming van financiële uitbuiging van ouderen en publiekscampagnes waarbij ingezet wordt op een tentoonstelling voor langere tijd in de buitenruimte van Gorinchem. Zij wijst op Orange The World (een campagne om geweld tegen vrouwen te stoppen) waar ook dit jaar specifiek op ingezet wordt. De voorzitter biedt gelegenheid om vragen te stellen naar aanleiding van de presentatie. De heer Van der Lee wijst op een artikel in het AD dat kinderen door corona de dupe zijn geworden van seksuele uitbuiting. In de berichtgeving aan de raad wordt aangegeven dat er contacten via scholen worden gelegd. De Sociale Teams hebben een aandeel bij dit punt van aandacht. Het is niet duidelijk of deze aanpak ook doeltreffend is als de scholen gesloten zijn. Kinderen weten niet altijd de juiste weg te vinden. Hij vraagt of aangegeven kan worden dat dit in Gorinchem niet plaatsvindt. Mevrouw Van Delzen antwoordt dat er in de coronaperiode nauw is samengewerkt met scholen en het Sociaal Team om te kijken of er aandachtgezinnen en aandachtsituaties waren. In deze situaties zijn afspraken gemaakt waardoor deze kinderen toch naar school konden komen. De heer Van Mourik vult aan dat seksueel misbruik een moeilijk en complex probleem is, ook los van corona.

Via de landelijke chat die bestaat vanaf mei 2020 is een doelgroep van

Parallelsessie I&O Veilig Thuis, 1 juli 2021

jeugdigen naar voren gekomen. Als er vroegtijdig gemeld wordt, kan er eerder toewijzing naar hulp plaatsvinden. In samenwerking met de politie jeugd en zeden is het mogelijk om afspraken te maken over eventuele vervolghulp. Scholen proberen contact te houden met alle leerlingen om te kunnen beoordelen of het goed gaat met hen. De heer Van der Meijden wijst op schriftelijke vragen die zijn fractie in maart heeft gesteld met betrekking tot dit onderwerp. De wethouder heeft destijds toegezegd om een aantal aanbevelingen vanuit het toezicht Sociaal Domein voor te leggen aan de partners. Hij informeert wat dit heeft opgeleverd. Deze beantwoording mag ook schriftelijk gedaan worden. Hij hoort graag van de wethouder hoeveel sturing er aangebracht kan worden in dit beleid. Voorts informeert hij of er iets gedaan kan worden in het geval er extra budget komt vanuit de gemeente. Hij heeft het aantal meldingen van kindermishandeling vergeleken met het landelijk gemiddelde. Hij ziet dat er ongeveer 70% meer meldingen zijn en hoort graag hoe de wethouder dit beoordeelt. Hij leest veel over het convenant en de lokale alliantie voor ouderenmishandeling. Het aantal meldingen in Gorinchem hiervoor was 4. Het aantal meldingen van kindermishandeling bedraagt meer dan 240. Hij vraagt of de juiste prioriteiten worden gelegd.

De heer Van Mourik antwoordt dat Veilig opgroeien is teamwerk de eerste stap is om meer samen te doen met de wijkteams. In de regio wordt intensief samengewerkt. Vaak is er sprake van een warme overdracht. De voorwaarden die worden gesteld worden besproken zodat er aan een verbetering gewerkt kan worden. Dit wordt gemiddeld anderhalf jaar lang gecontroleerd om te voorkomen dat zaken na overdracht stil komen te liggen waardoor er niets verandert. Als er een nieuw onderzoek wordt gedaan, moet zichtbaar worden dat deze problemen niet meer aan de orde zijn. Elke zaak die gemeld wordt, moet opgepakt worden of het nu kindermishandeling of ouderenmishandeling betreft. Kindermishandeling krijgt meer aandacht waardoor verwacht wordt dat het meer gemeen goed is. Ouderen en volwassenen worden niet teruggezien in de cijfers en dit baart zorgen, wellicht dat veel zaken achter de voordeur blijven. Er wordt ingezet op het voorkomen van escalatie. De keten probeert te voorkomen dat er een nieuwe melding komt vooruitlopend op de verandering in de landelijke beweging die verondersteld wordt door de gezins- en jeugdketen. De cijfers binnen de regio zijn wel vergelijkbaar. De heer Wientjes ziet goede ontwikkelingen. Kindermishandeling moet de wereld uit. De focus op kinderen is één ding, maar het gezin en de omgeving zijn integraal hieraan.

Hij vraagt hoe de wethouder hier vanuit zijn politieke rol mee omgaat. Hij vraagt voorts wat de volgende stappen zijn en welke budget hiervoor nodig is. Hij roept op te luisteren naar de professionals en vraagt of de wethouder dit van plan is. Wethouder Kraaijeveld heeft met veel interesse naar de drie presentaties geluisterd. Hij heeft ook naar het veld geluisterd. Veilig opgroeien kwam vanuit het Sociaal Team waar vaak vechtscheidingen gezien werden. De positieven effecten werden gezien nadat de pilot naar Gorinchem (samen met Zwijndrecht en Dordrecht) werd getrokken. Omdat gezien wordt dat dit werkt, is dit een inspiratie voor de andere Zuid-Hollandse gemeenten. De omgeving rondom een kind heeft een signaleringsrol, maar in de praktijk is dit moeilijk één op één te vertalen. Op het moment dat iets geconstateerd is, wordt vaak gehoord dat mensen daar hun gedachten of een onderbuikgevoel bij hadden. Het is zaak om eerder een niet pluis gevoel te hebben en daar op een goede manier op door te vragen zodat een grote geweldspiraal hopelijk voorkomen wordt. Dit zit ook in de MDA++ aanpak. 30 professionals willen de keten nog meer sluitend maken en doorbraken realiseren in gezinnen waar geweldspiralen plaatsvinden. Voorkomen dat een kind dat op komst is ook zo’n toekomst tegemoet gaat.

Vanuit Veilig Opgroeien wordt geprobeerd om veel meer dingen samen te brengen zodat de versnippering zo veel mogelijk wordt voorkomen in het belang van het gezin, er slagen gemaakt kunnen worden en kordaat geacteerd kan worden als dat nodig is. De vraag van de heer Van der Meijden wordt schriftelijk beantwoord. Het aantal meldingen in Gorinchem wordt positief geduid omdat er wordt gemeld vanuit de politie, het Sociaal

Parallelsessie I&O Veilig Thuis, 1 juli 2021

Team en de professionals wat aangeeft dat er steeds minder handelingsverlegenheid is om melding te doen en vertrouwen is in de keten die hier achter zit. Sluiting De voorzitter bedankt de voor de presentaties en het beantwoorden van de vragen en de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering.

Parallelsessie I&O Veilig Thuis, 1 juli 2021