210701 Verslag Parallelsessie I&O Arbeidsmigranten.docx

Parallelsessie Informatie en Ontmoeting, 1 juli 2021 Arbeidsmigranten Samenvattend verslag Aanwezigen Voorzitter: Raadsgriffie: Fracties: Portefeuillehouder: Ambtelijk: Notulen:

mevrouw A. Mager de heer B. Wijnsouw Stadsbelang-Democraten Gorinchem-CDA-PvdA-SGP/ChristenUnie VVD-D66-SP-GroenLinks-Gorcum Actief- Fractie van Maaren de heer R. van Doesburg mevrouw A. Knaken en de heer P. van de Werff notulistenbureau Leeuwenburgh-Vendrig

Opening De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen hartelijk welkom. Zij licht het programma voor deze sessie toe. Arbeidsmigranten Op 18 maart 2021 is het onderwerp huisvesting arbeidsmigranten in deze I&O-sessie voor het eerst met u besproken. De behandeling van dit thema is te kort gebleken om alle aspecten goed te kunnen behandelen. Op verzoek van de agendacommissie is een tweede I&O gepland. U heeft voorafgaand aan deze I&O-sessie een memo ontvangen in iBabs over de huisvesting van arbeidsmigranten. Het college vraagt aan u of en hoe u de kaders die in de memo staan verder uitgewerkt wilt hebben. We starten met de presentatie over de memo. Wethouder Van Doesburg geeft een korte toelichting. Hij verwijst naar het rapport van Emile Roemer en zegt dat de gemeente in dit kader een rol heeft. Het woonrecht van deze doelgroep is wel gewaarborgd in de gemeente maar er is niet altijd grip op de huisvesting van arbeidsmigranten. Er zijn kaders nodig om op te sturen en daar wordt een voorzet voor gedaan. De heer Van de Werff geeft een presentatie (beschikbaar op iBabs). Hij blikt terug op de eerste I&O-sessie op 18 maart. Er is goede huisvesting van arbeidsmigranten gewenst. Er is slecht zicht op aantallen. Er zou ook met de arbeidsmigranten zelf over gesproken moeten worden. De probleemschets wordt toegelicht.

Een landelijk probleem is dat de registratie van arbeidsmigranten niet op orde is. Er komen landelijke voorstellen voor maar die zijn nog niet gereed. Woningen worden verkamerd of gesplitst en in de binnenstad is al sprake van parkeerdruk en mobiliteitsdruk. De leefbaarheid komt onder druk te staan. Regionale afstemming is belangrijk om de kans op het waterbedeffect te voorkomen. Verwezen wordt naar het rapport van Emile Roemer over dit onderwerp. De gemeente moet leefbare en kwalitatief goede huisvesting mogelijk maken en afspraken maken over toezicht en beheer. De meeste bestemmingsplannen staan meerdere huishoudens in een woning niet toe. Voorgesteld wordt om in bestemmingsplannen kaders op te nemen om hiervan af te wijken indien gewenst. De uitgangspunten voor beleid worden toegelicht met betrekking tot huisvesting in reguliere woningen en in een grootschalige voorziening. Na de I&O zal een dialoog met stakeholders georganiseerd worden, een B&A-sessie vindt in het najaar plaats en voor het eind van het jaar is besluitvorming voorzien. De voorzitter bedankt voor de presentatie geeft gelegenheid voor het stellen van vragen. De heer Van der Meijden merkt op dat gesproken wordt over het verkameren van woningen waardoor druk op de woningmarkt ontstaat. Hij vraagt hierop een toelichting. Wat wordt

Parallelsessie I&O Arbeidsmigranten, 1 juli 2021

bedoeld met de gevolgen voor de leefbaarheid hierbij? Hij schrok van de memo van het college en vraagt zich af of voldaan wordt aan de eisen van veiligheid en menswaardig bestaan. Doet zich in de gemeente een probleem op dit gebied voor? Gesproken wordt ook over de leefbaarheid van inwoners, maar de arbeidsmigranten zijn zelf toch ook inwoners. Hoe verhoudt het transformeren van niet woongebouwen zich tot de integratiedoeleinden en de afstand tot voorzieningen. Er is niet gekozen voor een gemeenschappelijk beleid met andere gemeenten; hoe is dan het waterbedeffect te voorkomen? De heer Van de Werff licht toe dat door het verkameren van woningen de woningen niet meer beschikbaar zijn voor reguliere woningzoekenden. Het zijn zeker wel mensen die recht hebben op een woning, maar als er te veel mensen in een woning wonen neemt de leefbaarheid af, bijvoorbeeld doordat er meer auto’s en verkeersbewegingen in de wijk zijn. Overigens is er dikwijls geen sprake van een intentie om te integreren. Wethouder Van Doesburg gaat in op de vraag inzake de veiligheid. Het is algemeen bekend dat er veel malafide uitzendorganisaties aan het werk zijn en dat mensen in slechte ruimtes worden gehuisvest. De gemeente heeft die niet allemaal in beeld, maar er is wel in dit kader een handhavingsactie geweest in de stad.

Arbeidsmigranten zijn natuurlijk ook inwoners; soms leveren ze ook overlast voor elkaar. Over de regio zegt de wethouder dat er wel afspraken gemaakt kunnen worden, ook als er geen gezamenlijk beleid wordt vastgesteld. Alle gemeenten willen bijvoorbeeld de mobiliteit beperken. Er worden afspraken gemaakt om het waterbedeffect te vermijden. Veelal gaat het om short stay en komen mensen alleen om te werken en vertrekken daarna weer. Het doel is niet direct integratie maar wel zorgen voor goede huisvesting. Mevrouw Dansen maakt zich zorgen. Zij kan zich voorstellen dat het niet wenselijk is dat woningen verkamerd worden. Maar grootschalige voorzieningen doen haar denken aan een azc of een kostschool. Zij is benieuwd waar de opstellers van het memo dat denken te laten plaatsvinden. Wethouder Van Doesburg antwoordt dat eerst de definitie van grootschalig in dit kader vastgesteld moet worden en dat vervolgens gekeken kan worden naar locaties die een dergelijke voorziening aan kunnen. Hij noemt transformatie van kantoren op bedrijventerreinen als mogelijkheden. In andere gemeenten zijn daar ook goede voorbeelden van te vinden zoals in Waalwijk. Er zal in Gorinchem goed gezocht moeten worden naar een locatie met inachtneming van allerlei waarborgen. De heer Bil heeft in de vorige sessie gevraagd of er met de arbeidsmigranten zelf gesproken wordt; hij vraagt naar de voortgang.

Een grootschalig voorziening lijkt een uitdaging. De heer Van der Werff merkt op dat in de vorige sessie goed is geluisterd; het is zeker de bedoeling in gesprek te gaan met stakeholders en arbeidsmigranten. De bedoeling is om in bestemmingsplannen de mogelijkheid op te nemen om arbeidsmigranten te huisvesten in bestaande woningen maar om te voorkomen dat onbeperkt woningen gesplitst en verkamerd worden. De nieuwe regeling zal uiteraard aan de raad voorgelegd worden. Wethouder Van Doesburg licht toe dat de gemeente in de binnenstad geen verkamerde woningen wil. Deze worden een beleggingsobject en dat is niet wenselijk. De heer Houtepen merkt op dat cijfermatig inzicht de basis moet zijn maar de registratie is niet op orde. Hoe kunnen we het probleem oplossen waarvan we de omvang niet kennen? Hij noemt ook de seizoensarbeiders. Hoe kan vastgesteld worden hoe groot een grootschalige faciliteit moet zijn. Hij geeft aan dat de rijksoverheid € 50 mln. beschikbaar heeft gesteld voor 2020 en 2021 voor kwetsbare groepen. Hij vraagt of de gemeente hiervoor projecten heeft ingediend.

Parallelsessie I&O Arbeidsmigranten, 1 juli 2021

De heer Van der Werff licht toe dat een regionaal onderzoek plaatsvindt naar flexwonen, maar de cijfers kunnen verschillen. In 2018 waren er 1270 arbeidsmigranten in Gorinchem en dat aantal zou jaarlijks toenemen. Er is ook sprake van een stijging van het aantal arbeidsmigranten uit midden- en oost-Europa. Er worden ook aanvragen ingediend voor het verkameren van panden. Wethouder Van Doesburg zegt dat als het beleid is vastgesteld er zeker aanvragen zullen worden ingediend om een beroep te doen op de rijksmiddelen. Mevrouw Molengraaf vindt dit een betere sessie dan de vorige. Het is heel informatief. De vorige keer is aandacht gevraagd voor de verantwoordelijkheid van de bedrijven die mensen hiernaartoe halen. Zij vraagt met die bedrijven in overleg te gaan. Ze begrijpt de keus voor een grootschalige faciliteit maar verwacht hierbij wel weerstand zoals bij het huisvesten van asielzoekers of statushouders. Naar aanleiding van het voorbeeld van Waalwijk zegt zij dat daar sprake is van een andere schaal. Onder verwijzing naar de sessie over de Gildenwijk vraagt zij aandacht te besteden aan de kwetsbaarheid van de wijk als daar een grootschalige faciliteit gerealiseerd wordt. Wethouder Van Doesburg antwoordt dat zeker met de bedrijven in overleg gegaan wordt, maar zij moeten wel bereid zijn om mee te werken. De vergelijking met Waalwijk gaat inderdaad maar ten dele op.

Overigens is het Polenhotel daar ook maar een deel van de oplossing. Er zal zeker gekeken worden naar de kwetsbaarheid van de omgeving als een locatie voor een grootschalige faciliteit gezocht wordt. Mevrouw Van Oversteeg bedankt voor de uiteenzetting. Het lijkt nu een soort of-of; verkamering is niet wenselijk en gekeken wordt naar een grootschalige voorziening. Daar zal wel het nimby-effect bij optreden maar het gaat om werknemers die recht hebben op een nette woonplek. De shortstay maakt het wel lastig. Wellicht is er een mogelijkheid voor een combinatie met andere doelgroepen. Zij vraagt om goed na te gaan wat voor arbeidsmigranten er in Gorinchem gehuisvest moeten worden en wat dit betekent voor hun woonwensen. Via de werkgevers kan daar een beeld van gevormd worden. Wethouder Van Doesburg zegt dat hij goede gedachten heeft gehoord; hij noemt de mengvorm met andere doelgroepen. Er zijn in andere gemeenten ook pilots mee gedaan. Er moet onderscheid gemaakt worden tussen long-, mid- en shortstay en daarnaast is er nog een categorie werknemers die ook een gezin vormen. Zij kunnen wel in reguliere woningen gehuisvest worden. Een en ander zal zo scherp mogelijk geformuleerd moeten worden en het perspectief van de bedrijven zal hier ook in meegenomen moeten worden. In de chat melden de heren Bil en Bahlman dat zij zich aansluiten bij de inbreng van mevrouw Van Oversteeg.

De heer Maslic vindt het een goed begin en is enthousiast over de aanpak tot nu toe. Het is een complex vraagstuk en integrale aanpak is nodig. Veel aandacht wordt besteed aan effecten van huisvesting op andere beleidsterreinen. Hij moedigt het college aan om deze zorgvuldige aanpak voort te zetten. Hij wijst tot slot op de Europese regelgeving die hier een rol bij speelt. Wethouder Van Doesburg bevestigt dat het Europees recht in dit kader relevant is. Veel arbeidsmigranten zijn ingezetenen van de Europese Unie en dan is het EVRM en andere regelingen van kracht. Er zijn veel rechten waarmee rekening gehouden moet worden. Dat is onderdeel van het beleid. De heer Van Willigen vindt dat het een plicht is om mensen een fatsoenlijke woonplek aan te bieden. Verkameren klinkt niet goed. In hoeverre kan op een later moment het beleid nog gecorrigeerd worden? Kan aangegeven worden wat grootschalig is in dit kader? Nu is de aanname dat mensen niet langer in Nederland willen blijven wonen. In de jaren 60

Parallelsessie I&O Arbeidsmigranten, 1 juli 2021

gingen men daar ook vanuit, maar toen bleven ze toch hier wonen. Tot slot vraagt hij of men in gesprek is met de doelgroep en wat daarvan het resultaat is. De heer Van de Graaff zegt dat als nu panden legaal gesplitst zijn, daar niets aan gedaan kan worden. Bestemmingsplannen zullen aangepast worden zodat er ook gehandhaafd kan worden. Met betrekking tot grootschaligheid zegt wethouder Van Doesburg dat hij denkt aan 150 mensen maar dat moet in samenspraak bepaald worden. De locatie is in dit kader mede bepalend. Hij denkt daarbij aan de randen van de stad en niet aan vestiging in woonwijken. Wat betreft het in Nederland blijven wonen zegt hij dat de aard van de shortstay afwijkt van de situatie in de jaren 60. In de landen van herkomst zijn de omstandigheden vaak ook goed waardoor werknemers zich zonder hun gezin tijdelijk hier vestigen. Mevrouw Molengraaf zegt dat de wethouder zojuist sprak over werknemers die een gezin vormen. Dat lijkt tegenstrijdig. Wethouder Van Doesburg zegt dat dit zeker paradoxaal is. De groep die ervoor kiest om met het gezin hier te komen wonen is meestal hoger opgeleid. Er zijn andere groepen die echt alleen hier komen wonen. De voorzitter vraagt aan de heer Van de Werff en mevrouw Knaken of zij voldoende input hebben gekregen. Dit wordt bevestigd.

Wethouder Van Doesburg heeft het gevoel dat het beeld scherper moet worden maar dat er wel draagvlak voor is om eventueel een grootschalige voorziening te treffen. De heer Van der Meijden wijst op het feit dat bij het vestigen van een grootschalige voorziening aandacht besteed moet worden aan de leefbaarheid. Hij maakt zich zorgen over de sociale cohesie in zo’n buurt. De voorzitter zegt dat hier al meer aandacht voor is gevraagd en dat dit zeker zal gebeuren. De heer Bahlman zegt dat hij het mixen van doelgroepen een goed idee vindt. Mevrouw Hamann vraagt aan welke doelgroepen gedacht kan worden. Wethouder Van Doesburg zegt dat er nog teruggekomen zal worden op de verschillende vormen van flexwonen en doelgroepen. Hij begrijpt de zorg van de heer Van der Meijden en zegt dat hier zeker aandacht aan besteed zal worden. De voorzitter bedankt voor de presentatie en stelt vast dat een en ander verwerkt kan worden tot een volgende stap die aan de raad kan worden voorgelegd. Sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering.

Parallelsessie I&O Arbeidsmigranten, 1 juli 2021