210527 B&A IAC - Businesscase IAC.pdf

business case Innovatie- en Afstudeercentrum (IAC)

Hier maken wij de toekomst...

business case Innovatie- en Afstudeercentrum (IAC)

Hier maken wij de toekomst...

Inhoud Voorwoord 1. Inleiding

7 9

2.

Analyse huidige situatie en toekomstvisie op het IAC Overwegingen IAC: nut en noodzaak Missie Schets van de vragen in de regio De regio Gorinchem Focus IAC Uitdaging Doelen Visie Doelgroepen Visie op leren, innoveren en experimenteren in het IAC Campusontwikkeling Programmering Inrichting

11 11 11 11 12 12 17 18 18 18 20 21 23 23 28

3.

Verbouw Van visie naar ruimtelijke en functionele uitgangspunten Locatieonderzoek De Burcht Referentiebeelden Impressies

31 31 31 32 35 36

4.

Governance en werkwijze Organisatie Coördinatie en afstemming Werkwijze

45 45 46 47

5.

Investering en exploitatie Uitgaven Inkomsten

51 51 52

6.

Uitvoering, realisatie en tussentijdse programmering Organisatie en beheer: oprichting coöperatie IAC en aanstelling directeur Voorbereiding en uitvoering bouw van het IAC: verbouw De Burcht Tussentijdse programmering en tijdelijke locatie

57 57 58 58

4

7.

Communicatie Doelgroepen en doelstellingen Strategie

61 61 62

Bijlagen Bijlage 1 Schema vertaling kernwoorden naar uitgangspunten Bijlage 2 Ruimtestaat Bijlage 3 Relatieschema incl. alle ruimtes Bijlage 4 Referentiebeelden Bijlage 5 Overzicht van de meest bijzondere ruimten Bijlage 6 Diverse vlekkenplannen De Burcht Bijlage 7 Uitgangspunten bouwkostenraming

5

65 66 70 72 74 80 81 82

6

Voorwoord Dit is de business case van het Innovatie- en Afstudeercentrum (IAC). We geven in dit document inhoud aan de afspraken die zijn gemaakt in het kader van de Regiodeal Drechtsteden/Gorinchem en omstreken met het gemeentebestuur van Gorinchem. Vanaf de zomer 2020 werkten we de plannen voor het IAC nader uit. We richtten ons hierbij op visie, inhoud, programmering, locatie en huisvesting en op investeringen, exploitatie, organisatie, uitvoering, realisatie en tijdelijke programmering. Ook startten we de inhoudelijke programmering, door samen met partners uit bedrijfsleven en zorg en diverse onderwijsinstellingen een aantal projecten te organiseren. Die projecten kunnen vanaf september 2021 beginnen. De uitwerking van de plannen voor het IAC vond plaats in nauwe samenspraak met alle betrokken geledingen. Onderwijs, ondernemers en overheid in Gorinchem en omgeving hebben de handen ineengeslagen voor de oprichting, de inhoudelijke programmering en de exploitatie van het IAC. Het afgelopen jaar heeft de samenwerking een stevige basis gekregen, uitmondend in een formele organisatievorm vanaf september 2021: de Coöperatie IAC u.a. Met gepaste trots bieden wij u deze business case aan.

Onderwijs

Bedrijfsleven

Overheid

Stichting CVO-AV Henri van Breugel Voorzitter College van Bestuur

IKG Edward van der Meijden Voorzitter

Gemeente Gorinchem Ro van Doesburg Wethouder

Stichting OVO Bert-Jan Kollmer Voorzitter College van Bestuur

Wetech Gerard de Gans Penningmeester

Gomarus Chris Flikweert Voorzitter College van Bestuur

Rivas Michiel van Roozendaal Voorzitter Raad van Bestuur

Wellant College Annemarie Moons Voorzitter College van Bestuur Da Vinci College Peter Vrancken Voorzitter College van Bestuur

7

1

Inleiding

8

1. Inleiding Deze business case is een uitwerking van de plannen voor het realiseren van het Innovatie- en Afstudeer Centrum (IAC). De beoogde locatie hiervan is de Regionale Beroepen- en Innovatie Campus (RBIC), aan de noordkant van de gemeente Gorinchem. Die campus is op dit moment in ontwikkeling. In Hoofdstuk 2 beschrijven we de RBIC in ontwikkeling en de positionering van het IAC daarbinnen. Startpunt is een analyse van de kenmerken van de regio Gorinchem op het gebied van onderwijs, arbeidsmarkt en economie. Aan de hand daarvan schetsen we de opgaven voor het IAC. Vervolgens werken we de focus, de missie, de visie, de doelen en de programmering van het IAC uit. In de visie beschrijven we het IAC als fysiek centrum en gaan we in op de doelgroepen, de visie op leren en experimenteren en de netwerkfunctie van het IAC. De campusonwikkeling, waar het IAC onderdeel van is, wordt toegelicht. In de paragraaf ‘programmering’ beschrijven we de programmalijnen en bijbehorende activiteiten en projecten van onderwijs en bedrijfsleven op de gebieden leren, werken en innoveren. Daar geven we ook een aantal projecten aan waar op korte termijn mee kan worden gestart. In de gehele business case verstaan we onder bedrijfsleven ook ander type organisaties, zoals bijvoorbeeld zorgorganisaties. In hoofdstuk 3 gaan we in op de huisvesting van het IAC.

Vanuit een vertaling van de visie en de programmering naar wensen en de eisen voor bouw, inrichting en faciliteiten zijn fysieke programma’s opgesteld voor de diverse onderdelen van het IAC. Het huidige schoolgebouw van Beatrix de Burcht (De Burcht) is de voorkeurslocatie voor het IAC. Er is een uitgebreide inventarisatie gedaan van de staat van het gebouw en de gebruiksmogelijkheden. Mogelijke uitvoeringen verkennen we met behulp van referentiebeelden. De verbouwing van De Burcht ten behoeve van het IAC is uitgewerkt. In het hoofdstuk is een aantal inspirerende impressies van de verbouwmogelijkheden opgenomen. In hoofdstuk 4 zoomen we in op de organisatie van het IAC, zowel naar governance, eigenaarschap en besturing, als naar de organisatie en werkwijze. De Triple Helix-stuurgroep van onderwijs, ondernemingen en overheid gaat zich organiseren via een coöperatie. De aan te stellen directeur van het IAC zal in nauwe samenwerking met de vertegenwoordigers van de diverse geledingen van de coöperatie inhoud geven aan de exploitatie en de programmering van het IAC. Hoofdstuk 5 bevat de uitgebreide investerings- en exploitatieopzet. Hier gaan we ook in op de beschikbare middelen vanuit de Regiodeal Drechtsteden en Gorinchem.

Hoofdstuk 6 – Uitvoering, realisatie en tijdelijke programmering – beschrijft hoe we de periode vanaf nu tot 1 januari 2023 (beoogde datum opening IAC) willen gaan invullen. Tot slot beschrijven we in hoofdstuk 7 de wijze van communicatie rond dit project.

9

2

Analyse huidige situatie en toekomstvisie 10

2. Analyse huidige situatie en toekomstvisie op het IAC Overwegingen De gemeente Gorinchem investeert de komende jaren fors in de (her)huisvesting van scholen 1. Aan de noordkant van de stad, in de nabijheid van het te ontwikkelen treinstation Gorinchem-Noord (de laatste nog ontbrekende stop op de spoorlijn Dordrecht-Geldermalsen) en het aangrenzend te ontwikkelen regionale bedrijventerrein Groote Haar ontstaan de contouren van een Regionale Beroepen- en Innovatiecampus (RBIC). Hiermee levert de gemeente een bijdrage aan een regionale onderwijsinfrastructuur die meer ruimte biedt voor samenwerking en synergie; tussen het onderwijs in Gorinchem en omgeving, het bedrijfsleven, allerlei instellingen en andere belanghebbenden, zoals bijvoorbeeld afstudeerders in het hoger en wetenschappelijk onderwijs. Een voor de regio cruciaal onderdeel van de RBIC is het Innovatie- en Afstudeercentrum (IAC). Dit is dé plek van actieve ontmoeting en samenwerking tussen het onderwijs en bedrijfsleven, waar leren, werken en innoveren samenkomen.

IAC: nut en noodzaak Het IAC is een fysieke locatie waar grote ideeën tot leven komen. Het IAC is de plek waar de behoeftes uit de regionale arbeidsmarkt niet alleen serieus worden genomen, maar ook actief en zelfs proactief worden opgepakt. Iedereen die is betrokken bij de ontwikkelingen op het gebied van arbeid, innovatie en toekomstgericht denken vindt er een plek. De partners in het IAC realiseren samen een krachtig innovatief (beroeps)onderwijs (po, vo, mbo, hbo en wo) en een Leven Lang Ontwikkelen voor een groter vernieuwings- en aanpassingsvermogen van stad en regio.

Missie Het IAC heeft de ambitie te verbinden, te ontdekken, te ontwikkelen en perspectief te geven. •

•

• • •

1

Het IAC verbindt scholen, leerlingen en studenten met bedrijven, verbindt leerlingen en studenten onderling op diverse onderwijsniveaus van vo tot wo, startups met leerlingen, studenten en bedrijven, bedrijven onderling voor innovatie, kennisuitwisseling en -ontwikkeling en verbindt partijen en initiatieven uit de regio. Leerlingen en studenten van praktisch en theoretisch niveau en iedere leeftijd ontwikkelen zich in het IAC voor de beroepspraktijk (inclusief nieuwe technologie) door te doen en ontdekken waar zij goed in zijn. Ze kunnen hierdoor keuzes maken; voor hun vervolgopleiding of voor een beroep. Leerlingen en studenten ontdekken innovaties in de praktijk. Volwassenen ontdekken hun toekomstige beroep en werken aan hun persoonlijke ontwikkeling en inhoudelijke vaardigheden (een Leven Lang Ontwikkelen). Inwoners uit de regio hebben de mogelijkheid om kennis te nemen van actuele (technologische) innovaties en hoe ze deze kunnen gebruiken in hun eigen omgeving.

Gemeente Gorinchem & Drechtsteden, Projectfiche regio envelop Drechtsteden & Gorinchem e.o., 13 november 2019.

11

Het IAC wil de plek zijn waar inwoners van Gorinchem en de regio geïnspireerd worden voor hun toekomst. Het IAC biedt het perspectief om verder te gaan, om keuzes te kunnen maken, zowel in opleiding als beroepskeuze. Om je door te kunnen ontwikkelen. Op deze manier draagt het IAC bij aan het sterker, schoner en slimmer maken van de regio, met talenten die weten wat ze willen en trots zijn op wat ze doen.

Schets van de vragen in de regio De functionele regio Gorinchem kent een aantal uitdagingen. Die staan beschreven in de volgende paragrafen. De cijfers leggen het fundament onder onze passie: het opzetten van het IAC. De partners in het IAC zijn doordrongen van de noodzaak om nu actie te ondernemen en in de toekomst te kunnen zeggen: ‘We hebben sinds 2021 iets heel goed gedaan.’ Na de schets van de vragen wordt de visie ontvouwen en de manier waarop het IAC in de regio zal kunnen gaan wortelen (figuur 1).

Figuur 1: Functionele regio Gorinchem

De regio Gorinchem Het IAC werkt binnen, voor en met de ‘functionele’ regio Gorinchem 2+3. Hier vallen de volgende plaatsen onder: West-Betuwe, Hardinxveld-Giessendam, Sliedrecht, Molenlanden, Gorinchem, Altena, Vijfheerenlanden en Zaltbommel. In deze ‘functionele’ regio wonen 120.000 – 150.000 mensen. Een aanzienlijk deel van de inwoners uit deze gemeenten is voor hun dagelijkse leefbaarheid afhankelijk van voorzieningen in Gorinchem wat betreft werkgelegenheid, onderwijs en (ziekenhuis)zorg. Hoog aantal leerlingen uit de regio volgt onderwijs in Gorinchem De leerlingenaantallen in het voortgezet onderwijs in Gorinchem liggen driemaal hoger dan het Nederlands gemiddelde 4. Daarmee staat Gorinchem in de top 3 van gemeenten met procentueel de grootste regionale onderwijsfunctie in het voortgezet onderwijs van Nederland. Tien van de veertien vo-scholen in de regio zijn in Gorinchem gevestigd. Het merendeel (70%) van de leerlingen van de scholen in Gorinchem komt niet uit Gorinchem, maar uit de omliggende gemeenten binnen de ‘functionele’ regio. Uit Altena gaat ten minste 26% van de vo-leerlingen naar deze scholen in Gorinchem, voor Molenlanden is dat 31%, voor Vijfheerenlanden 21%, voor West-Betuwe 18%, voor Hardinxveld-Giessendam 51%, voor Sliedrecht 14% 5.

2

Berenschot, Samen voor elkaar. Werken aan leefbaarheid van 120.000 inwoners van Gorinchem en omgeving, 24 januari 2019.

3

Prof. dr. P.P. Tordoir, Ruimtelijke samenhang in de regio Gorinchem. Kwantitatieve analyse en beoordeling van

4

Bron cijfers: CBS statline, 2018/2019.

5

Samen voor elkaar: onderwijs in de functionele regio, 26 november 2019.

de structuur en ontwikkeling van marktgebieden voor voorzieningen en arbeid, 2004-2017, november 2018.

12

Voor de periode tot 2035 wordt een krimp in de leerlingenaantallen van gemiddeld 4% 6 verwacht. Per instelling en onderwijsroutes zijn wel grote verschillen in krimp. Binnen het integraal huisvestingsplan zijn deze prognoses van leerlingenaantallen meegenomen. Mismatch arbeidsmarkt – bedrijfsleven De regio Gorinchem omvat een grote diversiteit aan sectoren. Vijfheerenlanden is sterk in de handel, Gorinchem heeft een groot aandeel in gezondheidszorg en Molenlanden heeft overwegend een industrieel profiel 7. De grote kracht van de regio is de diversiteit van de economie. Kenmerkend is dat de groei in werkgelegenheid voornamelijk komt uit sectoren die over het algemeen meer banen hebben waarvoor een praktische opleiding nodig is, zoals de bouw en de industrie5. Bovendien zijn de meeste openstaande vacatures in de arbeidsmarktregio Gorinchem bedoeld voor technische beroepen. Sectoren met doorgaans een hoger benodigd opleidingsniveau (zoals informatie en communicatie of financiële dienstverlening) krimpen juist. Het opleidingsniveau van de bevolking in de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden kent relatief veel middelbaar opgeleiden in vergelijking met het landelijk gemiddelde. Het aandeel praktischopgeleiden en wo-gediplomeerden daarentegen is juist weer relatief laag. Hierdoor ontstaat een mismatch tussen het gevraagde opleidingsniveau en het aanbod van personeel.

De sectoren (groot) handel, industrie en bouwnijverheid bieden namelijk voor 50-75% werkgelegenheid voor praktischgeschoold werk. In het hogere segment zijn vraag- en aanbod in evenwicht. In lijn met de landelijke prognose zal het opleidingsniveau van de bevolking van de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden de komende 10 jaar verder toenemen, wat voor een grotere disbalans kan gaan zorgen. De arbeidsmarkt ‘verdigitaliseert’; het aantal gevraagde digitale vaardigheden is in de afgelopen jaren gestaag gegroeid 8. Digitalisering leidt tot convergentie van beroepen en sectoren, wat af te leiden is uit de toename van het aantal overstapberoepen van 24 naar 34 in de afgelopen jaren en de daling van het aantal beroepen waar geen overstapberoepen voor zijn naar 1%. De toegenomen overeenkomsten tussen beroepen biedt kansen voor werknemers om over te stappen en voor bedrijven om mensen te werven. Innovatievermogen in de regio De regio huisvest van oudsher drie omvangrijke clusters: • agrofood (6.500 banen) • maritiem (6.000 banen) • zorg (6.500 banen) Niet alleen zijn de clusters agrofood en maritiem omvangrijk in termen van werkgelegenheid (de clusters herbergen beide ongeveer 10% van de totale werkgelegenheid binnen AlblasserwaardVijfheerenlanden), ze omvatten ook sectoren met de meeste innovatiekracht.

Bovendien blijkt uit het onderzoek van Berenschot dat het grootste deel van de innovatie in de regio van slechts een paar grote bedrijven (zoals Corbion en Damen Shipyards) komt.

6

Pronexus, Leerlingenprognose voortgezet onderwijs 2020, gemeente Gorinchem, april 2020.

7

STEC groep, Bouwstenen voor een economische strategie, 23 juli 2020.

8

Stichting CA-ICT e.a., Vervolgonderzoek Arbeidsmarktonderzoek ICT met topsectoren 2020: digitalisering biedt iedereen betere kansen op de arbeidsmarkt, november 2020.

13

Om de mismatch onderwijs-arbeidsvraag te verkleinen, zullen de andere minder innovatieve sectoren meer arbeid met opleidingsniveau mbo en hbo/wo moeten gaan ontwikkelen. Robotisering vindt op dit moment voornamelijk plaats in de industrie, gedeeltelijk in de handel (waaronder logistiek), de groene sectoren en de zorg. In 2018 zette 30% van de industriële bedrijven robots in en dit aandeel zal naar verwachting blijven toenemen. Momenteel is het gevraagde opleidingsniveau van deze twee sectoren relatief laag, maar door de toepassing van robots verschuift het gevraagde opleidingsniveau naar middelbaar opgeleid. Dit sluit aan bij het beeld dat het landelijk programma Smart Industry schetst: het gaat vooral om verschuiving van werk waarbij de mens steeds meer geholpen en versterkt wordt door technologie 9. Een groot aandeel (ongeveer 80%) van de bedrijven heeft de omvang van een mkb-bedrijf. In Gorinchem bijvoorbeeld neemt 2% van de bedrijven met meer dan 50 personeelsleden de helft van de werkgelegenheid voor zijn rekening, terwijl 90% van de bedrijven met minder dan 10 arbeidsplaatsen maar een kwart van de werkgelegenheid voor zijn rekening neemt 10. Deze laatste groep bedrijven heeft nauwelijks tijd om te innoveren en te investeren in talentwikkeling. Daarnaast is de samenstelling van het regionale mkb divers.

De uitdaging voor het IAC is om bij te dragen aan het versterken van het innovatievermogen van juist deze groep bedrijven. Tegelijkertijd wil het IAC innovatieve bedrijven helpen om sneller te kunnen werken. Naast het ondersteunen en faciliteren van innovatieprojecten met het mkb, ontwikkelt het IAC in samenspraak met het mkb bij- en omscholingsprogramma’s. Hiermee geeft het IAC ook invulling aan de agenda voor een Leven Lang Ontwikkelen in de regio. Negatief pendelsaldo voor de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden De mismatch op de arbeidsmarkt heeft tot gevolg dat de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden een negatief pendelsaldo kent. Ruim 26.000 mensen pendelen dagelijks de regio uit. De inkomende pendel is voornamelijk uit Altena en West-Betuwe. De meeste uitgaande pendelaars reizen naar Utrecht of Nieuwegein. Ook binnen de drie gemeenten van de regio AlblasserwaardVijfheerenlanden vindt veel onderlinge pendel plaats. De meeste interne pendel stroomt richting Gorinchem. Binnen de regio kent Gorinchem een sterk positief pendelsado. Dagelijks pendelen ruim 15.000 mensen richting de gemeente, terwijl 9.500 mensen de gemeente dagelijks verlaten voor hun werk. Molenlanden (-8.700) en Vijfheerenlanden (-4.000) kennen juist een negatieve balans, dagelijks verlaten meer pendelaars deze gemeenten dan dat er worden ontvangen.

Duurzaam economisch herstel De verwachte krimp van de economie van de gemeente Gorinchem, als gevolg van de coronamaatregelen, is gemiddeld 5-6% over heel 20209. Dit gaat samen met een verdubbeling van de werkloosheid (en een afname van 1.300 banen). Er bestaan wel grote verschillen tussen sectoren, maar ook binnen sectoren. Zeer grote krimp doet zich momenteel voor in zogenoemde overige zakelijke diensten (inclusief uitzendsector) en de horeca (6.300 werknemers). Grote krimp zien we in de detailhandel non-food

9

Smart industry, Smart Industry: Implementa/eagenda 2018-2021, februari 2018.

10

Gemeente Gorinchem, Naar een economische visie voor Gorinchem (ppt), 29 oktober de arbeidsmarkt, november 2020.

14

en autohandel (4.400) 11. Het aantal vacatures is met een kwart gedaald, behalve voor pedagogisch en zorg en welzijn, waar het aantal vacatures is toegenomen. De arbeidsmarkt voor zorg en welzijn, technische beroepen en ICT-beroepen was nog krap in het tweede kwartaal van 2020. Over de gehele linie, inclusief deze beroepen, is de spanning op de arbeidsmarkt afgenomen. De grote verschillen in groei en krimp tussen sectoren vraagt om veerkracht van de arbeidsmarkt. Mobiliteit tussen sectoren in de regio blijkt aanzienlijk lager dan in de regio’s Amsterdam en Utrecht bijvoorbeeld; daar is de arbeidsmarkt ongeveer 30% veerkrachtiger 12. Bovendien is de instroom vanuit het onderwijs maar een klein deel van de beroepsbevolking; de transitie van werk naar werk en om- en bijscholing is nodig om de veerkracht van de regio te vergroten. •

De regio heeft veel werkgelegenheid in de industrie en landbouw (denk aan de agrofood- en maritieme clusters in de regio) die voor veel indirecte werkgelegenheid zorgen in andere sectoren zoals transport. Ook de bouwnijverheid is met 12% van het totaal aantal banen een grote sector in de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden. Gekeken naar de groeiprognose van RaboResearch zijn dit sectoren die door de coronacrisis hard getroffen zullen worden, afhankelijk van de duur van de maatregelen. Corona en de daarbij genomen maatregelen laten duidelijk hun sporen na.

•

Voor de komende jaren ligt er de opgave voor de regio Gorinchem om te werken aan economisch herstel. Een aantal sectoren biedt kansen om mensen weer aan het werk te krijgen: gezondheidszorg, energietransitie en klimaatadaptatie en circulaire economie.

•

De regio kent veel werkgelegenheid in de gezondheidszorg, onder andere in het Beatrixziekenhuis, bij een grote thuiszorgorganisatie en bij verschillende kleine zorginstellingen en dienstverleners. Sinds 2016 groeide de werkgelegenheid in deze sector met ongeveer 5%. De verwachting is dan ook dat deze groei door de coronacrisis doorzet. Gorinchem investeert in integraal sociaal beleid. Gezonde leefstijl, gezonde leefomgeving, participatie van iedereen en passende ondersteuning zijn daarin belangrijke doelen 13. Niet alleen zal de vraag naar zorgpersoneel de komende jaren toenemen, ook de inhoud van het werk verandert door innovatie in de zorg.

•

Op 28 juni 2019 publiceerde het kabinet het Klimaatakkoord: de Nederlandse uitwerking van de internationale klimaatafspraken van Parijs (2015) 14. Eén van de afspraken is dat 30 energieregio’s in Nederland een eigen regionale energiestrategie opstellen 15. De gemeenten Molenlanden en Gorinchem werken als regio samen aan een regionale energiestrategie voor de Alblasserwaard. De gemeente Vijfheerenlanden werkt hierin samen met de U16 gemeenten in Utrecht. Beide trajecten worden nauw met elkaar afgestemd.

•

De regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden heeft veel potentie voor het opwekken van duurzame energie. Er is veel ruimte voor zonneparken en/of windmolens.

11

UWV, Regio in Beeld: Gorinchem, oktober 2020.

12

Economic Board Zuid Holland, e.a., Economische Monitor Zuid Holland: Human Capital, 2019.

13

Team Onderwijs en Leefbaarheid Gemeente Gorinchem, Integraal Sociaal Beleid: 2019-2024, 9 juli 2020.

14

www.klimaatakkoord.nl

15

www.regionale-energiestrategie.nl

15

•

Ook heeft de regio potentie voor innovatieve oplossingen zoals geothermie, aanleg van een warmtenet of waterkracht. Daarnaast zal de regio in toenemende mate te maken krijgen met droogte, bodemdaling, hevige neerslag, overstroming, grotere verschillen in de aanvoer van water uit de rivieren en hogere verzilting van rivierwater 16.

•

Dit heeft gevolgen voor de groene sectoren en de watersector. Hieruit ontstaan investeringen in innovatie en in activiteiten waar mensen voor moeten worden opgeleid dan wel omgeschoold. Ook het gebouw van het IAC en het terrein van het RBIC, met de aanwezige en nieuw te realiseren gebouwen, bieden kansen om aan de slag te gaan met de energietransitie en regionale klimaatontwikkelingen.

•

Zowel de bestaande bedrijvigheid in de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden (ongeveer 5.000 bestaande banen hebben circulaire potentie) als de randvoorwaarden voor nieuwe circulaire bedrijvigheid zijn aanwezig in de regio. De regio is goed multimodaal ontsloten. Dat wil zeggen dat zij goed bereikbaar is met allerlei vervoersmiddelen vanuit allerlei richtingen. De arbeidsmarkt sluit aan bij de vraag vanuit circulaire bedrijvigheid, de regio ligt centraal in Nederland en Gorinchem heeft met Groote Haar (bestemmingsplan) ruimte voor circulaire bedrijvigheid.

De vraag is hoe het IAC mee kan werken aan duurzaam herstel: • Het opleiden van jongeren om de banen van toekomst te vervullen. • Het helpen van (mkb)ondernemers in het vernieuwen van hun business. • Het samen met partners ontwikkelen van werk-naar-werk trajecten naar sectoren waar wel groei is op dit moment (zoals de zorg, de energiebranche etc.). Samenwerking in de regio Gorinchem in ontwikkeling Met de Regiodeal Drechtsteden en Gorinchem is een eerste belangrijke stap gezet om de samenwerking in de regio te ontwikkelen. De samenwerking rondom arbeidsmarktbeleid is binnen de Regionale Maatschappelijke Agenda (RMA) 17 vormgegeven en biedt een kader voor samenwerking in de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden. In het kader van Perspectief op Werk is een DOE AGENDA 18 opgesteld met vijf projecten: • Sity Academy • digitaal Platform Scholing WIJIJ • peer to peer connection • instroomproject Statushouders in de zorg • versterken Werkgeversdienstverlening In de regio is sprake van meer onbenut potentieel. Hier staan meer mensen aan de kant dan elders. Een aantal mensen zit in de WW, ontvangt bijstand of is arbeidsongeschikt. En er zijn deeltijdwerkers die meer uren zouden willen maken.

16

Gebiedsraad A5H, Resultaten Klimaatstresstest Alblasserwaard-Vij]eerenlanden, 19 mei 2019.

17

Bestuursagenda Arbeidsmarktregio Gorinchem, 12 november 2019.

18

Alblasserwaard-Vijoeerenlanden, Perspec/ef op werk: voortgang DOE-agenda. 17 juni 2020.

16

Het IAC wil de projecten gericht op deze doelgroepen ondersteunen met haar fysieke omgeving, met de mogelijkheden voor skillsontwikkeling daarbinnen en met een netwerk van bedrijven en hotspots 19 binnen de regio. Daarnaast hebben de vier vmbo-scholen (Gilde Vakcollege Techniek, Omnia College, Gomarus Scholengemeenschap en Willem van Oranje College 20) samen met het ROC Da Vinci College de handen ineengeslagen om te werken aan het terugbrengen van het groeiende tekort aan technische vakmensen op mbo-niveau 21. Het IAC is een kans om de ingezette samenwerking en ontwikkeling, die door Sterk Techniekonderwijs in gang zijn gezet, een extra impuls en duurzaam karakter te geven.

Focus IAC Vanuit het profiel van de regio Gorinchem ligt de focus van het IAC op innovatieve, technologische toepassingen in de: • (maritieme) technologie en maakindustrie • groenblauwe sector • zorg • bouw- en installatietechniek Voor de innovatieve, technologische toepassingen zijn twee sturende ontwikkelthema’s leidend: • smart industry en digitalisering, waaronder automatisering en robotisering; • energietransitie, klimaat en circulariteit. Het IAC levert daarmee een belangrijke bijdrage aan het ‘sterker, slimmer en schoner maken van de regio’. Daarbij is van belang dat Digitalisering een veel breder bereik heeft dan alleen technologie. Digitalisering raakt alle facetten van de samenleving, alle bedrijven en daarmee alle beroepen en burgers. Digitale geletterdheid is een belangrijk basisthema waaraan geleerd en gewerkt wordt in het IAC om een stevige skills basis voor de regio te realiseren naar de toekomst toe.

19

Definitie hotspots: ‘De partners zien een hotspot als een onaoankelijke opleidingsplaats, gebonden aan één van de technische sectoren, gefaciliteerd vanuit één of een cluster van bedrijven, waarin de mogelijkheid wordt geboden om leerlingen te laten werken aan hun vakmanschap en ervaring op te doen met nieuwe technieken en technologie. De hotspots betreffen fysieke leeromgevingen, waarbij gebruik kan worden gemaakt van bestaande techniekomgevingen bij bedrijven of van een verzamelplek, zoals de Duurzaamheidsfabriek in Dordrecht (van het ROC Da Vinci). Leerlingen leren hier door te werken aan echte prak1jkopdrachten van bedrijven.’ Uit: Gilde Vakcollege Techniek, Sterk Techniekonderwijs Gorinchem en Altena (STO19046): Regiovisie en Activiteitenplan, 1 januari 2020.

20

Deze vier vmbo-scholen bieden de harde techniekprofielen Bouwen, Wonen en Interieur (BWI), Mobiliteit en Transport (M&T) en Produceren, Installeren en Energie (PIE).

21

Gilde Vakcollege Techniek, Sterk Techniekonderwijs Gorinchem en Altena (STO19046): Regiovisie en Actviteitenplan, 1 januari 2020.

17

Uitdaging De uitdaging voor het IAC is om binnen het netwerk van onderwijs en bedrijven en de grote diversiteit aan regionale en landelijke programma’s (zoals STO, Katapult 22, Actieagenda Leven Lang Ontwikkelen van de SER 23) mee te werken aan: • een betere aansluiting onderwijs – arbeidsmarkt; • de digitalisering van bedrijfsprocessen; • het hoger en beter opleiden voor de regionale arbeidsmarkt.

Doelen Met het IAC willen de partners: meer geschoold personeel voor de regio en een veerkrachtigere arbeidsmarkt; meer talenten uit de regio bij in de regio gevestigde bedrijven laten werken; vernieuwd onderwijs in aansluiting op (de innovaties in) het bedrijfsleven stimuleren; meer jongeren laten kiezen voor beroepen in de regio Gorinchem; meer startende ondernemers in de regio krijgen; zorgen voor een krachtig en innovatief mkb; en voor een betere balans tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Om de voortgang van de doelen te monitoren zal jaarlijks een evaluatie plaatsvinden. De komende twee jaar dient als opstartfase, waarin de organisatie, de locatie, de visie en het programma worden opgezet en geprofessionaliseerd. In kwartaal 1 van 2023 worden de doelen, in samenwerking met het bestuur van de coöperatie, SMART gemaakt met duidelijke kpi’s.

Visie Het IAC is een fysiek centrum - onderdeel van het RBIC - dat wil bijdragen aan de economische en maatschappelijke ontwikkeling, de profilering van stad en regio en het veerkrach/g maken van de stad en regio. Daarnaast is het een knooppunt in het netwerk van de regio Gorinchem waar beroepskennis en skills van de toekomst continu in ontwikkeling zijn door leren, innoveren (en onderzoeken) en werken te verbinden. Binnen het (netwerk van) het IAC ontwikkelen jongeren en werkenden de beroepskennis en de skills van nu én de toekomst.

Groenblauwe sector Maritieme technologie/Maakindustrie Bouw/installatietechniek Zorg

22

www.wijzijnkatapult.nl

23

www.ser.nl/nl/thema/leven-lang-ontwikkelen/ac1e-agenda

18

IAC als fysiek centrum op de RBIC Het IAC wordt een fysieke plek waar leerlingen, studenten en professionals elkaar ontmoeten in een bedrijfsmatige omgeving. Samen werken ze aan beroepsontwikkeling en innovaties. Binnen deze leer- en oefenomgeving mogen ook fouten worden gemaakt, wat het leerproces juist bevordert. Zij zijn deelnemers aan het IAC. Het is een omgeving waar continu wordt gewerkt aan het versterken van vmbo-profielen op inhoud en kwaliteit in aansluiting op het mbo en het werkveld. Het IAC biedt mogelijkheden voor profielwerkstukken havo en vwo en afstudeeropdrachten hbo (associate degree) en wo in samenwerking met bedrijfsleven. Door deze brede mogelijkheden biedt het IAC, weliswaar sterk technologisch gericht, ook aanknopingspunten voor opdrachten in niet-techniekopleidingen binnen economie, welzijn en groen/blauw. Het IAC faciliteert alle niveaus van onderwijs, van initieel beroepsonderwijs tot en met een Leven Lang Ontwikkelen (bedrijfstrainingen en om- en bijscholing). Bij de start van het IAC zal wat betreft onderwijs het zwaartepunt liggen bij vo en mbo, met uitbreiding naar hbo (associate degree) en verbinding met wo naar de toekomst. Voor het bedrijfsleven biedt het IAC een omgeving waarin creativiteit een plek heeft en innovaties ontwikkeld en getest kunnen worden, veelal samen met het onderwijs.

Het IAC is een plek waar geëxperimenteerd kan worden met nieuwe toepassingen van technologie. Het biedt ondersteuning aan startups en jong ondernemerschap om tot bloei te komen. Het is ook een omgeving waarin jong talent professionals van bedrijven kan ontmoeten en al kan meewerken in een bedrijfsmatige entourage. En het IAC is de omgeving waar cursorisch bij- en nascholing gegeven kan worden en trainingen worden verzorgd door professionele opleiders. Als kern van het IAC functioneren verschillende, min of meer vaste, programma-omgevingen. Deze programma-omgevingen zijn innovatie-gedreven beroepscontexten om jongeren, werkenden en werkzoekenden up-to-date op te leiden (hybride leren). Omdat alles samenkomt in één open centrum worden ontmoeten en crossovers optimaal gefaciliteerd. Daarmee is het IAC een modern geoutilleerd, multifunctioneel gebouw waar onderwijs en bedrijfsleven elkaar ontmoeten en inspireren. Daarnaast kan het ook een plek zijn waar inwoners van stad en regio kennisnemen van nieuwe technologie en informatie vinden over nuttige toepassingen, bijvoorbeeld op de gebieden van zorg en energie (bijvoorbeeld een regionaal energieloket). Het samen met het bedrijfsleven gerealiseerde machinepark, als onderdeel van het IAC, is geschikt voor alle onderwijsniveaus, van vmbo tot en met wo.

Daarnaast is het IAC zelf te zien als een praktijkopstelling waaraan geleerd en gewerkt kan worden. Er zijn opengewerkte, zichtbare technische installaties en toepassing van nieuwe energiebronnen (zonne-, windenergie, warmte- en koudeopslag, aardwarmte; we zien toepassingen van groen (dak, binnen- en buitenruimten), horeca, facilitair management, etc.). Het IAC is goed in het adopteren van nieuwe technologieën en kennis, het gecombineerd gebruiken van technologieën en kennis om innovatie te faciliteren en het gebruiken van en het experimenteren met technologieën en kennis in andere sectoren. Daarmee is een contextrijke omgeving gecreëerd waarin het hybride onderwijs (onderwijs samen met bedrijfsleven) kan worden ontwikkeld. Kortom, het IAC is een weerspiegeling van de regionale economische en maatschappelijke zwaartepunten.

19

IAC als knooppunt in een netwerk in de regio Gorinchem Het IAC vormt het middelpunt van een netwerk van hotspots van vernieuwing in de regio. Het is zowel een fysiek centrum als een netwerk. Het IAC is als het ware de regisseur van de samenwerking en draagt zorg voor onderlinge verbinding, kennisuitwisseling en uitwisseling van (nieuwe) projecten. Het vertaalt kennis uit de praktijk naar het IAC (en daarmee naar het onderwijs, een Leven Lang Ontwikkelen en innovatie). Andersom brengt het IAC kennis op schaal door de verbinding te maken met de praktijk. Het IAC wordt aangesloten op het netwerk van vergelijkbare faciliteiten in Zuid-Holland en NoordBrabant, zoals de Duurzaamheidsfabriek in Dordrecht. Dit doen we om van elkaar te leren, elkaar te versterken en samen projecten te doen. Het IAC zal een netwerk opzetten met bedrijvenkringen uit de hele regio om op die manier een goede afstemming binnen de regio te organiseren. Een goede digitale infrastructuur is daarbij van groot belang. Het IAC moet dan ook zeker worden aangesloten op het glasvezelnetwerk en bij voorkeur ook het Breedbandnetwerk DrechtstedenGorinchem van publieke deelnemers. Het kan het netwerk van IAC en hotspots zichtbaar en toegankelijk maken voor onderwijsinstellingen en leren door en in de regio mogelijk maken. Kortom, het IAC is de verbinder op de gebieden kennis en innovatie.

Daarmee wil het de economie, de arbeidsmarkt en het onderwijs in de regio versterken.

Doelgroepen

Werkenden kunnen zich in het IAC om- en bijscholen en zich een Leven Lang Ontwikkelen vanuit nieuwe technologieën en innovaties. Bedrijven kunnen met hun deelname aan het IAC meer jongeren enthousiast maken voor nieuwe technologie en werken in de sector. Het onderwijs kan beter worden aangesloten bij de praktijk. De bedrijven kunnen zelf gebruik maken van de nieuwste technieken en faciliteiten in innovaties en expertises en/of kunnen deze ook inbrengen. Bijvoorbeeld als showcase voor bedrijven.

In w on er s

Be dr

W er

ke nd en

In het IAC maken leerlingen van basisscholen kennis met innovaties en beroepsomgevingen. Leerlingen van het voortgezet onderwijs (vmbo, havo en vwo) en mbo en hbo-ad ontdekken innovaties in de praktijk, ontwikkelen zich beroepsmatig en hebben contact met bedrijven. Leerlingen van het praktijkonderwijs vinden in het IAC een betekenisvolle en een moderne praktische leeromgeving. Studenten (komend uitde regio) van het hbo en wo kunnen met het IAC als hub onderdelen van hun studie (waaronder stages en scripties) invullen op een interessante locatie in deze regio.

ijv en

Le

er

lin

ge

n

Het IAC heeft verschillende doelgroepen:

Inwoners kunnen kennismaken met technologie en digitale toepassingen, zoals bijvoorbeeld hulpmiddelen om langer thuis te kunnen wonen. Het IAC biedt de inwoners ook de mogelijkheid om digitale vaardigheden te versterken. Het IAC zou de functie van energieloket kunnen krijgen om inwoners inspiratie op te laten doen om met goede voorbeelden aan de slag te gaan met hun eigen woning.

20

Visie op leren, innoveren en experimenteren in het IAC

M le iss re ie n, ge we ric rk ht en s en am in ens no ve pel re n

Innoveren Kennisbasis versterken en ontwikkelen

Met het IAC willen de partners de continue veranderende beroepskennis en -contexten in de regio Gorinchem verbinden aan het leren en ontwikkelen in het onderwijs en leren en innoveren in het werk. Dit willen zij doen door de driehoek werken, leren en innoveren te versterken. Binnen (het netwerk van) het IAC werken partijen aan kennisopbouw in grote en kleinschalige innovatieprojecten en ook aan de organisatie van volume aan relevante kennis en kunde over technologische en digitale toepassingen (zie figuur 2).

Figuur 2: Missiegericht leren, werken en innoveren

Leven lang ontwikkelen Organiseren volume aan kennis en kunde

Naast beroepskennis staat de ontwikkeling van de benodigde vaardigheden niet stil. De belangrijkste vijf skills van 2020 zijn volgens het WEF 24: • analytisch denken & innovatie • actief leren & leerstrategieën • complexe probleemoplossend vermogen • kritisch denken & analyse • creativiteit, originaliteit & initiatief Met het IAC willen de partners leerlingen en werkenden de mogelijkheid bieden deze skills, naast werknemersvaardigheden, eigen te maken. Dit stelt eisen aan de manier waarop we leerprocessen binnen het IAC vormgegeven. Als uitgangspunt kiezen de partners voor contextrijk- en levensecht (hybride) leren. Dit type leren is bij uitstek geschikt om zowel met innovaties aan de slag te gaan (beroepskennis) als de vaardigheden te ontwikkelen door de manier waarop het leerproces is vormgegeven (skills). Het biedt de mogelijkheid om beter aan te sluiten op interesses van jongeren en werkenden in de praktijk. Binnen het IAC werken leerlingen en studenten, begeleid door docenten en professionals, in projecten aan oplossingen van levensechte complexe vraagstukken. Deze projecten pakken nieuwe vraagstukken op en leveren naast kennis en kansen voor doorontwikkeling van technologie de toepassing ervan in de praktijk (door professionals en burgers).

Door te variëren in complexiteit kunnen we een diversiteit aan leerlingen van verschillende opleidingsrichtingen (praktisch en theoretisch) interessante leeropdrachten aanbieden.

24

World Economic Forum, The Future of Jobs Report, oktober 2020.

21

En de mogelijkheid een diversiteit aan teams samen te stellen (mix van leeftijden, opleidingsrichtingen en -niveaus) waar via een zogenaamde dakpan-constructie mbo-studenten leiding kunnen gaan geven aan vmbo-leerlingen. Deze projecten zorgen voor (nieuwe) kennisopbouw op kleine schaal. Hier start de versnelling voor het onderwijs, bedrijven en de regio. Studenten en werkenden die binnen (het netwerk van) het IAC samen innoveren, nemen dit mee in hun (toekomstige) werkomgeving en zorgen voor een versnelling van de acceptatie van technologie en digitale toepassingen op de werkvloer. De partners faciliteren deze projecten en maken deze mogelijk door hun organisaties (onderwijs, learning & development) hierop af te stemmen. Deze projecten zijn input voor demonstraties van de ontwikkeling van beroepen van nu en in de toekomst. En van de rol die technologie en digitale toepassingen hierin zullen spelen. Ook de manier waarop het mogelijk is vanuit een beroep te werken aan maatschappelijke uitdagingen zoals zorg, energie, circulariteit, etc. wordt op deze manier versterkt. De fysieke en online leer- en ontwikkelomgeving van het IAC en aangesloten scholen en bedrijven ondersteunen de uitvoering van deze projecten. De toepassing van digitale leermethoden, zoals Virtual Reality, helpen de kwaliteit en de snelheid van leren in de opleiding en in het werk te verhogen en te versnellen.

Dit versterkt het ervaringsleren/action learning, simulatieleren en een Leven Lang Ontwikkelen en ondersteunt de mogelijkheid om te werken aan een programma voor erkenning van verworven competenties en onderwijsproducten op maat. Hierin kan een combinatie van on- en offline leren worden toegepast.

22

Campusontwikkeling Het IAC en de Regionale Beroepen- en InnovatieCampus (RBIC) zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het IAC maakt onderdeel uit van een groter project: de ontwikkeling van het bestaande en toekomstige onderwijscluster tot de Regionale Beroepen- en Innovatie Campus. Het IAC wordt het hart van de toekomstige campus. Om te komen tot een mooie en succesvolle campus is onderwijskundige samenwerking nodig en afstemming op het gebied van ruimtelijke inrichting, gezamenlijk gebruik en profilering/ framing (marketing). Er wordt toegewerkt naar een campus die voordelen biedt voor alle partijen en een campus die gezamenlijk ‘gemaakt’ wordt. In stappen wordt toegewerkt naar het ‘gedroomde scenario’ van de RBIC. Kijkend naar de succesfactoren van campussen elders, zal het scholengebied in Gorinchem aan een aantal (te ontwikkelen) ruimtelijke criteria moeten voldoen om daadwerkelijk te kunnen spreken van een campus. De eerste stap, die bij het schrijven van deze business case wordt uitgevoerd, is een verkennend onderzoek RBIC door SAB (ontwerp- en adviesbureau in ruimtelijke ontwikkelingen). Zij onderzoeken samen met de scholen een basisscenario en een eerste visieontwikkeling met genoeg handvaten en die richting geven om verder te kunnen groeien naar de gedroomde campus.

De ontwikkeling van het IAC en het Gilde Vakcollege Techniek is de eerste fase om de visie op de campusvorming een flinke duw in de goede richting te geven. De campus is onderdeel van de totale gebiedsontwikkeling Gorinchem-Noord. De uitkomsten van het verkennend onderzoek van de campus worden door afdeling Stadsontwikkeling meegenomen in de omgevingsvisie Gorinchem-Noord.

Programmering De programmering van het IAC vloeit voort uit de visie van het IAC waarlangs de partners van het IAC een gezamenlijke koers gaan varen. De volgende vijf programmalijnen met bijbehorende activiteiten worden onderscheiden: 1.

Projecten en opdrachten in samenwerking met bedrijfsleven: • gezamenlijke opdrachten voor innovatiebevordering en ondernemerschap; • innovatieontwikkeling binnen mkb-bedrijven; • kennismaken nieuwe technologie; • samenwerken tussen vo, mbo, hbo en wo.

2.

Beroepspromotie basisscholen en voortgezet onderwijs en promotie technologie aan inwoners van de stad en regio.

3.

Versterking onderwijs: • doorlopende leerlijnen • profielvakken en -delen • keuzevakken en -delen • AD-trajecten • hybride onderwijs • professionalisering docenten

23

4.

Leven Lang Ontwikkelen: • trainingen bedrijfsleven • om-, bij- en nascholen medewerkers • cursussen toeleiding arbeidsmarkt

5.

Kennisuitwisseling stakeholders.

6.

Serviceconcept.

1.

Projecten en opdrachten in samenwerking met bedrijfsleven

In het Innovatie- en Afstudeercentrum vinden de volgende activiteiten plaats: • gezamenlijke opdrachten met bedrijven en leerlingen voor innovatiebevordering; • innovatieontwikkeling binnen mkb-bedrijven; • kennismaken met nieuwe technologie; • samenwerking tussen leerlingen en studenten van vo, mbo, hbo en wo. Deze activiteiten komen allen aan bod in de samenwerking met mkb- en grootbedrijven en organisaties. Het IAC is het platform om innovaties tot stand te brengen; innovaties waarin veelal nieuwe technologie wordt toegepast. De inhoudelijke programmering zal voor een groot deel gevuld worden met tijdelijke opdrachten van bedrijven, waarvan sommige passen in een langjarige programmering van de focusgebieden van het IAC. Daarvoor worden min of meer vaste programma omgevingen gerealiseerd. Door de aard van de opdrachten (‘levensecht’) kan de inhoud steeds worden vernieuwd wat essentieel is om mee te kunnen bewegen met de technologische ontwikkelingen.

Enkele voorbeelden van innovatieopdrachten met bedrijven zijn: het maken van een prototype van een nieuw product, het 3D-printen van hulpstukken, het maken van een zorgrobot, het verminderen van de administratieve last in de zorg, het uitdenken van onderhoud middels een hololens, het onderzoeken van de invloed van lichtintensiteit op de groei van planten, opdrachten op het gebied van procesoptimalisatie, software en besturingstechniek, het klimaatadaptief inrichten van de buitenruimte aan de hand van moderne technieken, vraagstukken op het gebied van elektrificatie bij voertuigen, onderzoek naar het 3D printen van voedsel of hoe een product op een innovatieve manier in de markt gepresenteerd kan worden. De zoektocht naar dit soort opdrachten is een continu proces in het bestaan van het IAC. Het IAC kan dit doen op voorwaarde dat het onderwijs in dit centrum aansluit bij het curriculum van de scholen en andersom. Er zijn drie mogelijkheden waarop deze aansluiting kan plaats gaan vinden: •

Vaste projecten worden verwerkt in de profielvakken en -delen van de onder- en bovenbouw.

•

Binnen vmbo gemengde leerweg, vmbo nieuwe leerweg en havo/vwo zijn er in de bovenbouw uren beschikbaar om in te zetten voor projecten met bedrijven. Deze kunnen gebruikt worden voor de opdrachten in het IAC.

24

•

Er zijn in de bovenbouw keuzevakken en -delen voor leerlingen waarvoor het IAC gebruikt kan worden. Keuzevakken die de scholen graag willen aanbieden, maar nu niet in staat zijn wegens de investering of de faciliteiten die nodig zijn, zijn interessant om via het IAC aan te bieden.

Het uitgangspunt is om een hybride en innovatieve omgeving, binnen een netwerk van hotspots in de regio, te creëren dat continu kan worden vernieuwd. Een omgeving waarin zowel bedrijfsleven als onderwijs zijn vraagstukken kwijt kan en innovaties kan creëren, in samenwerking met leerlingen, studenten en professionals. De focus van het IAC en de sturende ontwikkelthema’s zijn leidend voor de inrichting van het IAC en de samenwerking met hotspots in de regio. In het IAC worden de volgende programma-omgevingen gerealiseerd waar bedrijven aan diverse opdrachten gekoppeld kunnen worden: •

Huis van Nu: Dit is een omgeving met nieuwe technologieën in huis rondom duurzaamheid en domotica. Denk hierbij aan zonnepanelen, warmtepompen, sedum op het dak, waterbuffering, in combinatie met domotica en sensoren. Het huis zal continu vernieuwend moeten zijn. Daarnaast worden leerlingen uitgedaagd om na te denken over de vraagstukken die spelen, vraagstukken waar bedrijven mogelijk nog helemaal niet over nadenken, en waar leerlingen reeds oplossingen voor gaan bedenken. Denk bijvoorbeeld aan natuurinclusief- en circulair bouwen.

•

Zorg voor later: Dit is een ruimte met nieuwe technologie die toegepast wordt in de zorg. Waar ga je als (toekomstige) zorgmedewerker mee te maken krijgen in de praktijk? Ook hiervoor geldt dat leerlingen, studenten en professionals worden uitgedaagd na te denken over toepassingen in de toekomst met nieuwe technologie.

•

Hightech onderhoud: Dit is een opstelling ten behoeve van onderhoud in de (proces)industrie, inclusief het gebruik van sensoren ten behoeve van preventief onderhoud.

•

Moderne productieomgeving/machinepark: Dit is een aantal vaste opstellingen met moderne machines om onderwijs op te geven aan leerlingen, skillstrainingen aan werkenden te kunnen bieden of om te gebruiken in de innovatieprojecten zoals hierboven beschreven. Dit zijn machines die te kostbaar zijn om als individuele school in te investeren of waar meer (gedeelde) kennis voor nodig is, zoals een multi-inzetbare cobot, een watersnijmachine en een CNC-machine. Belangrijk is om de toeleveranciers te betrekken ten behoeve van onderhoud en continue vernieuwing te waarborgen. Bij voorkeur blijven zij eigenaar van de door hen geleverde machines. Het IAC is voor hen commercieel van belang om toekomstige medewerkers kennis te laten maken met en mogelijk te trainen op hun producten/ productiemiddelen. Het centrum kan tevens worden gebruikt als innovatieve showroom. Daar waar de kosten en onderhoud niet haalbaar zijn om de machine in het IAC te betrekken, zoeken we een bedrijf die als hotspot wil functioneren.

•

Ten behoeve van de catering voor bijeenkomsten plaatsen we een professionele keuken. Deze keuken kan ook gebruikt worden als lesopstelling om kennis te maken met bijvoorbeeld het voedsel van de toekomst of het werken met een foodprinter.

25

Deze vaste opstellingen zijn steeds vernieuwend in technologie. Over de jaren heen kunnen de inhoudelijke programma-omgevingen wijzigen, afhankelijk van wat aansluit op de vraag vanuit de regio. Voor alle projecten en opdrachten geldt dat de toegepaste technologie sectoroverschrijdend kan zijn. Technologie die gebruikt wordt in de ene sector kan mogelijk ook toegepast worden in de andere sector (crossovers). Op het IAC is deze kruisbestuiving optimaal toe te passen. En deze kruisbestuiving is een bron voor innovaties, vooral ook in het mkb. Het IAC biedt mogelijkheden voor leerlingen vanuit ieder profiel en van ieder onderwijsniveau. Door kennismaken, ontwikkelen en ontdekken van nieuwe technologieën wordt eenieder perspectief geboden. De projecten en opdrachten in samenwerking met bedrijven lenen zich ook voor een samenwerking van leerlingen op verschillende onderwijsniveaus. Per project en opdracht zal bekeken worden of en hoe deze samenwerking gestimuleerd en georganiseerd kan worden. Een voorbeeld is een bestaand project in de Alblasserwaard rondom drukdrainage. Studenten hbo doen onderzoek, mbo-leerlingen voeren het uit en vmbo-leerlingen zijn verantwoordelijk voor het beheer. Mbo- of hbo-studenten kunnen ook een bijdrage leveren op inhoudelijk vlak, bijvoorbeeld in het overbrengen van kennis aan leerlingen van basisscholen of voortgezet onderwijs.

Daarnaast zal samenwerking worden gezocht met hogescholen en universiteiten ten behoeve van het opzetten van keuzevakken/-delen. Een samenwerking met HBO Drechtsteden en de Dordrecht Academy i.o. (voor associate degree opleidingen) wordt verder onderzocht.

2. Beroepspromotie basisscholen en technologie promotie voor inwoners Beroepspromotie vindt plaats voor alle sectoren binnen de focus van het IAC, te weten: zorg, bouw- en installatietechniek, (maritieme) maakindustrie en de groenblauwe sector. Er zal een samenwerking gezocht worden met School en Bedrijf, die al enige jaren actief is in de beroepspromotie op basisscholen. Deze stichting verzorgt lessen techniek op basisscholen vanuit het STO-project en organiseert tweejaarlijks de Game On manifestatie. Daarnaast zijn excursies naar het IAC mogelijk om kennis te maken met diverse sectoren. Tijdens deze excursies worden leerlingen geïnspireerd door kennis te maken met nieuwe technologieën en worden proefjes uitgevoerd. In het IAC kunnen leerlingen van basisscholen via workshops op een speelse manier kennis maken met programmeren. Tenslotte kunnen op gezette tijden kennismakingssessies technologie, zorg en energie worden georganiseerd voor inwoners van stad en regio. Een aantal voorbeelden illustreren hoe invulling wordt gegeven aan de beroepspromotie en technologie promotie. Zo heeft Stichting Infra- en Bouwmensen Zuid Holland Zuid toegezegd enkele praktijkkisten voor het IAC te willen maken. In deze kisten bevinden zich onderdelen om een brug te maken. In groepjes kunnen basisschoolleerlingen deze bruggen bouwen in team- en wedstrijdverband.

Het promoten van de zorgsector kan bijvoorbeeld door mbo- studenten te vragen een escape room te maken voor basisschoolleerlingen.

26

3. Leven Lang Ontwikkelen In het IAC willen we het Leven Lang Ontwikkelen bevorderen. Dit doen we in eerste instantie door leerlingen en studenten perspectief te geven op mogelijke vervolgopleidingen en beroepen. Daarnaast bieden we volwassenen om- en bijscholingscursussen. Het IAC is op de hoogte van het opleidingsaanbod in de regio en verbindt bestaande opleidingstrajecten voor volwassenen met nieuw te ontwikkelen cursussen. Dit opleidingsaanbod is op maat naar gelang de behoefte van bedrijven in de regio. Het IAC wil tevens de locatie zijn voor trainingen van medewerkers binnen het bedrijfsleven en zorginstellingen. Het IAC ontwikkelt daartoe een breed portfolio dat aansluiting heeft bij de, binnen de focus, relevante sectoren, technologische toepassingen en maatschappelijke uitdagingen. Het centrum vervult ook een functie bij het leiden van mensen naar de arbeidsmarkt via trainingen en cursussen. Uit een eerste inventarisatie zijn de volgende verzoeken gekomen: Basiscursus IT, minicursus digitale geletterdheid, workshop omgaan met geld, cursus lean/slimmer werken en een cursus ondernemerschap. Het IAC heeft de ambitie om bij te dragen aan duurzaam herstel van de regio door samen met partijen uit de regio werk-naar-werk trajecten te faciliteren voor de zorg- en energiesector en andere groeisectoren binnen de regio (circulaire bedrijvigheid).

Het IAC ontwikkelt een aanbod voor de benodigde vaardigheden als gevolg van de digitalisering. Voor deze activiteiten zoekt het IAC-aansluiting bij de DOE agenda.

4. Kennisuitwisseling stakeholders Het IAC is naast een fysiek centrum een platform waar verbinding wordt gelegd tussen overheid, onderwijs en bedrijfsleven (de triple helix). Dit gebeurt niet alleen via de projecten in het centrum, maar ook door het uitwisselen van kennis op allerlei manieren, zowel online als fysiek. Het IAC gaat bijeenkomsten organiseren voor diverse doelgroepen om deze kennisuitwisseling te bevorderen. Hierbij valt te denken aan bijeenkomsten voor specifieke doelgroepen zoals engineers vanuit bedrijven of docenten vanuit verschillende scholen. Maar ook bijeenkomsten waar vertegenwoordigers vanuit overheid, onderwijs en bedrijfsleven op een onderwerp ideeën uitwisselen en met elkaar de route bepalen. Het IAC is ook een aantrekkelijke plek voor bijvoorbeeld bijeenkomsten van bedrijven, bedrijvenkringen en beroepsorganisaties.

5. Versterking Onderwijs Met het IAC kan het onderwijs in de regio verder worden versterkt. Door projecten met bedrijven in een hybride onderwijsomgeving en door de samenwerking tussen scholen onderling worden doorlopende leerlijnen gefaciliteerd. Leerlingen en studenten van verschillende onderwijsniveaus worden gestimuleerd onderling samen te werken aan projecten. Door keuzemodules aan te bieden in samenwerkingen met mbo, hbo en wo instellingen geven we leerlingen in het vo de mogelijkheid zich extra te ontwikkelen en wordt perspectief geboden op opleidingsrichtingen. In het IAC wordt ook gewerkt aan deskundigheidsbevordering van docenten. Tot slot vindt er binnen het IAC een kennisuitwisseling plaats tussen docenten vanuit de diverse scholen en praktijkopleiders uit het bedrijfsleven en werken zij samen aan projecten.

27

6. Serviceconcept Het Innovatie- en Afstudeercentrum levert de volgende aanvullende diensten: • organiseren bijeenkomsten stakeholders • verhuur ruimtes

Inrichting Vanuit de inhoudelijke programmering en de te organiseren activiteiten is de volgende inrichting gewenst: • een werkplaats met CNC-portaalfreesmachine, lasersnijmachine, elektrohoek, 3D scanner, 3D printer groter formaat, plotter; • een green room met VR mogelijkheden om omgevingen te simuleren; • een experimenteerruimte/ laboratorium; • werkplaatsen met enkele snelle computers; • ruimtes voor de vaste inrichtingen (Huis van Nu, Zorg voor Later, Hightech onderhoud, moderne machines); • de buitenruimte ten behoeve van projecten in de groenblauwe sector; • ruimtes om samen te werken aan tijdelijke projecten; • ruimtes voor eigen bijeenkomsten en voor verhuur. Deze wensen worden meegenomen in het volgende hoofdstuk Verbouw.

28

29

3 Verbouw

30

3. Verbouw De fysieke omgeving past bij waar het IAC voor staat. Daarom dienen het gebouw en zijn directe omgeving wat betreft uitstraling en beleving aan te sluiten bij de eerdergenoemde missie, visie en programmering. Het gebouw faciliteert de programmering en het beoogde gebruik optimaal.

Van visie naar ruimtelijke en functionele uitgangspunten De visie is samengevat en vertaald naar uitgangspunten voor het gebouw en de directe omgeving. De kernwoorden uit de visie en de belangrijkste uitgangspunten voor het IAC zijn: 1. verbinden: gastvrij, sfeervol; open; multifunctioneel (dagelijks gebruik); 2. ontdekken: leerzaam, nieuwsgierig makend; 3. ontwikkelen: flexibiliteit (technisch), kennisdeling; 4. experimenteren; 5. innovatief zijn; 6. aandacht voor duurzaamheid (energietransitie, klimaatadaptief & circulair). (Zie bijlage 1 voor een volledig overzicht) Aan deze kernwoorden zijn de volgende uitgangspunten en eisen verbonden: • ontvangst bij de entree; • het is fijn om er te zijn, iedereen is welkom; • je ziet wat er gebeurt, er is onder andere ‘techniek in het zicht’; • inrichting is makkelijk aan te passen; • zichtbare toepassing duurzame maatregelen.

Locatieonderzoek Uit locatieonderzoek komen voor het IAC een drietal geschikte locaties naar voren (zie de situatietekening hieronder). Locatie 3 en 5 zijn geschikt voor nieuwbouw. Locatie 2 is de huidige locatie van De Burcht. Locatie 2 biedt het IAC de beste mogelijkheden: het heeft een centrale ligging op de Beroepen- en Innovatiecampus, biedt voldoende uitbreidingsmogelijkheden, is direct gesitueerd naast de nieuwbouw van ’t Gilde en past binnen de financiële mogelijkheden van het IAC.

Braakliggend Beatrix De Burcht Afbeelding 1:

Braakliggend

Mogelijke locaties IAC

De Burcht is als voorkeursscenario genomen voor de verdere uitwerking van de investeringen en exploitatie van het IAC. In de volgende paragrafen zijn de mogelijkheden van het gebouw van De Burcht nader toegelicht.

31

De Burcht In deze paragraaf is nader uitgewerkt op welke wijze locatie 2 goed aansluit bij het programma van eisen voor de huisvesting van het IAC. Conditie/ Huidige staat Uit bureauonderzoek is gebleken dat de huidige staat van het gebouw goed is. Om het gebouw minimaal energieneutraal te maken, zijn extra investeringen nodig. Dit is niet direct noodzakelijk, aangezien de huidige installatie voldoet. Een plan om tot energieneutraliteit te komen kan wel meegenomen worden in de overwegingen voor de toekomst. Ruimtelijk De programmering is vertaald naar de ruimtelijke behoefte die hieruit ontstaat (vierkante meter vloeroppervlakte, breedte, lengte en hoogte) met bijbehorende ruimtestaat (zie bijlage 2). Ruimtelijke behoefte laat zich vertalen naar een aantal clusters die in onderstaande de tabel is opgenomen, inclusief het bruto vloeroppervlak. Ruimteomschrijving in BVO

BVO (m²)

Entreegebied en baliegebied (frontoffice)

134

Ontmoeten

669

Werkplaats - Machinerie + Smart engineering

600

Vaste programmaomgeving voor projecten

457

Tijdelijke projecten

172

Horeca

147

Algemeen

81

Totaal

2.260

Tabel 1: Ruimteomschrijving in BVO

Het uitgangspunt is 2300m² bruto vloeroppervlakte (m²bvo). De huidige vloeroppervlakte van De Burcht is 3268 m²bvo, waarvan 2.950 m² op de begane grond. Daarmee voldoet het gebouw ruimschoots aan de behoefte van het IAC. Bovendien biedt het voldoende ruimte om uit te breiden. Er is een aantal mooie ruimten en elementen, te weten de aula, de patio, de schuine daken, de gymzaal en het potlood. In bijlage 5 is aan de hand van een aantal foto’s rondom de plattegrond duidelijk gemaakt hoe de meest bijzondere en/of voorkomende ruimtes er momenteel uitzien.

32

de lij ke 17 p 12 2 m ro j 2 0 m 2 bv ect en fn o o

Lo g be Dag ist ie vo el or ijk k ra se di ng

W e 60 rkp 42 0 m laa t 2 0 m 2 bv s fn o o

Relatieschema functies gebouw

Tij

Va st e 45 pr 32 7 m oje c 2 0 m 2 bv ten o fn o

Al g 81 em 57 m 2 ee m 2 bv n fn o o

H 14 ore 10 7 m ca 2 3 m 2 bv fn o o

Figuur 3:

En tr ee 13 e 93 4 m 2 n b al m2 b ie fn vo o

66

On tm 46 9 m oet e 2 8 m 2 bv n fn o o

Lo gi V m erv stie ac an k hi ge ne n rie

Functioneel Voor het goed laten functioneren van het gebouw zijn de onderlinge relaties van ruimten in een globaal relatieschema vastgelegd. Onderstaande afbeelding toont het globale relatieschema van de ruimteclusters, waarin zichtbaar is hoe de diverse clusters en ruimten ten opzichte van elkaar zijn gepositioneerd. Het uitgebreidere relatieschema waarin álle ruimten van de ruimtestaat zijn weergegeven, is opgenomen in bijlage 3.

Over de plattegrond van De Burcht zijn de ruimten en de onderlinge relaties daartussen via zogenaamde vlekkenplannen geprojecteerd (afbeelding 2). Hieruit blijkt dat onderstaande uitwerking van het vlekkenplan goed toepasbaar is in De Burcht. Daarmee ontstaat een optimale inrichting en gebruik van De Burcht met functionele ruimten die nodig zijn om de programmering van het IAC mogelijk te maken. Met andere woorden, scenario De Burcht is functioneel goed bruikbaar voor het IAC.

Afbeelding 2: Vlekkenplan IAC

33

Technisch Diverse ruimten zullen technisch aangepast moeten worden om te voldoen aan het toekomstige beeld. De gymzaal, bijvoorbeeld, gaat dienstdoen als werkplaats. In bijlage 7 is een omschrijving gegeven die als basis voor de bouwkostenraming is gebruikt. Financieel Het gebouw De Burcht biedt de mogelijkheid om binnen het beschikbare budget de benodigde aanpassingen te doen om een fysieke omgeving te realiseren die past bij de programmering van het IAC (zie bijlage 7). In de tabel hieronder is dit nader uitgewerkt op basis van het beschikbare budget van ca €3.000.000 inclusief BTW. De geraamde bouwkosten komen neer op ca. €3.065.000 inclusief BTW.