210318 Verslag Parallelsessie I&O - Transitievisie warmte.docx

Parallelsessie Informatie en Ontmoeting, 18 maart 2021 Transitievisie Warmte Samenvattend verslag Aanwezigen Voorzitter: Raadsgriffie: Fracties: Portefeuillehouder: Ambtelijk: Notulen:

de heer B. Bahlmann de heer W. van der Meer Stadsbelang-Democraten Gorinchem-CDA-PvdA-SGP/ChristenUnie VVD-D66-SP-GroenLinks-Gorcum Actief-Fractie van Maaren de heer E. Kraaijeveld mevrouw A. Luining, de heer B. den Toom notulistenbureau Leeuwenburgh-Vendrig

Opening De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen hartelijk welkom. Presentatie over het proces om tot een Transitievisie warmte te komen, eerste resultaten technische analyse en gezamenlijke uitgangspunten. Er is uitgebreid de mogelijkheid voor het stellen van vragen.

Transitievisie Warmte Wethouder Kraaijeveld leidt de bespreking kort in. Gemeenten gaan aan de slag om de transitievisie warmte op te leveren. Gorinchem volgt ook een proces om hiertoe te komen. Vanavond is de eerste I&O om vervolgens in september te komen tot het vaststellen van de visie. Het streven is heel Nederland aardgas vrij. Gorinchem is in de Gildenwijk begonnen met het aardgasvrij maken van 1.000 huurwoningen. Mevrouw Luining geeft een presentatie (beschikbaar op iBabs). Zij stelt zichzelf voor. Zij is projectcoördinator transitievisie warmte. Gemeenten zijn verplicht om eind 2021 de transitievisie warmte vast te stellen. Gorinchem wordt hierbij ondersteund door De WarmteTransitieMakers. In Gorinchem zijn inmiddels meerdere gebouwen en buurten aardgasvrij. In de transitievisie is opgenomen hoe Gorinchem uiteindelijk aardgasvrij wordt gemaakt. Aangegeven is welke alternatieven als kansrijk worden aangemerkt voor de verschillende buurten en op basis van welke fasering. Het is nog geen definitief besluit voor het aardgasalternatief. Er wordt samengewerkt met verschillende belanghebbenden en in gesprek gegaan met inwoners op informatieavonden en dialoogavonden; hoe denken inwoners over het aardgasvrij worden. Zij schetst het proces. De transitievisie warmte is een eerste verkenning.

In de samenleving spelen allerlei ontwikkelingen en daarom krijgt de visie minstens elke vijf jaar een update. Gorinchem wordt buurt voor buurt aardgasvrij gemaakt. Het uitvoeren van deze plannen kost behoorlijk wat tijd. Na de Gildenwijk wordt doorgegaan. De kansrijke warmtealternatieven worden geduid aan de hand van lokale analyses, gezamenlijke uitgangspunten en de inbreng van organisaties, inwoners en belanghebbenden. Op de warmtevisie staat welke alternatieven in welke buurt kansrijk zijn (warmtenet, groen gas of een individuele oplossing). Zij geeft aan hoe een warmteprofiel wordt bepaald en welke temperatuur nodig in om een woning na isoleren te verwarmen. Hiervoor is gekeken naar de huidige energielabels van gebouwen en is het realistische besparingsniveau bepaald. Gekozen is voor inzetten op

Parallelsessie I&O Transitievisie Warmte, 18 maart 2021

isoleren en op een duurzame manier voorzien in de benodigde warmte. Zij toont de toekomstige warmtevraag van gebouwen in de binnenstad van Gorinchem na 2050 na het treffen van isolatiemaatregelen. Het zijn voornamelijk vooroorlogse gebouwen die moeilijker te isoleren zijn. Zij vervolgt met de gebieden met potentie voor een warmtenet. In De Gildenwijk wordt een warmtenet beoogd, evenals in de binnenstad. Hierbij merkt zij op dat het wel een behoorlijke uitdaging zal zijn om in de binnenstad een warmtenet te plaatsen in verband met de daar aanwezige kabels en leidingen, het alternatief dat bekeken moet worden is groen gas. Er zijn ook gebieden waar nog niet bekend is welk alternatief geschikt is en daarvoor moet nader onderzoek gedaan worden. Zij gaat in op de potentiele warmtebronnen: geothermie, oppervlaktewater, warmte uit afvalwater vanuit de rioolwaterzuivering en restwarmte van Corbion en Vreugdenhil. Zij geeft aan dat er in Gorinchem al voldoende warmtebronnen aanwezig zijn om in de toekomstige warmte te kunnen voorzien. Zij vervolgt met de uitgangspunten als belangrijke punten om mee te nemen in de warmtetransitie (nationaal beleid, regionaal beleid (RES), lokaal beleid (visie van de stad, milieuduurzaamheidsplan). De uitgangspunten hiervan zijn leidend in de keuzes die zullen worden gemaakt.

De voorzitter biedt gelegenheid om vragen te stellen naar aanleiding van de presentatie. De heer Van Willigen bedankt voor de duidelijke presentatie. De visie wordt op zijn minst vijfjaarlijks vastgesteld begrijpt hij. Technologie ontwikkelt zich snel. Hij vraagt waarom er voor vijf jaar is gekozen. Hij refereert aan de analyse van de warmtevisie op slide 15, de gearceerde gebieden, met name in Gorinchem Oost zijn veel gebieden gearceerd. Inwoners daar twijfelen over het investeren in een nieuwe kachel. Hij informeert of er meer duidelijkheid verschaft kan worden. Mevrouw Luining antwoordt dat de termijn van vijf jaar is vastgesteld in het klimaatakkoord, maar in Gorinchem wordt ook gekeken naar natuurlijke momenten, bijvoorbeeld als de RES opnieuw vastgesteld moet worden. De warmtevisie geeft aan welke technieken kansrijk zijn. Bekeken wordt wanneer er waar begonnen wordt. Als inwoners twijfelen, moeten zij nog even geduld betrachten, want binnenkort wordt er meer bekend over de fasering. De heer Van Willigen doet een appèl om toch termijnen vast te leggen en dit niet te laten afhangen van de natuurlijke momenten. De heer Van der Lee informeert hoeveel tijd het vergt om na de besluitvorming een buurt aardgas vrij te maken. De heer Den Toom antwoordt dat het lastig is om dit te bepalen. In de Gildenwijk wordt een aanzet gemaakt met aardgasvrij worden.

Voor een hele buurt neemt dit zomaar 10 jaar in beslag en dat is een voorzichtige schatting. In Gorinchem Oost met eenzelfde type woningen kan wellicht sneller geschakeld worden met een buurtwarmtepomp of een individuele warmtepomp. Hoe kleiner de buurt, hoe flexibeler voor de bewoners. De heer Van Santen merkt op dat er rekening wordt gehouden met groen gas in de binnenstad en informeert hoe dit zich verhoudt tot de leidingen. Hij wijst op de koppelkansen en de sectoren waar aan gedacht kan worden en vraagt of er al iets nader geduid kan worden. De heer Den Toom antwoordt dat de binnenstad is aangemerkt voor een warmtenet, maar ook voor groen gas. Het onderzoek moet nog een verdiepingsslag doormaken. Groen gas is zeker een optie gezien de vele historische panden die vaak lastig te isoleren zijn. In

Parallelsessie I&O Transitievisie Warmte, 18 maart 2021

samenspraak met Stedin blijven de aardgasnetten liggen in gebieden die geschikt zijn voor groen gas in de toekomst totdat duidelijk is wat er daadwerkelijk gedaan wordt. Mevrouw Luining geeft aan met betrekking tot de koppelkansen dat deze in kaart worden gebracht in de gesprekken met Stedin en Oasen en in het geval van werkzaamheden aan de riolering. Er wordt daarnaast gekeken naar sociale kansen waarbij zorgvuldig afgewogen moet worden of het mogelijk is om deze mee te nemen. Mevrouw Van Maaren merkt op dat in de visie voornamelijk wordt gekeken naar de haalbaarheid en niet naar de kosten en vraagt of het mogelijk is om een grove inschatting mee te nemen aan welke bedragen gedacht moet worden. Zij informeert of er input is vanuit andere gemeenten of VNG zodat wellicht in bepaalde wijktypen zaken gekopieerd kunnen worden van wijken in andere steden met een zelfde samenstelling. Er zijn vraagtekens geplaatst bij biomassa. Zij vraagt of deze ook worden meegenomen in de visie. De heer Den Toom antwoordt dat de haalbaarheid juist wordt meegenomen. In de Gildenwijk is gekozen voor een warmtenet. In Gorinchem Oost zou hiervoor veel meer geïnvesteerd moeten worden. Biomassa is een optie die niet nadrukkelijk wordt onderzocht voor Gorinchem omdat dit maatschappelijk niet geaccepteerd wordt. Mevrouw Luining vult aan dat met meerdere gemeenten praktijkervaringen worden gedeeld.

Er wordt gewerkt aan een algemeen model met typen woningen en geschikte maatregelen, maar niet alle woningen zijn identiek en daarom moet voor elke woning gekeken worden wat het beste werkt. De heer De Jong begrijpt dat er al voldoende warmtebronnen aanwezig zijn en vraagt of deze warmte op dit moment nog niet wordt gebruikt. Voorts vraagt hij of de warmte van de industrie is opgenomen in dit plan of dat hiervoor een apart plan is. De heer Den Toom antwoordt dat de warmtebronnen op dit moment inderdaad niet worden gebruikt. Geothermie wordt ook nog niet gebruikt. Er worden gesprekken gevoerd met Vreugdenhil en Corbion die welwillend zijn om hun restwarmte uit te wisselen als zij deze zelf niet hoeven te gebruiken. De eigen processen worden op dit moment geoptimaliseerd en in kaart gebracht. De heer De Jong vraagt of het alleen om woningen gaat of ook de kleine industrie. De heer Den Toom vervolgt dat met name de grote gebruikers zijn meegenomen. Als supermarkten restwarmte hebben waar woningen mee verwarmd kunnen worden zal dit zeker gestimuleerd worden om ervoor te zorgen dat er zo weinig mogelijk restwarmte verloren gaat. De heer Kuijten bedankt voor de presentatie. Hij wijst op fijnstofreductie en CO2 vermindering die zijn fractie als belangrijk aanmerkt. Hij begrijpt dat er nog allerlei onderzoeken volgen.

Hij informeert hoe dit wordt gefinancierd en waar de arbeidskrachten vandaan komen. Met betrekking tot de lokale supermarkt informeert hij naar het continuïteitsbeginsel voor de levering van warmte. De heer Den Toom antwoordt dat de CO2 uitstoot en de betaalbaarheid duidelijk moeten worden voor september. In de uitvoeringsprogramma’s wordt de verdieping in gegaan. De gemeente wil vooral aanjager zijn en bewoners helpen om hiermee aan de slag te gaan. Gemeenten hebben € 1,8 mln. nodig om de energietransitie op gang te krijgen en hebben hiervoor aangeklopt bij het Rijk. Voorts is er een zoektocht naar kundige mensen om hier invulling aan te geven. Bij restwarmte van een supermarkt moet inderdaad sprake zijn van

Parallelsessie I&O Transitievisie Warmte, 18 maart 2021

continuïteit. Er is geen sprake van luxe waardoor zaken uitgesloten kunnen worden maar hoe dit geborgd wordt moet inderdaad nog nader bekeken worden. De heer Hachhouch wijst op de opties die oplossingen kunnen bieden voor het warmteprobleem. Hij zou graag de kosteneffecten voor de huishoudens uitgewerkt zien. Een overschot aan warmte biedt mogelijkheden voor een verdienmodel, ook richting andere gemeenten. Mevrouw Luining antwoordt dat er op gebouwniveau gekeken gaat worden wat dit betekent voor de gebruiker en welke specifieke maatregelen getroffen moeten worden in de woning waardoor er nu nog geen kostenopgave gegeven kan worden. Een businessmodel voor warmte is inderdaad een optie. Zij bedankt voor de tip. De heer Hachhouch ziet de nadere informatie graag tegemoet. De heer Bil vraagt wat hij zich moet voorstellen bij een individuele warmtevoorziening. Hij vraagt voorts hoe ervoor gezorgd kan worden dat er geen afhankelijkheid ontstaat van een bedrijf voor warmte. De heer Den Toom antwoordt dat dit individuele warmtepompen of een buurtwarmtepomp zouden kunnen zijn, allerlei all electric toepassingen. Afhankelijkheid in het geval van bedrijfswarmte is een terechte vraag die wordt meegenomen bij de woningontwikkelingen.

Bij de Arkelsedijk bevinden zich woningen in de buurt van industrie, maar bekeken moet worden of er in het geval van een processtoring een warmteprobleem ontstaat in de wijk. Het is daarom belangrijk om een alternatief voor handen te hebben. Als warmte wordt afgenomen kan daarbij gezorgd worden voor een buffer. De randvoorwaarden moeten goed geborgd worden. Bedrijven moeten daarnaast bepaalde coëfficiënten voor duurzaamheid blijven behalen. De heer Bil geeft aan dat zijn fractie uitkijkt naar de verdere ontwikkeling van deze plannen. De heer Van Santen wijst op pellet kachels en vraagt of deze ook terugkomen in de plannen. De heer Den Toom antwoordt dat er vergunningen zijn voor de huidige installaties die op zich geaccepteerd zijn. De toekomst moet uitwijzen of er wellicht een alternatief mogelijk is. Pellet kachels worden niet door de gemeente gestimuleerd. Wethouder Kraaijeveld bedankt voor de vragen, ideeën en tips die meegenomen worden in de verdere uitwerking van de transitievisie warmte en richting de volgende I&O. Hij vindt het mooi dat geprobeerd om tot slimme invullingen te komen met bedrijven door zo veel mogelijk warmte te besparen, mocht er inderdaad warmte over zijn dan zou er ook nog een verdienmodel kunnen ontstaan. Hij bedankt de ambtelijke ondersteuning voor de heldere presentatie en de beantwoording.

Het is een enorme opgave waar voortvarend mee aan de slag gegaan wordt. Sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering.

Parallelsessie I&O Transitievisie Warmte, 18 maart 2021