210107 II Inspreker mw Mosselman Terugblik op de voorbije maanden.docx

Een terugblik op de voorbije maanden in verband met een eventuele vestiging van een AZC

Allereerst wens ik u in alle opzichten een goed 2021 toe. Voor u is het jaar echter verdrietig begonnen door het plotselinge overlijden van Anja van Zanten, echtgenote van de wethouder. Mijn condoleances heb ik inmiddels aan hem overgebracht. Terugkijkend op 2020 had ik aan het begin ervan niet kunnen bevroeden dat het een hectisch jaar zou worden. En nu ik hier zo sta, ben ik mij zeer bewust van de tijd die wij van een aantal van u hebben gevraagd en wil ik u daarvoor bedanken. Ons motto was strategisch denken waarbij angst, emotie en boosheid moesten worden onderdrukt. Zoals u weet is onze strategie gebaseerd op vier pijlers: de locatie van het belastingkantoor ten opzichte van de Frisoflat, het gebrek aan democratie (burgerparticipatie), de houding van het COA en het bestemmingsplan van het belastingkantoor. Daar kwam uiteindelijk ook nog COVID-19 bij. We vonden het belangrijk alle bij het proces betrokken partijen grondig te analyseren en onze conclusies met feiten te onderbouwen. In onze optiek staan de gemeente en de politiek het dichtst bij ons en om die reden hebben we onze eerste pijlen op hen gericht. Op u dus, in de vorm van contacten met de wethouder, gesprekken met raadsleden en ambtenaren. Uiteindelijk wezen al die contacten uit dat de burgerparticipatie vanuit de gemeente niet goed van de grond was gekomen.

Dit was voor ons het sein om een eigen enquête te houden. Deze enquête leverde ons meer op dan alleen maar voor- of tegenstemmen. Zoals de burgemeester onlangs in een artikel in het AD liet weten, veranderen cijfers in mensen zodra je met hen in gesprek gaat. Dat was ook onze bijvangst tijdens het enquêteren. Mijn vraag aan u is om na te denken over hoe de burgerparticipatie beter kan worden georganiseerd. Geef burgers meer tijd en ruimte om hun mening te uiten of met suggesties te komen, zeker wanneer het gaat om gevoelige onderwerpen zoals de vestiging van een AZC. Op het moment van schrijven luidt het COA de noodklok. Crisisopvang dreigt… Dit jaar moeten 27.000 statushouders in Nederland een woning krijgen, maar de IND heeft haar zaakjes niet op orde en op hetzelfde moment is er in Nederland een tekort aan 330.000 woningen. Bovendien leven een miljoen Nederlanders onder de armoedegrens en telt Nederland 40.000 daklozen. Vanuit het Rijk worden nu provincies en gemeenten onder druk gezet om azc’s te openen, maar volgens mij gaat er ergens in de asielketen iets heel erg mis. Er wordt vanuit ivoren torens beslist zonder te beseffen wat dat aan het einde van die keten teweegbrengt. Er wordt top-down geredeneerd terwijl dit bottom-up zou moeten zijn. De positie van de burger komt daardoor vaak in het nauw, terwijl één van de taken van de overheid is haar burgers te beschermen.

De wereldwijde keten start met het Vluchtelingenverdrag van de Verenigde Naties waarin niet is geregeld hoe of door welk land vluchtelingen moeten worden opgevangen. Dan is er het asiel- en immigratiebeleid van de Europese Unie dat nog steeds niet is geharmoniseerd en vervolgens bepalen staatssecretaris van Asiel en Beleid en de minister van Binnenlandse Zaken wat provincies en gemeenten in Nederland moeten doen omdat het IND al heel lang achter de feiten aanloopt.

Maar ondertussen blijft een hard gegeven staan: twee derde van de asielzoekers heeft geen recht op asiel. Maar ze komen wel. Naar Europa, en naar Nederland. Er is op dit moment van alles aan de hand, overal ter wereld en vooral in het Midden-Oosten en Afrika. De meeste landen zijn aangesloten bij de VN, en ook al woedt er in een bepaald land op een gegeven moment geen oorlog, is er in veel van die landen sprake van corruptie, gebrek aan werkgelegenheid en economische onzekerheid en dus genoeg reden om elders je geluk te zoeken. Maar is dat ook reden genoeg om iedereen uit die landen op te vangen? Met andere woorden, we wachten de vluchtelingenstroom af en komen daarna pas in actie. Ik doe de suggestie om eens na te denken over hoe die uittocht te stoppen en daarbij niet te beginnen aan de achterkant maar aan de voorkant. Zolang dat niet gebeurt, blijven gemeenten en hun burgers de laatste schakels van de asielketen, ook al gaat er in het voortraject veel mis. Wij zijn als burgercomité gestart vanuit onze positie als bewoners van de Frisoflat - de laatste schakel in de asielketen -, maar ik wil vanavond ook aandacht vragen voor alle senioren in onze wijk. We hebben onze enquête uitgebreid tot een grotere kring rondom onze flat en het belastingkantoor en kwamen erachter dat er achter de voordeur vaak eenzaamheid, radeloosheid of verdriet schuilt.

En er is boosheid omdat mensen ervaren dat ze niet worden gehoord of gezien. Ik kan me nog heel goed herinneren dat er in veel flatgebouwen huismeesters waren die bewoners met raad en daad bijstonden. Zij zijn in de loop der jaren allemaal wegbezuinigd. En een paar jaar geleden had Albert Heijn nog een grote leestafel waaraan mensen een krantje konden lezen met een kopje koffie erbij en met anderen aan die tafel in gesprek konden gaan. Maar ook die tafel is er niet meer. Wat dat betreft zou ik willen pleiten voor meer aandacht voor senioren, zowel vanuit de gemeente als vanuit de politieke agenda, niet alleen in onze wijk maar ook elders in Gorinchem. De vergrijzing is al lange tijd een feit, ook al is het ingewikkeld voor een gemeente om met minder middelen meer mensen te helpen als gevolg van alle bezuinigingsronden in de laatste jaren. We hebben de gemeente gekscherend gesuggereerd (maar achteraf gezien toch wel serieus bedoeld) een trefpunt voor ouderen in de wijk te creëren op een plek waar iedereen bijna dagelijks voor de boodschappen komt. Bijvoorbeeld in het Piazzacentrum of ergens in de buurt daarvan. Ook op een ander vlak is er volgens mij werk aan de winkel voor de politiek. Mensen klagen erover dat politieke partijen hen alleen weten te vinden wanneer er verkiezingen in aantocht zijn en dat ze nadien niet thuis geven en in hun eigen politieke bubbel blijven.

Misschien is dit niet zo, maar in ieder geval is hun bereikbaarheid of benaderbaarheid volgens velen ver te zoeken. Wellicht een punt voor u om over na te denken. Het is goed dat elke partij vanuit zijn eigen standpunten politiek bedrijft, maar het is nog beter daarbij de burger niet uit het oog te verliezen, zeker als het gaat om besluiten die juist voor hen gevoelig liggen.

Tot slot kom ik dan bij het COA aan. Ik heb op 5 oktober 2020 een wob-verzoek ingediend bij het COA, o.a. inzake alle contacten met de gemeente en het Rijksvastgoedbedrijf en documenten betreffende de aankoop door het COA van het belastingkantoor. Van begin af aan heb ik zo mijn twijfels over de tactiek van het COA en over de vraag of zij wel fair play bedrijft. Als ik zo door de informatie blader, denk ik dat mijn twijfels terecht waren. De informatie is echter niet volledig genoeg om een op feiten gebaseerde reconstructie te maken, vooral omdat datums zijn verwijderd. Daartegen heb ik inmiddels bezwaar gemaakt bij het COA. Het beeld dat uit de informatie naar voren komt is dat het COA ergens een voet tussen de deur zet en deze niet meer terugtrekt. En zij is ook niet transparant, zeker niet als ‘partner’ van de gemeente. In een mail van 13 februari 2020 lees ik dat het COA al bezig is met de aankoop van het belastingkantoor maar laat de gemeente (en belangstellenden in de aankoop van het pand) tot eind april in het ongewisse. Dan kun je toch niet echt spreken van een transparant partnerschap? Ook ten aanzien van belangstellenden in de aankoop van het belastingkantoor handelt het COA uitsluitend in haar eigen belang.

Pas nét voor de einddatum van het biedboek ontvangen zij bericht van de makelaar dat het pand uit de verkoop wordt gehaald, terwijl het COA al veel eerder tot aankoop had besloten, met als gevolg dat die belangstellenden nu met claims komen waarvoor het COA (en dus de belastingbetaler) eventueel zal moeten opdraaien. Wat bij mij ook ergernis opwekt is hoe het COA met de asielzoekers omgaat die zij zou willen onderbrengen in het belastingkantoor. Met een breed offensief in de landelijke pers, in journaals en op andere manieren voert het COA nu wel aan dat zij wil voorkomen dat asielzoekers in crisisnoodopvanglocaties moeten worden opgevangen, maar ze gaat voorbij aan het feit dat er aan het belastingkantoor nogal wat gebreken kleven. Uit een rapport blijkt de aanwezigheid van asbest, mogelijke bodemverontreiniging en een niet werkende luchtbehandelingsinstallatie in het belastingkantoor. Het COA heeft wat dat betreft letterlijk alles op de koop toe genomen, maar als je het mij vraagt zou het pand op dit moment niet zomaar in gebruik kunnen worden genomen als azc. Ook was het COA met de gemeente overeengekomen eventueel maximaal 300 personen te plaatsen, maar in juli 2020 was men op verschillende afdelingen van het COA nog steeds druk in de weer met het berekenen van de opvangcapaciteit.

Terwijl er over het maximum van 300 aantal personen dat de gemeente zou willen opvangen al breed was gecommuniceerd, schrijft dus in juli de ene COA-medewerker aan de andere dat er minstens 4 in plaats van 3 mensen achter één deur kunnen, in één ruimte 6 en in een paar andere ruimten 8 in plaats van 6 mensen. Zo komt men op een totaal van 371 personen. En terwijl er ook binnen het COA het getal 500 rondzingt, wordt nadien nog gesuggereerd om er een verdieping op te zetten zodat nog meer mensen zouden kunnen worden geplaatst… Ik krijg hier eerlijk gezegd een naar gevoel bij, want over maximaal 300 mensen - zoals met de gemeente was afgesproken - wordt niet gerept en dus hangt de gemeente als partner er alweer maar zo’n beetje bij, want ik neem aan dat het COA die getallen niet met de gemeente heeft besproken.

Vanuit de partnerschapsrelatie zou je toch mogen verwachten dat het COA zich zou houden aan wat de gemeente als limiet had gesteld. Kortom, misschien een leer voor een volgende keer dat het COA bij de gemeente aanklopt: niet meteen overstag gaan, vroegtijdig nadenken over burgerparticipatie en proactief handelen. Het al of niet aanwezig zijn van een draagvlak in de gemeente moet daarbij leidend zijn. Misschien zou het Rijk het belastingkantoor kunnen bemannen met afdelingen van het IND, GGD, Belastingdienst, UWV, CBR, etc. Bij die instanties zijn er de laatste jaren veel mensen wegbezuinigd en we merken daar nu aan alle kanten de gevolgen daarvan. Dit zou goed zijn voor de omgeving, want de bestemming blijf dan kantoor. En het zou goed zijn voor de werkgelegenheid, voor de gemeente, voor de Gildenwijk en voor ons als bewoners van de Frisoflat…. Anja Mosselman, 6 januari 2021