2025-975886 Jaarstukken 2024
Tekst van het document
Jaarstukken 2024
Jaarstukken 2024
Inhoudsopgave 1
2
3
4
5
Inleiding
3
1.1 1.2 1.3
Beleidsmatige inleiding Financiële verantwoording Leeswijzer
3 5 11
Jaarverslag: Programmaverantwoording
15
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11
15 20 24 31 36 43 50 62 68 74 77
Programma 1 Bestuur en Ondersteuning Programma 2 Veiligheid Programma 3 Verkeer en Vervoer Programma 4 Economie Programma 5 Onderwijs Programma 6 Sport, Cultuur en Recreatie Programma 7 Sociaal Domein Programma 8 Duurzaamheid Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Algemene dekkingsmiddelen Overhead, Vennootschapsbelasting en Onvoorzien
Jaarverslag: Paragrafen
83
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8
83 93 102 105 119 120 139 146
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Wet open overheid (Woo) Verbonden partijen Grondbeleid Lokale heffingen
Jaarrekening
153
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9
153 157 168 170 172 188 189 190 192
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Overzicht van baten en lasten Recapitulatie structureel begrotingsevenwicht Balans per 31 december 2024 Toelichting op de balans per 31 december 2024 Rechtmatigheidsverantwoording Wet Normering bezoldiging Topinkomens publieke en semipublieke sector (WNT) Totaaloverzicht baten en lasten per taakveld Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (SiSa)
Jaarrekening - Bijlagen
199
5.1 5.2
199 210
Reserves Voorzieningen
1
Jaarstukken 2024 5.3 5.4
2
Investeringsoverzicht Vastgesteld beleid
212 220
Jaarstukken 2024
1
Inleiding
1.1
Beleidsmatige inleiding
Hierbij presenteren wij u de jaarrekening 2024 van de gemeente Gorinchem. De jaarstukken zijn het moment om in beeld te brengen wat de gemeente in het afgelopen jaar heeft gedaan. Daarmee legt het college verantwoording af aan de gemeenteraad over welk beleid in 2024 is gevoerd, of de gestelde doelen zijn gehaald en welke uitgaven en inkomsten daar bij horen. De jaarrekening laat zien dat we ook in 2024 weer aan een groot aantal onderwerpen hebben gewerkt. In deze inleiding willen we een aantal zaken in het bijzonder noemen. In 2024 zetten we weer diverse stappen om de plannen uit het collegeprogramma ‘En nu aan de slag!’ uit te voeren. Daarmee geven we invulling aan de belofte die we aan het begin van deze bestuursperiode aan de stad hebben gedaan. In de jaarstukken vindt u de voortgang van deze acties terug. We werken hier natuurlijk niet alleen aan. Bij alle acties zijn ook anderen betrokken. Voor veel plannen is samenwerking met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties natuurlijk onmisbaar. Op initiatief van het bedrijfsleven, werkten we in het afgelopen jaar samen aan het opzetten van een ondernemersfonds. En we zetten stappen in de samenwerking in de regio.
In 2024 sloten we een tweede Regio Deal met de Rijksoverheid, gaven we de samenwerking in de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden op nieuwe wijze vorm en versterkten we de samenwerking met Smart Delta Drechtsteden. Zo werken we samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en partners in de regio aan Gorinchem. In het afgelopen jaar namen college en gemeenteraad weer diverse belangrijke besluiten. Zo besloten we hoe we het verleden van onze stad willen koesteren en bewaren, met de vaststelling van het nieuwe erfgoedbeleid. We bewaren daarmee dat wat onze stad eigen maakt. We zetten in op het behoud van onze aantrekkelijke binnenstad. Ook toeristen leveren daarbij vanaf 2024 een financiële bijdrage via de toeristenbelasting. Ondertussen werkten we ook aan een duurzame toekomst. In 2024 werd het warmtenet verder aangelegd en ontwikkeld. Samen met de gemeente Molenlanden besloten we om in Gorinchem-Noord in te zetten op het realiseren van windenergie, als alternatief voor de locatie Avelingen. Bij een toekomstbestendige stad horen ook goede voorzieningen. In het afgelopen jaar werkten we verder aan de ontwikkeling van het nieuwe zwembad. En we namen een besluit over de realisatie van het cultuurhuis, waarmee een belangrijke stap werd gezet in een langlopend dossier.
Voor iedereen die in Gorinchem naar school gaat bleven we werken aan schoolgebouwen die klaar zijn voor de toekomst. Zo werkten we 2024 volop verder aan de ontwikkeling van de scholencampus. Daar waar hulp en ondersteuning nodig is, bieden we die als gemeente. In het afgelopen jaar werkten we samen met diverse partners samen aan een nieuwe Integrale Samenlevingsvisie. Met het besluit over de Hervormingsagenda Jeugd maakten we keuzes hoe we jongeren helpen die hulp nodig hebben. Ook voor mensen die van verder kwamen bood onze stad hulp. Vanaf 2024 vangen we Oekraïense vluchtelingen op een nieuwe plek aan de Kleine Schelluinsekade op. Met het COA werkten we aan een nieuw AZC, dat eind 2024 gereed was. Daarmee gaven we invulling aan de afspraak om eind 2024 de opvang uit het voormalig belastingkantoor te verplaatsen naar een andere locatie. En zo blijft Gorinchem hulp bieden aan wie dat nodig heeft. De jaarstukken staan voor een groot deel natuurlijk ook in het teken van de gemeentelijke financiën. In het afgelopen jaar was het, net als voor veel andere gemeenten, noodzakelijk om ons voor te bereiden op financieel
3
Jaarstukken 2024 krappe tijden. In Gorinchem zijn we hier op tijd mee aan de slag gegaan, waardoor in 2024 al kon worden besloten over maatregelen om onze begroting op orde te houden. Daarmee zetten we de lijn van financieel zorgvuldig beleid voort. In de jaarrekening leest u meer over het financiële resultaat van 2024. Als we terugkijken op het afgelopen jaar, zien we weer een grote hoeveelheid onderwerpen waar we met veel betrokkenen aan hebben gewerkt. We willen dan ook onze dank uitspreken aan iedereen die zich ook in het afgelopen jaar weer heeft ingezet voor onze stad. Samen werken we iedere dag weer aan Gorinchem! Het college van burgemeester en wethouders,10 juni 2025
4
Jaarstukken 2024
1.2
Financiële verantwoording
In deze paragraaf wordt in hoofdlijnen ingegaan op de financiële ontwikkelingen over 2024. Hierbij worden de afwijkingen en het resultaat gepresenteerd ten opzichte van de "bijgestelde begroting". Dat is de begroting inclusief de door de gemeenteraad geaccordeerde begrotingswijzigingen. Daarna wordt ingegaan op de mutaties in de algemene reserve, de belangrijkste oorzaken daarvan en de definitieve stand ultimo 2024. Tot slot is een korte toelichting gegeven op het verloop van de investeringen in 2024. Ontwikkeling resultaat Het resultaat 2024 na bestemming bedraagt € 2,5 mln. positief. In de tussentijdse rapportage 2024 werd het jaarrekeningresultaat 2024 na bestemming op € -/- 149.000 geprognosticeerd. Het definitieve resultaat 2024 na bestemming is dus € 2,6 mln. hoger uitgevallen. Voor een uitgebreide toelichting op de verschillen tussen de bijgestelde begroting 2024 en de daadwerkelijke realisatie verwijzen we naar de toelichting in de verschillende programma’s. Het positieve resultaat na bestemming wordt met name veroorzaakt door het positieve saldo van € 2,1 mln. op de grondexploitaties bedrijven. Ook op het programma Overhead is een voordeel gerealiseerd van € 0,7 mln. met name door een onderbesteding van de salarisbudgetten. De algemene uitkering laat ook een voordeel zien van € 1,3 mln. waarvan € 0,6 mln. uitmaakt van het resultaat na bestemming.
In de bestemming van het resultaat is het resterende voordeel op de algemene uitkering van € 0,7 mln. opgenomen omdat dit geoormerkte middelen zijn uit de decembercirculaire 2024. Ten slotte heeft het begrotingssaldo een negatief effect op het resultaat na bestemming van € 0,7 mln. Een deel van de exploitatiebudgetten is niet volledig benut. In een aantal gevallen wordt voorgesteld om deze onderuitputting via een bestemming van het jaarrekeningresultaat 2024 in 2025 beschikbaar te stellen om het voorgenomen beleid uit te voeren en/of af te ronden. Ook dit jaar hebben we op het Opvangen van Vluchtelingen middelen overgehouden (€ 1,9 mln.) Deze middelen maken geen onderdeel uit van het resultaat na bestemming maar maken deel uit van de storting in de reserve Sociaal Domein. Daarnaast wordt voorgesteld om een nieuwe reserve in te stellen voor de kosten die zullen moeten worden gemaakt bij het op termijn in originele staat terugbrengen van de huidige opvanglocatie. Een nadere uitsplitsing van het resultaat voor bestemming en de voorstellen tot resultaatbestemming zijn opgenomen in onderstaande tabellen. Voor een uitgebreidere toelichting op de oorzaken van de verschillen verwijzen we naar de programmaverantwoording van het jaarverslag, in de paragrafen "wat heeft het gekost".
5
Jaarstukken 2024 Nr.
Ontwikkeling resultaat (bedragen x € 1.000)
1
Opheffing Regio-AV (Prog. 1)
140
V
2
Dotatie pensioenvoorziening (Prog. 1)
-605
N
3
Veiligheidsregio (Prog. 2)
-192
N
4
Veilige publieke taak (Prog. 2)
100
V
5
Taakstelling parkeerregisseur (Prog. 3)
-100
N
6
Vrijval voorziening degeneratie (Prog. 3)
560
V
7
Waardlanden onkruidbestrijding (Prog. 3)
156
V
8
Grondexploitaties bedrijventerreinen (Prog. 4)
2.100
V
9
Verhuizing/opening het Gilde (Prog. 5)
319
V
10
Laaggeletterdheid (Prog. 5)
190
V
11
Opvang vluchtelingen (Prog. 7)
1.939
V
12
Sociaal domein (Prog. 7)
3.360
V
13
Waardlanden afvalstoffenbeleid (Prog. 8)
300
V
14
Begraafrechten (Prog. 8)
-193
N
15
Winstneming Lingewijk-Noord (Prog. 9)
331
V
16
Leges bouwvergunningen (Prog. 9)
212
V
17
Dividenduitkeringen (Prog. AD)
257
V
18
OZB niet-woningen (Prog. AD)
296
V
19
Algemene uitkering (Prog. AD)
1.340
V
20
Resultaat op programma overhead plus onvoorzien (Prog. OVO)
1.747
V
21
Begrotingssaldo
-687
N
22
Overig
1.201
V
Totaal resultaat voor bestemming
12.771
V
6
Jaarstukken 2024 Voor de uitwerking en afronding van het beoogde beleid, stellen we voor om onderstaande (incidentele) restantbudgetten – in overeenstemming met de financiële verordening - via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2024 beschikbaar te stellen voor 2025. Nr.
Resultaatbestemming (bedragen x € 1.000) Resultaatbestemming ter uitvoering van vastgesteld beleid
2.434
1
Decembercirculaire 2024 (Prog. 2)
9
2
Project BRP (Prog. 2)
20
3
Onderhoud bruggen in het centrum (Prog. 3)
49
4
Platform ondernemerschap en innovatie (Prog 4.)
17
5
Nieuwbouw/verhuizing het Gilde (Prog. 5)
319
6
Middelen inclusief onderwijs (Prog. 5)
87
7
Middelen laaggeletterdheid (Prog. 5)
190
8
Begane grond Gorcums Museum (Prog. 6)
86
9
Decembercirculaire 2024 (Prog. 7)
268
10
Decembercirculaire 2024 (Prog. 8)
472
11
Implementatiekosten BSR (Prog. AD)
84
12
Project BRP (Prog. OVO)
409
13
Restant coalitie akkoord (OVO)
30
14
WOO (OVO)
234
15
E-Depot (OVO)
160
Toevoeging exploitatieresultaten aan reserves
7.859
16
Storting middelen reserve Opvang Vluchtelingen
1.000
17
Toevoeging resultaat Sociaal Domein aan de reserve Sociaal Domein (Prog. 7)
4.299
18
Toevoeging Reserve Onderwijshuisvesting
1.500
19
Toevoeging Aflossingsreserve
500
20
Vorming reserve degeneratie (Prog. 3)
560
Totaal bestemmingsvoorstellen
10.293
1. Decembercirculaire 2024 (Prog. 2) Van het Rijk hebben wij middelen ontvangen om uitvoering te kunnen geven aan 'Wapens en Jongeren". In totaal gaat het om een extra bijdrage van € 9.000. Omdat deze middelen pas laat beschikbaar zijn gesteld stellen wij voor om deze extra middelen conform de oormerking mee te nemen naar 2025. 2.Project BRP (Prog. 2) Dit project is nog niet volledig gerealiseerd in 2024. De raad wordt voorgesteld om € 20.000 van het resterende bedrag via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2024 beschikbaar te stellen in 2025 om dit project verder uit te voeren. 3. Onderhoud Bruggen in het Centrum (Prog. 3) In de PPN24 is er eenmalig € 674.000 beschikbaar gesteld om groot onderhoud uit te voeren aan drie bruggen in het centrum (Peterbrug, Visbrug en Korenbrug) om deze weer op het gewenste kwaliteitsniveau te brengen. De schilderwerkzaamheden zijn minder voorspoedig verlopen en nog niet helemaal afgerond. Begin 2025 worden de laatste werkzaamheden afgerond en gefactureerd. De raad wordt voorgesteld om € 49.000 van het resterende bedrag via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2024 beschikbaar te stellen in 2025 om dit project verder uit te voeren.
7
Jaarstukken 2024 4. Platform ondernemerschap en Innovatie (Prog. 4) Het budget voor het platform ondernemerschap en innovatie is voor € 17.000 nog niet benut. De resterende middelen zijn benodigd voor het uitvoeren in 2025 van de reeds gemaakte plannen. 5. Nieuwbouw/Verhuizing het Gilde (Prog. 5) Op 6 januari 2025 is het Gilde Vakcollege Techniek gestart en gehuisvest in het nieuwe schoolgebouw aan de Grote Haarsekade. Voor o.a. de verhuiskosten en de opening is een exploitatiebedrag van € 360.000 geraamd. Hiervan resteert nog € 329.000. De afrekening van de verhuiskosten e.d. wordt in 2025 ontvangen en daarom is het noodzakelijk dat deze ‘incidentele middelen voor dat specifieke doel’ in de begroting 2024 worden overgeheveld naar 2025. 6. Middelen inclusief onderwijs (Prog. 5) Het uitgangspunt van het integraal huisvestingsplan (IHP) is dat ook leerlingen met zorg op de Gorcumse scholen kunnen worden gehuisvest. Dit vergt vaak een aanpassing van de school en hiermee wordt passend en inclusief onderwijs mogelijk. Noodzakelijke (zorg)aanpassingen worden in samenwerking met de school en het samenwerkingsverband bekostigd. Elke partij bekostigt 1/3 van de noodzakelijke zorgvoorziening mits het budget dit toelaat.
Ook voor 2025 en verder is dit budget voor ‘meer inclusief onderwijs’ noodzakelijk, zodat thuisnabij onderwijs voor leerlingen met een zorgbehoefte mogelijk is (ook hier geldt: incidentele middelen voor dat specifieke doel). Het restant 2024 van € 87.000 is in 2025 nodig. 7. Middelen Laaggeletterdheid (Prog. 5) Op basis van het toenemende aantal laaggeletterde inwoners is het belang van het onderwijs aan laaggeletterden evident. In 2024 zijn minder projecten voor de aanpak van laaggeletterden gefinancierd en- of doorgegaan, onder andere omdat het in aanvang moeilijk was om gekwalificeerde docenten aan te trekken. Om in 2025 onverminderd in te zetten op taal en participatie, is het restant 2024 van € 190.000 in 2025 nodig. 8. Begane grond Gorcums Museum (Prog. 6) In 2024 heeft het College ingestemd met het eenmalig beschikbaar stellen van middelen voor het aanpassen van de begane grond van het Gorcums Museum. Na een lange aanloop is in het vierde kwartaal van 2024 een projectleider gestart. De conceptontwikkeling is in volle gang, er is een programma van eisen opgesteld en een deel van de benodigde content is ontwikkeld. De verdere realisatie ten laste van het budget staat in de planning opgenomen voor 2025 en zodoende is het restant uit 2024 € 85.500 nodig in 2025. 9. &10. Decembercirculaire (Prog. 7 en Prog.
8) Van het Rijk hebben wij middelen ontvangen om uitvoering te kunnen geven aan diverse zaken. Omdat deze middelen pas laat beschikbaar zijn gesteld stellen wij voor om deze extra middelen conform de oormerking mee te nemen naar 2025. Voor nadere toelichting verwijzen wij u naar het raadsvoorstel over de decembercirculaire 2024. 11. Implementatie BSR (Prog. OVO) Met de instemming om toe te treden tot de GR BSR voor de belastingwerkzaamheden per 1-1-2025 is er voor 2024 een budget toegekend van € 235.000 voor eenmalige projectkosten “schoon door de poort”. Een van de onderdelen uit dit project, de mutatiesignalering en de BAG-WOZ koppeling, is nog niet afgerond. Dit zal in het eerste kwartaal van 2025 gebeuren. De raad wordt voorgesteld om € 84.000 van het resterende bedrag via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2024 beschikbaar te stellen in 2025 om dit project verder uit te voeren. 12. Project BRP (Prog. OVO) Dit project is nog niet volledig gerealiseerd in 2024. De raad wordt voorgesteld om het resterende bedrag van € 409.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2024 beschikbaar te stellen in 2025 om dit project
8
Jaarstukken 2024 verder uit te voeren. 13. Restant coalitie akkoord (OVO) De raad wordt voorgesteld om € 30.000 van het budget restant coalitie akkoord via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2024 beschikbaar te stellen in 2025. Dit zal worden ingezet om meer zichtbaarheid te geven over de dienstverlening die gemeente verzorgt voor haar de inwoners. 14. WOO (OVO) Begin 2021 heeft de Tweede Kamer een initiatiefwet aangenomen om de gehele overheid transparanter en toegankelijker te maken. Hiervoor heeft het Rijk geld beschikbaar gesteld, waarvan eind 2024 nog € 234.000 resteert. Dit is in 2025 nodig voor de verder invulling van deze opdracht/ambitie. 15. E-Depot (OVO) De gemeenteraad heeft ingestemd met het plan Gorinchem Duurzaam Digitaal (GDD). Het plan heeft als doel het duurzaam toegankelijk en leesbaar houden van digitale documenten. Om dit doel te bereiken is het noodzakelijk om een e-depot (een digitaal archief) in te richten. Het restantbudget 2024 van € 160.000 is daarvoor benodigd in 2025. 16. Storting middelen reserve Opvang Vluchtelingen (Prog. 7) Voor de ontmanteling van de huidige opvang locatie zijn in de toekomst middelen nodig. Hiervoor wordt voorgesteld een nieuwe reserve in te stellen en hierin € 1.000.000 te storten. 17. Toevoeging reserve Sociaal domein (Prog. 7) In 2024 hebben we een overschot van € 5,3 mln.
op de uitvoering van het Sociaal domein (inclusief Opvang Vluchtelingen). Voorgesteld wordt om dit bedrag onder aftrek van punt 17 toe te voegen aan de reserve Sociaal domein. Per saldo wordt er dan € 4,3 mln. toegevoegd aan de reserve Sociaal domein. 18. Toevoeging reserve Onderwijshuisvesting (Prog 5.) In de Perspectiefnota 2024 is een spaarsysteem voor Onderwijshuisvesting geïntroduceerd, waarin is afgesproken dat 50% van het jaarrekeningresultaat na bestemming in de reserve Onderwijshuisvesting wordt gestort indien de weerstandsratio groter is dan 2. Op dit moment wordt niet aan dit vereiste voldaan, maar wordt toch voorgesteld om € 1,5 mln. toe te voegen aan deze reserve zodat er meer en sneller middelen beschikbaar zijn voor de IHP-opgave. 19. Toevoeging Aflossingsreserve In de Perspectiefnota 2025 is € 500.000 vanuit het begrotingssaldo 2026 ingezet voor het investeringsplafond. In de Perspectiefnota 2026 zal hierop een correctie worden voorgesteld om het begrotingssaldo 2026 te ontlasten. Om deze correctie mogelijk te maken is het noodzakelijk om de voorgestelde storting in de aflossingsreserve te doen. 20. Vorming reserve degeneratie (Prog. 3) In overleg met de accountant wordt de voorziening degeneratie omgevormd tot een reserve. Gelet op de aard van deze gelden is dit passender.
De voorziening valt vrij in de exploitatie en dit bedrag moet bestemd worden voor het vormen van de reserve. De reserve wordt jaarlijks aangevuld met vergoedingen die worden ontvangen van partijen die werkzaamheden uitvoeren in de grond. Onttrekkingen aan de reserve vinden plaats indien er eerder groot onderhoud nodig is dan gepland.
9
Jaarstukken 2024 Het verloop van het Jaarrekeningresultaat 2024 ziet er als volgt uit: Verloop resultaat Jaarrekening 2024 (bedragen x € 1.000) Jaarrekeningresultaat 2024
12.771
Bestemmingsvoorstellen exploitatie 2024
-2.434
Toevoeging reserve Opvang vluchtelingen
-1.000
Toevoeging reserve Sociaal domein
-4.299
Toevoeging reserve Onderwijshuisvesting
-1.500
Toevoeging Aflossingsreserve
-500
Vorming reserve degeneratie
-560
Resultaat na bestemming
2.479
Voorgesteld wordt om het jaarrekeningresultaat voor bestemming toe te voegen aan de algemene reserve en daarna de bestemmingsvoorstellen uit de algemene reserve te onttrekken. Ontwikkeling algemene reserve Het verloop van de algemene reserve in 2024 ziet er als volgt uit: Saldo algemene reserve (bedragen in € x 1.000) Stand 1-1-2024
2024 28.369
Jaarrekeningrekeningresultaat 2023
7.923
Bestemming rekeningresultaat 2023
-6.037
Diverse mutaties Saldo algemene reserve ultimo boekjaar
213 30.468
De diverse mutaties zijn het gevolg van eerdere besluitvorming. Het saldo van de algemene reserve bedraagt ultimo 2024 € 30,4 mln. Hierin is het resultaat 2024 nog niet meegenomen. De algemene reserve is het belangrijkste onderdeel van het weerstandsvermogen. De weerstandsratio komt op basis van bovengenoemde cijfers uit op 1,59 hetgeen binnen de door de raad vastgestelde bandbreedte is. Ontwikkeling Investeringen In 2024 is ruim € 16 mln. uitgegeven aan investeringen. De vastgestelde jaarschijf 2024 bedroeg circa € 23 mln. Met name op onderwijs zitten de grootste afwijkingen (Gymzaal het Gilde en de verbouwing van het ISK). Het bedrag aan totaal openstaande investeringen bedraagt eind 2024 € 64 mln. De nieuwe Lingebrug en de Banneweg maken circa 50% uit van bovenstaande € 64 mln. In 2024 is een beperkt aantal grote investeringen afgerond. Voorgesteld wordt de nog beschikbare investeringsruimte voor die investeringen die nog niet gereed zijn (€ 64 mln.) beschikbaar te houden voor de verdere realisatie in de komende jaren. In de Perspectiefnota 2026 zal de planning van de investeringen worden geactualiseerd en worden de financiële consequenties hiervan verwerkt. Een nadere onderbouwing van de investeringen staat in de toelichting bij de diverse programma's.
10
Jaarstukken 2024
1.3
Leeswijzer
De jaarstukken bestaan uit een beleidsmatig en uit een financieel gedeelte, respectievelijk het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag De jaarstukken 2024 volgen in opzet de begroting 2024. De financiële informatie is binnen de programma's op het niveau van taakvelden opgenomen. Deze taakvelden zijn voorgeschreven vanuit het besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Naast de negen beleidsprogramma's is er een 'programma' algemene dekkingsmiddelen en zijn er overzichten van overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien. Het overzicht overhead geeft inzicht in de kosten van alle overhead die niet rechtstreeks aan de uitvoeringsprogramma's toe te rekenen zijn. Onder de overhead vallen (o.a.) kosten voor directie, management, financiën, Human Resoure Management (HRM), facilitaire zaken, informatievoorziening en communicatie. Indicatoren en streefwaarden In lijn met de eerder genoemde taakvelden is vanuit het BBV een basisset van 35 beleids- of prestatieindicatoren voorgeschreven, die gemeenten verplicht moeten opnemen in de begroting en jaarrekening. Deze indicatoren geven inzicht in (de vergelijkbaarheid tussen gemeenten van) de beleidsprestaties en zijn objectief meetbaar. De gegevens zijn beschikbaar via landelijke bronnen voor alle gemeenten en vragen dus niet om een eigen/nieuw registratiesysteem.
Alle gegevens zijn te raadplegen via www.waarstaatjegemeente.nl en op peildatum 1 mei 2025 zijn de gegevens overgenomen. De indicatoren bevatten voor het college en de gemeenteraad belangrijke informatie om te kunnen sturen. Per programma worden de verplichte indicatoren in een tabel, aangeduid met een 'B'. De indicatoren worden vergeleken met gemeenten in dezelfde stedelijkheidsklasse. Naast de basisset indicatoren zijn op een aantal programma's facultatieve indicatoren opgenomen, aangeduid met een 'F'. Deze gegevens komen voornamelijk uit de Gorcumse burgerpeiling. Een nieuw element in het overzicht is de realisatie over 2024 per indicator. Als de realisatie aanzienlijk afwijkt van de streefwaarde, wordt dit nader toegelicht. De meest recente burgerpeiling werd afgenomen in 2023, waardoor de realisatie over 2024 niet beschikbaar is. De eerst volgende burgerpeiling wordt weer in 2025 afgenomen. Verklaringen afkorting: B = Basisset indicator, F = Facultatieve indicator, PI = Prestatie Indicator, ME = Maatschappelijk Effect. Programmaverantwoording De programmaverantwoording bestaat per programma uit de beantwoording van de zogenaamde ‘3 W-vragen’. De gebruikelijke 3 W-vragen zijn gehandhaafd, omdat dit een goede verdiepingsslag aanbrengt van abstract naar concreet niveau. 1. Wat hebben we bereikt? 2. Wat hebben we daarvoor gedaan? 3.
Wat heeft dit gekost? Het doel van ieder programma is overgenomen uit de begroting 2024. Hierin worden de 'overige ontwikkelingen' in enkele programma's nader toegelicht. Wat we in 2024 hebben gedaan om het programmadoel te bereiken is verder uitgewerkt in het overzicht 'concrete voornemens', die voor het grootste deel afkomstig zijn uit het collegeprogramma, inclusief de daaraan gekoppelde planning. Deze voornemens waren opgenomen in de begroting 2024. In een aantal gevallen heeft in de tussentijdse rapportage een bijstelling van de actie plaatsgevonden. Deze bijstelling is ook verwerkt in de jaarrekening, zodat de jaarrekening rapporteert ten opzichte van de stand van zaken bij de tussentijdse rapportage, het laatste moment waarop de begroting is gewijzigd. Hierbij maken we gebruik van het onderstaande kleurenmodel:
11
Jaarstukken 2024 • Periode voorbereiding besluitvorming (Paars) • Periode plaatsvinden besluitvorming (Lichtblauw) • Periode actie na besluitvorming of actie zonder besluitvorming (Geel). Om de voortgang van de concrete voornemens te kunnen beoordelen, zijn er drie extra kolommen toegevoegd in het overzicht van de concrete voornemens: inhoud, planning en budget. Alleen de concrete voornemens die beoordeeld zijn met een oranje of rood bolletje, worden nader toegelicht. Hierbij maken we gebruik van de volgende kleuren om de voortgang van de concrete voornemens te duiden: • Loopt volgens plan (Groen); • Loopt niet volgens plan, maar kan worden bijgestuurd (Oranje); • Loopt niet volgens plan en kan niet worden bijgestuurd (Rood). Onder het kopje 'Wat heeft dit gekost' worden de baten en lasten per taakveld gepresenteerd. Bij afwijkingen van € 60.000 of groter op taakveldniveau (baten en lasten afzonderlijk) ten opzichte van de gewijzigde begroting worden de grootste en/of politiek relevante afwijkingen – niet limitatief- toegelicht. Ook de aan het programma gerelateerde investeringen en subsidies worden onder het kopje ‘wat heeft het gekost’ gepresenteerd. Investeringen met een budget groter dan € 500.000, afwijkingen boven de € 100.000 op investeringsniveau en politiek relevante investeringen worden nader toegelicht.
In elk programma zijn de verbonden partijen opgenomen die hebben bijgedragen aan de realisatie van de doelstellingen van dat programma. Paragrafen Na de programmaverantwoording volgen de paragrafen. Deze geven een dwarsdoorsnede van de jaarstukken, bezien vanuit een bepaald beleidsterrein. Het gaat vooral om beheersmatige aspecten die grote (financiële) gevolgen hebben gehad en/of van belang zijn geweest voor het realiseren van de programma's. De jaarrekening Het financiële gedeelte gaat in op de grondslagen voor de jaarrekening. In dit hoofdstuk zijn verschillende financiële overzichten opgenomen, waaronder: - Overzicht van de baten en lasten; - Recapitulatie structureel begrotingsevenwicht; - Balans en toelichting per 31 december 2024; - Rechtmatigheidsverantwoording; - Wet Normering Topinkomens (WNT); - Totaaloverzicht van de baten en lasten per taakveld; - Verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SiSa). Bijlagen In de bijlagen zijn de meerjarige overzichten van reserves en voorzieningen, het investeringsoverzicht en een overzicht van de beleidskaders opgenomen. Een lijst met gehanteerde afkortingen maakt de jaarstukken compleet.
12
Jaarstukken 2024
Jaarstukken 2024 Jaarverslag: Programmaverantwoording
13
Jaarstukken 2024
14
Jaarstukken 2024
2
Jaarverslag: Programmaverantwoording
2.1
Programma 1 Bestuur en Ondersteuning
Nr.
Taakveld
Portefeuillehouder
0.1
Bestuur
Attie Mager
0.2
Burgerzaken
Attie Mager
0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
Marjo Molengraaf
2.1.1
Wat hebben we bereikt met het programma Bestuur en Ondersteuning?
Doel Uit het collegeprogramma: Iedereen ervaart de dienstverlening van de gemeente. Of je nu inwoner, ondernemer of maatschappelijke partner bent in onze stad. In de visie Gastvrij Gorinchem hebben we concrete acties beschreven die we uitvoeren. Dat is merkbaar in het gemak waarop je producten of diensten kunt regelen maar ook bij de ontvangst in het stadhuis. We werken aan toegankelijkheid van onze (digitale) diensten, ook voor mensen met een beperking. In deze periode maken we meer zichtbaar welke diensten we als gemeente allemaal verlenen. Om ons werk als gemeente goed te doen, moet onze eigen bedrijfsvoering op orde zijn. We professionaliseren onze bedrijfsvoering, bijvoorbeeld door meer projectmatig te werken bij grote projecten, slim samen te werken met specialistische bureaus of professionals en ons verder te ontwikkelen in digitaal en datagedreven werken. Waar mogelijk maken we in onze bedrijfsvoering gebruik van diensten van Gorcumse ondernemers en bedrijven. Als gemeente hebben we diverse gebouwen in bezit. Zoals gebouwen waarin we werken, onderwijsgebouwen en accommodaties om te kunnen sporten en bewegen. We vinden het van belang dat ons vastgoed bijdraagt aan het bereiken van maatschappelijke doelen. In deze periode gaan we volop aan het werk om de gebouwen en accommodaties die ons eigendom zijn te verduurzamen.
Om onze stad steviger op de kaart te zetten gaan we werken vanuit één sterk merk. Zodat het voor iedereen herkenbaar is waar de gemeente Gorinchem voor staat en wat ze doet. We zorgen dat ons werk zichtbaar is. We nodigen inwoners uit om mee te denken, te doen of te beslissen. Dat doen we niet alleen tijdens speciale participatiebijeenkomsten, maar ook via ons Digipanel en natuurlijk gewoon door met mensen in gesprek te gaan over wat hen bezighoudt. We zorgen dat inwoners weten waarover ze mee kunnen denken en op welke manier ze dit kunnen doen. Daarbij gaan we expliciet aan de slag om jongeren actief te betrekken.
15
Jaarstukken 2024 Maatschappelijke vraagstukken houden zich niet aan grenzen van gemeenten. Ze zijn gemeente overstijgend en vragen daarom om een stevige samenwerking. Daar zetten we vol op in. We versterken onze relaties in de regio en de verschillende overheden. We doen dat niet alleen, maar ook samen met het bedrijfsleven en maatschappelijke partners in onze stad. We werken onze regionale strategie uit, om zichtbaar te maken waar we op welke regionale schaal aan werken. En we gaan hard aan de slag om een nieuwe Regio Deal binnen te halen, samen met de regio Drechtsteden.
Maatschappelijke effecten Indicator
B/F Eenheid
Soort 2021
2022
2023 Streefwaarde 2024 Realisatie 2024
Formatie
B
Fte per 1.000 inwoners PI
8,8
8,9
9,4
9,2
9,3
Bezetting
B
Apparaatskosten
B
Fte per 1.000 inwoners PI
8,1
8,6
8,5
8,6
8,4
Kosten per inwoner in € PI
773
807
864
985
920
Externe inhuur Overhead
B
%
PI
12,9 % 12,2 % 21 % 11,4 %
20,3%
B
% van totale lasten
PI
9%
7,6 % 8,9 %
8,2%
Waardering inwoners algehele dienstverlening
F
1-10
ME
7,0
6,8
niet beschikbaar
8,4 %
7,0
* De meest recente burgerpeiling werd afgenomen in 2023, waardoor de realisatie over 2024 niet beschikbaar is. De eerstvolgende burgerpeiling wordt in 2025 afgenomen. Indicator
Toelichting
Externe inhuur
In 2023 is voor 3 jaar extra capaciteit beschikbaar gesteld. Als gevolg hiervan en de krappe arbeidsmarkt is er vanaf 2023 vaker capaciteit ingehuurd dan in de jaren daarvoor. In 2023 kwam het inhuurpercentage daardoor uit op 21%. In 2024 bedraagt dit percentage 20,3%. Het inhuurpercentage in de begroting 2024 hield geen rekening met de extra capaciteit die in 2023 beschikbaar is gesteld, maar ging nog uit van het inhuurpercentage van 2022.
2.1.2 Concrete voornemens Actie (planning)
2024 2025 2026 2027 Inhoud Planning Budget
Vastgoed 1. We actualiseren ons vastgoedbeleid. Een nieuw vastgoedbeleid biedt de mogelijkheid om een bijdrage te leveren aan de stad op het gebied van maatschappelijke doelen, duurzaamheid en stedelijke ontwikkeling. 3. We maken een verduurzamingsplan voor onze gemeentelijke gebouwen en verduurzamen onze gebouwen volgens dit plan. Bedrijfsvoering en dienstverlening 1. We werken aan een divers personeelsbestand binnen de gemeente, door niemand uit te sluiten bij werving en selectie. We vinden diversiteit belangrijk en realiseren voorzieningen en regelingen die recht doen aan inclusie. 2. We voeren de visie op dienstverlening Gastvrij Gorinchem 2020-2024 uit. 3. We ontwikkelen de kwaliteit van persoonlijke dienstverlening. Bijvoorbeeld door te investeren in middelen die controles van identiteitsdocumenten makkelijker maken.
16
RB
Jaarstukken 2024 Actie (planning)
2024 2025 2026 2027 Inhoud Planning Budget
5. We vernieuwen de inrichting van de publieke ruimte in het stadhuis op basis van de uitkomsten van het gezamenlijke dienstverleningsconcept 2024-2025. 6. We vernieuwen onze telefooncentrale, om de telefonische dienstverlening door te ontwikkelen.
CB
7. We monitoren onze dienstverlening en meten de klanttevredenheid met een nieuwe tool, zodat we weten waar we bij moeten sturen. 8. We stellen een gemeentebreed ontwikkelplan op om als organisatie meer datagedreven te gaan werken, bijvoorbeeld in het sociaal domein of het beheer van de openbare ruimte. Datagedreven werken is daarbij geen doel op zichzelf, maar een middel om onze informatiepositie te verbeteren, zodat we daarmee beleidsdoelstellingen kunnen bereiken en publieke meerwaarde kunnen vergroten. 9. We verbeteren de leefbaarheid in wijken door te zorgen dat informatie in de Basisregistratie Personen klopt en we in beeld hebben wie waar woont, om illegale bewoning leegstaande locaties tegen te gaan. Communicatie en participatie 1. We stellen beleid en afspraken op over hoe inwoners en organisaties de gemeente uit kunnen dagen om taken over te nemen. We maken daarvoor een inventarisatie op welke onderwerpen taken overgenomen kunnen worden en nodigen inwoners uit om hierover mee te denken. 2. We onderzoeken de mogelijkheden om een jongerenraad in te stellen. We doen daarvoor ervaringen op bij andere gemeenten en gaan met jongeren in gesprek over de vraag over welke onderwerpen zij mee willen denken en hoe ze dit willen doen. 3. We stellen een merkenstrategie op om één sterk, gemeentelijk merk neer te zetten en te versterken.
We laten daarmee zien wat de gemeente allemaal doet en zoeken actief de samenwerking op met andere partijen die het merk Gorinchem uitdragen.
RB
CB
Regionale samenwerking en lobby 2. We werken onze regionale strategie bij. Daarin maken we zichtbaar welke vormen van regionale samenwerking het best aansluiten bij onze gemeentelijke doelstellingen, zodat onze inzet aansluit bij gemeentelijke doelen. Hierover gaan we met de gemeenteraad in gesprek. 3. We gebruiken de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen om de positie van de gemeenteraad te versterken, met de mogelijkheden die de wijziging van de wet hiervoor biedt. Dit betrekken we bij de noodzakelijke wijziging van gemeenschappelijke regelingen.
RB
4. We stellen een lobbystrategie op, aan de hand van de ambities van onze gemeente. 5. We werken samen met andere gemeenten die dezelfde belangen hebben als wij aan lobbytrajecten. Dat doen we in de regio, of met gemeenten die om andere redenen op ons lijken, bijvoorbeeld andere middelgrote gemeenten. 6. We zetten in op het binnenhalen van provinciale, nationale en Europese subsidies. Toegekende subsidies worden beheerd.
17
Jaarstukken 2024 Nr.
Toelichting voortgang
Communicatie en participatie 3
We hebben gewacht met het oppakken van de Merkenstrategie, omdat we dit willen laten aansluiten bij de ontwikkeling van het merk en de positionering van de stad. Die is door GCM in 2024 ontwikkeld. Hierop kunnen we voortbouwen en aan de slag met de merkenstrategie in 2025.
2.1.3
Wat heeft dit gekost?
Exploitatie (bedragen x € 1.000 V = voordeel en N = nadeel)
Jaarrekening 2023
Begroting primitief 2024
Begroting na wijziging 2024
Jaarrekening 2024
Verschil
TV01 Bestuur
2.828
2.527
2.500
3.038
538 N
TV02 Burgerzaken
1.804
1.831
2.042
2.203
161 N
TV03 Beheer overige gebouwen en gronden
2.336
690
676
673
3V
Lasten Bestuur en Ondersteuning
6.968
5.049
5.218
5.914
696 N
TV01 Bestuur
641
3
43
173
130 V
TV02 Burgerzaken
514
696
683
900
217 V
TV03 Beheer overige gebouwen en gronden
462
574
650
563
88 N
Baten Bestuur en Ondersteuning
1.617
1.273
1.376
1.636
260 V
Totaal saldo van baten en lasten
-5.351
-3.776
-3.842
-4.278
437 N
Stortingen reserves
0
0
0
0
0V
Onttrekkingen reserves
0
0
0
0
0V
-5.351
-3.776
-3.842
-4.278
437 N
Resultaat Taakveld (bedrag x € 1.000)
Verschil tussen begroting na wijziging en jaarrekening
Verdeling Toelichting bedrag
Lasten TV01 Bestuur
605N
De pensioenvoorziening voor (ex)bestuurders is herzien. Om de voorziening voldoende te laten zijn voor de toekomstige verplichtingen is een extra dotatie gedaan.
79V
TV01 omvat diverse budgetten, die leiden tot een voordeel van € 79.000. Zo wordt er op het budget van de Rekenkamercommissie een voordeel behaald van € 22.000 omdat er minder externe expertise is ingehuurd. Ook is op het gebied van bestuurlijke samenwerking € 20.000 minder uitgegeven aan lidmaatschappen en zijn de loonkosten van de griffie lager uitgevallen (€ 37.000 voordeel).
161N
158N
Als gevolg van een stijging van de extra aanvragen van met name paspoorten, identiteitsbewijzen en naturalisaties zijn er meer leges afgedragen aan het Rijk.
TV01 Bestuur
130V
140V
Dit betreft een voordeel als gevolg van het opheffen van de Regio AV.
TV02 Burgerzaken
217V
187V
Er zijn bij de leges extra inkomsten van € 187.000 gerealiseerd. Deze stijging is een gevolg van extra aanvragen van met name paspoorten, identiteitsbewijzen en naturalisaties (zie ook TV02 lasten).
TV03 Beheer overige gebouwen en gronden
88 N
88 N
De verhuuropbrengsten van gebouw C zijn lager dan begroot.
TV02 Burgerzaken
538N
Baten
18
Jaarstukken 2024
2.1.4
Met welke verbonden partijen doen we dit samen?
• GR Regio-AV
19
Jaarstukken 2024
2.2
Programma 2 Veiligheid
Nr.
Taakveld
Portefeuillehouder
1.1
Crisisbeheersing en Brandweer
Reinie Melissant
1.2
Openbare orde en Veiligheid
Reinie Melissant
2.2.1
Wat hebben we bereikt met het programma Veiligheid?
Doel Uit het collegeprogramma: Om prettig te wonen, werken en verblijven in de stad, is het van groot belang dat je je veilig voelt. Daarom zetten we in op de aanpak van ondermijning, de samenwerking met zorg- en veiligheidspartners, het vergroten van de digitale veiligheid en een veilige woon- en leefomgeving. We beheersen de veiligheidsrisico’s als het gaat om het uitgaansklimaat en evenementen in de stad. Dit alles doen we vanuit de juiste balans tussen preventie en handhaving.
20
Jaarstukken 2024
Maatschappelijke effecten Indicator
B/F
Eenheid
Soort
2021
2022
Verwijzingen Halt
B
Winkeldiefstallen
Aantal per 10.000 jongeren
PI
8
7
10 10
9
B
Aantal per 1.000 inwoners
PI
2,1
2,1
2,6 2,1
2,2
Geweldsmisdrijven
B
Aantal per 1.000 inwoners
PI
4,3
4,4
4,3 4,5
4,5
Diefstallen uit woning
B
Aantal per 1.000 inwoners
PI
1,3
0,9
1,2 1,1
1,0
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
B
Aantal per 1.000 inwoners
PI
6,0
4,9
4,9 6,0
4,4
Aandeel dat zich veilig voelt in F de buurt
% vanuit Gorcumse burgerpeiling
PI
86%
86% 86%
*niet beschikbaar
Mate van overlast van buurtbewoners Ten minste enige mate van overlast
% vanuit Gorcumse burgerpeiling
PI
10%
12% 10%
*niet beschikbaar
F
2023 Streefwaarde 2024
Realisatie 2024
* De meest recente burgerpeiling werd afgenomen in 2023, waardoor de realisatie over 2024 niet beschikbaar is. De eerstvolgende burgerpeiling wordt in 2025 afgenomen.
2.2.2 Concrete voornemens Actie (planning)
2024 2025 2026 2027 Inhoud Planning Budget
Veiligheid 1. We geven uitvoering aan de ambities die zijn opgenomen in het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2023-2026.
RB
RB 1 a. Ondermijning. RB 1b. Zorg en Veiligheid. RB 1c. Digitale Veiligheid. RB 1d. Veilige woon- en leefomgeving. RB 1e. Beheersen van veiligheidsrisico's. 2. We organiseren activiteiten die bijdragen aan de bewustwording van medewerkers, inwoners en ondernemers op het gebied van ondermijning.
21
Jaarstukken 2024 Actie (planning)
2024 2025 2026 2027 Inhoud Planning Budget
3. We nemen actief deel aan regionale overleggen over ondermijning. 4. We organiseren bijeenkomsten over het thema veiligheid voor de gemeenteraad. 5. De wijkboa’s werken wijkgericht en nemen deel aan wijkoverleggen.
Nr.
Toelichting voortgang
Veiligheid 1b & d
De vacature is vervuld en de achterstand in de opgelopen werkzaamheden is ingelopen.
2.2.3
Wat heeft dit gekost?
Exploitatie (bedragen x € 1.000 V = voordeel en N = nadeel)
Jaarrekening 2023
Begroting primitief 2024
Begroting na wijziging 2024
Jaarrekening 2024
Verschil
TV11 Crisisbeheersing en Brandweer
3.590
3.565
3.854
4.003
149 N
TV12 Openbare orde en Veiligheid
1.908
1.977
1.971
1.849
122 V
Lasten Veiligheid
5.498
5.542
5.825
5.852
27 N
TV11 Crisisbeheersing en Brandweer
0
0
110
110
0V
TV12 Openbare orde en Veiligheid
203
177
178
164
14 N
Baten Veiligheid
203
177
288
274
14 N
-5.295
-5.366
-5.537
-5.578
40 N
0
0
0
0
0V
Totaal saldo van baten en lasten Stortingen reserves Onttrekkingen reserves Resultaat Taakveld (bedrag x € 1.000)
Verschil tussen begroting na wijziging en jaarrekening
4
4
4
4
0V
-5.291
-5.361
-5.533
-5.574
40 N
Verdeling Toelichting bedrag
Lasten TV11 Crisisbeheersing en Brandweer
149 N
192 N
Het jaar 2024 is het eerste jaar zonder ingroei van de nieuwe verdeelsystematiek en zonder taakstelling Vijfheerenlanden. In de begroting 2024 van de Veiligheidsregio (VR) is de afgesproken verdeelsystematiek echter niet doorgevoerd maar is doorgewerkt op de werkwijze die in 2018 is afgesproken. Het AB van de VR heeft alsnog besloten om met ingang van 2024 de nieuwe verdeelsystematiek toe te passen wat betekent dat onze bijdrage hoger is uitgevallen. In de Tussentijdse rapportage 2024 hebben wij hier al melding van gemaakt.
TV12 Openbare orde en Veiligheid
122 V
100 V
Het budget 'Veilige Publieke Taak' is bedoeld om preventieve maatregelen te treffen om geweld tegen bestuurders en ambtenaren van de gemeente Gorinchem te voorkomen. Er kan vooraf niet goed worden ingeschat hoeveel budget nodig is, aangezien dit afhankelijk is van het aantal incidenten en de ernst ervan.
22
Jaarstukken 2024 In onderstaande tabel staan de investeringen die binnen dit programma vallen: Investeringen (bedragen x € 1.000)
Budget
Realisatie t/m 2023
Realisatie 2024
Totaal realisatie
Verschil
Gereed
Aanschaf casemanagementsysteem
62
0
15
15
47
V Nee
Totaal Lasten
62
-
15
15
47
V
Totaal investeringen
62
-
15
15
47
V
Lasten
In onderstaande tabel staan de subsidies vermeld, die binnen dit programma zijn verstrekt. Subsidies (bedragen x € 1.000)
Bedrag
Stichting Halt
21
Dierenambulance Vianen
30
Dierenasiel Gorinchem
53 104
2.2.4
Met welke verbonden partijen doen we dit samen?
• GR Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid • GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid • MerwedeLingelijn Beheer B.V.
23
Jaarstukken 2024
2.3
Programma 3 Verkeer en Vervoer
Nr.
Taakveld
Portefeuillehouder
2.1
Verkeer en vervoer
Marjo Molengraaf
2.2
Parkeren
Marjo Molengraaf
2.3
Recreatieve havens
Fatih Polatli
2.4
Economische havens en waterwegen
Fatih Polatli
2.5
Openbaar vervoer
Marjo Molengraaf
2.3.1
Wat hebben we bereikt met het programma Verkeer en Vervoer?
Doel Uit het collegeprogramma: In de mobiliteitsvisie 2040 is vastgelegd hoe mobiliteit zich ontwikkelt in Gorinchem. Daarmee ligt er een goede basis waar we mee aan de slag te gaan. We maken keuzes in wat we de komende periode uitvoeren. Daarbij ligt de prioriteit bij het verbeteren en het veiliger maken van de routes voor de fietser en de voetganger. We hebben met name aandacht voor de Oost-West verbinding en de noordelijke infrastructuur in de stad. We kijken naar de mogelijkheden om de kwaliteit van het openbaar vervoer te verbeteren. En werken samen met andere overheden aan het zoveel mogelijk voorkomen van (verkeers)hinder op de A27 en A15.
Maatschappelijke effecten Indicator (x = onbekend)
B/F Eenheid
Soort 2021 2022 2023 Streefwaarde 2024 Realisatie 2024
Verkeersongevallen
F
Per 100.000 inwoners
ME
In %
ME
959,6 1.103 1.160 986
1121
- Met uitsluitend materiele schade
91,9
89,2
86,8
69
90,6%
- Met letsel ziekenhuis
7,5
10,4
13,2
4,2
9,2%
- Met dodelijke afloop
0,6
0,5
x
0
0,2%
Geregistreerde ongevallen naar soort: F
24
Jaarstukken 2024 Indicator
Toelichting
Verkeersongevallen
Het aantal verkeersongevallen is de afgelopen jaren redelijk stabiel. Het aantal verkeersslachtoffers neemt helaas wel toe. Dit is een landelijke ontwikkeling die ook in Gorinchem zichtbaar is. Tijdens de Covid-epidemie was er een sterke daling van het aantal verkeersongevallen (veel mensen bleven thuis). 2020 en 2021 was het aantal verkeersongevallen en verkeersslachtoffers aanzienlijk lager dan de jaren ervoor. De stijging van het aantal verkeersongevallen wordt hierdoor in het overzicht uitvergroot. Er is geen duidelijke verklaring voor de toename van het aantal verkeersongevallen. Het aantal verkeersongevallen met letsel is relatief laag, waardoor de verhouding per jaar sterk wisselt. Het is hierdoor moeilijk om hier op gemeenteniveau goede prognoses te maken over de ontwikkeling van het aantal slachtoffers. Op landelijk niveau is wel een stijging zichtbaar.
2.3.2
Wat hebben we daarvoor gedaan?
Concrete voornemens Actie (planning)
2024 2025 2026 2027 Inhoud Planning Budget
Mobiliteit CB
1. We onderzoeken de mogelijkheden voor een extra plek in het centrum om fietsen beveiligd te parkeren aangevuld met mogelijk andere faciliteiten zoals een openbaar toilet.
RB 2. We verbeteren de fietsvoorziening langs de Nieuwe Hoven.
3. We richten de Haarsekades fietsvriendelijk in. 4. We inventariseren bestaande OV-voorzieningen en kijken naar locaties waar aanvullend OV wenselijk is. CB
5. We overleggen met de provincie en Qbuzz of zij aanvullende OV-lijnen kunnen exploiteren. RB 6. We introduceren vervoer op afroep, zoals een Wijkhopper. 7. We stimuleren initiatieven die mensen oproepen om op andere manieren te reizen dan met de auto tijdens de spits.
CB 8. De Mollenburgseweg richten we in als 30 km/u weg. 9. Met de herinrichting van de Banneweg en omgeving, verbeteren we de verkeersveiligheid, oversteekbaarheid en doorstroming. 11. We werken samen met andere overheden langs de A27 aan het beperken van de overlast tijdens de werkzaamheden. We kijken met Rijkswaterstaat of we de veerdienst in kunnen zetten als alternatieve route tijdens de werkzaamheden aan de A27. 12. We lobbyen voor de realisatie van een OV Hub en met provincies en gemeenten langs de A15 voor het verbeteren van de doorstroming op deze weg. 13. We organiseren een pilot voor het stimuleren van kleine elektrische vrachtwagens voor het bevoorraden van de winkels in de binnenstad.
CB
25
Jaarstukken 2024 Actie (planning)
2024 2025 2026 2027 Inhoud Planning Budget
14. We evalueren de Mobiliteitsvisie 2040 en het uitvoeringsprogramma 2020-2023 en stellen een uitvoeringsprogramma voor de periode 2024-2027 op. Daarbij geven we prioriteit aan projecten uit de top 10 van fietsknelpunten en de grootste knelpunten voor voetgangers en fietsers in de binnenstad.
CB
Raadsagenda Raadsopdracht fietsveiligheid.
Nr.
Toelichting voortgang
Mobiliteit 3
Het project Haarsekades heeft een vertraging van 5 maanden opgelopen. Deze vertraging kan leiden tot extra kosten en hier is in het budget geen rekening mee gehouden.
2.3.3
Wat heeft dit gekost?
Exploitatie (bedragen x € 1.000 V = voordeel en N = nadeel)
Jaarrekening 2023
Begroting primitief 2024
Begroting na wijziging 2024
Jaarrekening 2024
Verschil
TV21 Verkeer en vervoer
8.678
5.777
6.426
6.379
47 V
TV22 Parkeren
1.235
1.127
1.182
1.301
119 N
TV23 Recreatieve havens
678
712
753
777
24 N
TV24 Economische havens en waterwegen
25
25
24
29
5N
TV25 Openbaar vervoer
3.623
2.998
2.776
3.185
408 N
Lasten Verkeer en vervoer
14.239
10.640
11.161
11.670
509 N
TV21 Verkeer en vervoer
875
328
579
1.551
972 V
TV22 Parkeren
619
643
690
696
6V
TV23 Recreatieve havens
126
116
116
124
8V
TV24 Economische havens en waterwegen
329
215
365
355
10 N
TV25 Openbaar vervoer
3.323
2.427
2.413
2.807
394 V
Baten Verkeer en vervoer
5.271
3.729
4.163
5.533
1.370 V
Totaal saldo van baten en lasten
-8.967
-6.911
-6.998
-6.137
861 V
Stortingen reserves
9.340
10.516
18.078
18.078
0V
Onttrekkingen reserves
11.064
10.228
17.843
17.807
36 N
Resultaat
-7.244
-7.199
-7.233
-6.408
825 V
Taakveld (bedrag x € 1.000)
Verschil tussen begroting na wijziging en jaarrekening
Verdeling Toelichting bedrag
Lasten TV 22 Parkeren
119 N
100 N
De taakstelling voor de parkeerregisseur is niet gerealiseerd mede omdat de extra baten als gevolg van hogere parkeertarieven ten gunste van het begrotingssaldo zijn gebracht.
TV 25 Openbaar Vervoer
408 N
210 N
Door de substantiële inflatie, o.a. als gevolg van de wereldwijde brandstof en energiecrisis, zijn de kosten voor diesel en elektriciteit fors gestegen. Dit betekent € 210.000 hogere kosten dan oorspronkelijk geraamd.
26
Jaarstukken 2024 Taakveld (bedrag x € 1.000)
Verschil tussen begroting na wijziging en jaarrekening
Verdeling Toelichting bedrag
200 N
De voorgenomen bezetting op de elektrische ponten van 1 persoon per schip, is door aanloopproblemen en de tijdelijke aanwezigheid van een gastheer/gastvrouw als aanspreekpunt nog niet gerealiseerd. Hierdoor is de taakstelling van € 200.000 op personeel uit de businesscase niet behaald.
36 N
Voor (de voorbereidingen voor) de extra veerverbindingen Kop van ’t Land en de lijn Sleeuwijk – Avelingen is al € 36.000 aan kosten gemaakt. Deze worden geheel vergoed door respectievelijk de gemeente Dordrecht en Altena en door Rijkswaterstaat.
25 V
Het inventariseren van de bestaande OV-voorzieningen en het onderzoek naar locaties waar aanvullend OV wenselijk zou zijn, is gezamenlijk met de provincie opgepakt (zie raadsinformatiebrief “2024- 782991 RIB inzake Vervoerplan 2025 - Concessiegebied Drechtsteden, Molenlanden en Gorinchem” van 18 december 2024). De kosten, m.n. de inzet van ambtelijke uren, zijn vanuit andere middelen gedekt.
560 V
In overleg met de accountant wordt de voorziening Degeneratie omgevormd tot een reserve. Het saldo van de voorziening valt hierdoor incidenteel vrij ten gunste van het jaarrekeningresultaat en wordt via een bestemmingsvoorstel toegevoegd aan een nieuw te vormen reserve.
14 V
De inkomsten uit leges kabelwerkzaamheden zijn hoger dan begroot.
49 V
De vergoeding voor straatwerk is hoger dan begroot en wordt in 2024 nog gestort in de voorziening Degeneratie. Bij bestemming van het resultaat wordt het totale saldo, inclusief deze € 49.000, van de voorziening toegevoegd aan de reserve.
156 V
Het bestuur van Waardlanden en de gemeente Gorinchem zijn tot een oplossing gekomen voor het dispuut over de afrekening onkruid 2023. Na aftrek van de indexatie over 2023 krijgen wij incidenteel € 156.000 terug van Waardlanden. Deze extra kosten voor Waardlanden worden op basis van het aantal aansluitingen wel doorbelast aan de deelnemende gemeenten, Dit betekent voor Gorinchem extra lasten van € 42.000. Per saldo een voordeel van € 114.000 voor Gorinchem.
141 V
E-Fiber, de partij die glasvezel aanlegt in Gorinchem, gaat langer door met de werkzaamheden dan oorspronkelijk afgesproken. De kosten voor de gemeente, onder andere voor toezicht, worden volledig doorbelast aan E-Fiber. Dit zorgt voor hogere baten van € 141.000 dan geraamd.
92 V
De gewijzigde tarieven voor de veerdienst Riveer levert in 2024 een toename van de veergelden van € 92.000 op.
85 V
De incidentele inzet van de Gorinchem VI als watertaxi aan Watertaxi Rotterdam BV zorgt voor eenmalige extra baten van € 86.000.
36 V
De niet geraamde baten voor de veerverbindingen Kop van ’t Land en de lijn Sleeuwijk – Avelingen leveren eenmalig € 36.000 op. Zie toelichting lasten.
220 V
De hogere exploitatielasten leiden tot een hogere doorbelasting aan de oevergemeenten. Dit zorgt voor hogere bijdragen van de gemeenten Altena en Hardinxveld-Giessendam van in totaal € 220.000.
Baten TV21 Verkeer en Vervoer
TV 25 Openbaar Vervoer
972 V
431 V
27
Jaarstukken 2024 In onderstaande tabel staan de investeringen die binnen dit programma vallen: Investeringen (bedragen x € 1.000)
Budget
Realisatie t/m 2023
Realisatie 2024
Totaal realisatie
Verschil
Gereed
Openbare verlichting 2023
52
3
49
52
0
Ja
Openbare verlichting 2024
78
0
50
50
28
V Nee
Verduurzamen openbare verlichting 2024
522
0
74
74
448
V Nee
Fietsparkeren binnenstad 2019
200
48
48
152
V Nee
Vervangen brug Haagje
140
0
51
51
89
V Nee
Vergroten parkeercapaciteit 2019
30
31
0
31
1 N
Lasten
Uitbreiding parkeergarage kweeklust
3.004
0
Voorzieningengebouw Kriekenmarkt
380
48
389
437
Zonnepannen voorziengebouw Kriekenmarkt
45
0
44
44
1
V Nee
Havendienst verduurzaming
54
1
2
3
51
V Nee
Havens geleidewerken 2019
136
107
107
29
V Nee
1e elektrische veerboot 2018
4.171
3.986
148
4.134
37
V
Ja
2e elektrische veerboot 2018
3.785
3.605
137
3.742
43
V
Ja
Herinrichting Banneweg 2019
2.348
891
1
892
1.456
V Nee
100
21
21
79
V Nee
Mobiliteit 2020
354
3
Mobiiteit 2024
1.134
0
Herinrichting Haarsekades
2.385
171
Herinrichting Banneweg fase 2 infra
Infra aanpassingen ivm OV concessie
12.313
253
Herinrinrichting Banneweg fase 2 grondverwerving
180
0
0
97
3.004
Ja
V Nee
57 N Nee
100
254
V Nee
0
1.134
V Nee
1.363
1.534
851
V Nee
607
860
11.453
V Nee
0
180
V Nee
71
329
V Nee
0
41
V Nee
462
V Nee
Fietsknelpunten 2024
400
0
Vervangen auto 18 renault kangoo
41
0
Riviercruisevaarsteiger
550
51
37
88
Aanpassingen walvoorzieningen veerboten
911
283
943
1.226
Stroompunten electrische veerboten
288
365
53
418
130 N Nee
Accupakketten electrische veerboten
651
840
23
863
212 N
Ja
Vervanging straatmeubilair 2023
92
96
1
97
5 N
Ja
Vervanging straatmeubilair 2024
95
0
103
103
8 N
Ja
Vervangen verkeersborden 2024
43
0
41
41
2
V
Ja
Vervanging wegen 2025
71
315 N
Ja
90
0
0
90
V Nee
Nieuwe Lingebrug
20.739
4
49
53
20.686
V Nee
Herinrichting Arkelsedijk
2.608
0
15
15
2.593
V Nee
Totaal lasten
57.919
10.807
4.348
15.155
42.764
V
1e elektrische veerboot 2018
2.150
1.935
215
2.150
0
Ja
2e elektrische veerboot 2018
2.150
1.935
215
2.150
0
Ja
836
0
1.038
1.038
202
V
131
131
131
V Nee
Baten
Aanpassingen walvoorzieningen veerboten Herinrichting Haarsekades
Ja
Herinrichting Banneweg 2019
553
0
0
553 N Nee
Herinrichting Banneweg fase 2 infra
687
0
0
687 N Nee
Stroompunten electrische veerboten
197
144
28
53
197
0
Nee
Jaarstukken 2024 Investeringen (bedragen x € 1.000)
Budget
Realisatie t/m 2023
Realisatie 2024
Totaal realisatie
Verschil
Gereed
Nieuwe Lingebrug
4.720
17
17
4.703 N Nee
Herinrichting Arkelsedijk
1.507
5
5
1.502 N Nee
Totaal baten
12.800
4.014
1.674
5.688
7.112 N
Totaal investeringen
45.119
6.793
2.674
9.467
35.652
V
Verduurzamen openbare verlichting 2024 De werkzaamheden voor de verduurzaming van de openbare verlichting zijn uitgesteld naar begin 2025. Hierdoor is er in 2024 nog vrijwel niets uitgegeven. Fietsparkeren binnenstad In 2024 is hier weinig voortgang geboekt. De behoefte blijft echter aanwezig. In 2025 zal dit project verder worden opgepakt. Uitbreiding parkeergarage Kweeklust In de perspectiefnota 2025 is besloten het investeringsbudget te schrappen. De financiële gevolgen worden verwerkt in 2025. Toelichting investeringsbudgetten elektrisch varen integraal Voor het elektrisch varen, inclusief de walvoorzieningen, accupakketten en stroompunten, heeft de raad € 9,3 mln. beschikbaar gesteld. Holland Shipyards heeft met een totaalprijs ingeschreven op de aanbesteding en de raming van de kosten in de begroting heeft op basis van de businesscase plaatsgevonden. Ook de termijnfacturen en de meerkosten zijn op dezelfde wijze verantwoord. Door de aanloopkosten en de vertraging en tegenvallers in het project zijn meerkosten ontstaan op het gebied van extra projectleiding, ontwerpkosten, aansluitingen op het elektriciteitsnetwerk, advieskosten en aanlegkosten infrastructuur. De totale overschrijding op alle investeringsbudgetten elektrisch varen bedraagt per saldo € 375.000.
De extra kapitaallasten over deze extra kosten worden doorbelast aan de deelnemende oevergemeenten op basis van de afspraken in de samenwerkingsovereenkomst Riveer. Door de vertraging in de bouw en het in de vaart kunnen nemen van de elektrische veren, heeft Holland Shipyards een boete betaald van € 250.000. Deze kan worden gezien als compensatie van de meerkosten, maar mag niet in mindering gebracht worden op de investeringsbudgetten. Deze is daarom op de exploitatie verantwoord en komt eenmalig ten gunste van de deelnemende gemeenten. 1e en 2e elektrische veerboot 2018 De elektrische veren zijn opgeleverd en in gebruik genomen. De investeringsbudgetten kunnen worden afgesloten. Zie verder de toelichting 'Investeringsbudgetten elektrisch varen integraal'. Herinrichting Banneweg 2019 In 2025 wordt het Definitieve ontwerp gerealiseerd. De start van de werkzaamheden wordt verwacht in 2026. Mobiliteit 2024 Deze investering heeft betrekking op de Mobiliteitsvisie. In 2025 wordt verder bekeken hoe deze gelden worden gebruikt voor mobiliteit. Herinrichting Haarsekades De verwachting is dat de herinrichting eind 2025 zal zijn afgerond. Daarnaast wordt verwacht dat het huidige budget naar verwachting niet toereikend zal zijn. Dit zal in 2025 verder worden bekeken.
Herinrichting Banneweg fase 2 infra/grondverwerving In 2024 zijn het Voorlopig Ontwerp en het Definitief Ontwerp vastgesteld. Vervolgens is de voorbereiding voor
29
Jaarstukken 2024 de uitvoering gestart, in de vorm van een bestek en de aanbestedingsprocedure, die moet leiden tot het contracteren van een aannemer. Fietsknelpunten 2024 In 2024 is het kruispunt Westwagenstraat – Korte Brug, nummer 3, van de fietsknelpunten verkeersveiliger gemaakt. Daarnaast zijn andere projecten uit de fiets top 10 voorbereid, zoals rotonde Eike’s Hof en de Glacis – Flank. Riviercruisevaarsteiger De voorbereiding van dit project is in 2024 gestart. Naar verwachting wordt het eind 2025 aanbesteed en vindt de uitvoering plaats in 2025/2026. Aanpassingen walvoorzieningen veerboten Ook de walvoorzieningen voor het elektrisch varen zijn opgeleverd en in gebruik genomen. Op dit krediet is sprake van € 315.000 hogere kosten, welke grotendeels gecompenseerd worden door hogere bijdragen van de gemeente Altena en de gemeente Hardinxveld-Giessendam van per saldo € 202.000. Zie verder de toelichting 'Investeringsbudgetten elektrisch varen integraal'. Stroompunten elektrische veerboten Het investeringsbudget voor de stroompunten voor het elektrisch varen kan nog niet worden afgesloten in afwachting van een laatste aanpassing aan het stroomvoorziening gebouw Buiten de Waterpoort. Dit budget wordt nu overschreden met € 130.000. Deze overschrijding maakt deel uit van de hierboven genoemde € 375.000 (zie toelichting 'Investeringsbudgetten elektrisch varen integraal').
De nog te verwachten kosten zijn ongeveer € 20.000. Accupakketten elektrische veerboten De accupakketten maken deel uit van de elektrische schepen en zijn dus in gebruik genomen. Het geraamde investeringsbudget wordt overschreden met € 212.000. Het budget wordt afgesloten. Zie verder de toelichting 'Investeringsbudgetten elektrisch varen integraal'. Nieuwe Lingebrug/Herinrichting Arkelsedijk In 2024 heeft de aanbesteding voor de ontwerpwerkzaamheden plaatsgevonden en is er een ontwerpbureau gevonden voor de begeleiding tot aan uitvoering. Daarnaast heeft er veel afstemming met stakeholders en participatie plaatsgevonden om tot een goede projectomschrijving te komen. 2025 zal in het teken staan van nadere uitwerking en participatie/afstemming met stakeholders aan de hand van de ontwerpresultaten.
2.3.4
Met welke verbonden partijen doen we dit samen?
• GR Bureau Openbare Verlichting • MerwedeLingelijn Beheer B.V.
30
Jaarstukken 2024
2.4
Programma 4 Economie
Nr.
Taakveld
Portefeuillehouder
3.1
Economische ontwikkeling
Attie Mager
3.2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
Marjo Molengraaf
3.3
Bedrijfsloket en - regelingen
Attie Mager
3.4
Economische promotie
Attie Mager
2.4.1
Wat hebben we bereikt met het programma Economie?
Doel Uit het collegeprogramma: Onze ondernemers leveren een belangrijke bijdrage aan onze stad. We verlevendigen de (binnen)stad samen met ondernemers en partners in de stad en met regionale samenwerkingsverbanden. We werken aan een aantrekkelijke binnenstad waar het voor bewoners en bezoekers prettig is om te verblijven. De stad is niet meer alleen om er iets te kopen of iets te eten of te drinken. Het is een plek waar je verblijft, ontmoet en beleeft. We versterken de relatie met de ondernemers en werken samen aan onder meer aantrekkelijke en toekomstbestendige bedrijventerreinen. We werken daarbij actief samen met onze partners in de regio. Een goed ondernemersklimaat kan daarnaast niet zonder een goede arbeidsmarkt. Daarom blijven we actief bijdragen in de arbeidsregio aan mogelijkheden vraag en aanbod van werknemers bij elkaar te laten komen. Daarbij profiteren we van de goede samenwerking die we hebben in de kleinste arbeidsmarktregio van Nederland. We zorgen dus dat we deze arbeidsmarktregio behouden. Onze allermooiste vesting van Nederland trekt ieder jaar veel bezoekers die als toerist Gorinchem bezoeken. Dit toerisme levert veel kansen op voor onze stad. Toeristen bezoeken onze ondernemers en culturele instellingen en genieten van het moois dat onze stad te bieden heeft, zoals de vesting en de kunst in de stad. Tegelijkertijd zorgt toerisme ook voor uitdagingen.
In deze periode stellen we een nieuw toeristisch beleid op, waarin we een balans zoeken tussen bezoekers en bewoners. We voeren toeristenbelasting in om bezoekers mee te laten betalen aan onze voorzieningen. En we actualiseren onze marketingstrategie, om nog meer mensen bekend te maken met onze stad en hen uit te nodigen Gorinchem te bezoeken. Dat alles doen we natuurlijk niet alleen, maar samen met partners die betrokken zijn bij toerisme.