20241212 verslag Parallelsessie B&A Integrale samenlevingsvisie ISV

Parallelsessie Beraad en Advies 12 december 2024 Integrale Samenlevingsvisie Samenvattend verslag Aanwezigen Voorzitter: Griffie: Notulist: Raadsleden/ fractieassistenten: Stadsbelang: Democraten Gorinchem: PvdA: VVD: ChristenUnie/SGP: Gorcum Actief: D66: CDA: SP:

de heer I. Tekir de heer S. Vink mevrouw J.M. Kiep-de Jongh mevrouw G. Metz de heer K. van Willigen de heer A. Koçak mevrouw T. van ‘t Westende de heer A. de Jong mevrouw E. Hamann de heer T. van der Meijden de heer J. van der Geest de heer P. van Andel

Portefeuillehouder: Ambtelijke ondersteuning:

mevrouw E. Dansen mevrouw L. van Giessen

Opening De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen hartelijk welkom. Integrale Samenlevingsvisie Op 10 oktober en 21 november is de gemeenteraad in een I&O meegenomen in de Integrale Samenlevingsvisie (ISV), het nieuwe Integraal Sociaal Beleid. De raad heeft een aantal keren over de visie gesproken en suggesties gedaan. Deze zijn zo veel als mogelijk verwerkt. De ISV gaat om een gezonde leefstijl in de stad, de betrokkenheid van inwoners, iedereen kan meedoen en passende ondersteuning en zorg. Wethouder Dansen geeft aan dat de aanpassingen in het geel gemarkeerd zijn. Op pagina 6 is helaas verzuimd om zaken wat af te zwakken aangezien de raad daar nog over gaat spreken op 30 januari. Op pagina 7 staat: “Nadat de raad de ISV heeft samengesteld vult het college de programma’s in”. Dit moet veranderd worden in: “werkt het college de opgaven uit”. Zij biedt haar excuses aan voor deze omissie. De heer De Jong merkt op dat er een goede beleidsvisie ligt die voortbouwt op de ervaringen van de afgelopen vier jaar. Hij bedankt de ambtelijke organisatie voor het beantwoorden van de vragen. Voor elk sociaal probleem is een oplossing voor handen, maar hij mist welke keuzes gemaakt worden en waar de prioriteiten liggen. Het is fijn dat het allemaal zo lief en positief is, maar in de komende jaren moeten er wel keuzes gemaakt worden.

De heer Van der Geest bedankt voor de antwoorden en de toevoeging van de wethouder zojuist dat het geen kapstok is. Het is goed dat deze visie voor de komende jaren als groeimodel wordt gezien. In de afgelopen jaren is veel werk verzet en een goed netwerk opgebouwd. Het beleid is goed en geduldig, maar terugkijkend naar wat de raad in de afgelopen jaren heeft besloten, zijn er ook dingen die haaks op de ISV staan omdat dingen soms ruimtelijk iets mogelijk moeten maken of beperken, om nog maar te zwijgen over de lastenverhoging voor verenigingen die het bewegen moeilijker maken in de komende jaren.

Parallelsessie B&A Integrale Samenlevingsvisie, 12 december 2024

Zijn fractie zou daarom graag een kopje consequenties willen toevoegen aan het raadsvoorstel zodat afgewogen kan worden of iets bijdraagt aan of haaks staat op de ISV. Hij is benieuwd hoe de andere fracties daar naar kijken en of het college zich daar ook in kan vinden. De heer Van der Meijden bedankt het college voor het voortvarend aan de slag gaan met alle opmerkingen die in de I&O sessies zijn gemaakt en spreekt zijn waardering uit voor het concretiseren van antidiscriminatiebeleid. De achterliggende gedachte van de kapstokstrategie was dat er beleid geformuleerd zou worden wat vervolgens ook een visie is voor andere domeinen waardoor het beleid onderling meer verenigd kan worden en gewaakt kan worden voor verschillen en botsingen daartussen. Zijn fractie kijkt ernaar uit om daarover van gedachten te wisselen op 30 januari omdat dit een goede stap vooruit is. Het is verstandig dat het college voor een tussenroute heeft gekozen. Het college heeft steeds aangegeven dat er geen nieuwe beleidsdocumenten zouden komen, bijvoorbeeld voor cultuur, omdat dat in dit beleid zou staan, maar vanavond moet hij constateren dat dit niet zo is. De toekomst van de andere beleidsterreinen blijft daardoor wel een beetje vaag. Hij vraagt aandacht voor de hervormingsagenda jeugd en het toekomstscenario.

Het college geeft aan dat ingezet wordt op 0 tot 100 jaar (het bredere kader) maar de problematiek in het domein jeugd en de ontwikkelingen bij DG&J (Veilig Thuis) vragen om een stevige visie over hoe tijdig en hoe beschikbaar hulp en bescherming voor kinderen en jongeren moet zijn omdat uitgerekend zij nog meer dan volwassenen mogen rekenen op bescherming van de overheid aangezien zij nog niet zelfredzaam zijn. Hij hoort graag van de andere fracties of de visie daarop scherp genoeg is toegesneden. De heer Van Willigen maakt zich zorgen dat het integraal zorgakkoord (IZA) wordt benoemd als een bodem. Aangezien de VNG uit het overleg is gestapt is hij benieuwd in hoeverre dit consequenties heeft voor het stuk op het moment dat dit een langdurige situatie wordt. Hij sluit zich aan bij de woorden van de heer De Jong dat de visie heel veel algemeenheden in zich heeft waardoor je er eigenlijk niet tegen kunt zijn. Zijn fractie mist de specifieke Gorinchemse situatie. Hij vraagt of Gorinchem wel onderscheidend durft te zijn in de aanpak en specifiek durft te kijken naar de eigen bevolking en de behoeften. Met name op het gebied van jeugd moet er nog wel wat gedaan worden. Het is een prachtige visie, maar deze is wel heel breed en positief gesteld waardoor hij hoopt dat er bij de uitwerking wat meer scherpte volgt, met name of andere beleidsterreinen daarin terugkomen.

Voorts zou hij graag wat meer ambities en duidelijke doelstellingen willen zien zodat er op termijn geëvalueerd kan worden. Afsluitend vraagt hij of er een wat meer onderscheidende visie gemaakt kan worden, of dat dit in de uitwerking verwacht mag worden. Mevrouw Van ’t Westende is het eens dat de beleidskaders hoog over zijn, maar wat haar fractie betreft biedt de visie voldoende handvatten om het toekomstige beleid in te vullen. Het is juist prettig dat het beleid op hoofdlijnen uiteengezet is omdat het een visiedocument is. De heer Van Willigen veronderstelt dat hij de VVD aan zijn zijde vindt in zijn verzoek om ambities en doelstellingen duidelijk te formuleren zodat er echt iets aan de lat gelegd kan worden. Dit wordt bevestigd. De heer Van der Meijden begrijpt dat het Gorinchems perspectief in de uitwerking naar voren moet komen, maar dat roept wel de vraag op of de ISV voldoende Gorinchems is in de ogen van de VVD. Mevrouw Van ’t Westende reageert dat zij de stad herkent in de visie, maar het daadwerkelijke Gorinchemse sausje komt er nog overheen in de uitwerking van het beleid. De heer Koçak complimenteert de organisatie en het college voor de inzet en de verwerking van de input. Zijn fractie staat in grote lijnen achter de visie. Het is een essentieel document, de gemeente is voor iedereen, maar er zijn ook kwetsbare burgers. Hij vraagt

Parallelsessie B&A Integrale Samenlevingsvisie, 12 december 2024

om bijzondere aandacht voor ouderen en werkende armoede en verzoekt deze doelgroepen scherper te formuleren in de uitvoering. Input kan geleverd worden als dat nodig is. De heer Van Andel benoemt de metafoor van de kapstok en wijst op het belang van stevige haakjes. Hij refereert aan schuldenproblematiek waar zijn fractie vragen over heeft gesteld omdat in Gorinchem verhoudingsgewijs meer en hogere schulden voorkomen. Dit is één van de thema’s, net zoals vergrijzing wat zojuist werd genoemd. Zijn fractie kan zich vinden in het stuk en hoopt dat mensen aan boord blijven. Mevrouw Metz geeft aan dat ook haar fractie zich kan vinden in het raadsvoorstel en bedankt voor de duidelijke presentaties in de I&O sessies. Zij is blij dat deze visie met partners, inwoners en organisaties tot stand is gekomen. De keuzes en uitwerkingen ziet zij graag tegemoet. Mevrouw Hamann is blij met het complete document waar op papier helemaal niets mis mee is en daarom zou het een hamerstuk kunnen zijn. Punten van zorg zijn kwetsbare groepen, vergrijzing en jongeren waarvoor de invulling nog volgt. De raad moet hier alert op blijven. Op 30 januari wordt gesproken over de beleidsterreinen omdat aan integraliteit gehecht wordt. De visie komt op alle beleidsterreinen terug en dat is de lastigste opgave. Wethouder Dansen bedankt voor de positieve woorden over de positieve kanten van dit stuk.

Opgemerkt wordt of het wel Gorinchems genoeg is, hoe de uitwerking zal zijn en hoe dit integraal gehouden wordt. Het stuk is zeker Gorinchems omdat met heel veel mensen is gesproken, alle partners hebben meegewerkt en daaruit is dit stuk ontstaan. De heer Van Willigen reageert dat de informatie overal in Nederland opgehaald kan worden en daarom is het niet specifiek, maar toepasbaar op alle Nederlandse gemeenten. In de nuances zal het Gorinchemse aangegeven moeten worden. Op pagina 31 staat dat 51% van de volwassen inwoners weleens eenzaam is. Op pagina 32 staat in Gorinchem is voldoende aanbod. Als het Gorinchems is, zou hij met 51% niet schrijven dat er voldoende aanbod is. De opgehaalde informatie is Gorinchems, de uitwerking is nog niet Gorinchems genoeg. De heer De Jong verzoekt de heer Van Willigen wat specifieker aan te geven wat wordt verstaan onder Gorinchems. De heer Van Willigen verduidelijkt dat Gorinchem door de demografische samenstelling een aantal specifieke vraagstukken heeft. Gorinchem heeft in verhouding heel veel jongeren die in de problemen zitten en daarbij onderscheidt Gorinchem zich in de positieve aanpak, maar in de uitwerking van de visie zou hij die aanpak specifiek benoemd willen zien. Dat 51% zich eenzaam voelt is typisch Gorinchems, maar hij schrok van dit percentage en dat vraagt om een specifieke aanpak.

Wethouder Dansen vervolgt dat het haar wel een beetje puzzelt. Als wat de raad Gorinchems noemt iets anders is dan wordt gehoord bij de partners en inwoners maakt dat het lastig. De visie is hoog over, er moet nog een heleboel uitgewerkt worden en daarom worden de opmerkingen en zorgen daarbij meegenomen. Er is moeite gedaan om met zo veel mogelijk mensen te praten. Rekening houden met elkaar wordt heel erg belangrijk gevonden. Als er voldoende moeite wordt gedaan voor elkaar volgt het meedoen vanzelf. De heer Koçak verwacht bij de uitvoering van de programma’s keuzes en prioriteiten met een scherpere formulering. Met een 51% eenzaamheid onder volwassenen denkt hij aan extra inzet op het Gorinchemse model. De heer Van der Meijden begrijpt deze oproep en de balans die wordt aangebracht tussen visie en uitvoering, maar tegelijkertijd gaat de raad niet meer over de programma’s. Dit roept bij zijn fractie de vraag op of in deze visie wat scherper aangegeven moet worden op welke keuzes gestuurd wordt.

Parallelsessie B&A Integrale Samenlevingsvisie, 12 december 2024

De heer Koçak vervolgt dat op het moment dat de uitvoering van de programma’s volgt de raad ruimte krijgt om daarover te spreken. Wethouder Dansen bevestigt dat dit zoals gebruikelijk is volgt. Het is prima om het kapstokbeleid te noemen. Het beleid wordt een stevige roede waaraan alles opgehangen wordt. Het hoog over beleid moet uitgewerkt worden op onderdelen en dat wordt natuurlijk voorgelegd aan de raad. De systematiek van het geheel komt in januari aan de orde. De heer Koçak is benieuwd naar de reactie van de heer Van der Meijden. De heer Van der Meijden geeft aan dat dit goed klinkt, maar dat was niet het beeld dat hij kreeg op basis van de I&O sessies. Het college noemde het toen programma’s die zij zou vaststellen, nu wordt gesproken over de uitwerking van thema’s. De wethouder zegt nu dat de raad nog wordt betrokken bij de uitwerking en dat juicht hij toe vanuit de kaderstellende rol, maar hij heeft toch behoefte aan wat meer verduidelijking. De heer Van Willigen vult aan dat hij deze zorgen deelt met betrekking tot de Omgevingsvisie. De rollen en verhoudingen zijn niet duidelijk. Wethouder Dansen denkt dat het vooral belangrijk is dat het college de voorstellen voorlegt aan de raad, de precieze systematiek daarvan is haar niet duidelijk op dit moment. De voorzitter concludeert dat de uitwerking van de visie wordt voorgelegd aan de raad.

De heer Van der Meijden informeert of dit gebeurt met een raadsvoorstel en een formeel raadsbesluit of in een andere vorm. Wethouder Dansen kan deze vraag niet beantwoorden. Er wordt binnen haar portefeuille ook hard gewerkt aan de hervormingsagenda en de ingewikkelde zaken van de Jeugdzorg. Zij komt binnenkort terug op inkoop en de verdere uitwerking van de hervormingsagenda. De heer Van der Meijden verzoekt de wethouder om voor de raadsvergadering duidelijk te maken hoe de kaderstellende rol voor de ISV eruit ziet omdat daar op 30 januari niet meer over gesproken wordt. Wethouder Dansen begrijpt de vraag niet helemaal en verzoekt om verduidelijking. De voorzitter verduidelijkt dat gevraagd wordt of voor de behandeling van de ISV in de raadsvergadering de raad een toelichting krijgt over de wijze van voorleggen van de uitwerking aan de raad. De heer Van der Geest merkt op dat in het raadsvoorstel bij de argumenten wordt aangegeven dat de ISV hetzelfde werkt als het ISB, namelijk dat er geen losse beleidsstukken meer zijn, maar dat dit binnen de kaders wordt uitgewerkt door het college. Er staan ook dingen niet in het stuk waarvoor wel aparte beleidsvoorstellen worden verwacht, bijvoorbeeld voor cultuur. Bij spannende uitwerkingen verwacht hij dat de politieke sensitiviteit van het college zodanig is dat zij terugkoppelt aan de raad.

De heer Koçak vult aan dat de systematiek altijd was dat de uitvoering van programma’s volgde in een I&O sessie waarbij de raad input kon leveren. De raad moet bij de uitwerking betrokken worden via een I&O sessie of op een interactieve manier. Dat is hetgeen het college minimaal moet aanbieden. De voorzitter veronderstelt dat alle wensen en vragen over de wijze van behandeling en uitwerking op tafel zijn gekomen. D66 heeft verzocht om voor de raadsvergadering van

Parallelsessie B&A Integrale Samenlevingsvisie, 12 december 2024

23 januari toe te lichten hoe de raad in het vervolg wordt betrokken en de manier van voorleggen. Wethouder Dansen bespreekt dit verzoek met haar medewerkers en komt daar dan waarschijnlijk mondeling op terug tijdens de raadsvergadering. De heer Van der Geest veronderstelt dat het mogelijk moet zijn om voor 23 januari iets op schrift te stellen zodat de raad daar kennis van kan nemen voor de raadsbehandeling. De heer Van Willigen vermoedt dat deze discussie over de nieuwe manier van werken steeds terug zal komen en stelt daarom voor om op 30 januari te spreken over hoe met dit soort dingen omgegaan wordt en dan mogelijk de raadsbehandeling verdagen naar februari. De voorzitter geeft aan dat er op 30 januari een sessie volgt met de raad om te spreken over de systematiek van het nieuwe beleidshuis. Omdat de ISV al op 23 januari ter besluitvorming wordt voorgelegd worden er vragen gesteld. De wethouder geeft aan dat zij tijdens de raadsvergadering van 23 januari een toelichting zal verzorgen. Hij stelt voor dat de wethouder haar betoog vervolgt met de inhoudelijke reactie op de gestelde vragen. Wethouder Dansen is het eens dat het lastig is om voor 30 januari aan te geven hoe het zal gaan, want als op 23 januari anders besloten wordt heeft zij verkeerde dingen gezegd en daarom wil zij daarover nadenken.

In de richting van de ChristenUnie/SGP geeft zij aan dat voor Jeugdzorg wordt gekeken hoe dingen stevig aangepakt kunnen worden en dat wordt uitgebreid aan de raad voorgelegd. De aandachtspunten van de PvdA over de verschillende doelgroepen; in een hoog over stuk kunnen geen specifieke doelgroepen benoemd worden, maar ter geruststelling beide doelgroepen hebben haar expliciete aandacht. Democraten Gorinchem sprak haar bezorgdheid uit over IZA en daarvoor moet afgewacht worden waar de regering mee komt. De VNG heeft terecht voorwaarden gesteld. De voorzitter biedt gelegenheid om het woord te voeren in tweede termijn. De heer Van der Geest merkt op dat Gorinchem uniek is, maar het is geen uniek probleem en daarom zijn dingen algemeen verwoord. Als er strakke kaders en ambities zouden zijn gesteld zou wellicht gezegd zijn waarom wordt dit door de gemeente bepaald en niet door de partners in de stad. Zijn fractie heeft het vertrouwen dat de gemeente dit samen met de partners in de stad zo goed mogelijk gaat uitvoeren. Het is Gorinchems genoeg. Het beleid helemaal integraal op alle terreinen uitvoeren gaat nooit lukken, maar er moet wel afgewogen kunnen worden in hoeverre er bereidheid is om concessies te doen op beleid en visie. Hij kan zich voorstellen dat de wethouder geen toezegging kan doen over de manier van voorleggen.

Zijn fractie overweegt een motie om een kopje toe te voegen aan het raadsvoorstel op het gebied van de Omgevingsvisie. De heer Van der Meijden wacht na de woorden van de wethouder af hoe het proces eruit gaat zien, maar het feit dat hij daar zo veel tekst aan gewijd heeft is een signaal dat zijn fractie tevreden is met wat er in de visie staat ook al is dit heel algemeen. In de I&O sessies is goed geluisterd naar de wensen en dat wordt gewaardeerd. Wat zijn fractie betreft hoeft het geen bespreekstuk te zijn. De heer Van Willigen sluit zich aan bij de tevredenheid van D66 en wijst nogmaals op de uitwerking omdat Gorinchem als regiogemeente voor een aantal specifieke uitdagingen en verantwoordelijkheden staat. In het onderwijs is de Gorinchemse saus echt nodig. Ten aanzien van het proces vertrouwt hij op de wijsheid van de griffie zodanig dat de wethouder en de raad niet geconfronteerd worden met opmerkingen waar zij last van hebben. Mevrouw Van ’t Westende geeft aan dat het voorstel wat haar fractie betreft een hamerstuk had kunnen zijn en deelt de oproep om het proces goed in het oog te houden.

Parallelsessie B&A Integrale Samenlevingsvisie, 12 december 2024

Mevrouw Metz sluit zich hierbij aan. De heer Van Andel sluit zich eveneens aan. De ISV gaat ook over wijken met eigen thematiek en problemen. De heer Koçak spreekt het vertrouwen uit in de wethouder en het kapstokbeleid. Hij vroeg in zijn eerste termijn om aandacht voor twee doelgroepen en financiële gezondheid. Voor zijn fractie is het een bespreekstuk in verband met de door het CDA aangekondigde motie. De heer De Jong komt in de raadsvergadering van 17 december met een amendement op de zienswijze voor de DG&J. Hij informeert of het mogelijk is om de behandeling van dit voorstel uit te stellen tot na de bespreking van het beleidshuis op 30 januari. Mevrouw Hamann herhaalt dat het een hamerstuk is wat haar fractie betreft. Zij is benieuwd naar de reactie op de suggestie van de heer De Jong om eerst over het beleidshuis te spreken en daarna te kijken naar de implementatie daarvan in dit beleid. Wethouder Dansen kan zich de suggestie voorstellen maar denkt dat dit stuit op problemen omdat zaken in gang gezet moeten worden. Als de raad er niet uitkomt op 30 januari zorgt dat voor een vertraging in het Sociaal Domein die zij liever niet ziet. De heer Van Willigen merkt op dat de wethouder gehoord heeft dat er unaniem draagvlak is voor het stuk. Het gaat alleen om de besluitvorming; welke uitspraken worden gedaan en hoe wordt met visies en de uitwerking daarvan omgegaan.

Dat staat los van het vraagstuk, maar het wordt daar wel aan gekoppeld. De wethouder kan gewoon doorgaan vanwege het grote draagvlak voor het stuk. Procesmatig moet ervoor gezorgd worden dat de raad en het college niet in de problemen komen bij het doen van uitspraken. De voorzitter concludeert dat zowel de wethouder als de fracties hun mening kenbaar hebben gemaakt. Het voorstel wordt als bespreekstuk geagendeerd omdat het CDA een motie heeft aangekondigd waarbij de PvdA zich heeft aangesloten. Sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor de inbreng en sluit de vergadering. Toezeggingen: • Tijdens de raadsvergadering van 23 januari wordt aan de raad kenbaar gemaakt hoe de uitwerking van het beleid wordt voorgelegd.

Parallelsessie B&A Integrale Samenlevingsvisie, 12 december 2024