20241121 Verslag Parallelsessie I&O Bestemmingsplan Arkelsedijk

Parallelsessie Informatie en Ontmoeting 21 november 2024 Bestemmingsplan Arkelsedijk Samenvattend verslag Aanwezigen Voorzitter: Griffie: Notulist: Raadsleden/ fractieassistenten: Stadsbelang: Democraten Gorinchem: PvdA: VVD: ChristenUnie/SGP: Gorcum Actief: D66: CDA: SP: Portefeuillehouder: Ambtelijke ondersteuning: Gast: Insprekers:

de heer K. van Willigen mevrouw J. den Uyl mevrouw J.M. Kiep-de Jongh de heer J. Roeland mevrouw L. Pellikaan de heer A. Hachhouch mevrouw M. Veldheer de heer H. Heikens de heer M. de Pagter --de heer R. Le Noble de heer O. Karaarslan mevrouw J. van Oversteeg de heer A. van Houwelingen de heer M. de Boer, mevrouw A. Mager de heer P. Wieman en mevrouw R. Kraaijeveld de heer R. Mulder (Mulderblauw) mevrouw A. van der Pol de heer J. Blonk (Wijkbelang Lingewijk) de heer J. van de Berg

Opening De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen hartelijk welkom. Uitwerking taakstellingen PPN richting begroting Een tweede I&O bestemmingsplan Arkelsedijk. Waar het begon met raadskaders die vastgesteld zijn in 2019. Inmiddels 4 jaar verder en nemen we jullie even mee terug in de tijd. Welk proces is er geweest om tot het huidige bestemmingsplan te komen. De voorzitter biedt gelegenheid om in te spreken. Mevrouw Van der Pol geeft aan dat zij heeft gesproken met de verkeersonderzoeker van Goudappel en de heer Mulder. Tijdens de gesprekken bleek dat de vragen en opmerkingen beter aan de leiders van Gorinchem gesteld kunnen worden en daarom spreekt zij in namens Wijkbelang in voor de wijk, maar ook als inwoner. Zij woont tussen de Arkelsedijk en de Arkelse Onderweg. Naar aanleiding van steekproeven gedaan in het verkeersonderzoek gaat men er vanuit dat het op Eike’s Hof rustiger wordt door de nieuwe brug. De brug zal voor verlichting zorgen, maar niet als er 700 woningen bijgebouwd worden. In het verkeersrapport is geen rekening gehouden met de bruggen waar Eike’s Hof tussen ligt (de Concordiabrug en de hefbrug bij het Paardenwater). De Concordiabrug was in de afgelopen week 28 keer open met een wachttijd van tussen de 6 en 12 minuten. Eike’s Hof is een gevaarlijke plek. Politiecijfers geven aan dat daar 23 ongelukken hebben plaatsgevonden in 2024.

Het is nu week 42, dat houdt in om de week een ongeluk waarbij

Parallelsessie I&O Bestemmingsplan Arkelsedijk, 21 november 2024

de politie betrokken wordt. Dat is exclusief de ongelukken waar de politie niet bij betrokken wordt. Bewoners van de Lingewijk zijn verbaasd dat hoewel het bestemmingsplan Arkelsedijk heet het grootste deel van de dijk (Arkelsedijk Noord) niet in het bestemmingsplan is opgenomen. Dat is precies het deel van de dijk waar door de bouw van de nieuwe wijk het verkeer het meest toeneemt. Het is fijn dat er geld vrijkomt om de dijk aan te pakken, maar er gaat gebouwd worden voordat er een oplossing is bedacht voor het probleem Arkelsedijk Noord waar het verkeer zal toenemen van 4.600 motorvoertuigen naar minimaal 9.600 motorvoertuigen per etmaal. Een toename van 109%. Het rapport geeft aan dat de intensiteit op de dijk te hoog is voor de functie van de weg. Snelheidremmende maatregelen ontbreken. De huidige dijk mag niet verbreed worden. In het rapport wordt geconcludeerd dat voor de Arkelsedijk Noord, gezien het type van de weg, de aanbevolen maximale intensiteit 6.000 motorvoertuigen per etmaal is. Op de dijk is het nu al gevaarlijk om in te stappen omdat er te veel auto’s langsrijden, de dijk is nu eenmaal smal. Door dit plan zal het aantal van motorvoertuigen meer dan verdubbelen waardoor het nog lastiger wordt om veilig in te stappen en weg te rijden.

De raad heeft tijdens de behandeling van de perspectiefnota unaniem een motie aangenomen voor een vrachtwagenverbod in de Haarwijk omdat vrachtwagens daar zorgen voor trillingen in de veelal niet onderheide huizen. De bewoners van de Arkelsedijk wonen dichterbij de weg dan menig bewoner aan de Haarsekade. Aan de achterkant van haar huis ligt op nog geen meter van haar woon- en slaapkamer de Arkelse Onderweg. Als er een vrachtwagen langsrijdt, trilt haar bureau want ook deze huizen zijn niet onderheid. Zij hoopt dat de raad net zo zuinig zal zijn op deze huizen als op de huizen in de Haarwijk. Wethouder Molengraaf is bij haar op bezoek gekomen, de ramen en balkondeuren moesten dicht om elkaar te kunnen verstaan, auto’s aan de voorkant en achterkant maken veel herrie. Zelfs met HR++ glas blijven auto’s hoorbaar en precies aan deze twee wegen wil de raad 700 nieuwe woningen bouwen. Zij is destijds verhuisd om meer buiten in de tuin te kunnen zijn. Met de toename van verkeer voor de bouw van de brug en de nieuwe wijk vraagt zij zich af hoe leuk het nog zal zijn om in de tuin te zitten en te wonen in een huis met de deuren en ramen nog vaker dicht. Zij heeft er geen problemen mee dat er huizen worden gebouwd en dat een verwaarloosd deel van Gorinchem opgeknapt wordt, maar de hoeveelheid is te groot. Het verkeer rondom de kern van de mooiste vestingstad zal opstropen.

Zij hoopt van harte dat zij ongelijk heeft, maar zij noemt dit nu zodat de raad later, wanneer er flinke files zijn rondom Eike’s Hof, niet kan zeggen dit wist ik niet. Mevrouw Pellikaan vraagt of uitmaakt voor de geluidsoverlast als de dijk straks geen 60km weg meer zou zijn. Mevrouw Van der Pol denkt dat 30km beter zal zijn, maar het aantal auto’s blijft veel. De heer Blonk spreekt in mede namens Wijkbelang Lingewijk. Tijdens de I&O sessie op 5 september heeft hij ook ingesproken. Op 6 november waren wethouder Mager en diverse medewerkers van de gemeente aanwezig bij de vergadering van Wijkbelang en daar is het nieuwe verkeersonderzoek toegelicht. Echter, dit was het oude verkeersonderzoek met een paar geüpdatete verkeersgegevens. De uitkomst is dat wanneer de woningen en de brug worden gebouwd de verkeersdruk op rotonde Eike’s Hof afneemt. Hoe de bewoners van de nieuw te bouwen wijk naar de binnenstad, het gemeentehuis of het ziekenhuis zouden moeten gaan wordt in het onderzoek niet vermeld. De brug is voor hen geen optie en daarom zullen zij via Eike’s Hof moeten gaan waardoor Eike’s Hof alleen maar drukker zal worden. Voorts komt uit het onderzoek naar voren dat de omwonenden van het plangebied geconfronteerd worden met een verkeerstoename van maar liefst 109%.

Hoe de Arkelsedijk wordt ingericht en hoe het extra verkeer wordt afgehandeld is nog steeds een groot vraagteken. Zowel de gemeentelijk coördinator als de wethouder gaven aan dat heel goed naar de omwonenden van het plangebied geluisterd is. De omwonenden hebben echter een hele andere ervaring en daarom heeft hij per mail enkele vragen aan de gemeente gesteld: • Op welke punten is het bestemmingsplan aangepast naar aanleiding van de door ons geuite zorgen? • Welke problemen die vanuit Wijkbelang Lingewijk zijn aangegeven zijn opgelost?

Parallelsessie I&O Bestemmingsplan Arkelsedijk, 21 november 2024

•

Waarom worden niet eerst de geconstateerde problemen opgelost (inrichting Arkelsedijk) om daarna pas het bestemmingsplan Arkelsedijk vast te stellen? Hij heeft nog geen antwoord gekregen op deze vragen en daarom heeft hij de vragen opnieuw gesteld per brief. Hij wacht de reactie af, maar denkt dat hij de antwoorden al een beetje kan raden. De wethouder kwam op 6 november met de standaard dooddoener dat de gemeente er is voor de woningzoekende. Daaruit blijkt dat er niet naar de omwonenden geluisterd wordt, de omwonenden zijn niet tegen woningbouw, maar kennelijk is er geen betere argumentatie. In de raadsvergadering van 30 november 2023 (tellerstand 02.20.58) merkt de wethouder expliciet op dat de brug gebouwd moet worden voordat er woningen mogen worden gebouwd. Dit is ook de wens van de omwonenden omdat dat heel veel bouwverkeer scheelt. De voorzitter verzoekt inspreker om zich tot nieuwe zaken te beperken. De heer Blonk vervolgt dat hij op de vraag waarom dit niet in het bestemmingsplan is opgenomen ook nog geen antwoord heeft gekregen. De raad heeft in oktober 2019 het kaderdocument vastgesteld. In het stedenbouwkundig plan is opgenomen geen ontsluiting van autoverkeer op de Arkelsedijk en de Arkelsedijk wordt voor een groot gedeelte autoluw. Hij vraagt zich af hoe dit gerijmd wordt met een toename in verkeer van 109%.

Afsluitend geeft hij aan dat hij graag antwoord wil op de 5 vragen. De voorzitter geeft aan dat de vragen ook aan één van de fracties overhandigd zouden kunnen worden zodat deze namens een fractie ingediend kunnen worden. De heer Blonk neemt dit in overweging maar vindt eigenlijk dat het college de vragen gewoon moet beantwoorden. De heer Van de Berg spreekt in. Hij woont samen met zijn vrouw al 40 jaar in de Lingewijk, schuin tegenover de Nettorama die ook onderdeel uitmaakt van het bestemmingsplan. Hij heeft begrip voor het woningtekort. Met de nieuwbouwwijk LingeOever voorziet de gemeente in de behoefte. Hij is geen onredelijk mens, maar wel geschokt door het proces en de manier waarop de gemeente het bestemmingsplan heeft aangepakt, wet- en regelgeving aan de laars lapt, burgers misleidt, niet serieus neemt en zelfs voor schut durft te zetten. Hiermee wordt niet alleen het vertrouwen in het bestuur en de politiek geschaad, het kost de gemeente en bewoners ook ontzettend veel tijd, energie en geld. Participatieprocessen en zienswijzen zijn er niet voor niets. Deze hebben als doel het proces zo goed mogelijk te laten verlopen en bezwaarschriften tot aan de Raad van State te voorkomen.

Hij heeft een zienswijze ingediend, de hoorzitting bezocht, kenbaar gemaakt dat de grond in de Lingewijk niet geschikt is en aangegeven dat volgens het huidige bestemmingsplan de gemeente verdiepend bodemonderzoek dient te doen. Met zijn opmerkingen is niets gedaan, de onderzoeken van de wijk LingeOever worden naar de Lingewijk geëxtrapoleerd, maar dit is een ander gebied met andere bestemmingsplannen. De gemeente beweert participatie te hebben gevoerd voor de 12 nieuwbouwplannen in de Lingewijk. Dat is niet waar, bij geen van de participatiebijeenkomsten is de grondeigenaar en ontwikkelaar betrokken. In de stukken worden alleen de 500 woningen aan de Lingeoever gepresenteerd. Als er vragen werden gesteld over de wijk werd steevast gezegd dat daar nog niets over gezegd kon worden. De projectontwikkelaar voor de LingeOever is een andere projectontwikkelaar dan die voor de Lingewijk. De gemeente heeft geen degelijk onderzoek gedaan naar de parkeerdruk en parkeeroverlast in de Lingewijk. Hier verdwijnen 60 tot 70 openbare parkeerplaatsen omdat de grond eigendom is van Nettorama/c.q. de projectontwikkelaar. Dit is niet relevant, het gaat om het bestemmingsplan. Volgens het huidige bestemmingsplan rust op deze percelen momenteel de bestemming openbare parkeerplaatsen en daarom mogen op deze grond geen woningen gebouwd worden.

De gemeente presenteert de plannen als een voldongen feit waar de bewoners niets meer tegenin kunnen brengen en dat is kwalijk. Hij roept de raad in het kader van behoorlijk bestuur op de plannen voor deze 12 woningen los te koppelen van het bestemmingsplan en voor dit onderdeel participatie en degelijk bodemonderzoek uit te voeren omdat de

Parallelsessie I&O Bestemmingsplan Arkelsedijk, 21 november 2024

bewoners zich anders genoodzaakt voelen om naar de Raad van State te gaan. Hij benadrukt dat het de voorkeur heeft om hier gezamenlijk uit te komen. Afsluitend maakt hij het voornemen om de wijk een petitie te laten ondertekenen tegen de plannen voor plannen in de Lingewijk kenbaar. De concepttekst kan overhandigd worden als daar behoefte aan is. De voorzitter merkt op dat de B&A sessie op woensdag 4 december gehouden wordt, waarna de besluitvorming plaatsvindt in de raadsvergadering van 17 december. De heer Van de Berg herhaalt dat de bewoners niet zullen schromen om indien nodig naar de Raad van State te gaan. De heer De Pagter vindt het prima dat er wordt ingesproken, maar juridisch gezien wordt dit gedaan in de B&A sessie. In een I&O mogen aanwezigen meepraten. Dit maakt het debat lastig, want hij zou de beweringen graag willen onderzoeken. Hij weet dat er extra geld is vrijgemaakt om de Arkelsedijk toe te voegen aan het plangebied. Hetgeen gezegd wordt is begrijpelijk, maar het is niet gepast om dit vanavond te doen. Hij neemt kennis van de inspraak, gaat dit verder onderzoeken, maar doet verder geen uitspraken. De heer Van der Berg informeert of hiermee gesteld wordt dat het niet waar is wat hij heeft gezegd. De heer De Pagter verduidelijkt dat hij niet heeft gezegd dat de beweringen onjuist zijn.

De voorzitter merkt bij interruptie op dat de plannen leven in de wijk waardoor de participatie ruim aandacht dient te krijgen. In december volgt een dubbele B&A sessie en daarom is gekozen om de inspraak aan deze I&O sessie toe te voegen. Procedureel gezien mag men meespreken en deels ook inspreken. Het is niet de bedoeling om met insprekers in discussie te gaan. Hij begrijpt dat de fractie van de ChristenUnie/SGP onderzoek gaat doen. Hij biedt vervolgens de heer Mulder gelegenheid om een presentatie te verzorgen. Vanwege de beperkte tijd kunnen vragen die vanavond niet beantwoord worden schriftelijk ingediend worden. De heer Mulder is projectmanager namens de projectontwikkelaar voor het project LingeOever. Het bestemmingsplan bestaat uit drie onderdelen. Het deel waar de gemeente het voortouw in neemt gaat over de brug, de bijbehorende weg, de bestaande Arkelsedijk Zuid en het deel voor Nettorama. De kaders voor het plangebied zijn in 2019 vastgesteld. Dit heeft geleid tot een anterieure overeenkomst met een partij die inmiddels failliet is verklaard. Zijn opdrachtgever heeft het plangebied overgenomen. Er is een participatieproces doorlopen op basis van het stedenbouwkundig plan dat is getoetst aan de vijf kaders die door de toenmalige raad waren vastgesteld. Hij verwijst naar de 8 ontwerpopgaven (dia 6).

Het woonprogramma is vertaald naar de nieuwe regels (65% betaalbaar wonen). Hij meldt dat er zorgvuldig en uitgebreid is geparticipeerd. Dit betekent niet dat alles uit de participatie meegenomen wordt omdat dingen soms strijdig zijn met de vastgestelde raadskaders. Het stedenbouwkundig ontwerp is steeds verder geëvolueerd. In eerste instantie werd gedacht aan een ontsluiting van de wijk vanaf de Arkelsedijk, maar de ontsluiting gaat plaatsvinden vanaf de weg die ook naar de brug voert. Voor de belangrijkste punten uit de participatie is aangegeven hoe hiermee omgegaan wordt. Veel vragen hebben geleid tot nader onderzoek. Sommige zaken worden later in de planvorming uitgewerkt. Bijvoorbeeld de invulling van het groen, de mogelijkheid om plekken voor jongeren te maken. Er is een parkeerdrukmeting uitgevoerd voor de Lingewijk (922 openbare parkeerplaatsen) op een werkdag en weekenddag. Gebleken is op een donderdag tussen zeven en half acht dat 80% van alle openbare parkeerplaatsen bezet zijn. Er is niet gebleken dat er een tekort aan parkeerplaatsen is. De parkeerplaatsen bij Nettorama liggen op eigen grond, maar zijn publiek toegankelijk gekoppeld aan de functie van een supermarkt. De parkeerbehoefte (50 parkeerplaatsen) verdwijnt als de supermarkt daar niet meer is.

Parallelsessie I&O Bestemmingsplan Arkelsedijk, 21 november 2024

In de participatie is steeds gezocht naar verbeteringen in het plan die tegemoet komen aan de geuite zorgen. Aan de Arkelsedijk zijn de bouwblokken verlaagd om ervoor te zorgen dat er minder impact is op uitzicht en licht voor de daar aanwezige woningen. De eerste verkeersonderzoeken waren gebaseerd op een ondertussen verouderd model. De doorrekeningen zijn vervolgens op basis van de nieuwste cijfers en een nieuwer model uitgevoerd. De ontsluiting van de wijk heeft een plek gekregen tegenover Corbion. Er wordt getwijfeld aan de uitkomsten van de berekeningen van Goudappel. Dit is een zeer kundig bureau. Beschreven is hoe de nieuwe data is toegepast. Uit de modellen blijkt dat door de komst van de brug in combinatie met de woningen de verkeersdruk op Eike’s Hof zal afnemen. Het blijft een overbelaste rotonde, maar de druk zal aanzienlijk lager zijn dan deze nu is. Eén van de redenen om de brug te realiseren is de algemene verkeersverbetering in het gebied voor de hele stad. Een doorgang voor voetgangers en fietsers door de Arkelsedijk is een onderdeel van het plan. Dit zorgt ervoor dat scholieren van het Omnia College niet meer via Eike’s Hof hoeven te gaan. De sociale woningbouw bij de brandweerkazerne wordt als eerste gerealiseerd. Met de omwonenden is gesproken over het zo optimaal mogelijk maken van de routes voor het bouwverkeer.

Of dit via het water kan, moet nader onderzocht worden en voorts wordt gekeken of dit kan via routes die de Arkelsedijk niet belasten. De ontwikkelaar is gevraagd om anders om te gaan met parkeren en veel ruimte te geven aan meer duurzame vormen van mobiliteit. Ruimte voor de fiets en optimale fietsparkeermogelijkheden en deelauto’s aanbieden zodat er een lagere parkeernorm dan op andere plekken gehanteerd kan worden. Het uitgangspunt bij de 12 woningen op het terrein van Nettorama is parkeren op eigen terrein. Als vervolgplannen in procedure worden gebracht is er conform de Omgevingswet de mogelijkheid om daar participatie op te voeren. De nieuwe supermarkt van Nettorama wordt 2.000m², vanuit de Lingewijk voor voetgangers en fietsers bereikbaar via de doorgang in de Arkelsedijk. Afsluitend toont hij een overzicht van alle partijen die vanaf 2018 betrokken zijn bij de plannen voor LingeOever en wat maakt dat hij het idee heeft dat er een gedegen verhaal is neergelegd om tot dit bestemmingsplan te komen. De voorzitter biedt gelegenheid om vragen te stellen naar aanleiding van de presentatie. De heer Karaarslan verwijst naar dia 19 waarop de ontsluiting van de Arkelsedijk wordt weergegeven en vraagt of er scenario’s zijn uitgewerkt om inzichtelijk te maken dat het autoverkeer straks gebruik maakt van de nieuwe brug in plaats van de Arkelsedijk.

De heer Mulder antwoordt dat met het huidige wegprofiel autoverkeer wordt toegevoegd op basis van de nieuwe ontwikkelingen waarna een model ontstaat. Automobilisten worden uitgenodigd om een bepaalde richting te kiezen. Een uitnodiging aan de nieuwe bewoners van de wijk om de brug te gebruiken in plaats van de Arkelsedijk is niet meegenomen in de plannen. De heer Appeldoorn vult aan dat de hoofdroute richting het noorden over de brug is. Dit wordt ondersteund in het ontwerp. Hoe dit eruit ziet moet nog nader uitgewerkt worden. Maatregelen waardoor het verkeer niet naar links of rechts kan worden afgeraden omdat dit verkeersonveilig is en daarnaast is het risico vrij groot dat mensen zich daar niet aan zullen houden. Verwacht wordt dat de daarvoor bedoelde route op natuurlijke wijze gevolgd zal worden. Mevrouw Van Oversteeg refereert aan de zorgen die leven met betrekking tot het bouwverkeer en de trillingen die hierdoor veroorzaakt worden waarbij is gewezen op vervoer over water en vraagt of deze optie is onderzocht.

Parallelsessie I&O Bestemmingsplan Arkelsedijk, 21 november 2024

De heer Mulder herhaalt dat dit nog onderzocht wordt. De gesprekken met de aannemer moeten nog gevoerd worden. In overleg met Wijkbelang wordt bekeken wat de beste optie is en daarbij is over water zeker ook een mogelijkheid. De heer Van Houwelingen merkt op dat voor het aantal woningen de nieuwe norm van de Provincie wordt gehanteerd (65% betaalbaar). De grens is op € 390.000 gesteld. In Hoog Dalem zijn huizen opgeleverd zonder verwarmingsinstallatie waardoor de werkelijke koopwaarde naderhand veel hoger werd. Hij informeert of deze voorziening hier wel is opgenomen. Voor middenhuur is een grens van € 1.164 opgenomen. In de Wet betaalbare huur is een lager bedrag opgenomen. Hij verzoekt om verduidelijking. De heer Mulder reageert dat de middenhuur conform het beleid is opgenomen. Het bouwbesluit stelt bepaalde eisen aan een woning en daar wordt aan voldaan. De vraag over middenhuur wordt schriftelijk beantwoord. Mevrouw Pellikaan begrijpt van de insprekers dat de participatie rondom de herontwikkeling van de locatie Nettorama niet heeft plaatsgevonden en verzoekt een tijdlijn te verstrekken van de momenten waarop de participatie daarover heeft plaatsgevonden. De heer Mulder zegt schriftelijke beantwoording toe. De heer Heikens refereert aan de druk op de Concordiaweg (19.400 motorvoertuigen per dag) die onverminderd hoog blijft en niet wijzigt door de nieuwe Lingebrug.

Een toekomstige verkeersverbinding van de Lingewijk over het Merwedekanaal naar de Haarwijk lijkt hem een mogelijke vervolgstap. Hij vraagt of deze gevolgen zijn bekeken en in hoeverre aanpassingen nodig zijn in het huidige plan om dit nu al mee te nemen. De heer Mulder zegt schriftelijke beantwoording toe. De voorzitter informeert of de insprekers nog vragen hebben. Mevrouw Van der Pol heeft geen vragen meer, maar merkt op in de richting van de ChristenUnie/SGP dat het gedeelte van de Arkelsedijk vanaf de brug naar Papland waar heel veel huizen zijn niet is opgenomen. De verkeersdruk daar neemt met 109% toe en daar richten haar zorgen zich op. De heer Blonk geeft aan dat ook Wijkbelang erg benieuwd is naar de door mevrouw Pellikaan gevraagde tijdlijn van de participatiemomenten en verzoekt het overzicht ook aan Wijkbelang te sturen. De heer Van de Berg vraagt zich af wat de heer Mulder kan zeggen over deze tijdlijn aangezien zijn opdrachtgever geen partij is in dit gebied. De heer Mulder verduidelijkt dat hij dit antwoord kan opvragen omdat hij vanavond als enige vertegenwoordiger aanwezig is. Sluiting De voorzitter verzoekt fracties om de vragen die er nog zijn op korte termijn te stellen zodat er voldoende tijd is om deze van een antwoord te voorzien aangezien de B&A sessie op woensdag is in plaats van donderdag.

Hij bedankt de aanwezigen voor de inbreng en sluit de vergadering.

Parallelsessie I&O Bestemmingsplan Arkelsedijk, 21 november 2024

Toezeggingen: • Vraag over opgenomen bedrag voor middenhuur beantwoorden • Tijdlijn participatie oude locatie Nettorama verstrekken • Vraag over toekomstige verkeersverbinding van de Lingewijk over het Merwedekanaal naar de Haarwijk als mogelijke vervolgstap beantwoorden

Parallelsessie I&O Bestemmingsplan Arkelsedijk, 21 november 2024