20240215_Presentatie I&O_Programma en Uitvoeringsplan Energietransitie woningen 2024

Programma Energietransitie woningen I&O, 7 maart 2024

Waar gaan we het over hebben? Programma Energietransitie woningen

• • • • •

Aanleiding Actuele ontwikkelingen

Collegeprogramma Uitgangspunten Aanpak

Uitvoeringsplan 2024

• Generieke aanpak • Wijkaanpak • Aanpak energiearmoede

Eerst een kleine quiz…

Vraag 1: Hoeveel procent van de woningen in Gorinchem heeft een energielabel lager dan C? 15% 30% 60%

Eerst een kleine quiz…

Vraag 2: Welk deel van de woningen in Gorinchem heeft nog een gasaansluiting? 88% 76% 68%

Eerst een kleine quiz…

Vraag 3: Welk deel van de woningen in Gorinchem heeft al zonnepanelen? 52% 46% 34%

Programma Energietransitie woningen

Aanleiding • De Nederlandse overheid wil in 2030 49% minder CO2 uitstoten ten opzichte van 1990. In 2050 moet de uitstoot van CO2 95% minder zijn. • Daarom veel energie besparen en overschakelen van fossiele naar duurzame energiebronnen zoals windenergie en zonne-energie. • Afspraak uit Klimaatakkoord Parijs: in 2050 zijn 7 miljoen woningen en 1 miljoen gebouwen van het aardgas af. • Eerste stap tot 2030: 1,5 miljoen bestaande woningen verduurzamen. • Niet in één keer, maar stap voor stap en per wijk. • Gemeenten hebben regierol gekregen van het Rijk. • In 2021 is de Transitievisie Warmte 1.0 (TVW) vastgesteld voor Gorinchem.

Actuele ontwikkelingen • Landelijke afspraak: vanaf 2030 geen energielabel E, F, G meer toegestaan voor huurwoningen.

• Prestatieafspraken Poort6: woningen op minimaal energielabel B in 2030 • Voorbereiden op nieuwe Wet Gemeentelijke Instrumenten Warmtetransitie (Wgiw)

•

Wet geeft gemeenten instrumenten voor regie warmtetransitie

•

Aanwijsbevoegdheid; de gemeente kan een gebied aanwijzen waar op termijn (minimaal 8 jaar) het aardgas afgesloten wordt.

• Dit wordt vastgelegd in een warmteprogramma en verwerkt in het omgevingsplan (valt onder de Omgevingswet).

• Invoering naar verwachting medio 2025

Actuele ontwikkelingen • Toewerken naar update Transitievisie Warmte

• Waar mogelijk vaststellen nieuwe manier van verwarmen in een wijk/gebied.

• Waar nodig aanpassen volgorde en start maken met voorbereiden wijkuitvoeringsplannen.

• Visie laten aansluiten op invoering nieuwe Wet collectieve warmte (Wcw) op 1 juli 2025.

• Groei en verduurzaming van collectieve warmtesystemen staat in Wcw centraal

• De TVW update moet in 2026 geactualiseerd zijn en valt als warmteprogramma onder de Omgevingswet

Collegeprogramma Speerpunten college t.a.v. energietransitie woningen:

Uitgangspunten programma Energietransitie woningen •

Klantreis is leidend. Inwoners worden waar nodig passend ondersteund.

•

Inspelen op de behoeften en noodzaak.

•

Consistent beleid.

•

Gelijke kansen: lusten en lasten evenredig verdeeld.

•

Subsidies zijn niet leidend en worden ingezet als instrument.

•

Gemeente heeft een voorbeeldfunctie.

Wat levert het programma op? • Minder CO2-uitstoot in onze stad (klimaatwinst) • Schonere lucht • Verlaging van het energiegebruik • Beter beheersbare energiekosten • Toenemend wooncomfort • Minder veiligheidsrisico’s in woningen door minder gasaansluitingen • Werkgelegenheid

Aanpak - Energietransitie woningen Beleid Energie besparen, energie duurzaam opwekken en omschakelen naar aardgasvrij met daarbij de benodigde ondersteuning.

Besparen Warmte & Elektriciteit De meest duurzame energie is de energie die niet wordt gebruikt.

Warmte die niet gebruikt wordt hoeft niet in transitie.

Aardgasvrije verwarmingstechnieken. Voorbeelden: warmtenet, warmtepomp, zonnecollectoren.

Transitie warmte naar aardgasvrij

Decentrale duurzame energie opwekking

Instrumenten

Aanpak – Beleid, instrumenten en maatregelen Beleid

Instrumenten

Besparen warmte en elektriciteit

Omschakelen naar aardgasvrij

Decentrale duurzame energievoorziening

Collegeakkoord en programma

Energieloket

Gedragsverandering

Collectieve warmte oplossingen

PV panelen

Transitievisie warmte cq Warmteprogramma

Energiecoaches

Optimaliseren techniek

Individuele warmte oplossingen

PT, PVT panelen, Zonneboiler

Communicatie

Isoleren – kleine maatregelen

Financiering

Isoleren - algemeen

Regionale Energiestrategie en NPLW *

Omgevingswet

Warmtepomp

* NPLW = Nationaal Programma Lokale Warmte

Rijkspartijen subsidies

Beïnvloeders

Rijkspartijen (beleid)

Beslissers

provincie Zuid-Holland

Pers & media Makelaars Hypotheekverstrekkers

Sociaal domein

Welstand

Huurders RES Energiecoöperatie Stedin De Knotwilg Ecologie handhaving Belangen HP6 NPLW groepen OZHZ

Meewerken

Woningeigenaren

VvE’s Poort6 HVC

Huurders Poort6 HVC

Bouwbedrijven

Meedenken Meeweten

Waterschap Rivierenland

Vastgoedeigenaren

Meebepalen Stedin

Gemeenteraad College

Vastgoed & onderwijs gemeente

Installateurs Regionaal Energieloket

Toeleveranciers/ uitvoerders

WoonDuurzaam adviseur & energiecoaches Het Nieuwe Wonen Wijk coördinatoren

Bedrijven

Inwoners gemeente

Gebruikers/ afnemers

Aanpak - 3 sporen 1. Generieke aanpak voor alle inwoners van Gorinchem •

Ondersteuning inwoners bij de energietransitie via informatie, (maatwerk) advies, ondersteuning

vanuit landelijke subsidies. •

Inrichten monitoringsdashboard en opstellen Soortenmanagementplan (SMP) op wijkniveau

2. Specifieke wijkaanpak Duurzame warmteoplossing specifiek voor een wijk/gebied.

3. Aanpak energiearmoede Vanuit het Rijk is tot en met 2025 budget beschikbaar gesteld voor het verminderen van energiearmoede. Na 2025 is de aanpak van energiearmoede onderdeel van de eerste 2 sporen.

Aanpak - Klantreis • De klantreis beschrijft de stappen die een inwoner doorloopt in het nemen van energiebesparende en verduurzamingsmaatregelen in en om de woning.

• Voor veel inwoners een ingewikkeld traject. • Vanuit de gemeente bieden we ondersteuning bij de verschillende stappen. • In het programma Energietransitie woningen ligt de focus op de volgende doelgroepen: - Woningeigenaren - Huurders Poort6 en particuliere huurders

- Verenigingen van Eigenaren (VvE’s)

• Voor iedere doelgroep is de klantreis in beeld gebracht.

Aanpak – Klantreis (verkorte weergave)

Aanpak - communicatie • We zetten ons in voor bestendige klantgerichte communicatie. • Door inwoners te informeren over wat de noodzaak is om anders om te gaan met energie ontstaat bewustwording om de verduurzaming in gang te zetten. Het begin van de klantreis. • Bij de aanpak en acties werken we integraal samen met collega’s binnen de gemeente, met partners in de stad en het Regionaal Energieloket om bewustwording bij inwoners te creëren en hen te ondersteunen.

Financiën Algemeen

• Tijdelijke regeling Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE) • Nationaal Programma Lokale Warmte (NPLW) • Specifieke Uitkering (SPUK) Energiearmoede • Specifieke Uitkering (SPUK) Lokale Aanpak Isolatie • Reserve duurzaamheid gemeente Rijkssubsidies en beschikbare financiering voor inwoners

• Investeringssubsidie Duurzame Energie en energiebesparing (ISDE) • Subsidieregeling Verduurzaming voor Verenigingen van Eigenaars (SVVE) • Subsidieregeling Verduurzaming en Onderhoud Huurwoningen (SVOH) • Warmtefonds t.b.v. aanleg warmtenet

Uitvoeringsplan 2024 Programma Energietransitie woningen

Generieke aanpak voor alle inwoners van Gorinchem (spoor 1) • Bewustwording creëren en inwoners ondersteunen bij de energietransitie via: - Integrale samenwerking met de collega’s van milieu, klimaatadaptatie, afval, wijkbeheer, etc. - Integrale samenwerking met partners in en buiten de stad - Informatievoorziening via Regionaal Energieloket en via partners (online en offline) - (maatwerk) advies via inzet energiecoaches en adviseurs - Fysieke (wijk)acties en communicatie over energiebesparing/verduurzaming online en offline - Financiële ondersteuning vanuit (landelijke) subsidies

Generieke aanpak voor alle inwoners van Gorinchem (spoor 1) • Monitoringsdashboard - In beeld brengen wat inwoners nodig hebben voor een aardgasvrije woning. - In kaart brengen duurzaamheidsstatus per woning. Informatie inbreng loopt via energiecoaches en energieloket op pandniveau.

• Soortenmanagementplan (SMP) op wijkniveau - Een soortmanagementplan is onderdeel van een gebiedsgerichte aanpak. - Het is een plan dat ervoor zorgt dat de isolatie en renovatie opgave door kan gaan en de biodiversiteit in stand wordt gehouden. Voor wijkbewoners belangrijk om te weten hoe het SMP voor hun wijk/gebied eruit ziet. - Er is inmiddels een SMP voor de Gildenwijk. Deze ligt ter controle bij de Omgevingsdienst. - Daarnaast worden mogelijkheden verkend voor een SMP voor de overige wijken in Gorinchem.

Specifieke wijkaanpak (spoor 2) • Aanleg warmtenet Gildenwijk eerste voorbeeld wijkaanpak • Samenwerking gemeente, HVC, Poort6 en waterschap Rivierenland • Inmiddels 500 woningen Poort6 van het aardgas af.

• Nationaal Groeifonds subsidie van 18,7 miljoen euro toegekend aan HVC. • Subsidie maakt uitbreiding warmtenet mogelijk naar Stalkaarsen en later Haarwijk. • Start bouw warmtestation Bullekeslaan in 2024. Opwek duurzame warmte voor het warmtenet straks met restwarmte uit rioolwater.

• Door warmtenet Gildenwijk meer dan 1 miljoen m3 aardgas per jaar bespaard

Specifieke wijkaanpak (spoor 2)

• Tweede voorbeeld wijkaanpak • Burgerinitiatief Gorkum Aardgasvrij • Samenwerking Natuur- en Milieufederatie en Energiecoöperatie De Knotwilg

• Ondersteuning inwoners Laag Dalem-Zuid (de Dalemse Donken)

Aanpak energiearmoede (spoor 3) • Integrale samenwerking tussen sociaal domein en duurzaamheid. • Integrale samenwerking met betrokken partners (in en buiten de stad): gemeente, Avres, Poort6, De Klussendienst, etc.

• Inwoners actief benaderen om zich aan te melden voor een energiecoachbezoek. • Energiecoach inventariseert de mogelijke benodigde maatregelen voor de woning. Soorten maatregelen

• Energiebespaaradvies voor verminderen energiegebruik. • Advies voor apparaten met een hoog energieverbruik. • Advies op het gebied van financiën door budgetcoach Avres. • Kleine isolatie maatregelen; uitvoering via de Fixbrigade van De Klussendienst. • Grote isolatie maatregelen; vanuit aanpak energietransitie woningen.

Dank voor jullie aandacht!