2024-897913 VERZAMELDOCUMENT - Bijlage met genummerde inhoudsopgave

Het gebouw waarin de wasmachine(s), droger en vriezer worden geplaatst kan op die manier gemakkelijk worden aangesloten op de bestaande voorzieningen van garage van den Bergh en brengen al doende nauwelijks extra bouwwerkzaamheden met zich mee. Het servicegebouw krijgt de uitstraling van een agrarische veldschuur. Omdat het servicegebouw sober wordt uitgevoerd is er behoefte aan een basaal schuurtje op de moestuin (afmeting 2x2 m, hoogte 2,2m). Het schuurtje zal worden gemaakt van natuurlijke materialen (o.a. riet en wilgentenen). 4.

Rekening houden met kernkwaliteiten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie

3

In het Parapluplan Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW) is geregeld dat er rekening moet worden gehouden met de waarden van de NHW. In de brief van de gemeente wordt gesteld dat het beoogde perceel “deels in het parapluplan Nieuwe Hollandse Waterlinie ligt. Het parapluplan verwoordt het als volgt: Kernkwaliteiten Nationaal Landschap De Nieuwe Hollandse Waterlinie is erfgoed met een uitzonderlijke universele waarde. Om deze waarde te beschermen heeft het rijk de kernkwaliteiten vastgelegd (Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (BARRO, Staatsblad, jaargang 2011, nr. 391, 22 augustus 2011). De kernkwaliteiten Nieuwe Hollandse Waterlinie zijn: Het unieke, in samenhang met het landschap ontworpen negentiende en twintigste-eeuwse hydrologische en militaire verdedigingssysteem, bestaande uit: inundatiegebieden ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Zone met verdedigingswerken als forten, batterijen, lunetten, betonnen mitrailleurkazematten en groeps- schuilplaatsen in hun samenhang met de omgeving; Voormalige schootsvelden (visueel open) en Verboden Kringen (merendeels onbebouwd gebied) rondom de forten; Waterwerken als waterlichamen, sluizen, inlaten, duikers en dijken functionerend in samenhang met verdedigingswerken en inundatiegebieden; Overige elementen als beschutte wegen, (resten van) loopgraven en tankgrachten; De landschappelijke inpassing en camouflage van de voormalige militaire objecten; De historische vestingstructuur van de vesting -steden Muiden, Weesp, Naarden, Nieuwersluis, Gorinchem en Woudrichem; Grote openheid; Groen en overwegend rustig karakter.

Bron: Handboek Kernkwaliteiten Nieuwe Hollandse Waterlinie

De locatie van Klein Dalem valt grotendeels buiten het bestemmingsplan Parapluplan Nieuwe Hollandse Waterlinie (zie onderstaande afbeelding) (bron: www.ruimtelijkeplannen.nl ).

= Locatie Klein Dalem

(De met een + gemarkeerde gebieden vallen onder het parapluplan Nieuwe Hollandse Waterlinie) Uitgaand van de vernieuwde kavelindeling vallen slechts de 10 te realiseren parkeerplaatsen onder het parapluplan. Deze worden gemaakt op het reeds verharde terrein van garage van den Bergh. Tiny House project Klein Dalem doet derhalve geen inbreuk op de kernkwaliteiten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Niettemin hechten de initiatiefnemers van Klein Dalem eraan om het open karakter van het landschap te bewaren en te streven naar een rustig karakter van het project.

4

5.

Ontsluiting, parkeren en mobiliteit

In tegenstelling tot de aanvankelijke plannen (zie projectplan bijlage 6 en 6a) zal de ontsluiting voor alle verkeer van Klein Dalem uitsluitend plaatsvinden via af- en oprit van het Garagebedrijf van den Bergh Waaldijk 9a 4213 LA te Dalem. Op het verharde terrein achter de garage zullen 10 parkeerplaatsen worden gerealiseerd.

Bij het aanleggen van de paden tussen de Tiny Houses zal rekening worden gehouden met de bereikbaarheid t.b.v. de hulpdiensten. Het streven is om op zo kort mogelijke termijn te komen tot 1 of 2 (elektrische) deelauto’s en 1 of 2 deel elektrische (bak)fietsen die gebruikt kunnen worden door bewoners van Klein Dalem. Het dorp Dalem beschikt overigens over een directe busverbinding richting Gorinchem en Utrecht. 6.

Ruimtelijke onderbouwing

Woon- en leefklimaat omwonenden De toekomstige bewoners van Klein Dalem zullen worden geselecteerd aan de hand van de criteria zoals die zijn verwoord in het huishoudelijk reglement (bijlage 3). In deze selectie staat het gedachtengoed van de Tiny House beweging centraal. Of zoals Tiny House Nederland het verwoordt: “De belangrijkste redenen die mensen hebben om in een Tiny House te gaan wonen zijn: het verlagen van de ecologische voetafdruk, het verlagen van de maandelijkse kosten, het wonen in een sociale community, het genoegen nemen met minder spullen en het wonen in een zelfontworpen huisje”. In de praktijk blijkt dat de keuze voor een Tiny House veelal ingegeven is door een wens om klein, maar ook rustig te kunnen wonen in een ruime groene omgeving. Ook kiezen de bewoners van Klein Dalem voor rust en een gemoedelijke omgang met de naaste buren. Zij beseffen echter ook dat de realisatie van Klein Dalem impact heeft op de bewoners van Dalem. Immers: “Leven doe je niet op kousenvoeten”. Flora en fauna Op basis van wetgeving is bepaald dat ruimtelijke initiatieven geen onevenredige nadelige effecten mogen hebben op eventueel voorkomende beschermde flora en fauna. Ter bescherming van de ecologische waarden zijn er een tweetal wetten van toepassing. De Natuurbeschermingswet van 1998 regelt de gebiedsbescherming van Natura 2000-gebieden en Beschermde Natuurmonumenten.

De bescherming van planten- en diersoorten is geregeld in de Flora- en faunawet. Deze wet is erop gericht om de Nederlandse biodiversiteit te beschermen en de dieren- en plantensoorten een plek te geven die in overeenstemming met de Europese (Vogel- en Habitatrichtlijnen) is. Uitgangspunt is een wettelijk verbod op het doden en beschadigen van een aantal in het bijzonder genoemde dieren en planten.

5

De locatie waar de 10 Tiny Houses en het servicegebouw worden geplaatst maakt geen deel uit van een Natura 2000 gebied en is geen beschermd Natuurmonument. De afstand tot het dichtst bijgelegen Natura 2000 gebieden (Loevestein, Pompveld en Kornsche Boezem) is ca. 600 meter.

Locatie Klein Dalem

De groene gebieden zijn de Natura 2000 gebieden.

Omdat de vestiging van de 10 Tiny Houses strijdig is met nu geldende bestemmingsplan en er dus een procedure i.h.k.v. de Wet op de Ruimtelijke Ordening noodzakelijk is moet er een QuickScan van de flora en fauna worden uitgevoerd. QuickScan flora en fauna terrein Klein Dalem Het perceel van ca. 4.500 m2 aan de Waaldijk bestaat voor 95% uit Engels raaigras en kent dientengevolge een ernstige monocultuur. Het grasland wordt omzoomd door inheemse bomen en struiken.

6

Perceel aan de Waaldijk Dalem

Stadsecoloog Johan Sterk heeft op 4 maart 2021 een ecologische QuickScan voltooid die inmiddels is goedgekeurd door de Omgevingsdienst Zuid Holland Zuid. De aanbevelingen en voorzorgsmaatregelen die in de scan staan vermeld zullen worden opgevolgd door de bewoners van de Tiny Houses. De QuickScan is bijgevoegd. Aanpassingen en verbeteringen De initiatiefnemers van Klein Dalem gaan de uitdaging aan om de habitat dusdanig aan te passen dat flora en fauna zowel in kwantiteit als diversiteit zal worden vergroot. Hiermee willen zij voldoen aan de zorgplicht om geen schade te berokkenen aan zowel flora als fauna. Het is namelijk de nadrukkelijke wens van de initiatiefnemers van Klein Dalem om de eentonigheid van het perceel te doorbreken en zoals het projectplan vermeld (bijlage 6 pagina 7) “het creëren van omstandigheden die leiden tot het verbeteren van flora en fauna en het vergroten van de biodiversiteit’. Om deze doelstelling te verwezenlijken zullen de volgende zaken worden aangepakt: 1.

2.

3.

De bestaande begroeiing aan bomen en struiken gelegen tussen het perceel en de naaste bebouwing van Dalem zal worden verdicht met groenblijvende struiken als liguster, hulst, rododendron, sering en dwergmispel. Doel hiervan is het vergroten van de diversiteit aan soorten, het uitbreiden van broed- en schuilmogelijkheden voor vogels en verminderen van zicht op de Tiny Houses voor de naaste buren. De Tiny Houses worden aan de randen van het perceel geplaatst. Het middengedeelte zal worden ingericht met een grote variëteit aan inheemse heesters, percelen met bloemen en kleine bomen. Doel is het creëren van behaaglijk gemeenschappelijk groen, vergroten van de diversiteit en het bieden van een insectenvriendelijke omgeving. Tussen het perceel wat gebruikt gaat worden voor bewoning en het weiland dat zich uitstrekt naar de dijk staat een grote moestuin annex boomgaard gepland. Uitgangspunt voor deze tuin en boomgaard is dat de tuin volgens de principes van de Permacultuur zal worden aangelegd en beheerd. Voor nader informatie zie: https://nl.wikipedia.org/wiki/Permacultuur . Doel van de moestuin en boomgaard is enerzijds dat de bewoners van de Tiny Houses zoveel mogelijk gaan voorzien in hun eigen voedselvoorziening. Anderzijds zal de permaculturele aanpak zorgen voor verbetering van het bodemleven en een natuurlijkere balans tussen flora en fauna.

De kenmerkende diversiteit aan begroeiing zorgt tevens voor een verbetering van het insectenleven.

7

Voorbeeld van een Permacultuur tuin (www.ecolivingdesign.com.au )

4.

5.

6.

7. 8.

De afscheidingen tussen afzonderlijke kavels van de Tiny Houses zullen worden gemaakt van natuurlijke materialen. Denk hierbij aan gestapelde stenen muurtjes, takken rillen, gevlochten wilgentenen en houtwallen. Deze aanpak zorgt voor een natuurlijke uitstraling, biedt bescherming aan insecten, reptielen, egels en ongewervelde dieren. Aan de rand van de moestuin in de buurt van de vijver zal een broedhoop voor ringslangen worden aangelegd. Doel is het bieden van broedmogelijkheden voor deze ongevaarlijke inheemse slangensoort. De bestaande zompige plek (oostkant) van het perceel zal worden uitgegraven zodat er een flinke natuurlijke vijver ontstaat. Om een actieve dynamiek voor oeverplanten en amfibieën te realiseren zullen de oevers van de vijver sterk glooiend worden aangelegd. De op het perceel aanwezige wellen zorgen voor een constante aanvoer van fris water. Op diverse plaatsen zullen de broedmogelijkheden worden vergroot door het ophangen van nestkasten voor o.a. bosuil, vleermuis, torenvalk en diversiteit aan kleine zangvogels. De zuivering van afvalwater (louter keuken- en douchewater) van de Tiny Houses zal grotendeels plaatsvinden middels de aanleg van helofytenfilters. Deze natuurlijke manier van zuiveren heeft als bijkomend voordeel dat er een biotoop aan rietland wordt toegevoegd aan de omgeving.

Vanzelfsprekend worden er op Klein Dalem geen chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt. In het huishoudelijk regelement (bijlage 3) is geregeld dat bewoners van Klein Dalem uitsluitend gebruik maken van biologisch afbreekbare producten. Tevens is het verboden om vetten te lozen. Omdat bij de plaatsing van Tiny Houses geen grootschalige bouwactiviteiten en graafactiviteiten aan de orde zijn, er veel begroeiing wordt toegevoegd en er vanuit een ecologische visie wordt gewerkt is de conclusie gerechtvaardigd dat het woonproject Klein Dalem zal zorgen voor een substantiële verbetering van zowel de flora als fauna. Een ontheffing in het kader van de Wnb is dan ook niet noodzakelijk. Bodem Het Besluit bodemkwaliteit (Bbk) uit 2008 regelt het duurzaam beheer van de bodem. Men zoekt hierbij naar een gezonde balans tussen bescherming van de bodem voor zowel mens als milieu gericht op het gebruik van woningbouw, maatschappelijke ontwikkelingen en aanleg van wegen. Het plaatsen van de 10 Tiny Houses, ze worden kant en klaar geplaatst en worden niet gefundeerd met palen o.i.d. Er vinden dus, behoudens het plaatsen van watertanks, geen verdere grondberoeringen plaats. Om er zeker van te zijn dat de bodem van Klein Dalem schoon is om op te wonen en groenten en fruit te telen heeft

8

het bedrijf ATKB bv heeft afgelopen zomer tweemaal de bodem van de locatie van Klein Dalem onderzocht (zie bijlage 4 en 4a). Het eerste onderzoek gaf aanleiding om een extra onderzoek te doen naar de aanwezigheid van asbest en mogelijke vervuiling van de voormalige stookplaats. Uit het tweede onderzoek werd duidelijk dat er geen asbest op het terrein aanwezig is. Wel is er sprake van een lichte vervuiling van metalen op de voormalige stookplaats. Om deze specifieke plek zal echter geen Tiny House worden geplaatst of een (moes)tuin worden aangelegd. De sporadisch lichte vervuiling is dan ook geen belemmering voor de realisatie van het Tiny House project. In overleg met de stadsecoloog en de gemeente Gorinchem is besloten om de voormalige stookplek af te dekken met een laag klei van 50 cm. Stikstofdepositie Het perceel waarop het Tiny House project Klein Dalem wordt gerealiseerd ligt op 600 meter afstand van de Natura 2000 gebieden Loevestein, Pompeveld en de Kornsche Boezem. Hierdoor is het noodzakelijk om te onderzoeken of de stikstofemissie van de plaatsing en het gebruik van de 10 Tiny Houses binnen de gestelde normen blijft i.h.k.v. De Wet Natuurbescherming. Uit het onderzoek dat is uitgevoerd door het bedrijf Stikstofhulp.nl blijkt dat het plaatsen van de Tiny Houses niet uitkomt onder de gestelde norm, maar dat het gebruik de norm wel overschrijdt.

Er kan echter gebruik gemaakt worden van interne saldering omdat het weiland vanaf 1981 intensief werd bemest. De komst van de Tiny Houses zorgt er namelijk voor dat deze bemesting wordt beëindigd. De conclusie van het onderzoek is dan ook dat door het wegblijven van de bemesting er geen vergunning hoeft te worden aangevraagd voor de wet Natuurbescherming. Het rapport van Stikstofhulp.nl en de achter liggende berekeningen zijn als bijlage opgenomen in het online Omgevingsloket (versie 4). Grondwerkzaamheden Op het terrein van Tiny House project Klein Dalem zullen geen diepgravende grondwerkzaamheden plaats vinden. De 10 Tiny Houses zullen worden geplaatst op een trailer en het terrein op worden gereden dan wel d.m.v. een kraan op een vlakke ondergrond worden gezet. Geen van de huisjes wordt door palen of iets dergelijks gefundeerd. Kortom; bij de plaatsing van de Tiny Houses zullen behalve oppervlakkige egalisatie geen grondwerkzaamheden plaats vinden. Omdat de Tiny Houses zoveel mogelijk off grid worden gebruikt zullen er opslagtanks voor regenwater worden ingegraven (maximale diepte 30 cm). Oppervlakte ca. 4m2. Zoals eerder gemeld zal de bestaande zompige plek worden uitgegraven en een fikse vijver gerealiseerd (oppervlakte ca. 100m2).

Water De waterbeheerders van Nederland hanteren het Waterbeleid 21e eeuw. Zij spelen in op huidige en toekomstige ontwikkelingen als bodemdaling, zeespiegelstijging en het veranderende klimaat. In feite komt het beleid neer op 2 hoofddoelen ➢ ➢

Het vasthouden, bergen en afvoeren van water Het schoonhouden, scheiden en zuiveren van water.

Het vasthouden betekent concreet dat het (regen)water zoveel mogelijk wordt vastgehouden op locatie en middels infiltratie in de bodem blijft geconcentreerd. Voor Klein Dalem betekent dit dat er zo weinig mogelijk terrein wordt verhard (maximaal 500m2) en dat de vijver aanzienlijk wordt vergroot om overtollig water te kunnen bergen. De Tiny Houses kennen slechts een oppervlakte van maximaal 30m2 en een veranda van 15m2.

9

In eerste instantie werd het uitgangspunt van het Tiny House project Klein Dalem als volgt omschreven: “Het schoonhouden, scheiden en zuiveren van het water is voor de toekomstige bewoners van Klein Dalem een prestigezaak. Na overleg met Gemeente en het Waterschap Rivierenland is echter besloten dat bewoners van de Tiny Houses verplicht zijn om hun behoeften te doen op een zogenaamd droogtoilet. Een toilet zonder spoeling waar de fecaliën worden gescheiden van de urine. De poep wordt afgevoerd door middel van een zak en de urine wordt in verhouding van 1 op 8 verdund waarna het op het oppervlaktewater mag worden geloosd. Douche- en keukenwater wordt vervolgens naar een helofytenfilter geleid waar de zuivering plaatsvindt (zie ook: https://nl.wikipedia.org/wiki/Helofytenfilter). De Gemeente en het Waterschap zijn hier in principe mee akkoord mits de zuivering wordt gemonitord. Mocht onverhoopt blijken dat de zuivering middels een helofytenfilter niet voldoet dan verplicht de woon coöperatie Klein Dalem zich om alsnog een riolering aan te leggen die kan worden aangesloten op de bestaande voorziening van garagebedrijf Van den Bergh”. Voortschrijdend inzicht en indringend overleg met het Waterschap heeft ertoe geleid dat besloten is om ondanks de hierboven beschreven uitgangspunten toch over te gaan naar aansluiting op de riolering.

Er zal in het midden van het terrein een standleiding voor de riolering worden aangelegd die uitkomt in een nieuwe grote pompput die loost op het aanwezige drukriool dat het perceel doorkruist. De afzonderlijke huisjes worden aangesloten op de standleiding. Klein Dalem streeft naar een 100% off grid situatie, maar soms blijkt dit in de praktijk niet helemaal haalbaar.

Archeologie Het perceel van Klein Dalem kent de bestemming “Waarde-Archeologische verwachting hoog PM1’. De zo aangemerkte gronden zijn mede bestemd voor de bescherming, het behoud en veiligstellen van de archeologische waarden. De cultuurhistorische en archeologische waarden worden beschermd in de Erfgoedwet van 1 juli 2016 en de nieuwe Omgevingswet. Voor het perceel van het Tiny House project geldt volgende Archeologische verwachtingskaart van de gemeente Gorinchem een “een hoge verwachting aan of bij het oppervlak”. Dit impliceert dat bij ingrepen van 250m2 of minder er geen archeologisch onderzoek noodzakelijk is. Omdat er voor de plaatsing van de 10 Tiny Houses nauwelijks graafwerkzaamheden nodig zijn, behalve de plaatsing van de watertanks (in totaal max. 10x 4m2) blijft de beroering van de grond ook onder de 1% van de perceeloppervlakte en is er geen archeologisch rapport nodig en kan de Gemeente van deze verplichting afwijken. Archeologisch zijn er derhalve geen belemmeringen voor de beoogde ontwikkelingen op het terrein aan de Waaldijk. Wegverkeerslawaai Geluid De ligging van het perceel waarop de Tiny House worden geplaatst is met betrekking tot verkeersgeluid bijna ideaal te noemen.

De autoluwe Waaldijk ligt op een ruime afstand van 200 meter, het geluid van het vrachtverkeer op de Waal wordt grotendeels gedempt door de hoge dijk en de parallelweg die langs Dalem loopt ligt tevens op ruime afstand (ruim 1.900 meter) zodat er nauwelijks geluid waar te nemen valt. De activiteiten van garagebedrijf van den Bergh, gelegen op een afstand van 64 meter (bron Google Earth) van het dichtstbijzijnde Tiny House, betreft de reparatie en verkoop van personenvoertuigen (SBI-code 045.11). Deze afstand is ruim voldoende om te voldoen aan de gestelde normen qua milieu zonering. De Tiny Houses kunnen, ondanks het tijdelijke karakter, in het kader van de Wet Milieubeheer worden beschouwd als een ‘milieu gevoelige functie’ en gekarakteriseerd als een ‘rustige woonwijk’. De activiteiten van het garagebedrijf vallen in de milieucategorie 2 waarvoor een minimale afstand qua geluid wordt gehanteerd van 30 meter.

10

De conclusie dat het aspect geluid geen belemmering vormt voor de realisatie van Klein Dalem lijkt dan ook gerechtvaardigd. Omdat de locatie ligt in het buitengebied, waarvoor een maximale ontheffingswaarde van 53 dB is vastgesteld. Externe veiligheid Het externe veiligheidsbeleid van de overheden is er op gericht op het voorkomen van risicovolle (bedrijfs)activiteiten en dito transport. Doel is het beschermen van de individuele burger en groepen. De locatie van Klein Dalem heeft te maken met het vrachtverkeer op de rivier de Waal, de rijksweg A15 en treintransport op de naast de A15 gelegen Betuwelijn. Het is aan de overheden om te beoordelen of een situatie niet in strijd is met de grenswaarden voor het plaatsgebonden risico. Oftewel dat het bevoegde gezag inschat hoe groot het groepsrisico is en of daar eventueel voldoende maatregelen worden genomen om de risico’s te vermijden of te beperken. De overheid hanteert een norm (zgn. risicocontour) van een kans van 1 op de 10.000.000 (10-6). In principe zijn nieuwe ontwikkelingen van beperkt kwetsbare objecten zoals Tiny House project Klein Dalem niet toegestaan mits wordt aangetoond dat afdoende maatregelen worden genomen om de risico’s en gevolgen van een eventueel ongeval te beperken. Voor Klein Dalem kunnen de volgende risico’s worden gevonden: ➢ ➢ ➢

Vervoer van gevaarlijke stoffen over de Waal Vervoer van gevaarlijke stoffen over de A15 Vervoer van gevaarlijke stoffen over de Betuwelijn.

De binnenvaartroute over de rivier Waal (route Rotterdam-Duitsland) ligt op ruim 530 meter van de locatie van Klein Dalem (van middenterrein tot midden van vaarroute van de Waal). De rivier de Waal kent een bevaarbaarheidsklasse (bron Handleiding Risicoanalyse Transport (HART) van 6. De handleiding stelt dat een gemiddelde vaarweg met een klasse 6 geen plaatsgebonden risico heeft van 10-6. Derhalve wordt voldaan aan de vuistregel m.b.t. het toetsen van het plaatsgebonden risico. Ook wordt bij klasse 6 wordt de grens van groepsrisico niet overschreden. De scheepvaart over de Waal vervoert brandbare vloeistof in de categorie LF1 en LF2 voor deze stoffen geldt een maximale effect afstand van 35 m. Ook passeren de giftige vloeistoffen stoffen LT1 en LT2 de locatie van Klein Dalem voor deze stoffen geldt een maximale effectafstand van respectievelijk 600 en 880 m. Ook het brandbaar gas GF3 en giftig gas GT3 komen langs. Voor deze stoffen geldt de maximale effectafstand 90 en 1070m. De vaarroute ten hoogte van het perceel van Klein Dalem kent geen moeilijke nautische situatie, het vrachtverkeer vaart in een flauwe bocht en kent geen kruisende (vracht)schepen. Om deze reden kunnen bovengenoemde vuistregels worden toegepast. Voor de stoffen LT1, LT2 en GT3 geldt dat er een zogenaamde ‘beperkte verantwoording van het groepsrisico’ moet worden opgesteld. De rijksweg A15 licht op ca.

1.900 m van de locatie van Klein Dalem. Er wordt een scala aan gevaarlijke stoffen over deze weg vervoert. Uit de gegevens van het Basisnet Vervoer Gevaarlijke Stoffen 2019 blijkt echter dat Klein Dalem buiten de maximale effectafstand van de verschillende gevaarlijke stoffen ligt. M.a.w. de vestiging van de Tiny House op de locatie van Klein Dalem wordt niet belemmerd door de A15. De Betuwelijn ligt op ca. 1930 m van Klein Dalem. Op deze spoorlijn worden stoffen vervoerd als brandbaar en giftig gas, zeer brandbare vloeistoffen, giftig en zeer giftig gas. Voor Klein Dalem geldt dat de er een beperkte verantwoording voor het groepsrisico moet worden opgesteld voor het zeer toxische gas B3 en de zeer giftige vloeistof D4. Het opstellen van een beperkte verantwoording voor het groepsrisico spitst zich toe op het opstellen van een toxisch scenario, het benoemen van de vluchtmogelijkheden, het realiseren van een waarschuwingssysteem en het bezien van de bereikbaarheid en blusvoorzieningen.

11

Het toxisch scenario behandelt o.a. de mogelijkheid dat giftige stoffen weglekken, zodoende een plas vormen waardoor een gaswolk ontstaat. Deze giftige gaswolk wordt door de wind verspreid. Het afdekken door de brandweer van de vloeistofplas is een van de bestrijdingsmogelijkheden. Om de effecten te verminderen kan de brandweer ook een waterscherm creëren. Als een tankauto of binnenvaartschip in zijn geheel leegloopt is het aan te raden om omwonenden zo snel mogelijk te evacueren. Klein Dalem kent vele vluchtwegen. Vaak is het al voldoende om ramen en deuren te sluiten binnenshuis te schuilen voor het gas. Waarbij het zaak is om mechanische ventilatie uit te zetten. Vanuit Klein Dalem vluchten kan op vele manieren als; via de Waaldijk, Dalem of de weilanden. NL-alert en een Watts-app groep voor Klein Dalem zijn goede waarschuwingssystemen. De overheid beschikt daarnaast over het Waarschuwings- en Alarmeringssysteem; de sirenes die iedere eerste maandag van de maand worden getest. Kortom mogelijkheden ten over om de bewoners van Klein Dalem tijdig te waarschuwen. De locatie van Klein Dalem is goed bereikbaar via de Waaldijk en het verharde terrein van garage van de Bergh. De brandweerkazerne aan de Arkelsedijk in Gorinchem ligt op 3,8 km afstand. Normaliter kan de brandweer binnen 10 minuten aanwezig zijn.

Gelet op het hierboven staande lijkt de conclusie gerechtvaardigd dat de overheid oordeelt dat de vestiging van Klein Dalem risico’s kent, maar dat deze externe risico’s dusdanig klein zijn dat ze aanvaardbaar zijn en derhalve geen belemmering vormen voor de realisatie van het Tiny House project. Inmiddels is er contact geweest met de Veiligheidsregio over de externe veiligheid die uiteindelijk positief heeft geadviseerd (het advies is toegevoegd als bijlage).

Haalbaarheid Economisch gezien kent Tiny House project Klein Dalem de volgende financiële exploitatie structuur: Grondeigenaren Jan en Joke van den Bergh verhuren het perceel in zijn geheel aan de Wooncoöperatie Klein Dalem. Het bestuur van de coöperatie verhuurt de 10 afzonderlijke kavels aan de bewoners van de Tiny Houses die zelf zorgdragen voor de bouw of aanschaf van een Tiny House. Jan en Joke van den Berg en een van initiatienemers nemen de noodzakelijke investeringen voor hun rekening die in de loop van 10 jaren worden terugbetaald door de bewoners. Het maandbedrag dat deze groep maandelijks moet betalen bestaan dientengevolge uit de volgende componenten: kavelhuur, rentevergoeding voor de geïnvesteerde bedragen, exploitatiekosten servicegebouw, onderhoud en herinvesterings bijdrage. Uiterlijk van de Tiny Houses Tiny House Project klein Dalem is een woonexperiment. De vormgeving van de afzonderlijke huisjes is in principe vrij, mits er wordt voldaan aan de voorwaarden zoals die zijn omschreven in artikel 3.2 van het Huishoudelijke Regelement (bijlage 3). Het college heeft in haar brief van 10 juni jl. aangegeven dat de maximale bouwhoogte 6 m. is. Binnen deze grenzen kunnen de afzonderlijke bewoners annex bouwers aan de slag met het realiseren van hun Tiny House.

Vanzelfsprekend moet er in de geest van het Bouwbesluit 2012 veel aandacht uitgaan naar de (brand)veiligheid. Ervaringen met Tiny Housing op diverse plaatsen in Nederland hebben geleerd dat een Tiny House niet aan alle voorwaarden van het bouwbesluit kunnen voldoen, maar omdat er in veel gevallen een beroep kan worden gedaan op het zogenaamde ‘Gelijkwaardigheidsbeginsel’ kan een Tiny House alsnog worden vergund. Marjolein Jonker van Tiny House Nederland verwoordt het principe als volgt: “Het Bouwbesluit 2012 is een toetsinstrument om een minimumniveau aan veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en bescherming van het milieu te kunnen waarborgen. Daarmee wordt voorkomen dat mensen in onveilige of te kleine huizen wonen, het verhindert bijvoorbeeld de ‘huisjesmelkers’ om woningen ter grootte van een bezemkast te verhuren. Het Bouwbesluit heeft een hele reeks prestatie eisen

12

waaraan voldaan moet worden. Zoals bijvoorbeeld het minimale aantal vierkante meters aan verblijfsruimte, hoe breed de toegang moet zijn en hoe steil de trap mag zijn. Gelijkwaardigheidsbepaling Tijden veranderen en zo ook de woonwensen. Kleine, betaalbare en duurzame woningen nemen toe in populariteit en mensen willen kleiner te bouwen dan het Bouwbesluit 2012 in strikte zin toestaat. Gelukkig is er ruimte voor afwijking mogelijk, door gebruik te maken van de zogenaamde gelijkwaardigheidsbepaling, artikel 1.3 van het Bouwbesluit 2012: ‘Aan een in hoofdstuk 2 tot en met 7 gesteld voorschrift behoeft niet te worden voldaan indien het bouwwerk of het gebruik daarvan anders dan door toepassing van het desbetreffende voorschrift ten minste dezelfde mate van veiligheid, bescherming van de gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en bescherming van het milieu biedt als is beoogd met de in die hoofdstukken gestelde voorschriften.’

Tot slot De initiatiefnemers van het project Klein Dalem hopen dat u als college voldoende bent geïnformeerd om de omgevingsvergunning te verlenen. Vanzelfsprekend zijn zij bereid, indien nodig, een en ander verder toe te lichten.

Met vriendelijke groeten namens de initiatiefnemers

Hennie Rietveld Gorinchem 14 november 2020/ 3 augustus 2021

13

Toevoeging augustus 2022: Deze aanpaste ruimtelijke onderbouwing wordt meegezonden aan de rechter in beroepszaak ROT 22 / 2139 WABOA FE02. Gemeentelijk beleid Het bouwplan is in strijd met het bestemmingsplan ‘Buitengebied’. Het gemeentebestuur is verplicht te beoordelen of van het bestemmingsplan kan worden afgeweken en of het verlenen van planologische medewerking past in een goede ruimtelijke ordening. Het college heeft in dit kader de gemeenteraad betrokken en gevraagd om een verklaring van geen bedenkingen te verlenen. De raad heeft hiertoe besloten. Het college stelt zich daarom op het standpunt dat het bouwplan past in een goede ruimtelijke ordening. Het initiatief van de wooncorporatie Klein Dalem bestaat uit het vestigen van maximaal 10 tiny houses en het gezamenlijk onderhouden van een moestuin. De huisjes zijn zelf door de bewoners ontworpen en voldoen op die manier aan de individuele wensen en behoeften van de bewoner. De wooncorporatie streeft duurzaamheid, rust, kwaliteit en sociale cohesie na. Deze locatie, naast het dorp Dalem is een geschikte plek voor deze ontwikkeling omdat er de ruimte is om de tiny houses en tuin te realiseren, terwijl het ook een natuurlijke uitbreiding is naast het bestaande dorp. De overgang tussen dorp en natuur biedt de ruimte aan deze tiny house gemeenschap.

Aangezien tiny houses een alternatieve woonvorm zijn en binnen de gemeente Gorinchem als pilot worden geplaatst aan de Waaldijk moet het leefklimaat van de huidige bewoners van Dalem worden gegarandeerd. Aan de hand van ruimtelijke afspraken is er voor gekozen de tiny houses aan de zijde van Dalem lager te houden dan aan de andere zijde, worden er een gemeenschappelijke ruimte en tuinhuis gerealiseerd om verrommeling van het perceel te voorkomen en is voor iedere tiny house is een bouwvergunning nodig zodat de kwaliteit van de woning alsmede de uitstraling van de tiny houses kan worden gecontroleerd. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt met betrekking tot het afvoeren van afvalwater doormiddel van aansluiting op riolering en is er een inspanningsverplichting opgenomen om gebruik van houtkachels zo veel mogelijk te voorkomen. Goede ruimtelijke ordening/beoordelingskader Volgens artikel 2.12, eerste lid, onder a en 3 kan de aangevraagde omgevingsvergunning slechts worden verleend indien de activiteit niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening en, indien de motivering van het besluit een goede ruimtelijke onderbouwing bevat. Goede ruimtelijke ordening Deze ontwikkeling past in een goede ruimtelijke ordening. Dit blijkt hetgeen onderzocht is, milieuwetging, parkeren, archeologie, wonen, verkeer, natuurwetgeving, stedenbouw.

Er zijn geen belemmerende factoren die leiden tot het standpunt dat er sprake is van strijd met een goede ruimtelijke ordening. Provinciaal beleid Een omgevingsvergunning uitgebreid kan voorzien in een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling, mits is aangetoond dat de ruimtelijke kwaliteit per saldo ten minste gelijk blijft. Om de ruimtelijke kwaliteit te waarborgen wordt in het plan rekening gehouden met de beschermingscategorie, het gebiedstype en de relevante richtpunten voor ruimtelijke kwaliteit, zoals vermeld op kaart 14 in bijlage II en beschreven in de omgevingsvisie beleidskeuze landschap. Bij het beantwoorden van de vraag of bij een beoogde ruimtelijke ontwikkeling de ruimtelijke kwaliteit gewaarborgd kan blijven, wordt de schaalverdeling inpassen, aanpassen en transformeren gehanteerd als bedoeld in het vijfde lid van artikel 6.9 van de omgevingsverordening Zuid-Holland. Het onderhavige plan is lastig onder te verdelen in één van bovenstaande categorieën. Inpassing kan niet, omdat een tiny house afwijkt van de bestaande gebiedsidentiteit. Dit geldt ook voor aanpassen; er is immers ook geen sprake van een wijziging op structuurniveau. Het onderhavige plan is lastig onder te verdelen in één van bovenstaande categorieën. Inpassing kan niet, omdat een tiny house afwijkt van de bestaande gebiedsidentiteit.

Dit geldt ook voor aanpassen; er is immers ook geen sprake van een wijziging op structuurniveau. Dan blijft transformeren over. Tien tiny houses transformeert het gebied; er is sprake van een nieuwe gebiedsidentiteit. Immers, niet weersproken kan worden dat het tijdelijk plaatsen van tien tiny houses hetzelfde is als een braakliggend, onbebouwd, groen stuk grond.

Het college stelt zich hierbij de vraag of het de bedoeling van de provincie is geweest om een dergelijke ondergeschikte en tijdelijke ruimtelijke ontwikkeling aan te willen duiden als transformeren?

14

Uit contact met de provincie Zuid-Holland blijkt dat ook zij het plan als kleinschalig en ondergeschikt duiden en dat er eigenlijk sprake is van inpassen of aanpassen. Gezien de gronden mede bestemd zijn voor ‘kleinschalig kamperen’ is de stap naar een tijdelijke tiny house gemeenschap klein. In omvang heeft een dergelijke kleinschalige camping een vergelijkbare ruimtelijke invloed als het bewonen van een aantal tiny houses. Daarnaast is het perceel wel gelegen in het buitengebied, maar hier is gezien de feitelijke situatie geen sprake van een buitengebied zoals in het spraakgebruik mee wordt bedoeld. Er is geen sprake van een open gebied met vergezichten en/of grazende koeien. Het relatief kleine perceel is genesteld tussen een woonwijk en een garagebedrijf en is reeds omsloten door hoge beplanting. Uit de toelichting op de Omgevingsverordening blijkt voorts dat vooral de ruimtelijke impact van belang is om te kunnen bepalen of een ruimtelijke ontwikkeling passend is. Daarbij hanteert de provincie met het oog op de wisselwerking tussen gebiedskwaliteiten en ontwikkelingen twee uitgangspunten.

Een kleinschalige ontwikkeling heeft in beginsel minder ruimtelijke impact op gebiedskwaliteiten dan een grootschalige ontwikkeling en vraagt daarom weinig tot geen provinciale betrokkenheid, hoe hoger en specifieke kwaliteiten van een gebied is, des te groter is in beginsel de ruimtelijke impact en des te eerder raken ze provinciale doelen en belangen. Om de bestaande ruimtelijke kwaliteit van het gebied te waarborgen heeft het college een aantal voorwaarden verbonden aan de planologische medewerking aan dit plan. Zo worden de tiny houses langs de rand van het perceel geplaatst, wordt er zo min mogelijk (half)verharding aangelegd en zijn erfafscheidingen hoger dan één meter niet toegestaan. Op deze manier behoud het perceel een groenere en ruimere opzet dan de naastgelegen woonwijk. Artikel 6.9a Beschermingscategorie 3 Buitengebied Op grond van het eerste lid kan een bestemmingsplan voor een locatie binnen buitengebied waarvan de plaats geometrisch is verbeeld op kaart 14 in bijlage II voorzien in een ruimtelijke ontwikkeling, mits de openheid en het groene karakter van het landschap niet onevenredig wordt aangetast, blijkens een afdoende motivering die tevens ingaat op de keuze voor een locatie buiten bestaand stads- en dorps gebied. De openheid en het groene karakter van het landschap wordt niet onevenredig aangetast. Ten eerste omdat van een open landschap geen sprake is.

Ten tweede heeft de gemeente door het stellen van kaders - tiny houses aan de randen en zijn er maximale hoogtematen er van – ervoor gezorgd dat het karakter van het gebied niet onevenredig wordt aangetast. Volgens artikel 6.10 van de Omgevingsverordening geldt dit alleen bij een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Het gestelde in deze paragraaf is niet van toepassing. Het gaat niet om een nieuwe stedelijke ontwikkeling. In de provinciale Verordening wordt het begrip niet uitgelegd; er wordt verwezen naar het Besluit ruimtelijke ordening. Gezien de Afdelingsjurisprudentie geldt voor het bouwen van woningen dat vanaf 12 woningen sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Hier is sprake van 10 tiny houses. Het college stelt zich op het standpunt dat er geen sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling en hierdoor het gestelde in de betreffende paragraaf niet van toepassing is (en dus ook artikel 3.1.6, tweede, derde en vierde lid van het Besluit ruimtelijke ordening niet). Een toets aan de Ladder voor de duurzame verstedelijking kan achterwege blijven.

15

10

Bijlage: Update situatietekening en sfeerbeelden Klein Dalem - maart 2022

Eenduidige erfafscheidingen van natuurlijke materialen, bijvoorbeeld speelse hekjes van wilgentenen

A

A’

Versteviging bestaande groenstructuur door aanplant van inheemse heesters en bomen net als aan westzijde

Boomgaard over gehele breedte perceel als natuurljke overgang van weide naar woongdeelte.

Legenda

A3 1:500

Doorsnede A-A’: van west- naar oost-kant perceel

A

A’

Aanvullende sfeerbeelden naar aanleiding van advies Dorp, Stad en Land (zie meer beelden Beknopte Ruimtelijke Analyse, november 2021)

Architectuur servicegebouw: zelfbouw houten boerenschuur met sedumdak en zonnepanelen. Ook mogelijk in donker gekleurde uitvoering.

Uniforme erfafscheiding zoals bijvoorbeeld een hek van wilgentenen, passend in het rivieren landschap.

Architectuur Tiny Houses: de huisjes zijn of worden grotendeels in eigen beheer ontworpen en gebouwd en hebben daardoor een unieke en kenmerkende uitstraling. Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de toepassing van natuurlijke materialen.

11

Klein Dalem Beknopte Ruimtelijke Onderbouwing november 2021

Inhoudsopgave Korte introductie

p. 4

Landschappelijke context Omgeving Klein Dalem Ontstaan en karakteristieken van het landschap Type overgangen tussen stad en landschap

p. 6 p. 6 p. 6 p. 10

De Locatie Analyse huidige situatie Nieuwe situatie met inrichtingsschets Inspiratiebeelden

p. 12 p.12 p. 16 p. 20

Ruimtelijke onderbouwing Klein Dalem 3

Korte introductie Dit document is een beknopte ruimtelijke onderbouwing voor het Tiny House project Klein Dalem en daarmee een aanvulling op het document ‘Onderbouwing Tiny House Project Klein Dalem’. Met deze ruimtelijke onderbouwing wordt onderzocht waarom afgeweken kan worden van het bestemmingsplan door het toestaan van 10 Tiny Houses voor een maximale periode van 10 jaar. We gaan in op de landschappelijke context van de locatie en geven we een beschrijving van de kwaliteiten van de huidige situatie. Met behulp van een inrichtingsschets en ondersteunende sfeerbeelden lichten we vervolgens toe wat de plannen zijn voor de inrichting van het terrein. In een vervolgfase zullen deze verder uitgewerkt worden tot een definitief ontwerp, maatvoeringstekening en beplantingsplan. Namens de initiatiefnemers en van Klein Dalem, november 2021

< perceel waar de locatie op gesitueerd is

Ruimtelijke onderbouwing Klein Dalem 5

Van boven naar onder: < Regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden in de provincie Zuid-Holland

Landschappelijke context

< Ondergrond Alblasserwaard, locatie Klein Dalem omcirkeld < Stedenband Alblasserwaard, locatie Klein Dalem omcirkeld

Omgeving Klein Dalem Het perceel van Klein Dalem ligt in de zuid-oostelijke hoek van de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden en maakt onderdeel uit van het rivierenlandschap van de Boven-Merwede - Waal.

Bron: Gebiedsprofiel Alblasserwaard-Vijfheerenlanden

Ontstaan en karakteristieken van het landschap Ondergrond en ontginning De oorspronkelijke invloed van de rivieren is nog altijd zichtbaar in het landschap van Alblasserwaard-Vijfheerenlanden. In de regio loopt de hoogte in maaiveld af van oost naar west. Dit is in de ondergrond zichtbaar als een gradiënt van rivierklei naar veen naar zware klei. In het westen ontstond bovenop de riviergrond een veencomplex. Langs de (voormalige) rivierlopen liggen oeverwallen. Deze wallen hebben een zand bodem en zijn in de loop van de tijd hoger komen te liggen t.o.v. omliggende landschap doordat zij weinig inklinken. Door de gunstige hoge en droge ligging worden deze oeverwallen gekenmerkt door fruitbomen en bewoning. Doorbraakgaten zijn de restanten van voormalige dijkdoorbraken, achtergebleven in het landschap. Het zijn waterplassen vlak achter de dijken. Door de kracht van het naar buiten stromende en rondkolkende water bij een dijkdoorbraak ontstonden op veel plaatsen vlak achter de dijken diepe gaten: de doorbraakgaten, ook wel kolkgaten genoemd. Andere namen zijn wielen of waaien. Om het gebied beleefbaar te maken heeft men het landschap moeten ontginnen. Dat gebeurde grotendeels planmatig met een vaste verkavelingswijze, het zogenoemde cope-systeem. Vanuit een basis werd volgens een vaste maat naar achteren toegewerkt.

De kavels waren smal en lang en hadden bijna allemaal een breedte van ca. 100 meter. Ter bescherming tegen het water werden rondom de ontginningen kades aangelegd waardoor als het ware kamers ontstonden. Voor de afwatering werden tussen- en achter- weteringen aangelegd. Op en aan de kades ontstonden wegen, beplanting en bewonings-linten welke nog altijd heel herkenbaar zijn. Stedenband In de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden ontwikkelden zich langs de rivieren steden met op het water georiënteerde bedrijvigheid. In de loop der jaren zijn deze losse steden uitgegroeid tot een bijna aaneengesloten stedelijk gebied. Bron: - Gebiedsprofiel Alblasserwaard-Vijfheerenlanden

Ruimtelijke onderbouwing Klein Dalem 7

Directe omgeving Klein Dalem De locatie van Klein Dalem is gesitueerd op een oeverwal van de Merwede-Waal. Op historische kaarten is zichtbaar dat deze oeverwal van oudsher gekenmerkt wordt door bebouwing, boomgaarden en wielen (voormalige dijkdoorbraken). De kavels grenzend aan de dijk zijn gericht op het slingerende verloop van de dijk. Daarachter wordt de verkaveling gekenmerkt door een vaste richting naar achteren tot aan de kleine wetering, waarachter de verkaveling zich weer vervolgt. Het dorp Dalem is ontstaan als historische clustering aan een dijklint. Vanaf 1936 ontstond op grote afstand van deze clustering (ca. 750 meter) een woonkern rondom de Kraaiweg (huidige Beatrixlaan). Deze bebouwing heeft zich in de jaren 70, 80 en 90 langzaam uitgebreid naar het oosten en westen. Rond 1969 werd voor een betere ontsluiting direct achter de Kleine Wetering de Graaf Reinaldweg aangelegd. In de 21ste eeuw zijn met de bouw van de woonwijken Laag en Hoog Dalem, Gorinchem en Dalem aan elkaar gegroeid. Historie van het perceel Aan de westkant van het perceel Klein Dalem is een wiel gistueerd. De bodem van het perceel betreft een kleigrond (zandig) tot circa 1 meter onder maaiveld waaronder een zandlaag gelegen is tot 2.3 meter onder maaiveld. Dit bodemtype, ook wel overslaggrond genoemd, is het resultaat van een voormalige dijkdoorbraak.

Door de kracht van het water werd bodemmateriaal weggeslagen en naar de randen van het gat gevoerd waar de stroomsnelheid afnam en het materiaal werd afgezet. In de ondergrond is dit zichtbaar als een waaier bestaande uit kleigrond gemengd met grof zand afkomstig uit de pleistoene ondergrond. De grond is vruchtbaar en daarom erg geschikt voor tuinbouw (boomgaarden). Op historische kaarten is zichbaar dat van 1936 een boomgaard aanwezig was op het zuidelijk deel van het perceel en vanaf 1959 ook op het noordelijk deel. Vanaf 1988 zijn in ca. 10 jaar de bomen in de boomgaard geleidelijk verwijderd. Betekenis voor Klein Dalem Voor de locatie Klein Dalem zullen de karakteristieken van de ondergrond en het landschap van grote invloed zijn op de inrichting van het terrein. De Tiny Houses worden zo geplaatst dat zij de schuine richting van het perceel benadruken. Op het terrein zullen inheemse soorten planten en bomen worden aangeplant die kenmerkend zijn voor het oeverwal landschap en aansluiten op de beplanting rondom het naastgelegen Wiel. Daarnaast zal er op termijn een kleine boomgaard en moestuin aan de noordkant worden ingericht welke zichtbaar zal zijn vanaf de dijk. Een moderne invulling van het historische landschap.

1850

1959

1880

1988

1936

2020

Bron: Topotijdreis

Bronnen: - Topotijdreis - Geologie van Nederland - Bodemonderzoek Locatie Klein Dalem

Bodemkaart, In rood omcirkeld Poldervaaggrond waar het perceel op gelegen is. Bron: Basis Registratie Ondergrond (pdok.nl/viewer)

Ruimtelijke onderbouwing Klein Dalem 9

Type overgangen tussen stad en landschap Harde overgang Gorinchem en Dalem maken onderdeel uit van de stedenband van de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden. Aan de noordzijde vormen de weg, het spoor en de Betuwelijn een harde overgang naar het agrarische landschap. Het bebouwd gebied vormt als het ware een front. Ook de rivierzijde van Gorinchem ten westen van het historisch centrum vormt met haar bedrijvigheid een harde grens met het rivierlandschap. Zachte overgang Het gebied ten oosten van het historisch centrum tot en met Dalem wordt daarentegen gekenmerkt door contactkwaliteit. Dit betekent dat bebouwd gebied en landschap op een afwisselende manier in elkaar over gaan. De rivier met haar uiterwaarden, dijklichaam en oeverwal is daarin de verbindende landschappelijke drager. De oostelijke rand van Dalem heeft ook een contact kwaliteit. De locatie van het perceel maakt zowel onderdeel uit van de zachte riviergrens (zuidkant) als de zachte dorpsrand (oostkant). Betekenis voor Klein Dalem Volgens het Gebiedsprofiel Alblasserwaard-vijfheerenlanden moeten ontwikkelingen de bestaande kwaliteiten van deze verschillende randen, (fortkwaliteit, danwel contactkwaliteit) behouden en/of te versterken. Voor Klein Dalem betekent dat de positionering van de woningen en de inrichting van het terrein bijdraagt aan de eigeschappen van de zachte overgangen.

Een overgang van stad naar land waarin groen en kleine woningen met elkaar zjin vervlochten. Daarnaast zullen de zichtlijnen vanaf de dijk richting het achterland sturend zijn in de positionering van de Tiny Houses en de verdere inrichting van het terrein.

< Kwaliteit van de stads- en dorpsrand, locatie Klein Dalem omcirkeld Bron: Gebiedsprofiel Alblasserwaard-Vijfheerenlanden

Bron: - Gebiedsprofiel Alblasserwaard-Vijfheerenlanden

Ruimtelijke onderbouwing Klein Dalem 11

Beatrixlaan

Dalem

slingerende dijk

wiel

Locatie Klein Dalem

Terrein Garage van den Bergh

De locatie Analyse huidige situatie Directe omgeving Het perceel heeft in de huidige situatie een open en groene uitstraling en wordt momenteel gebruikt als grasland. Het perceel grenst aan de noordkant aan de jaren 80 bebouwing van Dalem en een argrarisch perceel, aan de oostkant aan het terrein van Garage van den Bergh, aan de zuidkant aan het dijktalud van de Boven-Merwede/ Waal en aan de westkant de recreatieve waterplas Het Wiel. Aan de noord-, oosten westrand van het perceel bestaat de perceelsgrens uit een smalle waterloop en groenstructuur bestaande uit een grote diversiteit planten en bomen. Aan de zuidkant vormt een schapenhekje de grens met de dijk. Zicht vanaf de dijk De Merwededijk-Waaldijk biedt een panoramische zicht op zowel de rivier als het achterland. Door het slingerende verloop van de dijk is het zicht steeds wisselend en daarmee een echte kwaliteit van het rivierenlandschap. Ter hoogte van het perceel heeft men een open zicht op het grasland. Vanwege een knik in de richting van het perceel is het zicht niet oneindig ver. Aan de achterzijde wordt het vrije zicht begrensd door de jaren 80 bebouwing welke is omzoomd met een groenstructuur van bomen en struiken als erfafscheiding.

verhoogd pad met populieren

belangrijk doorzicht vanaf de dijk

uiterwaarden en rivier

Het Wiel De voormalige dijkdoorbraak Het Wiel is momenteel in gebruik als recreatieve waterplas met een strandje aan de dijkzijde. Deze Dalemse Wiel is omzoomd door een stevige groenstructuur bestaande uit een grote diversiteit planten en bomen. Tussen het wiel en het perceel loopt een verhoogd pad met aan weerszijden een stevige rij populieren. Vanaf dit pad is door een kader van de bomen een smal doorzicht aanwezig richting het zuid-oosten over een agrarisch perceel. Routing Vanuit het dorp Dalem lopen twee routes naar de dijk. Een formele route over de Beatrixlaan voor voetgangers, fietsers en autoverkeer over de Beatrixlaan en een meer informele route via de straten De Bongerd, Het wiel en het verhoogde paadje rondom het wiel. Garage van den Bergh heeft een eigen ontsluiting vanaf de dijk.

< Boven: analyse tekening locatie Klein Dalem < Onder: luchtfoto perceel Klein Dalem met eerste pilot huisje

Ruimtelijke onderbouwing Klein Dalem 13

< Boven: Luchtfoto perceel Klein Dalem met op de achtergrond Het Wiel en het dorp Dalem. Bij de inrichting van het terrein wordt zoveel mogelijk ingezet op het versterken van een zachte overgang tussen bebouwing en en landschap. < Onder: Luchtfoto pilot eerst geplaatste huisje op kavel Klein Dalem. Tussen de kavel en de erfgrenzen van de naaste buren is een smalle watergang en groenstructuur bestaande uit diverse heesters en bomen zichtbaar. In de nieuwe situatie wordt deze groenstructuur verbreed door de aanplant van, deels wintergroene en met name inheemse soorten heesters en bomen.

< Boven: Foto Pilot eerst geplaatste huisje geeft een goede indruk van de maat en schaal, vormgeving en materialisering van een Tiny House. Op de achtergrond de groenstructuur tussen de kavel en de naaste buren. < Onder: Foto vanaf de dijk met doorzicht naar achteren welke de basis vormt voor de positionering van de Tiny Houses op het terrein.

Ruimtelijke onderbouwing Klein Dalem 15

Nieuwe situatie met inrichtingsschets Karakter van het terrein Het groene karakter van het terrein bestaande uit gras met een omzoming van voornamelijk inheemse bomen en struiken wordt waar mogelijk versterkt. Wel krijgt het terrein een meer gevarieerdere uitstraling door er Tiny Houses, een servicegebouw, vijver, moestuin, bloemenweide, boomgaard en wandelpaden aan toe te voegen.

speelse positionering Tiny Houses en service gebouw aan randen van kavel

ontsluitingTiny Houses vanaf terrein Garage van en Bergh

Randvoorwaarden Tiny Houses en servicegebouw In overeenstemming met het College van B&W is afgepsroken dat er maximaal 10 Tiny Houses worden geplaatst en één servicegebouw. Het servicegebouw met wasmachine, droger en vriezer heeft een maximale afmeting van 70 m2. Voor de tiny houses zijn de volgende randvoorwaarden opgesteld voor de maatvoeringen: • Maximaal 30 m2 grondoppervlak per eenheid. • Maximaal 15 m2 veranda aansluitend aan de woning. • Maximale bouwhoogte is 4 meter voor de Tiny Houses die aan de westkant van het perceel worden gepositioneerd en voor de Tiny Houses die grenzen aan het terrein van Garage van den Bergh geldt een maximale bouwhoogte van 6 meter. • De woningen zijn verplaatsbaar. Verkaveling en oriëntatie Op de inrichtingsschets is te zien dat de Tiny Houses en het servicegebouw aan de noordzijde van het perceel worden gepositioneerd. Op die manier blijft het open doorzicht vanaf de dijk zoveel mogelijk behouden. Daarnaast worden zij in een speelse compositie aan de randen van het perceel geplaatst waardoor groen en bebouwing met elkaar worden vervlochten. De Tiny Houses benadrukken tegelijkertijd de schuine richting van het perceel. Het middengedeelte blijft vrij waardoor het mogelijk blijft om vanaf het verhoogde pad langs het wiel tussen de Tiny Houes door te kijken.

Voor de onderlinge afstanden van de wooneenheden wordt rekening gehouden met de minimale brandveiligheidseisen. Architectuur De wooneenheden zullen variëren in materiaalgebruik en vormgeving en daarmee gezamenlijk een speelse uitstraling hebben. In zowel de Tiny Houses als het servicegebouw is hout een veelgebruikt bouwmateriaal. De veranda’s maken onderdeel uit van de architectuur van de woningen. Groenstructuur en biodiversiteit De groene omzoming rondom het perceel wordt plaatselijk verbreed door de aanplant van inheemse struiken en bomen welke deels wintergroen zijn. Doel hiervan is het vergroten van de diversiteit aan soorten, het uitbreiden van broed- en schuilmogelijkheden voor vogels en het verminderen van zicht op de Tiny Houses voor de naaste buren. Ruimtelijk wordt de groene omzoming daarmee speelser. Verspreid over het terrein worden her en der inheemse bomen aangeplant, als solitair of als kleine boomgroepen. Het intensief gemaaide en bemeste grasland wordt omgevormd naar een bloemrijk grasland. Om dat te bereiken zal op voorhand advies worden ingewonnen bij een lokale natuurorganisatie.

behoud van open doorzicht vanaf verhoogd wandelpad

behoud van open doorzicht vanaf de dijk

Tekening nieuwe situatie Klein Dalem met speelse positionering van Tiny Houses op noordelijk deel kavel en behoud van belangrijke doorzichten.

Ruimtelijke onderbouwing Klein Dalem 17

Boomgaard, moestuin Tussen het perceel wat gebruikt gaat worden voor bewoning en het weiland dat zich uitstrekt naar de dijk staat een grote moestuin annex boomgaard gepland. Beide elementen passen uitstekend in het oeverwallen landschap. Uitgangspunt voor deze tuin en boomgaard is dat de tuin volgens de principes van de Permacultuur zal worden aangelegd en beheerd. Doel van de moestuin en boomgaard is enerzijds dat de bewoners van de Tiny Houses zoveel mogelijk gaan voorzien in hun eigen voedselvoorziening. Anderzijds zal de permaculturele aanpak zorgen voor verbetering van het bodemleven en een natuurlijkere balans tussen flora en fauna. De kenmerkende diversiteit aan begroeiing zorgt tevens voor een verbetering van het insectenleven.

Versteviging bestaande groenstructuur door aanplant van inheemse heesters en bomen

Toegangspad hulpdiensten (grasbeton tegels) Houtsnipperpaden en stapstenen

Ontsluiting via en parkeerplaatsen op terrein Garage van den Bergh

Vijver De bestaande zompige plek (oostkant) van het perceel zal worden uitgegraven zodat er een flinke natuurlijke vijver ontstaat. Om een actieve dynamiek voor oeverplanten en amfibieën te realiseren zullen de oevers van de vijver sterk glooiend worden aangelegd. De op het perceel aanwezige wellen zorgen voor een constante aanvoer van fris water. Erfafscheidingen Tussen de woningen worden natuurlijke afscheidingen aangebracht met een maximale hoogte van 1,5 meter. Hierbij valt te denken aan een hekje van wilgentenen of een losse lage haag bestaande uit inheemse heesters. Voor de rust in het beeld wordt er voor het gehele terrein voor één type afscheiding worden gekozen. Broedgelegenheden Op diverse plaatsen zullen de broedmogelijkheden worden vergroot door het ophangen van nestkasten voor o.a. bosuil, vleermuis, torenvalk en diversiteit aan kleine zangvogels. Aan de rand van de moestuin in de buurt van de vijver zal een broedhoop voor ringslangen worden aangelegd. Doel is het bieden van broedmogelijkheden voor deze ongevaarlijke inheemse slangensoort. Ontsluiting en parkeren De ontsluiting voor het verkeer van Klein Dalem zal uitsluitend plaatsvinden via afen oprit van Garagebedrijf van den Bergh. Op het verharde terrein achter de garage zullen 10 parkeerplaatsen worden gerealiseerd.

Bij het aanleggen van de paden tussen de Tiny Houses zal rekening worden gehouden met de bereikbaarheid t.b.v. de hulpdiensten. Het streven is om op zo kort mogelijke termijn te komen tot 1 of 2 (elektrische) deelauto’s en 1 of 2 deel elektrische (bak)fietsen die gebruikt kunnen worden door bewoners van Klein Dalem. Verhardingen Door zo weinig mogelijk verharding aan te brengen blijft de infiltratie capaciteit van het groene terrein zoveel mogelijk behouden. Paden op het terrein worden gemaakt van houtsnippers en stapstenen en verder blijft het terrein groen.

Boomgaard, passend in het historische oeverwallen landschap

Moestuin en sober, houten, servicegebouw (uitstraling landelijke schuur)

Vijver met natuurvriendelijke overs

Bloemrijk grasland

Inrichtingsschets Klein Dalem. In een vervolgfase wordt deze verder uitgewerkt worden tot een definitief ontwerp, maatvoeringstekening en beplantingsplan.

Ruimtelijke onderbouwing Klein Dalem 19

Inspiratiebeelden nieuwe situatie

Vijver met natuurvriendelijke oevers en een overgang naar een bloemrijk grasland

Boomgaard in bloemrijk grasland

Veranda en terrassen maken onderdeel uit van de architectuur van de Tiny Houses

Stapstenen en houtsnipper paden

Een moestuin

Ruimtelijke onderbouwing Klein Dalem 21

12

Aanvullende ecologische QuickScan "Tiny House project Klein Dalem"

@Geo-Oblique, luchtfoto onderzoeksgebied Waaldijk 9

Auteur Datum

: Johan Sterk, Stadsecoloog 0183 : 04-03-2021

Inhoudsopgave 1 Aanleiding 2 Onderzoekslocatie & Ontwikkeling 3 Wet natuurbescherming 3.1 Algemeen 3.2 Vrijstellingen provincie Zuid-Holland 3.3 Voorzorgsmaatregelen 3.4 Verbodsbepalingen Wet natuurbescherming (Wnb) per beschermingscategorie 3.5 Ontheffingsplicht 3.6 Bescherming Natura-2000 gebieden 3.7 Gebiedsbescherming overig 3.8 Bescherming houtopstanden 4 Resultaten literatuur & veldonderzoek 4.1 Flora 4.2 Broedvogels met jaarrond beschermde nesten (cat.1 t/m 4) 4.3 Broedvogels met niet jaarrond beschermde nesten, inventarisatie gewenst (cat. 5) 4.4 Broedvogels algemeen 4.5 Vleermuizen 4.6 Zoogdieren grondgebonden 4.7 Amfibieën 4.8 Reptielen 4.9 Vissen 4.10 Vlinders, libellen en overige ongewervelden 4.11 Overzicht resultaten 5 Conclusies & aanbevelingen 5.1 Vogels met jaarrond beschermde nesten (cat. 5) 5.2 Broedvogels algemeen 5.3 Vleermuizen 5.4 Nabijgelegen Natura 2000 gebieden 5.5 Planologische gebiedenbescherming 5.6 Aanvullende maatregelen 5.7 Aanvullend onderzoek & ontheffing 6 Advies algemeen 6.1 Amfibieënpoel 7 Bronvermelding 8 Bijlage foto’s veldbezoek 27-03-2021

2 2

3 3 3 3 3 4 4 4 4 5 5 5 5 5 5 5 6 6 6 6 6 7 7 7 7 8 8 8 8 9 9 9 10

1

1)Aanleiding Na aanleiding van de realisatie van het "Tiny House project Klein Dalem" heb ik op verzoek van de heer Hennie Rietveld een aanvullend ecologische QuickScan Wnb uitgevoerd naar het graslandperceel gelegen aan de Waaldijk 9, te Dalem. Aanleiding voor het uitvoeren van een natuuronderzoek Wet natuurbescherming betreft het voornemen om een tiental Tiny Houses te plaatsen op deze locatie. Op basis van een literatuuronderzoek, een verkennend veldbezoek en gebiedskennis wordt de voorgenomen werkzaamheden getoetst aan de vigerende natuurbeschermingswetgeving.

2)Onderzoekslocatie & ontwikkeling De onderzoekslocatie is gelegen aan de westzijde van de huidige bebouwing aan de Waaldijk 9, te Dalem. Het betreffende graslandperceel was voorheen in gebruik als schapenweide. Daarnaast is het perceel langdurig jaarlijks geïnjecteerd met drijfmest. De locatie is bekend onder de kadastrale aanduiding: Gemeente Gorinchem, sectie P, perceelnummer 814. Het perceel kent een totaal oppervlak van ruim 11.000 m2 waarvan het achterste gedeelte (ca. 4500 m2) zal worden gebruikt voor de plaatsing van tien stuks Tiny Houses inclusief bijhorende infrastructuur. Daarnaast zal er o.a. een gemeenschappelijke biologische moestuin, fruitgaard, enkele nieuwe watergangen en een amfibieën poel met oppervlakte van plusminus 100 m2 op het perceel gerealiseerd gaan worden.

Fig. 1) Plangebied rood gearceerd weergegeven

2

3)Wet natuurbescherming 3.1)Algemeen Middels de Wet natuurbescherming(Wnb) is de bescherming van diverse inheemse planten en dieren in Nederland bij de wet vastgelegd. Naast de algemeen geldende zorgplicht voor alle in het wild levende planten en dieren (art. 1.11 van de Wnb), geldt voor een aantal soorten een aanvullend beschermingsregime. Deze aanvullend beschermde soorten zijn onderverdeeld in drietal groepen, namelijk: - Vogels (alle soorten uit de Europese Vogelrichtlijn (art. 3.1) - Overige strikt beschermde soorten, waaronder soorten uit de Europese Habitatrichtlijn (dit betreft o.a. vleermuizen (art. 3.5) - Nationaal beschermde soorten, waaronder soorten uit de Rode Lijst (art. 3.10) Het is volgens de Wnb niet toegestaan om (het leefgebied van) beschermde soorten aan te tasten. Dit is vastgelegd middels verbodsbepalingen: activiteiten die schadelijk zijn voor beschermde dier- en plantsoorten zijn verboden.

3.2)Vrijstellingen provincie Zuid-Holland Provincies hebben de bevoegdheid om middels een provinciale verordening vrijstelling te verlenen voor nationaal beschermde soorten in het kader van bestendig beheer en onderhoud en ruimtelijke ontwikkeling. In het geval van de provincie Zuid-Holland worden de volgende nationaal beschermde soorten vrijgesteld: bruine kikker, gewone pad, kleine watersalamander, meerkikker, bastaardkikker, aardmuis, bosmuis, bunzing, dwergmuis, dwergspitsmuis, egel, gewone bosspitsmuis, haas, hermelijn, huisspitsmuis, konijn, ree, rosse woelmuis, veldmuis, vos, wezel, woelrat. (Verordening uitvoering Wet natuurbescherming provincie Zuid-Holland, d.d. 09-11 2016).