20231214 Concept Verslag Parallelsessie B&A Zienswijze begrotingswijziging 2023 Waardlanden

Parallelsessie Beraad en Advies 14 december 2023 Zienswijze begrotingswijziging 2023 Waardlanden Samenvattend verslag Aanwezigen Voorzitter: Griffie: Fracties: Portefeuillehouder: Ambtelijk: Notulen:

de heer M. de Pagter mevrouw E. van Bekhoven Stadsbelang-Democraten Gorinchem-CDA-PvdA-D66ChristenUnie/SGP-Gorcum Actief de heer M. de Boer en de heer F. Polatli de heer Th. Sprong notulistenbureau Leeuwenburgh-Vendrig

Opening De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen hartelijk welkom. Zienswijze begrotingswijziging 2023 Waardlanden In de brief van 31 oktober 2023 biedt het bestuur van de GR Waardlanden een begrotingswijziging 2023 aan. Conform de Wet gemeenschappelijke regelingen heeft de gemeenteraad de gelegenheid een zienswijze hierop in te dienen. Hiermee kan de gemeenteraad invloed uitoefenen op het financieel beleid van de GR Waardlanden en daarmee uitvoering geven aan zijn controlerende en kader stellende taak. De concept zienswijze wordt besproken. De heer Oostrum is geschrokken van het stuk en maakt zich ernstig zorgen over de forse kostenstijging. Hij kan zich voorstellen dat het te maken heeft met de kosten van brandstof en materialen, de cao en dergelijke, maar was het bestuur hier niet eerder van op de hoogte? Met betrekking tot de dienstverleningsovereenkomst zegt hij dat niet is gedaan wat er gevraagd is. Daar zou dan ook niet voor betaald moeten worden. Wat is het risico dat we toch moeten gaan betalen? De heer Kuyten zegt dat hij ook is geschrokken. Bij de behandeling van de begroting is al geattendeerd op mogelijke verhogingen en onzekerheden. Nu blijken de zorgen terecht te zijn geweest.

Wat heeft de gemeente gedaan om de kosten te beteugelen, om effectiviteit zo hoog mogelijk te krijgen en in control te blijven? Wat is er gedaan met betrekking tot het beheer van de openbare ruimte zodat de gemeente zou krijgen wat gevraagd is? Had men niet eerder de raad moeten informeren? Om dit in de toekomst te voorkomen wil hij op een rij krijgen op welk moment de gemeente geinformeerd was en wat er aan gedaan is om het tekort te beperken. Het tekort wordt gedekt uit de egalisatiereserve maar die was bedoeld voor de invoering van diftar. Hij vindt dit zorgelijk. In de eerste helft van 2024 wil hij een uitgebreide sessie over Waardlanden om de raad nader te informeren over wat er speelt en hoe het verder moet. De heer Le Noble kan zich grotendeels aansluiten bij de vorige sprekers. Hij is geschokt. De zienswijze is behoorlijk heftig en dat komt niet vaak voor. Er worden tekorten genoemd waarvan je je kunt afvragen, hoe is dat mogelijk? Het lijkt of het bestuur er niet dicht op zit. Hij maakt zich ook zorgen over hoe het met de invoering van diftar gaat als dat in de cijfers zichtbaar wordt. Hij vraagt wat er op welk moment bekend was. Een en ander heeft niet geleid tot consensus is vermeld in het stuk; graag een nadere toelichting hierop. Ook vraagt hij een toelichting inzake het niet uitvoeren van de onkruidbestrijding.

Parallelsessie B&A Zienswijze begrotingswijziging 2023 Waardlanden, 14 december 2023

De heer Krol sluit zich deels aan bij de voorgaande sprekers. Het lezen van deze stukken stemt wel verdrietig. Er is wel het een en ander gebeurd. Na de zomer is een brief ontvangen van Waardlanden over het vertrek van een directeur en de aanstelling van een nieuwe. Er was blijkbaar wel enig inzicht dat dingen anders moesten. Er blijkt een gebrek aan sturing inzake de financiële keuzes. Hij noemt ook de dienstverleningsovereenkomst. Het is niet helemaal onverwacht. In de zomer is ook een zienswijze ingediend. Wat is nu materieel het effect van de zienswijze? Het risico wordt nu bij de gemeenschappelijke regeling als geheel gelegd. Een andere vraag is wat de rol van het bestuur in dezen is. Het bestuur zit naar zijn mening heel dicht op de risico’s. De bestuurders zijn erg betrokken, zeker in deze overgangsfase. Met betrekking tot de begroting 2024 vraagt hij zich af of daar ook enorm op bijgepast moet worden. Hij is ook benieuwd hoe het met de dienstverleningsovereenkomst zal gaan. Waar staan we nu? Gaat Waardlanden hier nog een rol in krijgen? De heer Klein merkt op dat veel van zijn vragen al gesteld zijn. Het is een vrij extreme zienswijze die aan de orde is. Hij staat achter het standpunt om niet zo maar akkoord te gaan met de DVO. Een overschrijding van ruim 50% is enorm; hij vraagt zich af waarin dat heeft gezeten en waarom dat niet eerder is gemeld.

Met betrekking tot de begrotingswijziging merkt hij op dat er al € 1,1 mln. van de reserve ingezet wordt. Nu is de vraag om bijna € 2 mln. bij te passen. Hij informeert naar de risico’s. Aanvullend vraagt hij ook wat er in 2024 terugkomt naar de gemeente, wat gaat diftar opleveren? Er wordt 9,5 fte toegevoegd voor diftar; dat is een kostenstijging van 1 mln. De heer Boutachkourt sluit zich grotendeels aan bij de woorden van de heer Oostrum en andere sprekers. Het is een lastige situatie. Hij ziet weinig terug van het onderdeel waar nu geld voor gevraagd wordt. De gemeente is ook laat op de hoogte gesteld van de overschrijding. Hij wacht de beantwoording af. Wethouder De Boer zegt dat het ongemakkelijk is om een zo kritische zienswijze in te dienen want Waardlanden is ook een beetje van ons. Hij wil geen afbreuk doen aan de inzet van de medewerkers van Waardlanden. Er is ook hard gewerkt aan de invoering van diftar. Er zijn wel zorgen. Er is het een en ander aan de hand. In het afgelopen jaar is een aantal pittige gesprekken gevoerd over kostenoverschrijdingen en over het sturen op beheersing van de kosten. Het is belangrijk om een en ander goed voor elkaar te krijgen. Er is stevig gesproken met het bestuur. Hij noemt het onderzoek naar Groot Ammers en de projectsturing. Er is ook meermalen gesproken met de directie over kostenbeheersing.

Alles wordt duurder door inflatie en prijsstijgingen maar er zijn ook vermijdbare kostenverhogingen. Direct na de zomer zijn er signalen ontvangen uit de organisatie over de mate waarin de organisatie in control is. Toen is er ook ingegrepen. Daar is ook een brief over gestuurd. Er is ook gekozen voor ander leiderschap en er is een nieuwe directeur aangetrokken. Eerder is in een raadsinformatiebrief aangegeven dat in het voorjaar een radenbijeenkomst georganiseerd kan worden om de raden te informeren. We zijn niet van nul vertrokken. Toen besloten is over een nieuw afval- en grondstoffenbeleid is ook besloten om onderzoek te doen in de organisatie om te zien of de organisatie het project aan zou kunnen. Er staat nu een andere organisatie dan drie, vier jaar geleden maar we zijn er nog niet. Het komende jaar moet de aandacht gaan naar de organisatie om de processen en de financiën op orde te brengen zodat de doelen gehaald kunnen worden. De heer Klein heeft begrepen dat er vrij veel management is binnen Waardlanden. Is dat ook het beeld dat de wethouder heeft? Zijn er veel managementlagen toegevoegd? Wethouder De Boer zegt dat dit niet zijn indruk is. Het is een relatief platte organisatie. Er zijn wel meer beleidsfuncties bij gekomen. De organisatie is meer een speler in de circulaire economie geworden.

Er is ook een afdeling communicatie en een KCC toegevoegd om het nieuwe beleid waar te kunnen maken. De opdracht aan de interim-directeur wordt genoemd. Er is ook inhuur nodig. Als diftar ingevoerd is moeten ook de kostenoverschrijdingen afnemen. Met betrekking tot de egalisatiereserve zegt de wethouder

Parallelsessie B&A Zienswijze begrotingswijziging 2023 Waardlanden, 14 december 2023

dat die primair is bedoeld om schommelingen op te vangen op de afvalstoffenheffing. De grondstofprijzen zijn erg volatiel. In de begrotingswijziging zitten alleen de kostenoverschrijdingen. Eventuele meevallers worden bij de jaarrekening zichtbaar. Wethouder De Boer zegt desgevraagd geen concrete prognoses te kennen. De zorgen over de overschrijdingen zijn terecht maar hij hoopt dat er ook weer iets terug zal komen. De cao rekent door in volgende jaren maar tegelijkertijd is ook aangegeven dat als de kosten toenemen dit niet automatisch betekent dat de rekening naar de gemeenten kan gaan. De gemeente krijgt ook niet meer budgetten om de kosten te dekken. Er worden dan ook bezuinigingsvoorstellen verwacht. Dit geldt ook voor elke gemeenschappelijke regeling. De heer Krol vraagt of de wethouder in beeld heeft of alle elementen wel meegenomen zijn in de begroting voor 2024. Wethouder De Boer verwacht dat er nog een begrotingswijziging 2024 zal komen. Hij verwacht dat cao stijgingen doorberekend worden. Hij heeft de percentages niet paraat. De heer Krol vraagt tussentijds terug te koppelen als er sprake is van grote gaten in de financiën. Wethouder De Boer zegt dit toe. Wat het betekent voor diftar is ook besproken met de directie. Er zijn geen aanwijzingen dat de invoering van diftar in gevaar is. Er kan ook op hoofdlijnen gemonitord worden.

De heer Le Noble vraagt naar de diepere betekenis van “geen consensus”. Als iets niet in control is geeft dat reden tot zorg. Er is veel overschrijding op de DVO. Hoe wordt ervoor gezorgd dat dit niet geframed wordt als zijnde dat diftar de overschrijding op de DVO moet maskeren. Wethouder De Boer zegt dat de DVO en bedrijfsvoering uit elkaar gehouden moet worden. Het restafval wordt gepoogd zo klein mogelijk te houden om de kosten beperkt te houden. De heer Klein is benieuwd of wethouder De Boer kan aangeven wat de winst is als we naar 100 kg gaan voor diftar. Wethouder De Boer heeft dat niet paraat. Dat is aan veel ontwikkelingen onderhevig. Het heeft ook te maken met de milieustraat en grof vuil. Het idee van diftar is de kosten voor de verwerking van afval niet hard te laten stijgen. Dat is te beteugelen als we onder de 100 kg komen. De heer Kuyten merkt op dat in de begroting rekening is gehouden met de cao stijging. Voor de gemeente hoeven dat geen extra kosten te zijn richting Waardlanden. De motivering van de kostenstijging moet op een andere plek liggen dan alleen de loonkosten. Wethouder De Boer zegt dat er veel verschillende oorzaken zijn. Diftar is ook een jaar uitgesteld waardoor besparingen zijn teruggedraaid. Brandstofkosten zijn toegenomen en er zijn uitgaven gedaan die misschien niet terecht waren. Er zijn pittige gesprekken over geweest.

Wethouder Polatli licht toe dat hij als wethouder buitenruimte de DVO in portefeuille heeft. Er is € 111.000 overschreden. Hij is verrast met nog eens € 260.000 en een totaal van € 371.000 vooral in de onkruidbestrijding. In de zienswijze is hier scherp op gereageerd. Hij is niet van plan om dit zo maar te betalen. Er is sprake van een zakelijke relatie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Natuurlijk wil hij geen ruzie met Waardlanden maar goede gesprekken zijn nodig. Gesproken wordt over hoe dit zo is gekomen. Veel afspraken in de DVO zijn niet nagekomen.

Parallelsessie B&A Zienswijze begrotingswijziging 2023 Waardlanden, 14 december 2023

De heer Boutachkourt vraagt wanneer het college is geinformeerd over de overschrijding. Wethouder Polatli zegt dat op enig moment is opgevallen dat er iets mis was. In oktober is de gemeente hierover geinformeerd. In de DVO staan afspraken waar Waardlanden zich aan moet houden bij overschrijdingen. De heer Oostrum zegt dat hij er vanuit gaat dat er ambtelijke contacten zijn als er sprake is van overschrijdingen. Het lijkt erop dat het pas duidelijk was op het moment dat er sprake was van een rekening. Wethouder Polatli zegt dat er ambtelijk wel eerder contact is geweest. Het is duidelijk dat er niet zonder meer betaald wordt. Er moeten goede gesprekken plaatsvinden. De heer Oostrum vraagt waar de oplossing gevonden moet worden. Waardlanden is een gemeenschappelijke regeling en ook een aannemer. Als we weigeren te betalen komt de rekening via de andere kant terug. Wethouder Polatli bevestigt dit de gemeente wellicht voor 25% zal moeten betalen. Hij begrijpt het gevoel maar er moet wel zakelijk naar gekeken worden. Het lijkt alsof er bezuinigd is, steekproefsgewijze wordt gemonitord. De DVO is niet in uren maar in beeldkwaliteit bepaald. Uit het monitoren is niet gekomen dat niet binnen het beeld gepresteerd is. Hij heeft niet het beeld dat het werk minder is gedaan. Het onderdeel onkruid uit de DVO is opgezegd.

Ook daarover moet een gesprek gevoerd worden want dit wordt niet geaccepteerd. Het is niet de bedoeling dat Gorinchem hiervoor opdraait. Een konijn uit de hoed voor 2024 moet voorkomen worden. De heer Klein zegt dat hij heeft geconstateerd dat het werk niet correct is uitgevoerd. De heer Kuijten vindt de houding van niet betalen en een stevig gesprek niet erg op zijn plaats. Niet betalen lijkt hem achterhaald. De heer Klein merkt op dat de overeenkomst niet is nagekomen. De heer Kuijten vraagt met betrekking tot de onkruidbestrijding wat de impact is van de bestrijding van de invasieven. De heer Krol vraagt hoe nu verder met het onkruid. De raad kon weten dat dit een issue was. Juridisch vraagt hij zich af hoe het nu werkt met de afrekening. Draait Gorinchem er nu voor op of wordt het een gezamenlijke afrekening? Wethouder De Boer zegt dat het bestuur besluit over een begrotingswijziging en een zienswijze. Het bestuur kan niet de zienswijze naast zich neerleggen. In het bestuur kijkt hij niet alleen naar Gorinchem. Iedereen moet de zienswijze ter harte nemen. De eindconclusie moet nog getrokken worden. Er moet nog goed over gesproken worden, ook over het op orde brengen van de bedrijfsvoering. Als er met de DVO iets mis gaat is het misschien wel zo dat het erg complex is georganiseerd. Misschien is er een derde nodig om hierin duidelijkheid te scheppen.

De voorzitter stelt voor dat eventuele vragen nog schriftelijk ingediend worden. Mevrouw Hamann constateert dat dit een veelkoppig monster is. Zij ziet een grote uitdaging voor de nieuwe directeur en hoopt dat de diftar goed ingevoerd zal worden. De voorzitter stelt voor dat er nog vragen schriftelijk ingediend en beantwoord worden. Hij bedankt voor de positieve discussie en de kritische vragen.

Parallelsessie B&A Zienswijze begrotingswijziging 2023 Waardlanden, 14 december 2023

Hij peilt de opvattingen en concludeert dat het voorstel een hamerstuk kan zijn. Hij memoreert de toezegging van de wethouder over tussentijdse terugkoppeling als er overschrijdingen zijn. Sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering.

Parallelsessie B&A Zienswijze begrotingswijziging 2023 Waardlanden, 14 december 2023