20231005 Presentatie Inzet instrumenten woningmarkt

Inzet instrumenten woningmarkt I&O 5 oktober 2023

Programma A. Inleiding / terugblik § WTV 2019 & ontwikkelingen daarna § Instrumenten – proces & inzet extra instrumenten

B. Uitkomsten onderzoek § Onderzoek schaarste & instrumenten § Aanvullende gegevens 2022

C. Voorstel inzet instrumenten: § Opkoopbescherming § Doelgroepenverordening § Verhoging kredietplafond voor voortzetting startersleningen

Inleiding § WTV 2019 & ontwikkelingen daarna § Instrumenten – proces & inzet extra instrumenten

Inleiding - WTV 2019 & ontwikkelingen daarna §

Woon- en transformatievisie (2019)

o Een woning voor iedereen o Onderzoek inzet instrumentarium (middenhuur & goedkope koop) o Ondersteuning starters door invoeren starterslening

• Periode (enorme) prijsstijgingen > tekort beschikbare/betaalbare woningen neemt toe (kanteling markt 2022)

• Roep om instrumenten/maatregelen neemt toe

Inleiding – proces & inzet extra instrumenten • Invoering starterslening per 1 mrt 2021 (verlengd per 15 maart 2023) • I&O Instrumenten woningmarkt 11 maart 2021 (wat doen we al, wat kan nog meer) Ø Invoering zelfbewoningsplicht & antispeculatiebeding per 1 januari 2022 Ø Opkoopbescherming en doelgroepenverordening nog niet

• Motie ‘opkoopbescherming’ (23 sept 21) Ø Regionaal onderzoek naar mogelijkheid invoering & inzet instrumenten Ø Rapport schaarste onderzoek & instrumenten woningmarkt (cijfers t/m 2021) Ø RIB 25 jan 23 / I&O 9 feb 2023 Ø Aanvulling cijfers 2022 > volgt hierna

• Recent: initiatiefvoorstel starterswoningen – vraag om maatregelen

Uitkomsten onderzoek Ø Onderzoek schaarste & instrumenten Ø Aanvullende gegevens 2022

Uitkomsten onderzoek Uitkomsten onderzoek schaarste & instrumenten (2022)

• Uitkomsten voor Gorinchem: § Opkoopbescherming ter overweging voor benedenstad, stalkaarsen en gildenwijk § Logische grens: woningen tot € 355.000 Daarnaast extra instrumenten meest relevant voor Gorinchem:

§ Doelgroepenverordening § Koopconstructies >

niet in voorstel

Uitkomsten onderzoek - Aanvullende gegevens 2022

Uitkomsten onderzoek - Aanvullende gegevens 2022

Voorstel inzet instrumenten Ø Opkoopbescherming Ø Doelgroepenverordening Ø Verhoging kredietplafond voor voortzetten startersleningen

Voorstel nieuwe instrumenten 1.

Opkoopbescherming (vanaf 1 januari 2022)

• Doel: tegengaan verkoop van woningen aan investeerder/verhuurder

• Hoe werkt het: ­ Vergunningstelsel > vergunning nodig om woning te verhuren. ­ In gebieden waar aantoonbare schaarste is (met evt leefbaarheidsproblemen). ­ Goedkope­ en middeldure woningen (gemeente bepaalt, advies tot € 355.000). ­ Invoering voor 4 jaar.

Voorstel nieuwe instrumenten 1. Opkoopbescherming Argumenten voor

Argumenten tegen

• Onderzoek > invoeren mogelijk

• Beperkt verkoopmogelijkheden voor

• Goedkope en betaalbare woningen beschikbaar voor eigen bewoning.

• Leefbaarheidsproblemen tegengaan.

eigenaren.

• Risico: onverbindend verklaard, vergoeding schade en proceskosten.

• Geldt voor bestaande voorraad.

• Ook behoefte aan vrije sector-huur.

• Vraag naar maatregelen voor starters

• Mogelijk waterbedeffect • Administratieve lasten / structurele kosten (schatting € 75.000 per jaar).

Voorstel nieuwe instrumenten 1. Opkoopbescherming Afweging

• Uit schaarste-onderzoek blijkt in drie wijken aanleiding voor opkoopbescherming. • Motie raad was aanleiding voor onderzoek, raad in I&O februari 2023 voorzichtig • In 2021 afname van aan investeerders verkochte woningen. In 2022 toename, tegen de landelijke trend in Voorstel:

Ø Huisvestingsverordening voorbereiden met opkoopbescherming. Ø In PPN opgenomen kosten voor periode 2024 t/m 2027 € 75.000 per jaar

Voorstel nieuwe instrumenten 2. Doelgroepenverordening

• Mogelijkheid tot vastleggen in bestemmings (omgevings)plan: ­ percentage sociale huur, middenhuur en sociale koop ­ instandhoudingstermijnen

• Nieuwbouw en transformatie > maatwerk mogelijk

Voorstel nieuwe instrumenten 2. Doelgroepenverordening Argumenten voor (voordelen)

Argumenten tegen (nadelen)

• Woningsegmenten met

• Belasting voor ontwikkelaars/ kopers >

instandhoudingstermijnen vastleggen in

evt invloed op verkoopbaarheid en

BP

grondopbrengsten

• Maatwerk op planniveau mogelijk • Overgangsrecht na invoering Ow.

• Administratieve lasten/structurele kosten > speelt pas bij toepassing op planniveau

Voorstel nieuwe instrumenten – 2. Doelgroepenverordening Afweging

• Blijft gelden onder de Omgevingswet • Vaststellen voor 1 januari 2024 (Ow) > overgangsrecht • Komende jaren beoordelen op planniveau, maatwerk mogelijk Voorstel:

Ø Vaststellen doelgroepenverordening Ø Bij toepassing op planniveau, kosten bepalen en regelen

(Voorstel) nieuwe instrumenten 3. Verhoging kredietplafonds voor voortzetting startersleningen

• • • • • • •

februari 2023 besluit raad tot aanpassing & voortzetting starterslening februari 2023 kredietplafond verhoogd met € 250.000 Periode maart – augustus 2023 > 10 leningen > fonds leeg Recent vastgesteld, nu voorstel financieel voor voortzetting Verhoging kredietplafond, financiële gevolgen beperkt (betalen <> ontvangen rente) Risico maximaal 10% uitstaand bedrag Voorstel € 500.000 (bedrag bepaalt wanneer terug bij de raad)

­

Dank voor jullie aandacht!