20230406 Concept verslag parallelsessie BA Integraal Huisvestingsplan Onderwijs

Parallelsessie Beraad en Advies 6 april 2023 Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Samenvattend verslag Aanwezigen Voorzitter: Griffie: Fracties: Portefeuillehouder: Ambtelijk: Notulen:

de heer I. Tekir de heer S. Vink Stadsbelang-Democraten Gorinchem-CDA-PvdA-VVD-D66-SPChristenUnie/SGP-Gorcum Actief mevrouw A. Mager de heer E. Hoogmoed notulistenbureau Leeuwenburgh-Vendrig

Opening De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen hartelijk welkom en licht het doel van de sessie toe. Integraal Huisvestingsplan Onderwijs De gemeente is verantwoordelijk voor de onderwijshuisvesting voor het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs. Het Integraal Huisvestingsplan 2023 – 2038 geeft een doorkijk tot 2038 naar de onderwijshuisvestingsopgave als geheel. En voor de komende vier jaar is de opgave binnen het IHP concreet gemaakt in het uitvoeringsplan 2023-2026. Wethouder Mager leidt de bespreking in. Zij memoreert de sessie in zaal 7 met de uitkomsten van het onafhankelijk onderzoek over de staat van de gebouwen. Zij meent dat het plan voor zich spreekt. Het is tot stand gekomen met participatie en consensus van het onderwijsveld. Naar aanleiding van de I&O’s zijn aanpassingen aangebracht. Mevrouw Van Oversteeg bedankt voor het voorstel. Zij memoreert de bespreking waarbij bekeken werd hoe groot de opgave is. Dank voor de voorbereiding hiervan. Wat betreft de inhoud van het stuk heeft zij geen opmerkingen. Ten aanzien van het financiële stuk merkt zij op dat de opgave bijzonder groot is. Er zijn zeven scenario’s geschetst. De grootte van de financiële opgave brengt haar tot de wens om deze in perspectief te brengen met alle andere investeringen, gepland en nog te plannen. Zij wil eerst dit perspectief zien.

Met betrekking tot de financiën merkt zij op dat in een van de geschetste routes is opgenomen de opbrengsten van vrijkomende locaties mee te nemen. Het CDA meent dat de gemeente daar voorzichtig mee moet zijn. Er wordt nu vooruitgelopen op wat er met die locaties kan worden gedaan. Zij pleit ervoor een tussenstap te nemen. De heer Krol vraagt of het de bedoeling is van het CDA het besluit over het IHP na de perspectiefnota te laten plaatsvinden of om een bespreking perspectiefnota light naar voren te halen. Mevrouw Van Oversteeg zegt dat zij de eerste variant die de heer Krol noemt bedoelt. Zij vraagt bij de voorbereidende I&O’s voor de perspectiefnota mee te nemen welke investeringen voor heroverweging of prioritering in aanmerking komen. De heer Schefferlie zegt blij te zijn met de inhoud en kwaliteit van het IHP. Het gaat wel om grote bedragen. Het moet inderdaad in verhouding gebracht worden met al het andere wat

Parallelsessie B&A Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, 6 april 2023

moet gebeuren aan grote opgaven. Hij pleit ook voor een integrale afweging en sluit zich aan bij hetgeen het CDA voor zich ziet. De heer Foppen kan zich ook grotendeels vinden in het betoog van het CDA. Het is zeker goed in het onderwijs te investeren. Financiële zorgvuldigheid is in dezen belangrijk want het gaat over miljoenen. Voordat hij reageert op het voorstel om de besluitvorming over het IHP over de perspectiefnota te tillen wil hij van de wethouder horen wat het effect zal zijn op het IHP. Wordt het daardoor duurder? De heer Houtepen vindt het een goed plan. Er moeten nog wel de nodige besluiten over genomen worden. Hij hoort wat de andere fracties over de financiën zeggen, maar hij hoort graag van de wethouder in hoeverre de kosten en financiële consequenties van het vaststellen van het plan noodzakelijk of luxe investeringen zijn. Een uitspraak over het voorstel om het over de perspectiefnota heen te tillen stelt hij even uit. De heer Schefferlie vraagt of de heer Houtepen dan voor lief neemt dat dit voorstel eerst komt voordat er andere voorstellen aan de orde komen. De heer Houtepen antwoordt dat hij om die reden zijn vraag heeft gesteld. Wellicht zijn er ook investeringen die op een later moment gedaan kunnen worden. De heer Schefferlie merkt op dat het wel goed is om een en ander af te wegen tegenover andere investeringen die wellicht ook strikt nodig zijn.

Mevrouw Van Oversteeg vraagt aanvullend op de vraag van de heer Houtepen aan de wethouder welke keuzemogelijkheden er dan nog zijn. De heer Roeland merkt ook op dat het om grote bedragen gaat. Hij zou graag zien in het IHP dat er prioriteit komt op wettelijke verplichtingen. Is er een prioriteitenlijst te vormen? Overigens sluit hij zich aan bij de heer Schefferlie. Er moeten nog andere grote investeringen gedaan worden, zoals voor het Caribabad en De Nieuwe Doelen. De heer Foppen heeft een aanvullende vraag aan de wethouder. Als de begrotingssaldo’s in de komende jaren tegenvallen, kan er dan nog een prioriteitenlijst of een plan B gemaakt worden voor als er te weinig geld zou zijn voor het IHP. Mevrouw Alba Heijdenrijk heeft aanvullende vragen. In de eerste tranche gaat het over € 25 miljoen. Kan die tranche financieel wat beter in kaart gebracht worden? Het risico is als de raad in korte termijnen besluiten moet en er blijkt te weinig geld voor te zijn, wordt er dan niet ingeleverd op een ambitieniveau. Er zijn nog meer grote financiële opgaven. Met betrekking tot de duurzaamheid zegt zij dat de CO2-reductie in 2026-2030 55% moet zijn. Hoe wil de wethouder dat voor elkaar krijgen? De heer Krol begrijpt dat mevrouw Heijdenrijk voorstelt het grote bedrag in kleinere brokjes te verdelen. Hij meent dat dit precies is wat er gebeurt in het meerjarige programma voor het IHP.

Er wordt ook een uitvoeringsprogramma opgesteld. Is het de bedoeling van D66 dat nog verder op te knippen? Het bespreken van businesscases is al het opknippen in kleinere tranches. Mevrouw Alba Heijdenrijk merkt op dat de € 25 miljoen wel ergens vandaan moet komen. Dat moet wel duidelijk gemaakt worden. Mevrouw De Groot merkt op dat het IHP een beleidskader of plannings- en visiedocument is, of beide. Dat is in de tekst wat verwarrend. Met de inhoud is zij het zeker eens, het zijn mooie ambities. De verwachte investeringen kosten veel geld. Het zal leiden tot beter en inclusiever onderwijs. Maar hoe komen we aan het geld? Daar moet creatief over nagedacht

Parallelsessie B&A Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, 6 april 2023

worden. Het voorstel geeft verschillende opties aan. Zij wil ook graag eerst van de wethouder horen wat het betekent als het IHP na de perspectiefnota behandeld wordt. Mevrouw Hamann merkt op dat het om een groot dossier gaat, een visiedocument, een mooie visie die zij graag steunt. Maar er moet wel ingestemd worden met investeringen waarvoor nog mogelijkheden gevonden moeten worden. Zij noemt de verschillende scholen en vraagt welke beslissingen hierover al genomen zijn. Zij maakt zich ook zorgen over de financiering. Gorinchem heeft een regiofunctie en de vergoeding uit het Gemeentefonds is niet voldoende. Er wordt gekeken naar reserveringen, inzet van begrotingssaldi, subsidies. Er moet gezocht worden naar mogelijkheden en er moet ook voldaan worden aan wettelijke taken. De scan geeft duidelijkheid over de knelpunten in dit kader. Misschien moet er nog eens goed naar gekeken worden. De heer Krol geeft complimenten voor het voorstel. Het is duidelijk welke prioriteiten er zijn en wat de ambities zijn. De financiële uitdaging is ook duidelijk. Het is goed dat het opgeknipt is in uitvoeringsprogramma’s. Met het instemmen gaan we nog geen financiële verplichtingen aan maar er zijn wel verwachtingen. Spreker voorziet een pittige bespreking bij de perspectiefnota. Hij vertrouwt wel dat het college met een goed voorstel zal komen.

De financiële ruimte voor initiatieven vanuit de raad is zeer beperkt want positieve begrotingssaldi worden ook betrokken bij het reserveren voor onderwijshuisvesting. Er ligt ook een voorstel om schoolgebouwen die nieuw gerealiseerd worden een bredere functie te geven. De dependance van de Samen onderweg kan in dit kader interessant zijn. Op die locatie zit meer urgentie dan op andere locaties. Kleinschaligheid moet ook bewaakt worden. Met betrekking tot de doorontwikkeling van de Campus vraagt hij in hoeverre OVO hierbij betrokken is. De voorzitter geeft de wethouder gelegenheid om te reageren op de inbreng van de fracties. Wethouder Mager vindt het fijn om te horen dat het plan enthousiast wordt ontvangen. Het is een wettelijke taak voor de gemeente om een IHP op te leveren en er is ook een zorgplicht. Er is nu een integrale doorkijk op de financiën gegeven en het is een enorm bedrag. Het is een indicatief getal opgesteld door een onafhankelijk bureau. In overleg met de raad moet gekeken worden waar het geld gevonden kan worden. Dit is een plan voor al het onderwijs in Gorinchem. Per project en per school komt het college naar de raad om te beoordelen wat het best haalbare is. Daarbij komen dan ook de financiën aan de orde. Dat gebeurt ook samen met de scholen. De scholen zien ook dat het een immense opgave is voor de gemeente en willen hierin ook samen optrekken.

De heer Foppen vraagt of de schoolbesturen bereid zijn om mee te betalen. Wethouder Mager antwoordt dat ze gewillig zijn om mee te betalen en dat doen ze nu ook al. Zij noemt in dit kader ook het Gilde dat bijdraagt. De verhouding tussen de gemeente en de scholen is goed en men trekt samen op. Met betrekking tot de achterblijf-locaties zegt zij dat het gebouw van het Gilde binnenkort leeg komt te staan. Het college zal met een voorstel naar de raad komen voor wat te doen met deze locatie. Het is onderwijs-vastgoed en er ligt ook een bestemming op. Het is wel realistisch om te bekijken of een deel van de opbrengst ten goede van onderwijshuisvesting kan komen. Mevrouw Hamann vraagt in relatie tot de bereidheid van schoolbesturen om mee te betalen hoe het met de duurzaamheid zit. Hebben de scholen daar zelf een opgave in. Wethouder Mager zegt dat gemeente en scholen samen die opgave hebben. Er kunnen ook scholen aangesloten worden op het warmtenet. Er wordt ook meegelift met ontwikkelingen in de wijken.

Parallelsessie B&A Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, 6 april 2023

Mevrouw Van Oversteeg vindt het goed om te horen dat scholen bereid zijn om mee te betalen en vraagt of de wethouder iets kan zeggen over de orde van grootte, een inschatting. Wethouder Mager zegt dat er meerdere schoolbesturen zijn en verschillen in gebouwen. De scholen zijn ook aan het zoeken naar goede oplossingen. Zij kan geen indicatie geven. Mevrouw Alba Heijdenrijk verwijst naar de I&O’s en vraagt hoe de wethouder omgaat met verwachtingsmanagement. Zij noemt ook de ISK. Wethouder Mager zegt dat haar duidelijk is dat de samenwerking tussen de gemeente en de scholen heel goed is. Zij merkt een hoge mate van betrokkenheid, flexibiliteit en realisme ten aanzien van de financiële middelen. Wat betreft de functieverbreding van een school verwijst zij naar de brede scholen met een maatschappelijke functie. Daar is nog veel meer uit te halen. Het verwachtingenmanagement gaat twee kanten uit. Bewust is gekozen voor een korte en een lange termijn voor de financiering. Voor elk project komt het college naar de raad. Het is niet zo dat er nog geen geld is opgenomen in de begroting voor het IHP. Er is al geld opgenomen voor onderzoeken naar nieuwbouw en verbouw. Het is een enorm bedrag wat in het plan is genoemd maar het staat niet op zichzelf. Bij de perspectiefnota kunnen afwegingen gemaakt worden.

De heer Krol zegt als de raad instemt met het IHP voordat de perspectiefnota behandeld wordt, het kan blijken dat het uitvoeringsprogramma zoals er nu ligt niet veel meer gaat zijn dan een verzameling businesscases. Als er bij de perspectiefnota geen geld blijkt te zijn om een van de businesscases uit te rollen, vindt de wethouder het dan toch waard om dit IHP te laten vaststellen of is het beter om dit na de perspectiefnota te doen? Wethouder Mager geeft aan dat het IHP een plan is om te laten zien waar we met onderwijshuisvesting in Gorinchem naartoe willen. Daar is een indicatief bedrag aan gehangen, te verspreiden over veel jaren, in porties. Per project wordt hierover besloten. Er zal zeker iets voor in de perspectiefnota moeten worden opgenomen. De uitvoering is voor de langere termijn. De zaken op de korte termijn zijn bijvoorbeeld het Gilde, Retranchement, de Burcht, de verhuizing van een school en die zijn al opgenomen in de begroting. De heer Schefferlie zegt hier geen goede indruk van te krijgen. In het IHP is wel een ambitie en een verwachtingsniveau neergezet. Dit moet goed afgewogen worden tegen investeringen die ook op de lange termijn gedaan moeten worden. Mevrouw Van Oversteeg merkt op dat de wethouder het nu probeert te downgraden. De getallen zijn naar haar mening niet uit de lucht gegrepen. Zij verwijst naar de I&O’s.

De gemeente is het aan haar stand verplicht om gezien het hoge bedrag een en ander integraal af te wegen. Zij noemt de stijging van de bouwkosten en zegt dat het bedrag niet lager zal worden. Het gaat over € 132 miljoen. Het moet in perspectief gebracht worden met andere grote investeringen. Zij vraagt de wethouder meer stil te staan bij de integrale afweging en het bedrag niet te bagatelliseren. De heer Houtepen vraagt hoe het voorheen ging bij het vaststellen van IHP’s. Hij denkt dat de getallen in het plan wel een beeld geven maar voor de besluitvorming niet veel uitmaken. De heer Schefferlie zegt dat in het verleden een college met een uitgewerkt coalitieprogramma van start ging waarin al een afweging gemaakt was voor grote investeringen en dat is nu niet het geval. Deze perspectiefnota wordt in dit kader erg belangrijk.

Parallelsessie B&A Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, 6 april 2023

De heer Houtepen zegt dat het collegeprogramma niet over 20 jaar gaat. Het gaat voor deze collegeperiode dan over € 25 miljoen voor de eerste vijf jaar. In de perspectiefnota worden ook geen afwegingen gemaakt voor over 18 jaar. De heer Schefferlie merkt op dat er wel een lange termijn beeld wordt geschetst in het IHP. Er is ook nog een investeringsplafond en het afbouwen van de schuldpositie. Mevrouw Van Oversteeg zegt dat zij er vooral voor pleit om deze investeringen af te wegen tegen andere grote investeringen. Er worden niet veel voorstellen gedaan met zulke hoge bedragen. Dat is wel zo bij de mobiliteitsvisie maar daarvoor was al een bestemmingsreserve geopend. Zij wil het graag in verhouding zien. Mevrouw Alba Heijdenrijk vraagt als je de investering voor vijf jaar ziet, hoe voorkom je dan dat je elk jaar bedragen moet bijstellen voor verschillende projecten. Een financiële begroting is wel nodig. Hoe kan dit gekaderd worden? Mevrouw Hamann zegt dat het over een periode van 16 tot 20 jaar gaat. De mobiliteitsvisie geldt ook voor de langere termijn. De plannen die er nu liggen zijn al een heel stuk voorbereid door het vorige college. De voorzitter stelt voor dat de wethouder nog een slotreactie geeft. Vervolgens wordt besproken hoe het voorstel geagendeerd wordt. Wethouder Mager vindt het spijtig dat zij de indruk heeft gewekt een en ander te bagatelliseren.

Dat wil zij graag rechtzetten. Zij verwijst naar de quick scan waaruit blijkt welke scholen als eerste in aanmerking komen. De heer Schefferlie merkt op dat als het ambitieniveau wordt ingevuld het relevant is om een en ander af te wegen. Wat betreft hamerstuk of bespreekstuk zegt hij dat ook besproken moet worden of het voor of na de perspectiefnota behandeld moet worden. Wethouder Mager merkt op dat de mobiliteitsvisie inderdaad een goed voorbeeld is voor het opbouwen van een spaarpot voor het IHP. Zij noemt ook de gestegen bouwkosten. Per jaar zullen de percentages daarvoor opgenomen worden. Er is ook een lobby in Den Haag omdat het aantal leerlingen dat Gorinchem moet verzorgen veel groter is dan voor een stad van deze omvang. Dat kan ook leiden tot een plus aan de baten kant. Zij heeft veel gehoord over een integrale afweging en die moet zeker gemaakt worden, juist bij de perspectiefnota. Er ligt een goed IHP en de financiële factor is voor een groot deel nog onzeker. Dat wordt geconcretiseerd bij de perspectiefnota. De voorzitter leidt uit de reactie van de wethouder af dat het voorstel is om dit voorstel te behandelen in de raadsvergadering van 20 april. De agendacommissie heeft dit voorstel al geagendeerd voor 20 april. Het is aan de raad in die vergadering om te bepalen of dit op de agenda kan blijven staan of niet.

Op dit moment kan de raad aangegeven of het een hamerstuk of een bespreekstuk wordt. Mevrouw Alba Heijdenrijk zegt dat de vraag over duurzaamheid niet is beantwoord. De heer Krol vraagt naar de betrokkenheid van OVO bij de Campus. Wethouder Mager zegt deze vragen schriftelijk te beantwoorden. De voorzitter vraagt de fracties aan te geven hoe het voorstel geagendeerd moet worden voor 20 april. De heer Schefferlie zegt dat hij op 20 april zal voorstellen om het voorstel van de agenda te halen en na de perspectiefnota te behandelen.

Parallelsessie B&A Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, 6 april 2023

Mevrouw Van Oversteeg zegt dat als het op de agenda blijft, het een bespreekstuk moet zijn. De voorzitter concludeert dat het geagendeerd wordt als bespreekstuk en dat een voorstel is aangekondigd om het van de agenda te halen. Er zullen nog twee vragen schriftelijk beantwoord worden. Sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering.

Parallelsessie B&A Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, 6 april 2023