20220519 Verslag Parallelsessie I&O Monitor Sociaal Domein.docx

Parallelsessie Informatie en Ontmoeting, 19 mei 2022 Monitor Sociaal Domein Samenvattend verslag Aanwezigen Voorzitter: Griffie: Fracties: Portefeuillehouder: Ambtelijk: Gasten: Notulen:

mevrouw A. Mager mevrouw E. van Bekhoven Stadsbelang-Democraten Gorinchem-CDA-PvdA-SGP/ChristenUnie VVD-D66-SP-Gorcum Actief de heren E. Kraaijeveld en J. van der Geest mevrouw I. Bruseker en mevrouw W. Ridderhof, de heren J. van Veelen (GGD ZHZ), N. den Dekker, V. van Loon Adviesorganen: mevrouw E. den Heijer en de heer E. Boer notulistenbureau Leeuwenburgh-Vendrig

Opening De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen hartelijk welkom. Zij licht het programma voor deze dubbele parallelsessie toe. Monitor Sociaal Domein Elk jaar kijken we aan de hand van cijfers terug op het afgelopen jaar door middel van de beleidsmonitor. Het doel van de monitor is om te kunnen bepalen we of we op de goede weg zitten om onze doelen te behalen. Tijdens deze I&O lichten we drie onderwerpen uit de beleidsmonitor uit. Namelijk; bewegen, mentale gezondheid en het sociaal team. Deze cijfers waren opvallend en we vinden het belangrijk om deze te bespreken met de raad. Wethouder Kraaijeveld leidt de bespreking in. Hij verwijst naar de ontstaansgeschiedenis van de monitor sociaal domein. In het proces is men gezamenlijk opgetrokken met de gemeenteraad. Vorige week is de jeugdverordening aan de orde geweest. Alle elementen van het sociaal domein zijn hierin samengevoegd. Hij noemt ook de gezondheidsmonitor van de GGD en de burgerpeiling. Bewegen, mentale gezondheid en sociaal team zijn de onderwerpen die men vanavond met name aan de orde wil stellen. Mevrouw Bruseker toont het programma voor deze sessie en licht dit toe. Zij stelt de heer Van Veelen van de GGD ZHZ voor die ook aanwezig is en een deel van de presentatie voor zijn rekening zal nemen. Vervolgens presenteert zij het Integraal Sociaal Beleid dat voor de periode 2019-2024 is vastgesteld.

Het kent vier doelen: gezonde leefstijl, leefomgeving, iedereen doet mee en passende zorg en ondersteuning. In Gorinchem doet iedereen ertoe en kijken we actief naar elkaar om. Samen maken we het verschil. De raad heeft gevraagd de doelen wat smarter te maken. Dat is nu ook in de monitor verwerkt. Zij schetst de context van het sociaal domein en noemt de vergrijzing, de jeugdigen in zorg, eenzaamheid / dementie / mantelzorgers en het zittend bestand van Avres. De voorzitter geeft gelegenheid voor het stellen van vragen. De heer De Jong vraagt aandacht voor het aantal jeugdigen in de zorg; landelijk is dat 20%. Hij heeft daar vraagtekens bij. De kosten blijven stijgen. Hij zou graag wat meer duiding krijgen en informeert naar de prognoses voor Gorinchem. De Raad voor de

Parallelsessie I&O Monitor Sociaal Domein, 19 mei 2022

Volksgezondheid heeft aangegeven dat er grote tekorten zijn aan medewerkers in de zorg terwijl het aantal ouderen stijgt. De mantelzorgers worden ouder. Ook daar is een belangrijk probleem waar beleid op gemaakt moet worden. De heer Kraaijeveld zegt dat er meer duidelijkheid gegeven kan worden in de sessie over de DGJ. Het is belangrijk om te voorkomen dat er nog meer kinderen in de zorg terecht komen. Hij noemt in dit kader ook de hervormingsagenda. De VNG stelt de houdbaarheid van de Jeugdwet opnieuw ter discussie. De heer De Jong meent dat hier nog over gesproken zal moeten worden. Wethouder Kraaijeveld licht voorts toe dat de mantelzorgers extra ondersteund worden door de gemeente. Hij noemt ook het loket dat steeds meer toeloop krijgt. Daar zal de komende periode nog meer in geïnvesteerd moeten worden. Er zijn ook veel jonge mantelzorgers van wie veel gevraagd wordt. In de coronacrisis hebben vooral jongeren het zwaar gehad. De wethouder verwijst ook naar een voorliggende voorziening als die door de Gezel geboden wordt. Mevrouw Den Heijer merkt op dat de mantelzorg een schrijnend verhaal wordt. Het zorgt ook voor problemen in families. De heer Van Veelen vervolgt de presentatie. Hij gaat in op de Gezondheidsmonitor 2020. Voor de inwoners was er een gezondheidsmeter, een vragenlijstonderzoek voor inwoners van 18 jaar en ouder.

De gezondheidsmonitor wordt elke vier jaar landelijk afgenomen. De GGD voert onderzoek in de eigen regio uit en het CBS trekt een steekproef. Ingegaan wordt op de betrouwbaarheid en validiteit. De heer Le Noble noemt de respons van 35% die acceptabel geacht wordt en de representativiteit in relatie tot onderwerpen waarvoor mensen meer of minder belangstelling hebben. De heer Van Veelen merkt op dat men verwacht dat problemen vaak groter zijn dan uit de ingevulde vragenlijsten blijkt. In de coronaperiode was de respons ook hoger dan normaal. De heer Le Noble merkt op dat de trend in de tijd misschien de meest betrouwbare informatie is. Vervolgens gaat de heer Van Veelen in op de cijfers van de beweegrichtlijn. Gorinchem scoort in de regio vrij goed in de leeftijdscategorieën 18-65 en 65+. Nagevraagd is of men meer of minder is gaan bewegen in de coronacrisis. Over het algemeen is men minder gaan sporten maar wel meer gaan wandelen. Hij toont ook de resultaten op wijkniveau. De heer Den Dekker vervolgt de presentatie en gaat in op sporten en bewegen. In samenwerking met Gorinchem Beweegt is hieraan gewerkt met sportaanbieders. Hij noemt ook SeniorenFit, speelruimteplan, beweegroutes, beweegcoach zorg en Gorinchem Gezond. Hij toont het filmpje De kracht van sport. Corona heeft een grote impact gehad omdat er minder gesport kon worden.

De heer Den Dekker licht de mogelijkheden en kansen toe: extra inzet op de doelgroep 3035 jaar, extra focus op de Haarwijk en Gildenwijk en het blijven ontwikkelen van de huidige programmering. De heer De Jong noemt het speelruimteplan 2014-2018 en vraagt hiervan een update of monitor. Het is belangrijk om te blijven communiceren wat er allemaal gebeurt en welke mogelijkheden er in de gemeente zijn. Hij noemt als voorbeeld de mountainbike route waarvan weinig gebruik gemaakt wordt.

Parallelsessie I&O Monitor Sociaal Domein, 19 mei 2022

De heer Den Dekker zegt dat in januari 2022 een update is gegeven van het speelruimteplan via een raadsinformatiebrief. Communicatie is zeker belangrijk; social media zal intensiever ingezet worden. Mevrouw Den Heijer vraagt of ook gedacht wordt besteed aan kinderen en volwassen mensen met een beperking. Ook hier is communicatie belangrijk voor. Bij het natuurcentrum zijn ook veel mogelijkheden. De heer Den Dekker licht toe dat het natuurcentrum zelf het terrein heeft aangepast en ingericht. Met de speeltuinenbende wordt geprobeerd speeltuinen te testen en beter uit te voeren. Er moet nog veel geleerd worden. Mevrouw Den Heijer zegt dat het de bedoeling is om ook voorzieningen aan te passen. Wethouder Kraaijeveld zegt te overleggen met natuurcentrum. De heer Koçak vond het een duidelijke presentatie. Hij vraagt naar de stand van zaken in andere wijken dan de Gildenwijk waar de beweegroute genoemd werd. Hij vraagt ook naar de beweegagenda. Gorinchem Beweegt doet heel veel om activiteiten te realiseren. De communicatie kan naar zijn mening beter. Hij vraagt zich af of het niet verstandig is een communicatieplan op te stellen, digitaal en op papier. De heer Den Dekker zegt dat de eerste lus van het beweegrondje is neergelegd, ook in de Haarwijk. Aan de hand van het speelruimteplan worden er ook beweegrondjes aangelegd.

Met betrekking tot het zomerprogramma wordt een online platform gebruikt wat zeer druk bezocht is. Daar staat ook het reguliere beweegaanbod in. Het communicatieplan is wat lastiger. Er worden verschillende communicatiemiddelen per onderdeel en doelgroep gebruikt. De doelgroepen aanspreken gaat redelijk goed. De voorzitter stelt het volgende onderdeel van de presentatie aan de orde, mentale gezondheid. De heer Van Veelen en mevrouw Ridderhof nemen dit voor hun rekening. De heer Van Veelen schetst cijfers met betrekking tot het risico van angststoornis en depressie en van mensen die zich gelukkig voelen. In de toekomstverkenning van het RIVM 2018 werd al vermeld dat de druk op jongeren en jongvolwassenen toeneemt. Effecten van corona op de mentale gezondheid worden toegelicht. Mevrouw Ridderhof gaat in op de huidige inzet op de mentale gezondheid. Zij toont de interventiepiramide. Preventief werken veel organisaties en initiatieven, voor de lichte GGZ zorg zijn er praktijkondersteuners o.a. en de wijk GGD-er. De top van de piramide betreft de GGZ zorg. Humanitas Home Start biedt opvoedondersteuning met vrijwilligers. Mevrouw Ridderhof laat twee geluidsfragmenten horen van mensen die hiervan met goed resultaat gebruik hebben gemaakt. Naar aanleiding van de cijfers over de mentale problematiek zegt zij dat corona er flink heeft ingehakt.

Zij vraagt of de aanwezigen de cijfers herkennen. De heer Koçak herkent de cijfers wel en noemt het coronaeffect. Hij verwijst naar de monitoring van corona invloed op de mentale gezondheid. Hij noemt ook de invloed van financiële problemen op de mentale gezondheid. Daar zou hij ook wel onderzoek van willen zien. Mevrouw Ridderhof weet niet of daar cijfers van zijn. De heer Van Veelen zegt dat het stressvol is om weinig geld te hebben. In feite zijn de cijfers waarnaar gevraagd wordt al in de rapportage te vinden.

Parallelsessie I&O Monitor Sociaal Domein, 19 mei 2022

Wethouder Van der Geest merkt op dat geldzorgen impact hebben op de mentale gezondheid van mensen. Nagegaan kan worden of daar cijfers van te vinden zijn. Deze zullen dan beschikbaar gesteld worden en in de volgende monitor meegenomen worden. Mevrouw Pellikaan merkt op dat jonge mensen een enorme prestatiedruk ervaren. Lokaal kunnen deze problemen niet eenvoudig opgelost worden. Zij vraagt of er overleg gevoerd wordt met Avres over specifieke ondersteuning voor mensen die financieel slecht rond kunnen komen. Wethouder Kraaijeveld verwijst naar het ambitiedocument van Avres waar dat interessant voor is. Ook is het belangrijk proactief aan de slag te gaan met jongeren, In de verbinding met sport worden ook zaken ondervangen. Gelukkig is het nu weer mogelijk om te sporten. Hij zal een en ander meenemen in het overleg met Avres. De heer De Jong zegt er bij het ambitieplan van Avres ook voor gepleit te hebben iets te doen voor de jongeren. De ambitie zou wat aangescherpt kunnen worden voor de leeftijdsgroep vanaf 15 jaar. Hij schrikt van “de vinger aan de pols” en stelt voor snel aan de slag te gaan met de monitor van mei 2022. Wethouder Van der Geest zegt toe dat als de cijfers bekend zijn van de GGD deze direct aan de raad worden doorgegeven. Hier zal dan ook snel mee aan het werk gegaan worden.

Mevrouw Van Oversteeg ziet een rode lijn dat omzien naar elkaar een centraal thema lijkt te zijn. Niet alleen voor de overheid maar ook als samenleving. Niet alleen een vinger aan de pols maar ook naar elkaar een oplettende blik. Het is mooi dat dit alles zo integraal bekeken kan worden; zo kunnen er ook parallellen getrokken worden. Zij geeft aan dat sport een positief effect heeft op de mentale gezondheid. Mevrouw Ridderhof schetst de mogelijkheden vanuit de GGD: er is een aanbod gedaan om vrijwilligers tools te geven om handelingsbekwaamheid op mentale gezondheid van jongeren te vergroten. Er zijn trainingen rondom mentale problematiek voor mensen die met jongeren werken. Daarin wordt toegelicht hoe men het gesprek met jongeren kan aangaan en op welke manier doorverwezen kan worden. Het gaat ook over suïcide preventie. Zij legt de vraag voor of deze zaken afgenomen moeten worden. De heer Le Noble merkt op dat door corona de cijfers helaas anders zijn uitgevallen, maar wellicht ook doordat het zoveel in het nieuws is geweest. Hij vraagt of de cijfers weer omlaag gaan nu er geen corona maatregelen meer zijn. Hij hoopt dat het sociaal geaccepteerd is om voor problemen uit te komen. De voorzitter stelt het laatste thema over het sociaal team aan de orde dat door de heer Van Loon gepresenteerd wordt. De heer Van Loon toont enkele cijfers inzake de verwijzers.

De vindbaarheid is in ieder geval verbeterd. Er zijn al goede stappen gezet. De huidige inzet van het sociaal team is vroegsignalering en preventie, integrale aanpak, laagdrempelig en nabije ondersteuning. Het sociaal team werkt ook samen met Avres. Er zijn veel initiatieven in de wijken te vinden war wijkcoördinatoren in contact staan met de inwoners. Ook jongerenwerk is er actief. De huisartsen spelen ook een belangrijke rol, via zorgdomein worden er snel contacten gelegd. Elk jaar wordt de opdracht voor het sociaal team weer scherp geformuleerd. Met groepsgericht werken kan succes behaald worden. Hij legt de vraag voor welke kansen men signaleert om de mentale weerbaarheid bij jongeren te vergroten met betrekking tot vroegsignalering en preventie. De heer De Jong zegt dat hij met betrekking tot de verwijzers 18- graag een uitsplitsing zou zien medisch/huisarts. Hij zou ook graag zien wat het jongerenwerk doorverwijst naar het sociaal team. Er zal ingezet moeten worden op groepsgericht werken, samen met het

Parallelsessie I&O Monitor Sociaal Domein, 19 mei 2022

jongerenwerk. Financieel moeten er mogelijkheden geboden worden. Er zijn mogelijkheden in het ambitiedocument van Avres. De heer Van Loon zal nagaan of uitgesplitst kan worden wie waarnaar verwijst. Wethouder Kraaijeveld zegt dat nagegaan zal worden hoe de monitor hiermee uitgebreid kan worden. De heer Van Loon zegt dat het groepswerken heel belangrijk is, hij is daar al intensief mee bezig. De heer Koçak merkt op dat om de weerbaarheid van jongeren te vergroten er gewerkt moet worden aan de vindbaarheid en toegankelijkheid. Hij noemt in dit kader de samenwerking met basisscholen. De samenwerking met praktijkondersteuners en huisartsen zal verduurzaamd moeten worden. Hij vraagt ook naar de samenwerking met Vluchtelingenwerk. Wat betreft de top-problematieken noemt hij de relatie tussen financiële problemen en geestelijke gezondheid. Hij is voorts benieuwd naar cijfers gekoppeld aan beoogde resultaten. Ook merkt hij op dat veel gemeenten een wanbetalersproject in het kader van vroegsignalering hebben; hij vraagt wat Gorinchem op dit gebied doet. Wethouder Kraaijeveld zegt dat er goed samengewerkt wordt met Vluchtelingenwerk maar dat de werkdruk wat hoog is door de grote toestroom. Hij zal navraag doen. Ook licht hij toe dat er nog geld is gereserveerd en dat de hervormingsagenda wordt opgepakt.

Het signaal inzake de relatie tussen mentale gezondheid en financiële problemen is duidelijk en wordt meegenomen. Men blijft ook in gesprek met Veilig Thuis. De heer Van Loon zegt onlangs een gesprek te hebben gehad met Vluchtelingenwerk. Cijfers van instroom en uitstroom zullen beschikbaar gesteld worden. Voor vroegsignalering lopen verschillende projecten. Resultaten zullen schriftelijk gemeld worden. Mevrouw Den Heijer verwijst naar het scholenproject en vraagt of er nog gesproken wordt over het pesten. De heer Van Loon zegt dat het een groot probleem is. Daar is ook een focus op bij scholen. De voorzitter bedankt voor de buitengewoon informatieve presentaties en geeft aan dat er verschillende toezeggingen zijn gedaan. Zij noemt de informatie over de relatie financiën/psychische problemen, gegevens over zorgvraag van jongeren, uitsplitsing verwijzing 18-min, cijfermatige gegevens sociaal team en vroegsignalering. Sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering.

Parallelsessie I&O Monitor Sociaal Domein, 19 mei 2022