20220113 BESLOTEN Parallelsessie IO Kleinschalige Opvang Vluchtelingen (met nummering) en onder doorhaling geheime onderdelen.docx

Besloten Parallelsessie Informatie en Ontmoeting 13 januari 2022 Kleinschalige Opvang Vluchtelingen Samenvattend verslag van de bespreking via MS Teams, geheim 5

Aanwezigen

10

Voorzitter: Raadsgriffie: Raadsleden / Fractieassistenten: Portefeuillehouder: Ambtelijk:

15 Notulen:

de heer L. Onvlee mevrouw E. van Bekhoven, de heer H. Sepers dames en heren Bahlmann, Van Breemen, Dansen, Hachhouch, Hamann, Hassouna, Houtepen, Klein, Van der Lee, Van der Meijden, Oostrum, Van Oversteeg, Pellikaan, Tekir, Schefferlie, Van Willigen, de heer R. van Doesburg dames en heren Berkelmans, Kromkamp, Riet, Den Uyl, Springer, Wolters notulistenbureau Leeuwenburgh-Vendrig

Opening 20

25

30

De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen hartelijk welkom. Hij stelt voor om in beslotenheid te vergaderen en verwijst in dit kader naar het memo van de griffie ter zake d.d. 6 januari jl.. In de chat wordt gevraagd naar de reden voor het vergaderen in beslotenheid. De voorzitter antwoordt dat dit vanwege de inhoud van de presentatie is waarin ook locaties genoemd worden. Mevrouw Dansen zegt met tegenzin akkoord te gaan met het in beslotenheid vergaderen. Zij vindt dat dit te vaak gebeurt en meent dat dit niet goed is voor de democratie. De voorzitter stelt vast dat er overigens geen opmerkingen over gemaakt worden en concludeert dat er in beslotenheid vergaderd wordt en dat de stream eraf gehaald wordt. In de raadzaal zijn aanwezig naast de voorzitter en de notulist de heren Sepers, Wolters en Van Doesburg en de dames Springer en Van Bekhoven.

35 Opvang Vluchtelingen

40

45

50

In 2021 is door de gemeenteraad de bereidheid uitgesproken om in Gorinchem passende, kleinschalige opvang van statushouders en kansrijke asielzoekers te faciliteren en daarover met raad, college en inwoners het gesprek aan te gaan. Het college onderzoekt hiervoor de mogelijkheden. Daarnaast wordt in de motie ‘bevordering verkoop en herontwikkeling van ‘het belastingkantoor’’ (2021-771809) opgeroepen om met spoed te zoeken naar mogelijkheden voor kleinschalige opvang en daarover maandelijks te rapporteren. In de motie ‘werken aan vertrouwen’ wordt opgeroepen om na afloop van de termijn van de acute noodopvang het voormalig belastingkantoor in eigendom te verwerven met het oog op toekomstige herontwikkeling. Tijdens de parallelsessie zal uw raad worden meegenomen in hoe het college uitvoering aan het geven is voor kleinschalige opvang in Gorinchem. Door middel van een presentatie zal er een toelichting worden gegeven op de kleinschalige opvang. Vervolgens is er de gelegenheid tot vragen en alvast eerste meningsvorming.

Parallelsessie I&O Kleinschalige Opvang Vluchtelingen, 13 januari 2022

55

60

Wethouder Van Doesburg merkt op dat hij het ermee eens is dat het vergaderen in beslotenheid zoveel mogelijk vermeden moet worden. In sommige gevallen is er echter een aanleiding voor. In de presentatie worden locaties in de stad genoemd. Met name om die reden is gekozen voor een besloten vergadering. In een vervolgsessie zullen nadere afspraken gemaakt worden over de openbaarheid. Het gaat nu om een open overleg over het komen tot kleinschalige duurzame opvang en afspraken daarover. De raad heeft in dit kader een duidelijke opdracht gegeven. In de presentatie zal duidelijk worden dat er dilemma’s zijn die goed besproken moeten worden. De voorzitter geeft mevrouw Springer gelegenheid om de presentatie te geven.

65

70

75

80

85

Mevrouw Springer geeft een presentatie en verwijst naar de opdracht van de raad d.d. 18 februari 2021 inzake kleinschalige opvang: De bereidheid uit te spreken om in Gorinchem passende, kleinschalige opvang van statushouders en kansrijke asielzoekers te faciliteren en daarover met elkaar (lees: raad/ college/ inwoners) het gesprek aan te gaan. Zij noemt ook moties in dit kader. Het doel is om de raad te informeren over de stand van zaken. Er zal ook gesproken worden over de locaties en contacten met het COA. Destijds is in het kader van kleinschaligheid gesproken over circa 50 personen, maar er is nooit een definitie van kleinschaligheid vastgelegd. Vervolgens schetst zij de verschillende regimes. Nooropvang: tijdelijk, afgesproken periode, substantiële aantallen. AZC op titel COA: regulier AZC, ondergrens 250-300, AMV: 25-50 alleenstaande minderjarige vluchtelingen. AZC op eigen titel: minder dan 200 vluchtelingen, regie en beheer volledig gemeente, niet sluitende vergoeding 30-50 euro per vluchteling. Huisvesting statushouders: zoals Vijfheerenlanden, telt mee voor de taakstelling (2021: 53), statushouders ontvangen direct: uitkering Avres, maatschappelijke begeleiding, inburgering/taallessen. De insteek in dit kader is een AZC op titel COA, beneden de huidige ondergrens van het COA. De heer Oostrum informeert naar het bedrag van de vergoeding.

Mevrouw Springer antwoordt dat € 30 tot € 50 een indicatie is van het bedrag per asielzoeker per jaar, dus zeker een niet sluitende vergoeding. Vijfheerenlanden heeft een subsidie ontvangen voor het organiseren van de huisvesting maar niet voor het sociale aspect.

90

95

In regionaal verband is afgesproken met Molenlanden en Vijfheerenlanden om samen te werken aan de inburgering; men ziet ook het belang van een AZC in de regio. Vijfheerenlanden ontvangt subsidie en Molenlanden is de mogelijkheid van opvang van extra statushouders ook aan het onderzoeken. De gemeente Hardinxveld-Giessendam heeft aangegeven graag een bijdrage te leveren in ambtelijke inzet of financiën voor kleinschalige opvang; ook Molenlanden heeft dit aangegeven. De voorzitter merkt op dat in de chat gevraagd wordt om nog goed na te gaan of het gaat om een bedrag van € 30 tot € 50 per jaar of per dag.

100 De heer Van der Meijden vraagt naar de subsidie van Vijfheerenlanden voor extra huisvesting van statushouders in relatie tot het naar voren halen van de taakstelling. Mevrouw Springer zegt dat het bovenop de taakstelling is, dus extra.

Parallelsessie I&O Kleinschalige Opvang Vluchtelingen, 13 januari 2022

105

110

De vergoeding zal uitgezocht worden maar het COA heeft aangegeven dat het zeker geen sluitende vergoeding is. Sinds februari vorig jaar zijn er gesprekken geweest met het COA, in regionaal, lokaal en provinciaal verband. COA is druk met het organiseren van de noodopvang in het land. Sinds een maand zijn er mogelijkheden voor locaties in beeld. Mevrouw Molengraaf informeert of die locaties bij de gemeente in beeld zijn of bij het COA. Mevrouw Springer antwoordt dat sinds een maand met het COA gesproken wordt over mogelijke locaties in Gorinchem. De heer Wolters vult aan dat een paar locaties al langer in beeld zijn, maar dat hier pas sinds een maand over gesproken wordt met het COA. Het COA was erg druk met de noodopvang.

115

120

125

130

135

140

145

Mevrouw Hamann vraagt wat het COA van het idee vindt van kleinschalige opvang van 50 personen. Wordt de rekening dan volledig bij de gemeente gelegd? En wat vindt het ministerie daarvan? Wethouder Van Doesburg antwoordt dat dit een van de dilemma’s is. Het COA kent verschillende modellen. Een AZC op titel COA is financieel haalbaar maar dan gaan ze niet onder de ondergrens van 250-300 personen. Alle gemeenten willen onder die ondergrens. Het model waar Gorinchem voorstander van is zal om een beleidswijziging van het COA vragen. Mevrouw Springer vervolgt de presentatie en licht de verschillende locaties toe die met het COA zijn besproken. Locaties zijn aangedragen door de gemeente of door een particulier. De locaties Banneweg, Linge II Zuid en voormalig Wellantcollege zijn afgevallen. Voormalige locatie Station Noord en Stephensonweg voor een AZC zijn in onderzoek bij het COA en voormalig Gomarus voor huisvesting statushouders / AMV is in afwachting. Voormalig station Noord, braakliggend terrein, is mogelijk geschikt voor mooie duurzame units. Stephensonweg is een bijna leegstand kantoor, aangedragen door een particulier die kansen ziet voor een combinatie met de huisvesting van arbeidsmigranten. Dat heeft een capaciteit van ongeveer 250 personen.

Voormalig Gomarus is alleen mogelijk in combinatie met de Knarrenhof; dat zou voor het COA geschikt zijn voor huisvesting van statushouders of alleenstaande minderjarige vluchtelingen. Tot slot schetst mevrouw Springer het vervolg. Er zal een startnotitie opgesteld worden waarin onder andere een definitie van kleinschaligheid beschreven wordt. In februari zullen hierover parallelsessie gepland worden. De verdere verkenning kan intussen doorgaan. Op basis van het participatiebeleid dat is vastgesteld door de gemeenteraad zal ook aandacht besteed moeten worden aan de participatie. Verder zal het onderwerp financiën onderzocht worden. Er zal participatie over de locaties moeten plaatsvinden en besluitvorming is voorzien rond de zomer. Dan kan ook gestart worden met vergunningen, bouw en verbouwing van panden. De wens was om als de opvang in het belastingkantoor ten einde is, de kleinschalige opvang gereed te hebben. Participatie blijft in dit kader een belangrijk element; het vraagt ook ambtelijke inzet en mogelijk verschuiving van prioriteiten. De voorzitter bedankt voor de presentatie en geeft gelegenheid voor het stellen van vragen.

150 De heer Houtepen merkt op dat de enige twee locaties waarover nu gesprekken gevoed worden, locaties met grote capaciteit zijn. Aan de andere kant is het doel om de ondergrens voor een AZC te verlagen.

Parallelsessie I&O Kleinschalige Opvang Vluchtelingen, 13 januari 2022

155

De heer Van der Meijden merkt op dat in februari gesproken gaat worden over ambtelijke inzet en participatie. Hij vraagt wat het doel is van de participatie. Er is natuurlijk draagvlak nodig. De verkenning van de locaties gaat intussen door. Is het de bedoeling verschillende locaties voor te leggen aan de stad of wordt er eerst een selectie gemaakt. Ook vraagt hij wat de bedoeling is als het COA het beleid niet wijzigt.

160

165

170

175

180

Mevrouw Molengraaf noemt de kleinschaligheid die de gemeente eigenlijk wil terwijl Gorinchem op eigen houtje locaties gaat aanbieden die zullen afvallen omdat er te weinig mensen in kunnen. Als de regio wil bijdragen, is het dan niet handig om als regio AV samen met Drechtsteden richting een AZC op te trekken. Ze vraagt zich af wat ze nu moet met de presentatie. Wellicht is het beter samen met Dordrecht op te trekken, of anders zelf kleinschalige opvang te doen. Mevrouw Dansen sluit zich aan bij de vragen van mevrouw Molengraaf. Wat is nu kleinschalig? In de wandelgangen hoort zij dat je zou kunnen denken aan 50, maar het kan ook 75 zijn of 100. Zij vraagt waarom niet gezamenlijk als regio kleinschalige opvang geregeld wordt. Dan kan het COA ook meer tegemoet gekomen worden qua aantallen. De heer Van Breemen merkt op dat besluitvorming in maart niet mogelijk zal zijn want dan moet de nieuwe raad geïnstalleerd worden. Hij ziet dezelfde verwarring als mevrouw Molengraaf. Is het niet beter om eerst af te spreken wat onder kleinschalig verstaan moet worden. Hij noemt de twee overgebleven locaties en zegt dat in het verleden ook is gesproken over een groot AZC op de locatie station Noord. Het wordt ingewikkeld omdat het niet goed gedefinieerd is. Ook vraagt hij aandacht voor de samenwerking en het overleg met de regio. Hij vraagt zich af hoe de andere gemeenten daarin staan.

Hij kan zich niet voorstellen dat Gorinchem ook de taak van Molenlanden en Hardinxveld-Giessendam op zich neemt. De heer Bahlmann informeert naar een kostenindicatie van de kleinschalige opvang.

185

190

De heer Schefferlie merkt op dat de gemeente hiermee aan de slag is gegaan omdat men wil bijdragen aan de opvang van asielzoekers maar niet in het belastingkantoor. Misschien moeten we iets meer trechteren en goed afgewogen keuzes maken. Hij vraagt zich af hoe groot de bereidwilligheid van het COA is inzake het aanpassen van de aantallen. Hij vraagt ook naar de bekostiging als het geen AZC is. De voorkeur gaat uit naar kleinschalig; wat zijn daarvan de financiële consequenties? Dat moet eerst geborgd worden voordat participatie ingezet wordt. Hij stelt voor de urgentie iets terug te nemen. Hij vraagt ook of het mogelijk is om dit op eigen titel te doen en wat dan de kosten zijn.

200

Mevrouw Hamann schrok van de vergoeding van 50 euro per jaar. Zij sluit zich aan bij vorige sprekers. Er is geen keus gemaakt voor kleinschalig of grootschalig waar het gaat om de locaties. Er zou eerst een besluit genomen moet worden over op welke manier we de opvang willen doen. Ook de huisvesting van arbeidsmigranten moet hierbij betrokken worden. Zij vraagt of er ervaringen in het land zijn waarvan geleerd kan worden op het gebied van gecombineerde huisvesting van vluchtelingen en arbeidsmigranten. Zij meent dat alles eerst goed onderzocht moet worden.

205

De heer Oostrum begrijpt alle vragen en ondersteunt de suggestie van de heer Schefferlie inzake het trechteren. Voor kleinschalige opvang spreekt de tweede locatie hem het meest aan voor 75-100 personen. Ook vraagt hij aandacht voor de combinatie met arbeidsmigranten en voor meerdere kostendragers. Hij meent dat eerst een locatie gekozen

195

Parallelsessie I&O Kleinschalige Opvang Vluchtelingen, 13 januari 2022

moet worden die de meeste kansen biedt en dat daarna pas participatie aan de orde moet komen. Geen participatie over verschillende locaties. 210

215

220

225

Wethouder Van Doesburg merkt op dat het een complex onderwerp is; hij begrijpt de vele vragen. Hij noemt de locaties en de grote aantallen, de maximale capaciteit van die locaties. Er zou ook gekozen kunnen worden voor een mix, waardoor het toch om kleinschalige opvang gaat. Wat kleinschalig is moeten we met elkaar vaststellen. In februari 2021 is gesproken over 50-75 maar dat is nooit vastgesteld. Hij is het er ook mee eens dat het verstandig is om samen met Molenlanden en Hardinxveld-Giessendam op te trekken. Dan zou gedacht kunnen worden aan aantallen tussen de 100 en 150. Molenlanden zal de huisvesting in kleine dorpen niet zien zitten en zal meer richting de stad denken. Dat is ook voor het taalonderwijs en andere faciliteiten handiger. We kiezen er nog niet voor om het op eigen titel te doen. Het is een enorm grote kostenpost. We kiezen voor een uitvoering op titel COA, maar dan met een lagere ondergrens. Trechteren is inderdaad verstandig en het moet goed duidelijk zijn waarover geparticipeerd moet worden. Het COA heeft weinig capaciteit om serieus naar dit soort vraagstukken te kijken. Het is ook goed om het COA creatief uit te dagen als het gaat om kleinschaligheid. Er worden quick scans gemaakt van de locaties. Mevrouw Hamann begrijpt dat het COA geprikkeld moet worden om creatiever na te denken. Zij is van mening dat het ministerie in dit kader keuzes moet maken.

Het lijkt haar beter om dit met het ministerie te bespreken. Wethouder Van Doesburg zegt dat dit ook gaat gebeuren.

230 De heer Van der Meijden begrijpt dat gekozen wordt voor een werkwijze op titel van het COA. Hij vraagt of als het COA het beleid niet wijzigt, de motie dan niet uitgevoerd wordt. 235

240

245

250

255

Wethouder Van Doesburg antwoordt dat dan voor een andere vorm van kleinschaligheid gekozen zal moeten worden. Mevrouw Molengraaf merkt op dat lang is geschermd met kleinschalige opvang maar de kernvraag is nu wie het gaat betalen. Het ligt zowel bij het COA als bij de gemeente. Het kostenplaatje is een probleem. Het moet naar grotere aantallen of in gezamenlijkheid. Het is een soort patstelling. Gorinchem moet ofwel een moedig besluit nemen om dit gewoon te gaan doen en de kosten delen met de regio of we moeten het helemaal niet doen. Wethouder Van Doesburg geeft aan dat het COA uitgedaagd moet worden om naar andere prijs-economische modellen te kijken. Hij noemt het mengen van verschillende doelgroepen als voorbeeld. De verdeelsleutel van de kosten is nog niet bekend. Ook moet nagegaan worden wat de financiële consequenties zijn van op eigen titel opereren. Mevrouw Springer merkt op dat er goede ervaringen zijn met de combinatie van arbeidsmigranten en asielzoekers. Er zijn ook combinaties geweest van jongerenhuisvesting en statushouders. Jongeren mochten er dan voor een laag huurbedrag wonen als zij wat werkzaamheden deden voor de opvang van vluchtelingen. De voorzitter stelt vast dat de meeste vragen beantwoord zijn. Alleen de vraag over de vergoeding van € 30 - € 50 per dag of per jaar staat nog open. In februari zal in een vervolgsessie een startnotitie besproken worden.

Daar kan ook nog gesproken worden over waar de combinaties met andere doelgroepen waren; hier is in de chat naar geinformeerd.

Parallelsessie I&O Kleinschalige Opvang Vluchtelingen, 13 januari 2022

De voorzitter benadrukt de geheimhouding inzake het verslag. Het verslag van deze sessie en de presentatie kan ingezien worden bij de griffie. 260 De heer Van der Meijden vraagt aandacht voor het vervolgproces en voor de gevolgen als het rijksbeleid niet wijzigt. In februari wordt de startnotitie besproken maar die is voor participatie bedoeld. Hij vraagt de wethouder hoe we nu echt verder gaan en bespreken hoe we komen tot een goede start van het proces. 265 De heer Wolters licht toe dat de startnotitie voortkomt uit het participatiebeleid. Om iets over participatie te kunnen zeggen moet er eerst een startnotitie zijn die over de inhoud en het proces gaat, onder andere over wat met kleinschaligheid bedoeld wordt. Verschillende aspecten komen aan de orde bij de startnotitie. 270 Sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering.

275

Parallelsessie I&O Kleinschalige Opvang Vluchtelingen, 13 januari 2022