2022-829471 Begroting 2023- Begroting 2023.pdf
Tekst van het document
Begroting 2023
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Inhoudsopgave 1
2
3
4
5
Voorwoord
5
1.1 1.2 1.3
6 8 16
Inleiding Financiële begroting op hoofdlijnen Leeswijzer
Beleidsbegroting: Programmaplan
21
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11
21 25 29 34 39 45 52 66 72 76 77
Programma 1 Bestuur en Ondersteuning Programma 2 Veiligheid Programma 3 Verkeer en vervoer Programma 4 Economie Programma 5 Onderwijs Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Programma 7 Sociaal domein Programma 8 Duurzaamheid Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Algemene dekkingsmiddelen Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien
Beleidsbegroting: Paragrafen
81
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7
81 90 95 97 102 105 112
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Grondbeleid Lokale heffingen Verbonden partijen
Financiële begroting
133
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6
133 134 145 147 149 151
Grondslagen begroting en meerjarenraming Overzicht van baten en lasten Recapitulatie structureel begrotingsevenwicht Verschillenanalyse Uiteenzetting financiële positie Investeringen
Bijlagen
152
5.1 5.2 5.3 5.4 5.5
153 158 160 162 167
Reserves Voorzieningen Totaaloverzicht baten en lasten per taakveld Investeringsoverzicht Afkortingenlijst
1
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
2
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Begroting 2023 Voorwoord
3
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
4
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
1
Voorwoord
Voor Gorinchem! Graag presenteren wij als college van Gorinchem de begroting voor 2023. We zetten ons in voor álle inwoners van onze stad. Ook als de politieke meningen verdeeld zijn, zoeken we samen het beste Voor Gorinchem! Huidige werkelijkheid Terwijl we deze begroting voor 2023 opstellen, kijken we vooruit en hebben we oog voor de noden van inwoners, verenigingen en bedrijven. We snappen dat mensen zich zorgen maken over de stijgende kosten van hun levensonderhoud, hun energierekening en de inflatie. Ze worden geraakt in hun eigen bestaanszekerheid of die van hun bedrijf. We zetten ons in, voor hen die in de problemen komen in Gorinchem. Tegelijk staan we voor het algemeen belang, daar hebben we visies om te zetten in plannen en uitvoering. Daarmee verbeteren we de leefbaarheid, de bereikbaarheid, het onderwijs en de zorg in Gorinchem. Onze inwoners mogen vertrouwen op de lokale democratie, op het gemeentebestuur van Gorinchem, waar we zowel oog voor de nabije als de verdere toekomst hebben. Miljoenennota We volgen de landelijke (financiële) ontwikkelingen op de voet en anticiperen daarop. De oorlog in Oekraïne laat zien dat vrijheid, veiligheid en welvaart in brede zin niet vanzelfsprekend zijn. De uitdagingen waarvoor we staan, brengen grote onzekerheden met zich mee. Het kabinet neemt maatregelen om mensen met lage en middeninkomens te ondersteunen.
Niet alleen volgend jaar, maar ook de jaren daarna. De subsidiemogelijkheden op het gebied van onderwijs, wonen, energietransitie en stedelijke ontwikkeling bieden kansen voor Gorinchem. Gorinchem De komende jaren staan we voor diverse financiële uitdagingen. Er wordt veel geïnvesteerd in de stad, onder meer als het gaat om de scholenhuisvesting, duurzaamheid en energietransitie, mobiliteit en sociaal domein. Daarmee zullen onze schulden toenemen, terwijl daarnaast ook veel nieuwe uitdagingen op ons afkomen, denk aan de oplopende energiekosten en inflatie. De afspraak om een investeringsplafond te hanteren om vanaf 2026 de schulden af te kunnen bouwen, willen we daarom vasthouden. De komende periode willen we de geplande investeringen integraal bezien, om ook hierin de juiste keuzes te kunnen maken. Samenwerking, lobby en slagkracht Goede samenwerking met onze inwoners, organisaties en bedrijven begint met duidelijke communicatie. We luisteren goed en willen leren van de contacten met inwoners in de wijken. Duidelijk uitgesproken verwachtingen, nieuwsgierigheid en maatwerk vinden wij belangrijk. In onze kleine stad met een groot verzorgingsgebied kunnen wij het niet alleen. Want de uitdagingen zijn groot.
Samenwerking binnen en buiten onze regio, opkomen voor de belangen van Gorinchem (‘lobby’) en het verkrijgen van subsidies zijn en blijven ook de komende jaren heel belangrijk. De slagkracht van gemeentelijke organisatie blijven we verder ontwikkelen, met oog voor een goede balans tussen ambities en beschikbare middelen.
Met deze begroting zien we de toekomst met vertrouwen tegemoet! College van burgemeester en wethouders, 11 oktober 2022
5
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
1.1
Inleiding
In juli is de perspectiefnota vastgesteld en lag er een coalitieakkoord op hoofdlijnen. Diverse onderdelen van het coalitieakkoord zullen in een collegeprogramma nader worden uitgewerkt. Na vaststelling van deze begroting wordt daar vol op in gezet, inclusief een meerjarenplanning. Parallel daaraan loopt het traject van de raadsagenda. In de Perspectiefnota 2024 zullen keuzes financieel worden onderbouwd. Het is dan ook vanuit dat vertrekpunt dat we een begroting aanbieden, die financieel de ruimte biedt om de komende tijd keuzes te maken en invulling te geven aan wat we willen bereiken. De in juli vastgestelde perspectiefnota gaat vooral over 2024 en verder. Maar we gaan natuurlijk ook nu al aan de slag met onze ambities en speerpunten uit het coalitieakkoord. Voor een uitgebreidere toelichting op wat we het komende jaar gaan doen, verwijzen we naar de toelichting op de programma’s verderop in deze begroting. Van perspectiefnota 2023 naar begroting 2023 De perspectiefnota was aangeboden door het vorige college en om die reden beleidsarm. Dit biedt de ruimte aan het huidige college om verdere keuzes te maken in opmaat naar deze begroting. Het korte tijdsbestek maakt dat we op diverse onderdelen al wel hebben opgenomen wat we het komende jaar willen bereiken, maar daar nog niet in alle gevallen nu al de financiële vertaling van hebben kunnen maken.
Zoals hierboven aangegeven zal het collegeprogramma het uitgangspunt zijn. Voor een aantal zaken is dat al wel gelukt, die ziet u terug in de financiële begroting op hoofdlijnen in de volgende paragraaf. In willekeurige volgorde noemen we enkele items die al direct konden worden opgenomen. Energiestrategie We gaan onder meer met Poort6 in gesprek om te kijken hoe we de verduurzamingsopgave van woningen kunnen versnellen. Poort6 is als woningbouwcorporatie een belangrijke partij om hier grote stappen in te kunnen zetten. De huidige energieprijzen maken de noodzaak om zo snel mogelijk te verduurzamen nog groter. Ook voor ons eigen vastgoed en schoolgebouwen zullen we op basis van een verdiepend onderzoek de mogelijkheden aan de slag gaan met verduurzaming. Tegelijk willen we de regeling ‘groene daken’ verlengen, omdat deze blijkt aan te slaan bij onze inwoners. We maken daarnaast een lokale adaptatiestrategie en een bijbehorend uitvoeringsplan, waarbij we aandacht besteden aan hittestress, wateroverlast en biodiversiteit. De continuering en versterking van financiering vanuit het Rijk voor de komende jaren vormt hierin een belangrijke randvoorwaarde. Erfgoed en monumenten Belangrijk voor onze historische vestingstad is de manier waarop we omgaan met cultureel erfgoed, monumenten en beeldbepalende panden. Dat willen we (beter) borgen binnen de gemeentelijke organisatie.
Cultuur als middel We willen de diverse culturele instellingen en evenementen inzetten als middel om mensen te binden aan de stad, maar ook om meer verbinding te krijgen tussen bevolkingsgroepen onderling. We behouden wat goed gaat en versterken waar dat nodig is. Stedelijke ontwikkeling Er ligt een grote uitdaging op het gebied van de stedelijke ontwikkeling van Gorinchem. De mogelijkheden van uitbreidingslocaties zijn beperkt en dus wordt vooral gekeken naar inbreidingslocaties en transformaties. De ‘vleugels van de stad’ willen we concretiseren. Via de paraplu van ‘stedelijk programmeren’ willen we de opgaven die er liggen op bijvoorbeeld de woningvoorraad, bedrijventerreinen, bereikbaarheid en verduurzaming aan elkaar verbinden. Dit vraagt naar verwachting een aanzienlijke investeringsruimte. Economische versterking We geven met Gorinchem Citymarketing opnieuw invulling aan de opdracht voor de versterking van lokale economie en toerisme. Hierbij hoort dat de eerder opgelegde bezuinigingstaakstelling wordt teruggedraaid. Tegelijk nemen een werkbudget op om uitvoering te kunnen geven aan de economische visie.
6
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Onderwijs Onze gemeente heeft een belangrijke positie voor de regio op het gebied van onderwijs. Deze positie willen we behouden en waar mogelijk versterken. Momenteel werken we aan een nieuw integraal onderwijshuisvestingsprogramma. Begin 2023 zal dit programma met de gemeenteraad worden besproken, inclusief een inzicht in wat dit in financiële zin betekent. Armoede en schulden We zoeken naar een versterking van de aanpak van schulden en armoede. Met het bestaande netwerk richten we ons op een effectieve en efficiënte aanpak. We volgen daarin nauwlettend hoe het Rijk omgaat met deze uitdagingen en welke rol daarin voor de gemeente is weggelegd. Vanwege de hoge inflatie en stijgende energiekosten hebben mensen die daardoor in de problemen komen onze expliciete aandacht. Afschaffing hondenbelasting In het coalitieakkoord hadden we al opgenomen de hondenbelasting af te schaffen. Financieel gezien was het ook mogelijk om dit te doen zonder daarvoor andere belastingen te hoeven verhogen. Vanaf 2023 brengen we dus geen hondenbelasting meer in rekening aan hondenbezitters. Lobby voor behoud van de spoedeisende eerste hulp We vinden het voor Gorinchem en de regio van groot belang dat de spoedeisende eerste hulp behouden blijft. We laten geen mogelijkheid voorbij gaan om hier het gesprek over te voeren. We pakken het integraal op, zowel vanuit algemeen belang, zorg en economie.
De eerste reacties op deze inspanningen zijn positief, maar we blijven alert op de ontwikkelingen. Gemeentelijke schulden en investeringen We zijn alert op de balans tussen de gemeentelijke schuld en de investeringsambities voor de komende jaren. Zoals bekend, lopen onze schulden tot 2026 op. We willen tot afbouw van de schulden komen en de begroting sluitend houden, maar zoeken tegelijk naar wegen om in de behoefte aan investeringsruimte te kunnen voorzien. Ondermijning We versterken de inzet op het aanpakken van ondermijning. Daarbij is er ook aandacht voor een weerbare en integere organisatie, ter voorkoming van ongewenste beïnvloeding. Organisatie en bedrijfsvoering geborgd We zien dat er veel en meer gevraagd wordt van de gemeentelijke organisatie. Of het nu gaat om gewijzigde voorschriften (zoals rechtmatigheid), stikstofproblematiek, de spanning op de woningmarkt, het klimaatakkoord of vluchtelingenopvang, direct of indirect heeft gemeente daar een bepaalde rol in. Daarnaast vragen de visies om uitvoering. We zien daarbij een organisatie die gemotiveerd is om deze ontwikkelingen op en aan te pakken. Een belangrijke voorwaarde is dat de organisatie qua capaciteit en flexibiliteit is toegerust om hiermee om te gaan. We versterken daarom op diverse onderdelen de organisatie en bedrijfsvoering.
Bestuurlijke verhoudingen Bovengenoemde items geven een inzicht in de richting waarin het college zich beweegt met betrekking tot het collegeprogramma. We kijken uit naar de input van en de samenwerking met de gemeenteraad. Daarnaast consulteren we inwoners, bedrijven, verenigingen, sleutelfiguren en zijn we zichtbaar in besturen van gemeenschappelijke regelingen, regionale, provinciale en landelijke bijeenkomsten.
7
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
1.2
Financiële begroting op hoofdlijnen
De financiële begroting van de gemeente Gorinchem wordt in dit hoofdstuk op hoofdlijnen uiteengezet. Dit gebeurt aan de hand van de ontwikkeling van het begrotingssaldo, enkele kengetallen, de algemene reserve en de ontwikkeling van de balans. Verloop van het begrotingssaldo Het vertrekpunt voor het financieel meerjarenperspectief van de Begroting 2023 is het door de gemeenteraad vastgestelde perspectief bij de Begroting 2022. Bijstellingen van dit perspectief worden maandelijks in de raadsvergaderingen aan de gemeenteraad ter besluitvorming voorgelegd. Op basis van de inzichten bij de Perspectiefnota was er sprake van een positieve begrotingsruimte in de komende jaren. De Perspectiefnota 2023-2026 was vooral gebaseerd op technische en feitelijke ontwikkelingen. Nadien is het meerjarenperspectief nog beperkt (neerwaarts) bijgesteld door de Tussentijdse Rapportage 2022 en zijn het coalitieakkoord en de meer beleidsmatige ontwikkelingen uitgewerkt in deze begroting. Met dit bijgestelde perspectief is de begroting vervolgens opgesteld. De voorliggende begroting 2023 geeft een financieel beeld dat in lijn ligt met het geschetste beeld bij de Perspectiefnota, waarbij er dus in alle jaren een positief saldo resteert en er sprake is van een structureel en reëel sluitende begroting. Hieronder is weergegeven hoe de meerjarenbegroting is opgebouwd.
8
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Begrotingssaldo (bedragen x € 1.000; - = nadeel)
2023
2024
2025
2026
Saldo primitieve begroting 2023-2026 in begroting 2022
2.561
1.802
1.760
1.760
Diverse raadsbesluiten (t/m raad april 2022)
-119
-19
-20
-20
Saldo voor Perspectiefnota 2023-2026
2.442
1.783
1.740
1.740
Besluitvorming Perspectiefnota
1.803
5.745
7.717
804
Saldo na Perspectiefnota 2023-2026
4.245
7.528
9.457
2.544
Turap 2022
-167
356
32
32
Saldo na Turap 2022
4.079
7.884
9.490
2.577
Aanpak ondermijning
-75
-75
-75
-75
1
Veilige Publieke Taak (VPT)
-75
-75
-75
-75
2
Diverse aanpassingen ten behoeve van de cruisevaart
-20
-20
-20
-20
3
Dekking door verhoging kadegelden
20
20
20
20
3
Gorinchem Citymarketing
-83
-83
-83
-83
4
Aanpak Elzenhof
-50
5
Faciliteren kleinschalige opvang
-100
6
Armoedeaanpak
-124
-124
-124
-124
7
Verhoging inkomensgrens minimabeleid
-100
-100
-100
-100
8
-168
-168
10
Coalitieakkoord en beleidsmatige ontwikkelingen
Instandhouding bewaakte fietsenstalling
-20
Afschaffing hondenbelasting
-168
-168
9
Quick wins coalitieakkoord
-250
-250
Versterking formatie
-610
-610
-610
Versterking bedrijfsvoering
-282
-282
-282
-282
IHP PO, voorbereidingsbudgetten
-425
Uitvoering economische visie
-25
-25
-25
-25
15
11 12 13 14
Maatregelen ter beperking overlast aanpak A27
-40
-40
-40
-40
16
Versnelling aanpak transformatielocaties
-200
-200
-200
-200
17
Dekking uit reserve Stedelijke Ontwikkeling
200
200
17
200
200
Dekking formatie burgerzaken PPN 2023-2026 binnen leges
92
111
Verlaging kapitaallasten als gevolg van inzet Algemene Reserve
181
221
278
Inzet begrotingssaldo voor realisatie investeringen Diverse technische en autonome bijstellingen Meerjarig begrotingssaldo begroting 2023-2025
18 19
-3.263 204
343
321
317
1.856
3.405
8.561
2.200
Met het hierboven gepresenteerde begrotingssaldo is de voorliggende begroting 2023 opgesteld.
1. Aanpak ondermijning We zetten in op de aanpak van ondermijning. Bij het Plan van Aanpak Ondermijning zijn activiteiten of nieuwe kansrijke initiatieven benoemd, waarvoor nog geen budget beschikbaar is. Daarom wordt voorgesteld budget beschikbaar te stellen voor de inzet van de Omgevingsdienst Zuid Holland Zuid, voor de inzet van Meld Misdaad Anoniem, voor inzet van Meld een Vermoeden en overige activiteiten in het kader van bewustwording.
9
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
2. Veilige Publieke Taak (VPT) De aard van de onderwerpen waarmee de gemeente te maken krijgt wordt zwaarder en de burger wordt steeds mondiger. Het is van groot belang voor het openbaar bestuur dat werknemers met een publieke taak hun taak veilig en integer kunnen uitoefenen. We zetten daarom extra in om verbaal en fysiek geweld te voorkomen en tegen te gaan. 3. Diverse aanpassingen ten behoeve van de cruisevaart De stad kan een economische impuls vanuit de cruisevaart gebruiken voor de winkelstand, horeca, musea, stadswandelingen en ander toeristisch aanbod. Ook de Riveer-verbindingen over water hebben profijt van meer passagiers vanuit de cruisevaart. Om dit effect te bereiken is het van belang dat de riviercruisemarkt op de juiste manier bewerkt wordt en dat er extra middelen beschikbaar zijn om dit te doen. Hierbij zoeken wij op verantwoorde wijze de samenwerking met regionale partners. De lasten kunnen worden gedekt door de verwachte extra havengelden als gevolg van de toename van het aantal cruiseschepen dat Gorinchem aandoet. 4. Gorinchem Citymarketing De inspanningen van Stichting Gorinchem Citymarketing in de afgelopen jaren hebben geleid tot mooie resultaten. Tot aan de coronacrisis steeg het aantal bezoeken, zowel aan de stad als aan de website Mooi Gorinchem.
Tijdens de coronacrisis heeft de stichting haar focus verlegd naar het ondersteunen van de lokale economie. In 2021 kwam Gorinchem, mede door de wervingscampagne van Stichting Gorinchem Citymarketing, op de short list van de ANWB en werd in augustus ook nog eens uitgeroepen tot de allermooiste vestingstad van Nederland. En als kers op de taart kwamen de Van Rossems naar Gorinchem voor een aflevering van hun populaire tv-programma. De (inter)nationale media-aandacht voor de vesting zorgde opnieuw voor een toename aan bezoek aan de vesting. Na de coronacrisis is het tijd om nóg meer uit onze mooie vestingstad te halen. De activiteiten en bereikte resultaten kunnen niet gemist worden voor de toekomstige ontwikkeling van Gorinchem. Voor inwoners en ondernemers is er veel meerwaarde en dit kan met een goed ingerichte organisatie toekomstbestendig, gegarandeerd en verbeterd worden. In 2022 heeft het bestuur van de stichting, ondersteund door de gemeente, gewerkt aan het professionaliseren van het bestuur van de organisatie. Om deze professionalisering toekomstbestendig te maken achten wij het van belang om de eerder opgelegde taakstelling van € 83.000 niet door te voeren. 5. Aanpak Elzenhof De festiviteitenvereniging Dalem heeft de gemeente uitgedaagd om de Elzenhof te renoveren naar een wat modernere uitstraling en om aan de Elzenhof een deel bij te bouwen.
Dit naar aanleiding van de toekomstige sloop van de huidige verblijfplaats (het Oude Florisgebouw) van de festiviteitenvereniging. Doordat de festiviteitenvereniging veel kennis in huis heeft en de verbouwing/aanbouw dus met voornamelijk vrijwilligers zal voltooien scheelt dit enorm in de kosten. Voor de Gemeente Gorinchem is het hierdoor een stuk interessanter, dan wanneer we dit zouden uitbesteden. Naast huisvesting van de festiviteitenvereniging Dalem in de Elzenhof onderzoeken we ook of de vereniging een deel van het beheer kan oppakken. Het aan te bouwen gedeelte betreft een berging voor de opslag van spullen van de festiviteitenvereniging en een vergaderkamer. 6. Faciliteren kleinschalige opvang We stellen voor om € 100.000 beschikbaar te stellen voor het faciliteren/organiseren van kleinschalige opvang voor kansrijke asielzoekers en statushouders. 7. Armoedeaanpak We zetten extra middelen in om armoede onder onze inwoners te voorkomen en aan te pakken. Dat doen we o.a. door meer in te zetten op schulddienstverleningstrajecten. Ook maken we het mogelijk dat er meer beroep kan worden gedaan op Stichting Leergeld. Dit ter voorkoming van sociale uitsluiting van kinderen. 8.
Verhoging inkomensgrens minimabeleid Vanaf 2023 wordt het minimabeleid aangepast waardoor inwoners van Gorinchem die een inkomen hebben tot 130% van het minimumloon een beroep kunnen doen op de minimaregelingen. Het financieel effect van deze maatregel wordt ingeschat op € 100.000.
10
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
9. Instandhouding bewaakte fietsenstalling De gratis bewaakte fietsenstalling in de binnenstad houden we ook in 2023 op de zaterdagen open. We gaan kijken naar mogelijkheden om in de binnenstad een permanente overdekte en mogelijk bewaakte fietsenstalling te realiseren. 10. Afschaffing hondenbelasting We brengen in 2023 geen hondenbelasting meer in rekening aan inwoners van Gorinchem die in het bezit zijn van één of meerdere honden. 11. Quick wins coalitieakkoord Voor sommige zaken is er reeds budget opgenomen in deze begroting, maar het is ook van belang (snel) te kunnen handelen als er zich kansen voordoen om. We stellen daarom voor om voor de komende 2 jaren een werkbudget op te nemen om aan de slag te gaan met maatregelen die bijdragen aan het realiseren van onze ambities. 12. Versterking formatie Op diverse terreinen merken we dat de eisen die gesteld worden aan de organisatie steeds hoger worden. Maar ook dat door maatschappelijke ontwikkelingen een meer actieve rol van de gemeente wordt gevraagd. Voorbeelden hiervan zijn de ontwikkelingen op de woningmarkt, vraagstukken rondom klimaatadaptatie, het inzetten op het werven van subsidies en lobby, borging van landelijke regelgeving rondom gemeentelijke rechtmatigheid en ontwikkelingen op het gebied van erfgoed.
Om hieraan uitvoering te kunnen geven, wordt voorgesteld om voor de komende 3 jaar een extra uitvoeringsbudget beschikbaar te stellen van € 610.000. De komende jaren wordt bezien of deze extra inzet structureel noodzakelijk is, of dat er ontwikkelingen zijn die maken dat we kunnen volstaan met een intensivering van 3 jaar. 13. Versterking bedrijfsvoering De arbeidsmarkt is gespannen. We zien bij tal van functies dat het een grote uitdaging is om vacatures ingevuld te krijgen. Steeds vaker is tijdelijke inzet van inhuurkrachten nodig om periodes te overbruggen totdat reguliere invulling mogelijk is. De huidige begrotingsmethodiek, waarbij op detail de salariskosten per medewerker worden berekend, levert in de praktijk een aanzienlijke beperking van handelingsvrijheid op. Door over te stappen naar een standaardisering van de begrotingswijze (op het maximum van het salarisbedrag binnen de cao), ontstaat er flexibiliteit om in te spelen op incidenten en tijdelijke overbruggingen, zonder dat er eerst naar een financiële oplossing gezocht moet worden. Immers is de tijdelijke inzet in de regel duurder dan reguliere bezetting. Door de begroting hierop aan te passen, kunnen we hier als organisatie beter op inspelen. 14. IHP PO, voorbereidingsbudgetten Er is grote urgentie voor een renovatie/nieuwbouw van de schoolgebouwen Samen Onderweg, Anne Frank en J.P. Waaleschool (onderzoek HEVO).
In het kader van het IHP gaan we in 2023 de toekomstige huisvesting van deze schoolgebouwen onderzoeken. Hierbij worden huidige locaties of andere huisvestingsoplossingen betrokken. Daarnaast wordt ook gekeken naar de multifunctionaliteit van het schoolgebouw voor de wijk. Verduurzaming, binnenklimaat en inclusief onderwijs zijn hierbij het uitgangspunt. 15. Uitvoering economische visie We stellen extra middelen beschikbaar om de uitvoering van de economische visie te intensiveren. Deze middelen zetten we onder meer in om onderzoek te doen naar de (her)ontwikkeling van bedrijventerreinen, deelname aan economische samenwerkingsverbanden en professionalisering relatie-/accountmanagement. 16. Maatregelen ter beperking overlast aanpak A27 Vanaf eind 2023 wordt de A27 tussen Houten en Hooipolder verbreed. Tijdens de werkzaamheden is er minder capaciteit op de A27 beschikbaar. Hierdoor komt de bereikbaarheid onder druk te staan. Dit kan ertoe leiden dat meer verkeer door Gorinchem gaat rijden. Daarom wordt door acht gemeentes langs de A27 samen met het waterschap Rivierenland, het Rijk en de provincies Noord-Brabant en Zuid-Holland een integraal maatregelenpakket vormgegeven, aanvullend op de 'minder hinder aanpak' voor de A27. Het doel is om met een slimme aanpak de
11
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
bereikbaarheid tijdens en na de ombouw van de A27 te waarborgen en de lokale en provinciale wegen zoveel mogelijk te ontlasten. Samen willen de partijen inzetten op een duurzame mobiliteitstransitie. De samenwerkende partijen willen uiterlijk in het bestuurlijke overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) van november 2022 de afspraken over de financiering en de wijze van besturen hebben vastgelegd. De verwachting is dat alle partijen ook zelf moeten bijdragen om deze aanpak tot een succes te maken. 17. Versnelling aanpak transformatielocaties Voor de verschillende transformatielocaties (vleugels van de stad, schoollocaties etc.) zijn voorinvesteringen nodig om de businesscase en raadskaders te kunnen uitwerken. Pas hierna kunnen we echt starten. Denk aan kosten voor stedenbouwkundig raamwerk, milieuonderzoeken (bodem, geluid, lucht, stikstof, flora en fauna), inzet van projectleider, planeconoom, participatiebijeenkomsten, aanbesteding en juristen. De kosten moeten beschouwd worden als voorinvestering en kunnen later verhaald worden op ontwikkelende partijen. Om dit voortraject te versnellen is het voorstel om uit de Reserve Stedelijk Ontwikkeling de komende vier jaar een bedrag van € 200.000 hiervoor ter beschikking te stellen. Hieruit voortkomende inkomsten zullen terugvloeien naar de reserve. 18.
Dekking formatie burgerzaken PPN 2023-2026 binnen leges In de PPN 2023-2026 is aangegeven dat de druk op Burgerzaken steeds verder toeneemt. Om te voorkomen dat de wettelijke termijnen voor de afhandeling en beoordeling van dossiers in gevaar komen is er meer expertise nodig. Daarom hebben we middelen opgenomen om de formatie van Burgerzaken uit te breiden. In de PPN 2023-2026 hebben wij de toezegging gedaan dat wij bij het opstellen van de begroting 2023 zouden kijken of de kosten als gevolg van de uitbreiding van deze fte’s zouden kunnen worden gedekt binnen de legesopbrengsten. Voor de jaren 2024 en 2025 hebben wij die (gedeeltelijk) gevonden. 19. Verlaging kapitaallasten als gevolg van inzet Algemene Reserve In de Perspectiefnota van 2023 is weergegeven hoe de beoogde nieuwe investeringen zich verhouden tot het investeringsplafond. Om de gewenste investeringen toch uit te kunnen voeren, zonder de schulden op te laten lopen zetten we nu de algemene reserve en een gedeelte van het begrotingssaldo 2024 in. Deze inzet leidt tot lagere kapitaallasten. Het investeringsplafond In de Perspectiefnota van 2021 is besloten tot het invoeren van een investeringsplafond. Dit bleek de meest doeltreffende maatregel om de hoge schuldpositie van de gemeente Gorinchem af te bouwen. Daarbij is er voor nieuwe investeringen een investeringsplafond ingevoerd van € 5 mln. per jaar.
In de Perspectiefnota van 2023 is weergegeven hoe de beoogde nieuwe investeringen zich verhouden tot dit plafond. Daaruit bleek dat er voor een investeringsbedrag van ca. € 7,3 mln. geen ruimte was binnen dit plafond. Om de gewenste investeringen toch uit te kunnen voeren, zonder de schulden op te laten lopen, wordt voorgesteld om de algemene reserve en een gedeelte van het begrotingssaldo 2024 in te zetten. Deze inzet past binnen de in de Perspectiefnota 2021 geformuleerde schuldafbouw. Dit betekent het volgende: Investeringsplafond (bedragen x € 1.000) Beschikbare investeringsruimte
2023
2024
2025
2026
0
0
3.747
5.080
300
406
Indexatie investeringsruimte (8%) Totaal investeringsbudget
0
0
4.047
5.486
Totaal investeringen
3.913
3.350
0
1.087
Inzet algemene reserve
-3.913
4.047
4.399
Inzet begrotingssaldo Ruimte in investeringsplafond
12
-87 -3.263
0
0
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Sparen voor nieuwe investeringen De noodzaak om een investeringsplafond in te stellen is in de aanloop naar de Perspectiefnota 2021 in diverse gesprekken met de gemeenteraad toegelicht. Het plafond is bedoeld om de schuldpositie betaalbaar te houden en in de komende jaren af te bouwen. Tegelijk zien we dat er door allerlei ontwikkelingen (mobiliteit, duurzaamheid, onderwijshuisvesting, stedelijke ontwikkeling etc.) een behoorlijke behoefte aan financiële investeringsruimte is. En deze twee ontwikkelingen staan op gespannen voet met elkaar. We zien na jaren van afbouw van de rente op de kapitaalmarkt dat inmiddels een opwaartse lijn is ingezet. Het nu loslaten van dit plafond zou binnen afzienbare tijd kunnen leiden tot het moeten ingrijpen in de begroting, omdat het rentebudget dan niet meer toereikend is voor de rentekosten. We kijken daarom naar alternatieven om toch de komende jaren de noodzakelijke investeringen te kunnen doen. Een belangrijke stap daarin in het heroriënteren op de reeds beschikbare investeringsbudgetten in de meerjarenbegroting. In de voorbereiding op de Perspectiefnota 2024 gaan we hierover met de gemeenteraad in gesprek. Mogelijk kunnen investeringen worden getemporiseerd of worden stopgezet, waarmee er ruimte ontstaat voor andere investeringen. Maar we verwachten ook dat het nodig is om extra ruimte te creëren.
We denken dan vooral aan het sparen vanuit de begrotingssaldi voor die toekomstige investeringen. Het meerjarenperspectief zoals hierboven genoemd biedt daar de ruimte voor, waarbij vooral onzeker is hoe het perspectief zich ontwikkelt vanaf 2026. Septembercirculaire van het gemeentefonds De septembercirculaire 2022 geeft informatie over het verloop van het Gemeentefonds en is een vertaling van de Miljoenennota. In de septembercirculaire wordt de accresontwikkeling van het gemeentefonds inzichtelijk gemaakt en bijgesteld. Het kabinet heeft besloten tot twee belangrijke wijzigingen in de indexering van de algemene uitkering. Ten eerste is besloten dat het gemeentefonds vanaf 2026 niet langer via de normeringssystematiek geïndexeerd zal worden. Daarmee vervalt de koppeling aan de rijksuitgaven. Ten tweede is er besloten dat tot 2025 het accres grotendeels op basis van de bestaande afspraken berekend wordt. Daarnaast werkt het kabinet samen met gemeenten en provincies aan een nieuwe financieringssystematiek vanaf 2026. In aanloop daarnaartoe stelt het kabinet voor gemeenten eenmalig € 1 miljard extra in 2026 beschikbaar. Met uitzondering van 2025 geldt dat voor alle jaren vanaf 2023 er sprake van een opwaartse bijstelling van het accres.
Deze opwaartse bijstelling ontstaat met name door een hogere geraamde loon- en prijsontwikkeling in de Macro Economische Verkenning (MEV-raming) van het Centraal Planbureau (CPB). Daarnaast heeft het kabinet vanaf 2023 aanvullende middelen uitgetrokken voor een aantal beleidsterreinen, waaronder voor uitvoering van de Wet kwaliteitsborging bouw. Tot slot heeft het kabinet besloten om ook in 2023 middelen beschikbaar te stellen om huishoudens met een laag inkomen te compenseren voor de hoge energieprijzen door middel van een energietoeslag. Deze middelen maken nog geen onderdeel uit van de septembercirculaire en zullen op een later moment beschikbaar worden gesteld. Begrotingssaldo (bedragen x € 1.000; - = nadeel)
2023
2024
2025
2026
Meerjarensaldo begroting
1.856
3.405
8.561
2.200
Bijstellingen septembercirculaire
1.366
428
-279
1.454
Reservering voor noodzakelijke loon-prijscompensatie
-1.000
Definitief begrotingssaldo
2.222
3.833
8.282
3.654
Enkele kengetallen Een van de belangrijkste financiële kengetallen is het structureel begrotingsevenwicht. Dit is het begrotingssaldo na eliminatie van alle incidentele lasten en baten. In deze begroting is sprake van een structureel en reëel sluitend meerjarenperspectief, ook na de genoemde inzet van het saldo voor de investeringen. Het risicoprofiel van onze gemeente is geactualiseerd, volgens de uitgangspunten die in de nota reserves, voorzieningen en weerstandsvermogen door de gemeenteraad op 5 oktober 2017 zijn vastgesteld. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing vindt u een toelichting hierop. In die paragraaf komt de weerstandsratio uit op 2,43. Na de doorrekening van de septembercirculaire en de inzet van het saldo voor de investeringen, komt de weerstandsratio uit op 2,54.
13
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
We komen hiermee uit boven de bandbreedte van 1,4 tot 2. Dit betekent dat er (indien de ratio in de jaarrekening 2022 ook dit beeld vertoont) bij de eerstvolgende Perspectiefnota een voorstel zal worden opgenomen over de ruimte die dit biedt. Conclusie begrotingssaldo en meerjarenperspectief Het financieel perspectief van deze begroting biedt een goede uitgangspositie voor de komende jaren. Voor de uitvoering van de jeugdzorg heeft het Rijk nu incidenteel extra middelen beschikbaar gesteld en het ligt in de lijn der verwachting dat deze structureel worden. Hier is, overeenkomstig de PPN 2023-2026, gedeeltelijk rekening mee gehouden in de begrotingscijfers. Verloop algemene reserve In onderstaand overzicht wordt het verloop van de algemene reserve schematisch weergegeven. Afgezien van de eenmalige inzet in 2023 en 2024 om voorgenomen nieuwe investeringen van dekking te voorzien, dient de algemene reserve voornamelijk als onderdeel van het weerstandsvermogen. Ontwikkeling algemene reserve (- = onttrekking, + = toevoeging, bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
2026
Stand Algemene Reserve begin boekjaar
29.571
31.055
27.142
27.055
27.055
Bij: resultaatbestemming jaarrekening 2021
1.795
27.055
27.055
Af: Tussentijdse rapportage 2021. Reservering voor moties PPN 2022-2025
-70
Af: Kernwinkelgebied binnenstad Gorinchem
-230
Af: Verhuizing Kleurenlint en opening brede school Dalemplein
-11
Af: Dekking investeringen PPN 2023-2026 Stand Algemene Reserve ultimo boekjaar
31.055
-3.913
-87
27.142
27.055
Balansverloop op hoofdlijnen In onderstaand overzicht is het meerjarig verloop van de activa, reserves, voorzieningen en leningen opgenomen, om een globaal beeld te schetsen van de financiële (balans)ontwikkelingen. Ontwikkeling balansposten (stand 1-1, bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Materiële vaste activa
172.734
202.554
232.101
239.860
Reserves
93.202
92.413
93.620
92.437
Voorzieningen
21.345
22.182
23.125
23.768
Vaste schulden
99.140
141.089
177.534
189.474
Het verloop van de activa is de resultante van nieuwe investeringen en afschrijvingen op al gedane investeringen. In 2024 nemen de activa aanzienlijk toe, de beoogde investeringen met betrekking tot mobiliteit, onderwijshuisvesting. parkeervoorzieningen en cultuur zijn hiervan een belangrijke oorzaak. In ieder programma van de beleidsbegroting is een overzicht opgenomen met de nieuwe investeringen voor 2023. Omdat de investeringen grotendeels gefinancierd moeten worden, vertoont ook het schuldenniveau een toename. De verwachting was dat de schulden in 2025 op het hoogtepunt zouden zijn en vervolgens zouden afnemen. Door vertraging in diverse investeringen zien we dat de schulden minder hard toenemen dan verwacht en dat het hoogtepunt in 2026 wordt bereikt. Dit blijft in grote mate afhankelijk van het investeringstempo en de snelheid waarmee Groote Haar wordt ontwikkeld. De omvang van de reserves blijft de komende jaren ongeveer gelijk, de toename in de voorzieningen zit vooral in de pensioenvoorzieningen en de onderhouds- en vervangingsvoorzieningen, waarin bedragen zitten voor toekomstige uitgaven.
14
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Autorisatieniveau Het autorisatieniveau, te weten het niveau waarop de raad de baten en lasten goedkeurt en financiële middelen beschikbaar stelt aan het college om het beleid uit de begroting uit te voeren, is het programmaniveau. Dit is in overeenstemming met art. 5.1 van de Financiële verordening. Informatieverstrekking vindt plaats op taakveldniveau, dus een detailniveau lager dan het programma. Ook voor de investeringen geldt het autorisatieniveau per programma. Overeenkomstig art. 5.4 van de Financiële verordening kan de raad bij de begrotingsbehandeling aangeven van welke nieuwe investeringen hij op een later tijdstip een apart voorstel voor autorisatie van het investeringsbudget wil ontvangen.
15
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
1.3
Leeswijzer
Programma-indeling en taakvelden De begroting bestaat uit een beleidsmatig en een financieel gedeelte. De begroting 2023 volgt in grote lijnen de opzet van de begroting 2022. Het beleidsmatige gedeelte (programmaplan en paragrafen) volgt de programma-indeling, waarbij de financiële informatie binnen die programma's op het niveau van taakvelden is opgenomen. Deze taakvelden zijn voorgeschreven vanuit het BBV. In programma 7 zijn de vijf taakvelden voor individuele voorzieningen WMO en jeugd vanaf 2023 opgedeeld in negentien taakvelden. Het programmaplan bestaat uit negen programma's. Naast de negen beleidsprogramma's is er een 'programma' algemene dekkingsmiddelen en zijn er overzichten van overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien. Het overzicht overhead geeft inzicht in de kosten van alle overhead die niet rechtstreeks aan de uitvoeringsprogramma's toe te rekenen is. Onder overhead vallen (o.a.) kosten voor directie, algemeen management, financiën, Human Resource Management (HRM), facilitaire zaken, informatievoorziening en communicatie. Indicatoren en streefwaarden Gekoppeld aan de eerder genoemde uniforme taakvelden is vanaf de Begroting 2017 vanuit het BBV een basisset van 39 beleids- of prestatie-indicatoren voorgeschreven, waarvan er inmiddels nog 36 zijn voorgeschreven, die gemeenten in de begroting en jaarrekening ten minste moeten gebruiken.
De indicatoren geven inzicht in (de vergelijkbaarheid van) de beleidsprestaties en zijn objectief meetbaar. De gegevens zijn via landelijke bronnen voor alle gemeenten beschikbaar en vragen dus niet om een eigen/nieuw registratiesysteem. Al deze gegevens zijn te raadplegen via www.waarstaatjegemeente.nl. De indicatoren bevatten belangrijke informatie om te kunnen sturen. Alle gemeenten zijn verplicht om de basisset van beleidsindicatoren onder te brengen binnen de programma’s van de begroting. Per programma worden de verplichte indicatoren in een tabel weergegeven, aangeduid met 'B'. In samenspraak met de Klankbordgroep Financiën van de gemeenteraad is besloten om in deze begroting de indicatoren te vergelijken met gemeenten in dezelfde stedelijkheidsklasse, voorheen werd er vergeleken met het gemiddelde van alle Nederlandse gemeenten. We hebben de meest actueel beschikbare gegevens opgenomen. Voor diverse indicatoren zijn geen recente gegevens (meer) beschikbaar. Indicatoren die niet meer worden aangeboden via www.waarstaatjegemeente.nl zijn niet meer opgenomen in de begroting. Naast de basisset is een lijst met facultatieve indicatoren beschikbaar, waarvoor landelijke data (nog) ontbreken. Gemeenten moeten hiervoor zelf de registratie organiseren. In tegenstelling tot de verplichte indicatoren, zijn de facultatieve indicatoren wat minder feitelijk te meten.
Ze hebben een bepaalde subjectiviteit in zich zoals een gevoel of waardering. Voorbeelden zijn de mate waarin de gemeentelijke dienstverlening wordt gewaardeerd door ondernemers en inwoners en het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Per programma worden de facultatieve indicatoren in een tabel weergegeven, aangeduid met 'F'. Voor een aantal indicatoren is gekozen om de resultaten uit te drukken in een getal en niet visueel. Per programma worden de indicatoren weergegeven in een tabel, aangeduid met de afkorting 'PI' of 'ME', respectievelijk Prestatie-Indicator en Maatschappelijk Effect. Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat per programma uit de zogenaamde ‘3 W-vragen’. 1. Wat willen we bereiken? 2. Wat gaan we daarvoor doen? 3. Wat gaat dit kosten? Per programma is steeds een overkoepelend doel geformuleerd onder de kop "Wat willen we bereiken". Hierbij is aangegeven welke beleidskaders een rol spelen bij het realiseren van dat doel. Wat we in 2023 gaan doen om het programmadoel te bereiken is verder uitgewerkt in de overzichten 'concrete voornemens' vanuit het coalitieakkoord en de 'reguliere taken'. Onder het kopje "Wat gaat dit kosten" worden de baten en lasten per programma gepresenteerd. Afwijkingen boven de € 100.000, ten opzichte van de primitieve begroting 2022, worden nader toegelicht.
De specifiek aan het programma gerelateerde investeringen en subsidies worden hier eveneens
16
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
gepresenteerd. Bijzondere en grote investeringen boven de € 500.000 worden nader toegelicht. In elk programma zijn de verbonden partijen opgenomen die bijdragen aan de realisatie van de doelstellingen van dat programma. Paragrafen Na het programmaplan volgen de paragrafen. Deze geven een dwarsdoorsnede van de begroting, bezien vanuit een bepaald beleidsterrein. Het gaat vooral om beheersmatige aspecten die grote (financiële) gevolgen hebben gehad en/of van belang zijn geweest voor het realiseren van de programma's. Financiële begroting De financiële begroting gaat in op de grondslagen voor de begroting, zoals die bij de perspectiefnota 2023-2026 zijn bekrachtigd. Daarnaast biedt de financiële begroting o.a. een totaaloverzicht van de baten en lasten, het structurele begrotingsevenwicht, verschillenoverzicht met toelichting en de uiteenzetting van de financiële positie. Bijlagen Tot slot zijn in de bijlagen de meerjarige overzichten van reserves en voorzieningen, baten en lasten per taakveld en een investeringsoverzicht opgenomen. Een lijst met gehanteerde afkortingen maakt deze begroting compleet.
17
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
18
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Begroting 2023 Beleidsbegroting: Programmaplan
19
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
20
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
2
Beleidsbegroting: Programmaplan
2.1
Programma 1 Bestuur en Ondersteuning
Taakvelden Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden
2.1.1
Wat willen we bereiken?
Doel De gemeente zet zich ervoor in dat Gorinchem een levendige en zorgzame stad is waar het goed wonen, werken en verblijven is voor jong en oud. Daarbij zal de gemeente de (inwoners van de) stad betrekken en faciliteren, de dienstverlening op de klant afstemmen en zorgen voor een efficiënte en effectieve bedrijfsvoering waarbij het gemeentelijke huishoudboekje op orde is.
Het coalitieakkoord We zetten ons in voor alle inwoners van onze mooie stad. Ook als de politieke meningen verdeeld zijn, zoeken we samen het beste voor Gorinchem. Gemeenteraad en college geven elkaar de ruimte, zodat ieder zijn taak goed kan uitvoeren. Met elkaar doen we het voor Gorinchem en dus met Gorinchem. Goede samenwerking met onze inwoners, organisaties en bedrijven begint met duidelijke communicatie. De gemeente is duidelijk in wat ze zelf kan of wil. Daarnaast luistert de gemeente goed en wil ze leren van het contact met de stad en met inwoners in de wijken. Duidelijk uitgesproken verwachtingen, nieuwsgierigheid en maatwerk zijn belangrijk. In onze kleine stad met een groot verzorgingsgebied kunnen wij het niet alleen. Want de uitdagingen zijn groot. Samenwerking binnen en buiten onze regio, opkomen voor de belangen van Gorinchem (‘lobby’) en het verkrijgen van subsidies zijn en blijven ook de komende jaren heel belangrijk. De slagkracht van gemeentelijke organisatie blijven we verder ontwikkelen, met oog voor een goede balans tussen ambities en beschikbare middelen.
Vastgesteld beleid Beleidskader
Vastgesteld door de raad in
Burgerinitiatieven
2016
Inwoners aan zet
2016
Informatiebeleid
2017
Zienswijze koersdocument Grenzeloos samenwerken
2017
21
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator
B/F
Eenheid
Resultaat
Formatie
B
fte per 1.000 inwoners
9,0
Soort PI
Bezetting
B
fte per 1.000 inwoners
8,6
PI
Apparaatskosten
B
€ per inwoner
798
PI
Externe inhuur
B
%
11,4
PI
Overhead
B
%
8,0
PI
- Balie
F
1-10
7,8
ME
- Telefoon
F
1-10
7,5
ME
- Schriftelijk
F
1-10
7,3
ME
- Digitaal /email
F
1-10
7,2
ME
Waardering inwoners algehele dienstverlening:
Verklaringen afkorting: B = Basisset indicator, F = Facultatieve indicator, PI = Prestatie Indicator, ME = Maatschappelijk Effect.
2.1.2
Wat gaan we daarvoor doen?
Concrete voornemens Onderwerp
Concrete voornemens
Verbeteren informatievoorziening P&C
We verkennen mogelijkheden om de Planning & Control (P&C) producten aan te scherpen, zodat ze beter aansluiten bij de informatiebehoefte vanuit de gemeenteraad.
Investeringsprogramma We gaan in gesprek met de gemeenteraad over het investeringsprogramma. We zien een oplopende druk op de beschikbare investeringsmiddelen in relatie tot de schuldomvang. We kijken hierbij naar het temporiseren van geplande investeringen en ook naar het heroverwegen van eerder gemaakte keuzes. De recente kostenstijgingen benadrukken de noodzaak om keuzes te maken. Tegelijk onderzoeken we de mogelijkheden om (extra) te sparen voor toekomstige investeringen.
22
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Reguliere taken Onderwerp
Toelichting
Klant Contact Centrum (KCC)
Het KCC is de eerste toegang voor klantcontacten via onder andere de receptie bij het stadhuis, sociale media, chat en telefoon. Ondanks digitalisatie blijft telefonische dienstverlening een belangrijk onderdeel van het contact met onze inwoners. We monitoren en sturen op onze resultaten bij de beantwoording. Ons doel is om onze dienstverlening toegankelijk, begrijpelijk en efficiënt te houden.
Adres- en identiteitsfraude
Het Rijk zet, met ondersteuning vanuit de Landelijke Aanpak Adresfraude (LAA), in op het voorkomen van adres-en identiteitsfraude. Dat vraagt extra inzet van gemeenten. Naast de onderzoeken die binnen de gemeente al lopen, moet de gemeente ook de risicosignalen die maandelijks binnenkomen via het LAA verder gaan onderzoeken. Op het gebied van arbeidsmigranten en huur- en zorgtoeslagen neemt het aantal uit te voeren onderzoeken steeds verder toe.
Toename controle brondocumenten
Er is in Gorinchem een sterke toename van het aantal inwoners dat niet afkomstig is uit Nederland. Vanuit de Wet Basisregistratie Personen (BRP) moeten deze burgers brondocumenten inleveren. Die brondocumenten moeten ook gecontroleerd worden. Dat vraagt tijd van de backoffice. We verwachten in 2023 weer een groot aantal documenten dat ingeleverd wordt (moet worden).
Visie op dienstverlening
In de breed gedragen Visie Dienstverlening “Gastvrij Gorinchem” liggen de gemeentelijke ambities op het gebied van dienstverlening vast. Alle medewerkers van de gemeente zijn daarbij dienstverlener, zogenaamde 'mogelijkmakers'. Belangrijke thema's zijn bijvoorbeeld klantgerichtheid op het gebied van informatievoorziening, het afnemen van (online) diensten en het optimaliseren van onze klantcontacten. Diverse activiteiten vanuit de Visie Dienstverlening krijgen een vervolg in 2023 zoals de brievenwasserette, Fixi (meldingssysteem voor de openbare ruimte) en het verbeteren van onze dienstverleningskanalen zoals telefoon, e-dienstverlening en live-chat.
Burgerpeiling
Uitvoering geven aan de burgerpeiling in het voorjaar van 2023. Daarbij wordt op een gestandaardiseerde wijze onderzoek gedaan naar de tevredenheid van de Gorcumse inwoners inzake wonen, leven, veiligheid en welzijn.
Subsidieverwerving
Voor 2023 worden subsidiemogelijkheden voorzien voor woningbouwprojecten als de Arkelsedijk en projecten gericht op de huisvesting van specifieke doelgroepen. Voor de verduurzaming van het gemeentelijke vastgoed worden in 2023 de subsidiemogelijkheden benut waaronder begrepen een nieuwe subsidieregeling voor verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Voor wat betreft de Europese subsidies wordt in 2023 voor het Ilab een subsidieaanvraag voorbereid in het (Europese) programma Kansen voor West. Voor het Europees Sociaal Fonds (ESF) worden in 2023 subsidieaanvragen ingediend op het gebied van actieve inclusie en Pro/vso uitgevoerd door Avres respectievelijk de praktijkscholen. De nieuwe ESF (+) regeling wordt mogelijk eind 2022 nog opengesteld. Dit programma wordt nauwlettend gevolgd om in 2023 de subsidiekansen te kunnen verzilveren. Daar komen nog subsidies bij van regelingen die nu nog niet bekend zijn en/of pas in 2023 worden opengesteld. Verder wordt het beheer verricht van toegekende subsidies om daarmee de subsidiebeschikkingen om te zetten in definitief ontvangen bijdragen. In 2023 wordt het beheer van de provinciale subsidies voor de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden (AV) met de Provincie Zuid-Holland afgewikkeld.
23
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
2.1.3
Wat gaat dit kosten?
Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
TV01 Bestuur
1.816
2.277
2.601
2.593
2.585
2.463
TV02 Burgerzaken
1.173
1.156
1.376
1.456
1.466
1.638
TV03 Beheer overige gebouwen en gronden
525
617
578
578
576
576
Lasten Bestuur en Ondersteuning
3.514
4.050
4.555
4.627
4.627
4.677
TV01 Bestuur
131
3
3
3
3
3
TV02 Burgerzaken
509
495
514
696
726
786
TV03 Beheer overige gebouwen en gronden
419
666
453
666
666
666
Baten Bestuur en Ondersteuning
1.058
1.163
969
1.364
1.394
1.454
Totaal saldo van baten en lasten
-2.456
-2.887
-3.585
-3.262
-3.233
-3.223
Mutaties reserves Resultaat
-285
0
0
0
0
0
-2.741
-2.887
-3.585
-3.262
-3.233
-3.223
De hogere lasten van € 144.000 op taakveld 01 worden grotendeels veroorzaakt door hogere loonkosten van het college van B&W die met name verband houden met de uitbreiding van het aantal wethouders. Ook de loonkosten van de griffie nemen toe met € 120.000. Het resterende verschil wordt veroorzaakt door kleinere mutaties. De hogere lasten bij taakveld 02 worden voor € 204.000 veroorzaakt door een uitbreiding van de formatie van team Dienstverlening (cluster burgerzaken). Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar de PPN 2023-2026. Deze hogere lasten worden in 2024 en 2025 voor een deel gecompenseerd door hogere legesopbrengsten. Kleinere verschillen zorgen voor het restant aan verschil. In verband met de (gedeeltelijke) de leegstand van het Stadhuisplein zijn de baten op taakveld 03 verlaagd met € 180.000 in 2023. De verwachte baten liggen in lijn met de realisatie 2021.
2.1.4
Met welke verbonden partijen doen we dit samen?
• GR Regio AV
24
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
2.2
Programma 2 Veiligheid
Taakvelden Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid
2.2.1
Wat willen we bereiken?
Doel Gorinchem is een schone, veilige en leefbare stad waarin bewoners zich veilig en prettig voelen. Dat doen we door een veilige leefomgeving te creëren. Aan de hand van de speerpunten uit het integraal veiligheidsplan 2023-2026 gaan we met inwoners, ondernemers en partners aan de slag. Daarnaast gaan we aan de slag met wijkgericht werken, op basis van vertrouwen en maatwerk stimuleren we bewoners om een eigen bijdrage aan de leefomgeving te leveren. Samen in de regio en met de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid (VRZHZ) beheersen we de veiligheidsrisico's van onder andere transport en opslag van gevaarlijke stoffen en zorgen we voor een adequate voorbereiding op de bestrijding van incidenten en crisissen door een goede verbinding met hulpdiensten en een slagvaardige organisatie van gemeentelijke processen bij ernstige incidenten. Het coalitieakkoord Wij willen dat Gorinchem een gastvrije en veilige stad is waarin iedereen kan wonen, werken, ondernemen en ontspannen. De gemeente heeft een speciale verantwoordelijkheid voor een schone, hele en veilige leefomgeving. Veiligheid is ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid van politie, gemeente en Gorcumers zelf. Is er bij inwoners animo om daarin zelf een rol te nemen, dan ondersteunen we dat. In Gorinchem zijn regionale criminele netwerken actief, waarin drugs een grote rol spelen.
De aanpak van deze ondermijnende criminaliteit willen we versterken. Zowel bij de aanpak van overlast als van ondermijning geldt: we kiezen voor de juiste balans tussen voorkomen en bestrijden.
Vastgesteld beleid Beleidskader
Vastgesteld door de raad in
Prostitutiebeleid
2004
Coffeeshopbeleid
2012
BIBOB beleid
2014
Integraal Veiligheidsplan
2019
Evenementenbeleid
2019
Beleid Vergunningen Toezicht en Handhaving (VTH)
2019
Algemene Plaatselijke Verordening (APV)
2022
25
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator
B/F
Eenheid
Verwijzingen Halt
B
Aantal per 1000 jongeren
PI
Winkeldiefstallen
B
Aantal per 1.000 inwoners
PI
Geweldsmisdrijven
B
Aantal per 1.000 inwoners
PI
Diefstallen uit woning
B
Aantal per 1.000 inwoners
PI
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
B
Aantal per 1.000 inwoners
PI
Aandeel dat zich veilig voelt in de buurt
F
% vanuit Gorcumse burgerpeiling
ME
Mate van overlast van buurtbewoners Ten minste enige mate van overlast
F
% vanuit Gorcumse burgerpeiling
ME
Indicator Voelt zich veilig in de buurt
26
Streefwaarde 2023 86 %
Soort
Hoe willen we dit bereiken De streefwaarde is gebaseerd op het gemeten veiligheidsgevoel (2021). We bereiken de streefwaarde door het uitvoeren van diverse activiteiten zoals benoemd in het Integraal veiligheidsplan.
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
2.2.2
Wat gaan we daarvoor doen?
Concrete voornemens Onderwerp
Concrete voornemens
Ondermijning
We geven verder uitvoering aan de aanpak van ondermijning en onderzoeken de mogelijkheden om bestuurlijke barrières op te werpen om het verdienmodel van criminele organisaties te dwarsbomen.
Reguliere taken Onderwerp
Toelichting
Veilige woon- en leefomgeving
Dagdagelijks zetten we ons in voor een veilige woon- en leefomgeving door middel van een wijkgerichte aanpak en de aanpak van de hotspots (jeugd-)overlast. Elke wijk heeft een buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) die aanspreekpunt is voor inwoners en andere organisaties. We zetten in op het vergroten van de zichtbaarheid van de (wijk)boa. Ook blijven we ons, samen met onder andere politie en inwoners, inzetten om de cijfers rond de vermogens- en geweldscriminaliteit verder te laten dalen.
Cameratoezicht
Cameratoezicht wordt flexibel ingezet wanneer dat nodig is. Als daar aanleiding toe is, zet de burgemeester voor een bepaalde periode in een aangewezen gebied cameratoezicht in om overlast en criminaliteit tegen te gaan en de openbare orde ter plaatse te herstellen. We onderzoeken de noodzaak voor een uitbreiding van het mobiele cameratoezicht.
Fysieke veiligheid
De veiligheidsrisico’s in het fysieke domein hebben onverminderd onze aandacht. Daarvoor werken we nauw samen met de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid. Op het gebied van crisisbeheersing wordt er steeds meer een beroep gedaan op de zelf- en samenredzaamheid van onze inwoners. Er wordt desgewenst gebruik gemaakt van de initiatieven van de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid die investeren op bewustwording en zelfredzaamheid van de (eigen) veiligheid van inwoners.
Evenementen en Horeca
Met een rijk aanbod aan cultuur en evenementen en de kansen die dit biedt voor onze (horeca)ondernemers zorgen we voor een levendige stad. Door de veranderende en verscherpte regelgeving met betrekking tot veiligheid bij evenementen informeren we de (toekomstige) organisatoren van evenementen. Zo worden eventuele belemmeringen in een vroeg stadium weg genomen.
Zorg en Veiligheid
Het verbeteren van de samenwerking op het snijvlak van veiligheid en zorg zetten we voort. Er is daarbij aandacht voor enerzijds de positionering van het Zorg- en Veiligheidshuis ZuidHolland Zuid en anderzijds de aanpak van problematiek op het snijvlak van veiligheid en zorg. Er is blijvende inzet op het voorkomen of stoppen van huiselijk geweld en de nazorg na detentie is geborgd. We hebben aandacht voor alle vormen van radicalisering, extremisme en polarisatie.
27
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Onderwerp
Toelichting
Gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime
We werken aan bewustwording en bieden daarbij concrete handvatten (handelingsperspectief) om de digitale weerbaarheid van onze inwoners te vergroten.
2.2.3
Wat gaat dit kosten?
Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
TV11 Crisisbeheersing en Brandweer
3.104
3.203
3.408
3.393
3.393
3.393
TV12 Openbare orde en Veiligheid
2.318
1.654
1.759
1.758
1.756
1.756
Lasten Veiligheid
5.422
4.857
5.166
5.151
5.149
5.149
TV12 Openbare orde en Veiligheid
1.040
358
360
360
360
360
Baten Veiligheid
1.040
358
360
360
360
360
Totaal saldo van baten en lasten
-4.382
-4.499
-4.806
-4.791
-4.789
-4.788
0
0
4
4
4
4
-4.382
-4.499
-4.802
-4.786
-4.784
-4.784
Mutaties reserves Resultaat
Het verschil op taakveld 11 wordt voornamelijk veroorzaakt door de hogere bijdrage van € 247.000 aan de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid (VRZHZ). Een lagere doorbelasting van de salariskosten leidt tot een voordeel van € 45.000. In 2023 en volgende jaren zetten we extra in op de aanpak van ondermijning (€ 75.000) en treffen we maatregelen om agressie tegen medewerkers met een publieke taak te beperken (€ 75.000). Een lagere doorbelasting van salariskosten leidt tot een voordeel van € 45.000. In onderstaande tabel staan de subsidies vermeld, die binnen dit programma verstrekt worden: Subsidies (bedrag x € 1.000) Asiel
Bedrag 47
Bureau Halt
11
Dierenambulance
24
2.2.4
Met welke verbonden partijen doen we dit samen?
• GR Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid • GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid • MerwedeLingelijn Beheer B.V.
28
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
2.3
Programma 3 Verkeer en vervoer
Taakvelden Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer
2.3.1
Wat willen we bereiken?
Doel Bewoners, ondernemers en bezoekers zijn tevreden over de bereikbaarheid, (verkeers)veiligheid en bruikbaarheid van wegen, water- en spoorwegen binnen de gemeente.
Het coalitieakkoord Een goede en veilige bereikbaarheid van en naar Gorinchem en in de stad zelf is heel belangrijk. Het draagt bij aan het woongenot van inwoners en het vestigingsklimaat van bedrijven en organisaties. Dit komt ten goede aan de leefbaarheid in onze stad. Met de Mobiliteitsvisie en de Uitvoeringsagenda ligt er een goede basis om de uitdaging aan te gaan. Tegelijk vraagt deze fase van uitvoering ook nog veel van ons. Bouwkostenstijgingen maken dat we goed naar planning en uitvoering moeten kijken. En ook onderdelen van de aanpak fietsknelpunten vragen om uitvoering. Voor ons is het belangrijk dat in Gorinchem de veiligheid en het gemak voor fietsers en voetgangers zichtbaar toenemen. Overigens zonder dat plekken onbereikbaar worden voor auto’s. Ook willen we in de stad meer openbaar vervoer. We gaan op zoek naar praktische oplossingen. Voor ambities uit de Mobiliteitsvisie die na deze raadsperiode aan de beurt zijn, geldt dat we moeten sparen. En dat we op zoek moeten gaan naar extra financiële middelen.
Vastgesteld beleid Beleidskader
Vastgesteld door de raad in
Kadernota Infrastructuur
2007
Startnotitie A27
2007
Fietsplan
2013
Regionaal verkeers- en vervoersplan
2014
Verkeerstructuurplan Binnenstad
2016
Raadsopdracht Mobiliteit
2017
Parkeerverordening Gemeente Gorinchem
2019
Mobiliteitsvisie 2040
2020
Parkeerprogramma binnenstad Gorinchem 2021-2025
2021
29
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator
B/F
Eenheid
Soort
Verkeerongevallen
F
Per 100.000 inwoners
ME
Geregistreerde ongevallen naar soort 2020
F
In %
ME
2.3.2
Wat gaan we daarvoor doen?
Concrete voornemens Onderwerp
Concrete voornemens
Stedelijk programmeren uitvoering Mobiliteitsvisie
Vanuit de vastgestelde Mobiliteitsvisie en de bijbehorende uitvoeringsagenda willen we meerdere projecten realiseren die de bereikbaarheid, verkeersveiligheid, leefbaarheid en duurzaamheid van de stad verbeteren. Tegelijkertijd willen we ook verschillende stedelijke ontwikkelingsprojecten realiseren. Gecombineerd met beperkte financiële ruimte én bouwkostenstijgingen, zien we ons genoodzaakt het geheel van investeringen in de stad integraal te bezien en een strategie te ontwikkelen wat we wanneer en in welke volgorde aanpakken.
Fietsknelpunten top Als onderdeel van het uitvoeringsprogramma van de Mobiliteitsvisie is (samen met 10 stakeholders) een fietsknelpunten top 10 opgesteld. In 2023 zoeken we een strategie en financiële middelen om de knelpunten de komende jaren stap voor stap aan te pakken. Nieuwe knelpunten Behalve de projecten uit de Mobiliteitsvisie, zijn er ook knelpunten in het bestaande wegennet autoverkeer waarover regelmatig signalen komen van verkeersonveiligheid. Parallel aan de fietsknelpunten, werken we ook aan een strategie voor de aanpak van de overlast top 10 van wegen, met de benodigde financiële middelen.
30
Gemeente Gorinchem Begroting 2023
Reguliere taken Onderwerp
Toelichting
Planologie
Bij planologische ontwikkelingen houden we rekening met verkeers- en vervoersaspecten. Dit moet bijdragen aan goed bereikbare, toegankelijke en verkeersveilige openbare ruimte.
Inrichting Openbare ruimte
Bij onderhoud en beheer aan de openbare ruimte houden we rekening met de invulling van de mobiliteits-, klimaat-, woon-, sociale en duurzaamheidsdoelstellingen. We nodigen bewoners uit om mee te beslissen over hun leefomgeving.
Regionale samenwerking
We werken regionaal samen op het gebied van de veerdienst, de verkeersveiligheid, de bereikbaarheid, het verkeersbeleid en de afstemming van wegwerkzaamheden.
Verkeersveiligheid
We zorgen voor een verkeersveilige inrichting van de openbare ruimte en besteden aandacht aan verkeerseducatie en gedragsbeïnvloeding om de verkeersveiligheid verder te verhogen.