2022-824840 Bestemmingsplan Van Zomerenlaan - Bijlage Beeldkwaliteitsplan.pdf
Tekst van het document
GEMEENTE GORINCHEM Herstructurering Haarwijk - Noord Van Zomerenlaan - D.F. Pauwstraat
Compositie 5 stedenbouw bv Boschstraat 35-37 4811 GB BREDA
2
telefoon:
076-5225262
internet:
www.c5s.nl
email:
info@c5s.nl
Opdrachtgever:
Stichting Poort6
Projectnummer:
192683
Datum:
4 november 2020
Referentie:
192683bkp10
I N H O U D S O P G AV E
Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 1.2 1.3 1.4
5
Inleiding 5 Ligging en begrenzingen plangebied 5 Leeswijzer 5 Relatie met welstandsnota 7
Hoofdstuk 2 Plantoelichting
9
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6
9 9 10 11 11 11
Ruimtelijke opzet Oriëntatie en rooilijnen Ontsluiting en parkeren Groene hoven Binnentuin Biodiversiteit
Hoofdstuk 3 Beeldkwaliteit bebouwing 3.1 3.2
13
Inleiding 13 Beeldkwaliteitcriteria 13
Hoofdstuk 4 Beeldkwaliteit openbare ruimte
19
4.1 Sfeertypering 4.2 Materialisering 4.2 Binnentuin 4.3 Overgang privé/openbaar
19 20 21 21
3
Bird’s-eye view richting noordzijde Bird’s-eye view - richting noord
Bird’s-eye view - richting west Globale planbegrenzing geprojecteerd op luchtfoto voor de sloop van de woningen (bron: cyclomedia) 4
1
INLEIDING 1.1 Aan
Inleiding de
Van
Zomerenlaan
en
de
Dirck
Gorinchem. Ten westen ligt de wijk ‘Stalkaarsen’. Het
is om een bijzonder woongebied met maximaal
Franckenszoon Pauwstraat in Gorinchem heeft de
Merwedekanaal met de daaraan gelegen bedrijvigheid
toekomstperspectief te bieden. Ten tweede fungeert dit
woningbouwvereniging Stichting Poort6 in totaal 89
vormt de oostgrens van de wijk ‘Haarwijk’.
beeldkwaliteitplan als formeel toetsingskader voor de
huurwoningen in eigendom gehad. De woningen zelf
welstandscommissie. Dit beeldkwaliteitplan is geen star
sloten niet meer aan op de moderne woonwensen.
Het plangebied wordt aan de noordzijde begrensd
document en kan de doorlooptijd van de ontwikkeling
Stichting Poort6 heeft daarom besloten om de
door de W.F. Emckstraat. Aan de oostzijde vormt de
van de buurt faciliteren met heldere kaders. Het
bestaande woningen te amoveren en te vervangen door
Van Zomerenlaan de grens van het plangebied. Aan de
gaat hierbij om het vastleggen en waarborgen van de
circa 76 nieuwe huurwoningen.
westzijde vormen de woningen aan de westzijde van
gewenste identiteit.
de Dirck Frankenszoon Pauwstraat de grens van het Stichting Poort6 heeft Compositie 5 stedenbouw
plangebied. De achtertuinen van de woningen aan de
naar de letter of de geest?
bv een stedenbouwkundig plan laten opstellen, om
Marinus Spronklaan vormen de zuidelijke grens van het
De ervaring heeft geleerd dat een beeldkwaliteitplan als
een nieuwe, vriendelijke woonbuurt te realiseren.
plangebied.
te benauwend voor een deugdelijke planontwikkeling
In het stedenbouwkundig plan is gekozen voor een kleinschaligere
opzet,
kleinschaligheid
en
verkavelingsopzet
open
1.3
Leeswijzer
korte
zichtlijnen,
en
transparante
Het beeldkwaliteitplan geeft inzicht in de gewenste
lang niet alle mogelijke ontwikkelingen voorzien
vormen.
kernwaarden
feit, dat bij het opstellen van het beeldkwaliteitplan
De
identiteit van de buurt en de vertaling ervan in de
kunnen worden. De gestelde uitwerkingsregels zouden
woningen worden georiënteerd op een tweetal groen
uitstraling van de architectuur en de inrichting van
in dergelijke gevallen een goede planontwikkeling
ingerichte hoven, waar tevens geparkeerd wordt.
de openbare ruimte. Dit is verwoord en verbeeld
onmogelijk kunnen maken. Daarom wordt hier in de
Centraal in het plangebied is een binnentuin gesitueerd.
middels een set spelregels. Deze spelregels gaan
leeswijzer benadrukt dat dit beeldkwaliteitplan naar
Hier grenzen de achterzijden van de woningen,
onder andere over stedenbouwkundige aspecten,
de geest gelezen dient te worden. Wanneer echter in
naast dat de woningen voorzien zijn van kleine privé
bebouwingstypologie,
architectonische
uitstraling,
specifieke gevallen niet aan de uitwerkingsregels kan
achtertuinen, aan een gezamenlijke binnentuin.
kapvorm,
bouwhoogte,
1.2
de
waarbij
een
ervaren kan worden. De oorzaak hiervan ligt in het
Ligging, begrenzingen en karakteristiek
positionering
worden voldaan en de voorgenomen ontwikkeling, de
en oriëntatie van de bebouwing, kleurstelling en
rooilijn,
geest van dit beeldkwaliteitplan indachtig, zeker wel
materiaalgebruik en erfafscheidingen.
gewenst is, kan het bevoegd gezag, na inwinning van
Het plangebied is gelegen in de woonwijk ‘Haarwijk’.
advies van diegenen die de bouwplannen toetsen aan
Deze wijk ligt ten noordwesten van het oude historische
Naast dat het beeldkwaliteitplan dient ter inspiratie,
dit beeldkwaliteitplan, besluiten om af te wijken van de
centrum van Gorinchem. Aan de noordzijde loopt
dient het tevens als toetsingskader voor iedereen die bij
uitwerkingsregels.
de snelweg A15 en de spoorlijn Geldermalsen-
het verdere ontwerp- en ontwikkelingsproces betrokken 5
Van Zomerenlaan - richting noord Van Zomerenlaan na sloop bebouwing (bron: cyclomedia) 6
1.4
Relatie met welstandsnota
In dit beeldkwaliteitplan zijn, naast een algemene beschrijving van de stedenbouwkundige opzet, concrete criteria opgenomen voor de nadere architectonische uitwerking.
Deze
criteria
worden
door
de
welstandscommissie gehanteerd bij de beoordeling van de bouwplannen. Dit beeldkwaliteitplan kan daardoor, na vaststelling door de gemeenteraad, als onderdeel van de welstandsnota worden beschouwd. Van Zomerenlaan - richting zuid
W.F. Emckstraat - richting oost
W.F. Emckstraat - richting west 7
8
Stedenbouwkundige plan
Foto’s maquette stedenbouwkundig plan
2
PLANTOELICHTING 2.1
Ruimtelijke opzet
Door de bouwblokken ten opzichte van de bestaande
Naast dat de rooilijnen geren ten opzichte van elkaar
In tegensteling tot de huidige situatie, waar de
situatie te draaien ontstaan er twee kleinschalige
worden ook de bouwblokken in een licht verspringende
bouwblokken in lange lijnen zijn gesitueerd en
woonbuurten waarbij de woningen optimaal op de
rooilijn ten opzichte van elkaar gesitueerd. Daarnaast
een oost-west oriëntatie hebben, is gekozen voor
zon georiënteerd zijn (kap op het zuiden) zodat het
wordt er ook aan de Van Zomerlaan en de W.F.
een kleinschaligere opzet waarbij de bouwblokken
toepassen van zonnepanelen leidt tot maximale
Emckstraat
juist
energieopbrengsten.
verspringing aangebracht is. Dit alles om het informele
noord-zuid
kleinschaligheid
gericht en
een
zijn.
Korte
zichtlijnen,
open
en
transparante
binnen
de
bouwblokken
een
lichte
karakter te versterken met een speels en afwisselend
verkavelingsopzet zijn hierbij de kernwaarden.
De Van Zomerenlaan en W.F. Emckstraat worden net als
De woningen zijn georiënteerd op een tweetal groen
in de huidige situatie begeleid door woningen.
straatbeeld tot gevolg.
ingerichte hoven waar tevens geparkeerd wordt. In het middelste bebouwingscluster grenzen de achterzijden van de woningen, naast dat de woningen voorzien zijn van kleine privé achtertuinen, aan een gezamenlijke binnentuin. De binnentuin en de groene hoven zijn met elkaar verbonden door een meanderend netwerk van langzaamverkeersverbindingen. Doordat de groene hoven zich openen naar het park ontstaat er een groot aaneengesloten groen netwerk.
2.2
Oriëntatie en rooilijnen
De woningen zijn met hun voorzijden georiënteerd op twee groen ingerichte hoven. De rooilijnen van de bouwblokken ten noorden en zuiden van de hoven geren ten opzichte van elkaar waardoor de hoven zich openen richting het bestaande oostelijk gelegen park. Dit betekent tevens dat er sprake is van een open verkavelingsopzet, met veel lucht en ruimte, die het woon- en leefklimaat ten goede komt. Ruimtelijk concept
Oriëntatie en rooilijnen 9
2.3
Ontsluiting en parkeren
De ontsluiting van de hoven vindt plaats vanaf de Van
langsparkeerplaatsen in het park kunnen komen te
versterkt. Hierdoor wordt, samen met de binnentuinen,
Zomerenlaan. De rijwegen hebben een breedte van 5
vervallen zodat er een vrij zicht is vanuit de hoven op
een belangrijke bijdrage geleverd aan het voorkomen
meter waarvan 1,5 meter, direct grenzende aan de
het park.
van hittestress.
perceelgrens, is vormgegeven middels een rabatstrook.
Parkeren
Deze strook dient als visuele buffer richting de percelen
(diepte 6 meter) en is direct gekoppeld aan de
2.5
maar ligt op dezelfde hoogte als de rijweg waardoor
ontsluitingsstructuur. Hierbij wordt voldaan aan de
De gezamenlijke binnentuin is aan de achterzijde van de
deze tevens gebruikt kan worden bij het in/uitparkeren.
gemeentelijke
parkeerplaatsen
woningen gelegen en heeft een besloten semiopenbaar
Het profiel van de Van Zomerenlaan blijft grotendeels
worden uitgevoerd in een open verharding en maken
karakter. Doel is te komen tot een ontmoetingsplek voor
intact, alleen de langsparkeerstrook en delen van het
ruimtelijk onderdeel uit van de groenzone waarin ze
de direct aanwonenden waardoor de sociale cohesie
trottoir direct grenzende aan het plangebied zullen
gesitueerd zijn. Hierdoor wordt het verhard oppervlak
van de buurt versterkt wordt. De kleine achtertuinen,
bij de herinrichting betrokken dienen te worden
verminderd
vergroot.
met een diepte van circa 4-5 meter, grenzen samen met
zodat er afstemming kan plaatsvinden tussen de
Hemelwater kan op deze wijze infiltreren en de
de bergingen direct aan de binnentuin. Om het toezicht
nieuwe verkavelingsopzet en het langsparkeren. De
groenbeleving van de hoven wordt versterkt.
op de binnentuin te vergroten en achter- en binnentuin
De
vindt
plaats
middels
parkeernorm.
en
binnentuin
het
en
De
oppervlak
de
haaksparkeren
groene
groen
hoven
zijn
Binnentuin
met
met elkaar te verbinden heeft de erfafscheiding een
van
maximale hoogte van 1.4 meter. De erfafscheiding
tracés
wordt gevormd door een haag, eventueel gecombineerd
sluiten aan bij de landschappelijke inrichting van de
met een gebouwde voorziening zoals een keerwand,
groene hoven en binnentuinen.
waarbij de haag aan de zijde van de binnentuin
De bestaande ontsluiting vanaf de Marinus Spronklaan
gesitueerd is.
wordt omgezet naar een langzaamverkeersverbinding
De binnentuin wordt samen met de bewoners ingericht
die centraal door het plangebied meandert en
en kent een landschappelijke opzet. De invulling
onderdeel uitmaakt van het langzaamverkeersnetwerk.
bestaat in ieder geval uit wadi’s die voor de benodigde
elkaar
verbonden
middels
langzaamverkeersroutes.
De
een
stelsel
meanderende
waterberging gaan zorgen. Daarnaast kan men denken
2.4
Groene hoven
De groene hoven aan de voorzijde van de woningen worden groen ingericht en bieden ruimte aan een combinatie van grassen, bomen in een losse setting, waterberging (wadi’s) en parkeren. Door het parkeren in een open verharding vorm te geven kan het regenwater op een natuurlijke wijze infiltreren en wordt het verhard oppervlak verminderd en het groene straatbeeld Verkeer en parkeren 10
aan zitplekken, speelruimte maar ook een gezamenlijk moestuin of pluktuin.
2.6
Biodiversiteit
Bij de inrichting van de groene ruimtes wordt nadrukkelijk rekening gehouden met biodiversiteit. Door de verschillende gradiënten in de wadi’s ontstaat een breed scala aan biotopen, waardoor verschillende planten diersoorten er hun plek in kunnen vinden. Bij zowel de soortenkeuze voor de grassen/onderbegroeiing als de bomen en struiken wordt rekening gehouden met planten die inheems zijn en/of een goede nectar- of pollenwaarde hebben. Door een goede mix aan te brengen tussen de verschillende soorten, ontstaat een park dat jaarrond een toegevoegde waarde heeft voor onder andere vogels, vlinders en bijen.
Groen en water
11
12
Uitsnede stedenbouwkundig plan
3
BEELDK WALITEIT - bebouwing 3.1
Inleiding
Het stedenbouwkundig plan kenmerkt zich door een
Massaopbouw •
De
bouwhoogte
bedraagt
maximaal
twee
heldere groene opzet waarbij de openbare ruimte op
bouwlagen met kap. Accenten mogen uitgevoerd
een duidelijke wijze begrensd wordt. Deze openbare
worden in maximaal tweeënhalve bouwlaag met
ruimte zorgt voor een sterke samenhang waardoor de architectonische uitwerking van de bouwmassa’s
kap of 3 bouwlagen plat •
gedifferentieerd kan zijn.
hoofdvorm •
3.2
De woningen hebben een eenvoudige en heldere
Beeldkwaliteitcriteria
De kapvorm is vrij. Binnen een bouwblok mag er sprake zijn van een kapverdraaiing
•
Kleinschalige
toevoegingen,
zoals
dakkapellen
Woningtypologie
en schoorstenen, zijn ondergeschikt aan de
•
hoofdvorm
De ontwikkeling biedt ruimte aan maximaal 80 rijwoningen
Plaatsing, situering en oriëntatie Heldere en eenvoudige hoofdvorm
•
De hoofdoriëntatie van de woningen is gericht op de openbare ruimte
•
De bouwmassa’s staan in een licht verspringende rooilijn ten opzichte van elkaar om het speelse karakter te versterken
•
Hoekwoningen grenzende aan het openbare gebied hebben een dubbele oriëntatie, blinde zijgevels grenzende aan de openbare ruimte zijn niet toegestaan
Licht verspringende rooilijn 13
Hoekbebouwing en accenten •
Het hoofdaccent (hoek Van Zomerenlaan/W.F. Emckstraat dient vormgegeven te worden door een verbijzondering in de bouwmassa (zoals verhoogde kap, plat afgedekt, kapverdraaiing etc.)
•
Accenten
van
de
1e
orde
dienen
een
verbijzonderde zijgevel te hebben (bijvoorbeeld middels het toevoegen van een erker) •
Hoekbebouwing
zijnde
2e
orde
accenten
dienen architectonisch optimaal in te spelen op de hoekligging (bijvoorbeeld in de vorm van (overhoekse) ramen, een voordeur dan wel een ondiepe uitbouw annex serre)
Verbijzonderen hoofdaccent (hoek Van Zomerenlaan / W.F. Emckstraat 14
Accenten 2e orde: zinspelen op hoekligging
Hoekbebouwing en accenten
Accenten 1e orde: verbijzonderen door erker 15
Gevelkarakteristiek •
De architectonische uitwerking van de woningen is eigentijds en divers. De gevelindeling tussen de bouwblokken mag varieren om de diversiteit te vergroten.
•
Gebruik van verschillende soorten materialen, kleuren en texturen maar altijd met een natuurlijke uitstraling
•
(kop)gevels die vol zichtbaar zijn (hoekbebouwing), hebben een verzorgde gevelindeling waarin ramen,
Metselwerk vormt de basis
uitbouwen en/of entreepartijen een rol spelen •
Eventuele erkers, balkons en dakkapellen vormen een architectonisch geheel met de gevel
•
Aan- en uitbouwen zijn ondergeschikt aan de hoofdmassa en doen geen afbreuk aan de heldere opbouw van de bouwmassa
Kleur- en materiaalgebruik en detaillering •
Gevels dienen een natuurlijke uitstraling te hebben waarbij de basis gevormd wordt door metselwerk. Hout, stucwerk, gekeimd, leem, en hergebruikte
Variatie in gevelindelingen om diversiteit te vergroten
materialen mogen ondersteunend gebruikt worden •
Basismateriaal voor de gevel is baksteen in aardetinten en hout. Tevens behoren stucwerk in een wit dan wel grijstint en gekeimd metselwerk in wit en grijstinten tot de mogelijkheden. Witte of gele bakstenen zijn niet toegestaan
•
De gevelkleur tussen de bouwblokken mag wisselen om de diversiteit te vergroten (kleuren wel afstemmen op elkaar)
•
dakpannen bij voorkeur uitgevoerd te worden in een donker grijze/antraciete kleur. Andere donkere
Variatie in gevelindelingen om diversiteit te vergroten 16
Gebruik verschillende kleuren binnen en tussen bouwblokken
kleuren zijn ook toegestaan indien de kleur van de
zonnepanelen daarop is afgestemd •
De bergingen in de achtertuinen, grenzende aan de binnentuin, worden vormgegeven in hout
•
Detaillering is zorgvuldig, eenvoudig en ingetogen
•
Dakkapellen, erkers en andere aan- en uitbouwen zijn in stijl, detaillering, materialisatie en kleurgebruik afgestemd op de woning. Daarnaast doen zij geen afbreuk aan de heldere opbouw van de hoofdmassa
Dakkapellen in stijl en afgestemd op de woning
Eigentijdse architectuurstijl 17
haag
rijweg: betonstraatsteen grijs wadi parkeren: grasbetonsteen rabatstrook: straatsteen bruin/paars paden: padvast beige/grijs gezamenlijke binnentuin
haag
verbindend pad
18
4
BEELDK WALITEIT OPENBARE RUIMTE 4.1
Sfeertypering
De openbare ruimte zorgt voor samenhang door deze als een rustig en samenhangend tapijt in te richten. Dit wordt bewerkstelligd door het verschil in materiaalen kleurgebruik te beperken. Voor de inrichting van de openbare ruimte zal uiteindelijk een afzonderlijk inrichtingsplan opgesteld worden.
Impressie gezamenlijke binnentuin
Impressie gezamenlijke binnentuin
In dit inrichtingsplan zal duurzaamheid centraal staan. Het beleefbaar maken van de duurzaamheid is het uitgangspunt voor het inrichtingsplan. Hierbij is de landschappelijke setting en opzet van de buurt de basis voor de verdere inrichting en invulling van het openbare gebied. Natuurlijke processen zoals waterberging, landschappelijke overgangen en beleving van de seizoenen worden juist beleefbaar gemaakt en niet verstopt. Zo verandert de openbare ruimte mee met het jaargetijde en het weer.
Impressie groen hof met wadi en parkeren
Impressie verbindend pad
Bij de inrichting van de openbare ruimte komt dit door uitdrukking in het materiaalgebruik, duurzame beplanting
(inheems,
beleving
meerwaarde
voor
en
mens
van
dier),
seizoenen, opvang
van
regenwater in wadi’s en natuurlijke speelaanleidingen in plaats van een standaard speeltuin. Hierdoor wordt voor jong en oud de natuur beleefbaar en bruikbaar.
Groen en wadi gecombineerd met parkeren 19
4.2
Materialisering
Verharding rijbaan De
rijwegen
worden
betonstraatsteen.
De
uitgevoerd
in
een
rabatstrook,
die
onderdeel
grijze
uitmaakt van de rijweg, bestaat uit een donker bruine/ paarse straatsteen. Zowel het formaat steen als de legrichting onderscheiden zich van de rijweg. Verharding parkeerplaatsen De
haaksparkeerplaatsen
grasbetonstenen
worden
waardoor
het
aangelegd
groene
in
karakter
behouden blijft. Ook in het kader van klimaatadaptatie
Parkeerstrook in grasbetonstenen
levert een open verharding een positieve bijdrage. Langzaamverkeersverbindingen noord/zuid Beide paden meanderen door het plangebied en worden uitgevoerd in asfalt met een afstooilaag in de kleur geel/beige. Verharding voetpaden in binnentuin De voetpaden in de binnentuin worden uitgevoerd in
een
duurzame
halfverharding:
Padvast.
Deze
halfverharding is waterdoorlatend maar toch vormvast, waardoor deze altijd goed toegankelijk blijft voor fietsers, rolstoelen en rollators.
Zomerlinde Paden in binnentuin: padvast halfverharding 20
Lage haag als erfafscheiding aan de voorzijde
4.3
Binnentuin
De binnentuin krijgt een speelse parkachtige inrichting met centraal twee wadi’s. De basis bestaat uit een bloemrijk grasland met daardoorheen slingerende paden. In dit grasland staan enkele sierbomen, waaronder hoogstam fruitbomen en bomen met een bijzondere seizoensbeleving zoals bloesem of herfstverkleuring. Centraal in de tuin komt ruimte om te spelen en te ontmoeten, rond deze plekken zal het gras korter gemaaid worden. Een speels meanderend vlak met bloeiende heesters zorgt voor enige afstand tussen de privé terrassen en het centrale pad.
Wadi met bloemrijk grasland
4.4
Overgang privé/openbaar
De overgang privé/openbaar wordt aan de voorzijde vormgegeven door een lage groenblijvende haag.
Natuurlijke speelaanleiding 21