2022-808367 - Jaarstukken 2021.pdf

Gemeente Gorinchem

Jaarstukken 2021

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

Inhoudsopgave 1

2

3

4

5

Inleiding

3

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

3 4 9 18 24

Voorwoord Beleidsmatige verantwoording Financiële verantwoording Ontwikkelingen corona Leeswijzer

Jaarverslag: Programmaverantwoording

29

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11

29 33 40 50 58 67 78 93 101 108 110

Programma 1 Bestuur en Ondersteuning Programma 2 Veiligheid Programma 3 Verkeer en Vervoer Programma 4 Economie Programma 5 Onderwijs Programma 6 Sport, Cultuur en Recreatie Programma 7 Sociaal Domein Programma 8 Duurzaamheid Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Algemene dekkingsmiddelen Overhead, Vennootschapsbelasting en Onvoorzien

Jaarverslag: Paragrafen

115

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7

115 126 133 136 145 162 170

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Lokale heffingen

Jaarrekening

177

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7

177 181 192 193 196 198 216

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Overzicht van baten en lasten Recapitulatie structureel begrotingsevenwicht Overzicht begrotingsonrechtmatigheid Balans per 31 december 2021 Toelichting op de balans per 31 december 2021 Wet Normering bezoldiging Topinkomens publieke en semipublieke sector (WNT)

Jaarrekening - Bijlagen

218

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

218 225 227 228 237

Reserves Voorzieningen Totaaloverzicht baten en lasten per taakveld Investeringsoverzicht Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (SiSa)

1

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

6

2

Rapportage Interbestuurlijk Toezicht

243

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

1

Inleiding

1.1

Voorwoord

Voor u liggen de jaarstukken 2021. Dit zijn de laatste jaarstukken uit de huidige collegeperiode. Een roerige periode. Zo werd enerzijds de gemeente opnieuw overschaduwd door de coronapandemie die ervoor zorgde dat alle zeilen bijgezet moesten worden. Anderzijds waren er lichtpunten voor onze stad. De ANWB wees Gorinchem aan als allermooiste vestingstad van Nederland. En dat werd zichtbaar. De bezoekersaantallen liepen in rap tempo op. Ook kijken we met gepaste trots terug op de veerkracht die de organisatie toonde. In korte tijd werd online werken de norm en bleef de basisorganisatie draaien met aangepaste protocollen en nieuwe vormen van informatievoorziening. Tegelijk investeerden we volop in de realisatie van nieuwe ambities en opdrachten: de invoering omgevingswet, de oprichting van coöperatie i_lab met alle onderwijspartners en bedrijfsleven, de Regionale energiestrategie, de visie op dienstverlening Gastvrij Gorinchem en werden tientallen andere projecten opgepakt of voortgezet. Daarover meer in de beleidsmatige verantwoording. In het Sociaal domein zien we een (incidenteel) overschot op de budgetten. Oorzaken liggen mede in het coronajaar, waardoor diverse ontwikkelingen en projecten niet of in mindere mate zijn doorgezet, en in de extra middelen die we van het Rijk hebben ontvangen voor de jeugdzorg.

Tegelijk verwachten we de komende jaren een toenemende druk op diverse onderdelen van het sociaal beleid. Het is daarom van groot belang om nauwgezet de ontwikkelingen van de budgetten te blijven monitoren. Samen met onze partners kijken we naar mogelijkheden en kansen bij de uitvoering van de taken op het gebied van het sociaal domein. Financieel gezien sluiten we dit jaar af met een positief resultaat. We hebben weliswaar door de coronacrisis wederom veel extra kosten gemaakt, maar mede door de compensatiemaatregelen van de rijksoverheid, zijn de gevolgen te overzien. Niettemin heeft de oorlog in de Oekraïne, die primair een humanitaire ramp is, directe gevolgen voor de huishouding van onze gemeente: naast een woning-, en klimaatcrisis is er sprake van extreem stijgende grondstoffenprijzen en energiekosten. Dit vraagt om uitstekende stuurmanskunst en de nodige steun vanuit Den Haag en bovenal een goede samenwerking, met oog voor elkaar. Samen maken we de stad! Gorinchem, 24 mei 2022 Het college van burgemeester en wethouders

3

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

1.2

Beleidsmatige verantwoording

In deze beleidsmatige verantwoording geven we in vogelvlucht een toelichting op de 9 programma’s uit de jaarstukken. Een uitgebreide verantwoording en de bijbehorende cijfers leest u hierna. In de zomer werden we door de ANWB uitgeroepen tot Allermooiste Vestingstad van Nederland en kregen we een Unesco werelderfgoedstatus. Een titel waar we met elkaar trots op mogen zijn en die bijdraagt aan een positieve impuls voor onze hele stad. Anderzijds zette ook in 2021 beperkingen door nieuwe corona-varianten de rem op het ontwikkeltempo. Toch wisten we met elkaar de schouders eronder te zetten. Vooral door samenwerking met elkaar hebben we gezocht naar de mogelijkheden en het online kunnen werken bood ook kansen. Zo zetten we onder meer een actie op met polsbandjes voor de hele stad toen we te maken kregen met de regeling voor Corona Toegangsbewijzen. Bestuur en samenwerking Bij de ontwikkeling en uitvoering van beleid in 2021 is voortgebouwd op deze ambities uit GO2032. Het vormt de basis bij het verder bouwen aan, met en voor de stad. Dat zien we onder meer terug in de Omgevingsvisie. Waarbij in 2021 in werkateliers aan de slag is gegaan met het vormgeven van een visie voor de stad van 2050. Hierover leest u meer bij het onderdeel Stedelijke ontwikkeling. Samenwerking met de stad werd ook verstevigd met het vaststellen van het Participatiebeleid Gorcums Samenspel 2022-2026.

Inmiddels ligt er een werkboek als praktische gids voor de organisatie en initiatiefnemers in de stad. Daarnaast is de visie Dienstverlening Gastvrij Gorinchem in 2021 vastgesteld. Hierin staan ambities op het gebied van dienstverlening waardoor de gemeente beter moet gaan aansluiten bij wensen en verwachtingen van inwoners. Regionaal dragen we actief bij aan de Regionaal Maatschappelijke Agenda (RMA) in de Regio AlblasserwaardVijfheerenlanden. De opgaven in de RMA zijn verder aangescherpt. Binnen de ‘Regio Deal Drechtsteden-Gorinchem e.o.’ zijn in 2021 alle projecten getoetst. De projecten in Gorinchem liggen op schema: i_lab (onderwijs) en het woonproject Lingeoever (Arkelsedijk). We verkennen nu op basis van het rapport over Gorinchem en haar regiofunctie: Samen voor Elkaar hoe met name op de lobby rond ruimtelijke ontwikkeling en vervoer zoals de MerwedeLingeLijn nauwer kan worden samengewerkt in de regio. Veiligheid Op basis van het integraal veiligheidsprogramma 2019-2022 zijn we samen met inwoners, ondernemers en partners aan de slag gegaan met wijkgericht werken. Vertrouwen en maatwerk vormen de basis. We stimuleren inwoners om een eigen bijdrage aan de leefomgeving te leveren en stimuleren inwonersparticipatie.

Samen met samenwerkingspartners als de politie Lek en Merwede en inwoners hebben we uiteenlopende maatregelen genomen en interventies ingezet om de veiligheid in onze stad te waarborgen. In juli 2021 is het Camerabeleid van gemeente Gorinchem vastgesteld. In 2021 zijn Buiten de Waterpoort tijdelijk camera’s geplaatst. De resultaten van de inzet meten we onder meer in de Burgerpeiling. Uit de peiling van 2021 blijkt dat 86% van de inwoners zich veilig voelt. Ook werken we binnen de regio en met de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid beheersen we de veiligheidsrisico's van onder andere transport en opslag van gevaarlijke stoffen. We zorgen voor een adequate voorbereiding op de bestrijding van incidenten en crisissen door een goede verbinding met hulpdiensten en een slagvaardige organisatie bij ernstige incidenten.

4

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

Bereikbaarheid en mobiliteit In 2021 zijn veel stappen gezet die voortvloeien uit de Mobiliteitsvisie en de Uitvoeringsagenda Mobiliteitsplan 2020-2023. Diverse projecten zijn vorig jaar gestart en bevinden zich in de verkennende fase. Hierin vinden voornamelijk inventarisaties en onderzoeken plaats en wordt de participatie opgestart. Voorbeelden hiervan zijn: de aanbesteding voor het onderzoek naar de verbetering van de noordelijke infrastructuur, het haalbaarheidsonderzoek uitbreiding parkeergarage Kweeklust en het ontwerp voor toegankelijkere bushaltes. In 2021 rondden we het voorlopig ontwerp van de Haarsekades af alsook het onderzoek naar de verbetering van de fietsroutes, en een onderzoek naar de realisatie van een bewaakte fietsenstalling met de uitkomst dat er behoefte is aan minimaal 400 parkeerplekken. Ook is een nieuw parkeerprogramma voor de binnenstad opgesteld en in juni door de raad vastgesteld. Met dit programma wordt ingezet op een bereikbare binnenstad, ruimte voor kwaliteit en het stimuleren van schone en duurzame manieren van vervoer. Voor de veerdiensten werd in 2021 de aanbesteding voor 2 elektrische schepen afgerond. Samen met de oevergemeenten zetten we in op duurzame veerdienst. Deze schepen komen in 2023 in de vaart. Ook zijn de voorbereidingen gestart voor een nieuw steigerontwerp en een elektrisch oplaadpunt.

Economie Met een nieuwe economische visie die werd vastgesteld werken we aan een economisch vitale stad die aantrekkelijk is voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Eigen kracht, trends en ontwikkelingen zoals de next economy en ontwikkelingen in regio's rondom Gorinchem vormen de basis. Op basis van de visie is een uitvoeringsprogramma opgesteld en gestart. Concreet voorbeeld uit dit programma is de start van GorkumNext. Het platform voor inspiratie en ondersteuning voor startende, groeiende en gevestigde ondernemers. Via de coöperatie i_lab is concreet vormgegeven aan een verdere samenwerking tussen onderwijs, gemeente en bedrijfsleven. Dit zorg bovendien voor nauwere samenwerking in- en met de regio. In de binnenstad zetten we ons in voor verbetering van het vestigingsklimaat, investeren we in de fysieke ruimte en faciliteren we ondernemersinitiatief. In een prettige samenwerking met vastgoedeigenaren en ondernemers werken we aan het plan Verkleinen kernwinkelgebied. Ook realiseerden we een uitvoeringplan Mooiste Vestingstad. Waarbij we de binnenstad met de titel op zak Allermooiste Vestingstad in samenwerking met ondernemers nog aantrekkelijker maken! In 2021 is de uitvoering van het re-activatieplan Economie gecontinueerd. Om ondernemers tegemoet te komen, werden diverse maatregelen genomen.

Denk aan het kwijtschelden van de terrashuur, het verlenen van uitstel van betaling van gemeentelijke belastingen, het uitstellen van het innen van markt- en staangelden en het oprichten van het (tijdelijke) noodfonds voor ondernemers die ‘tussen wal en schip vallen’ raakten. Met ondernemers(verenigingen) en de gemeenteraad is gesproken over een Herstel- en Investeringsagenda volgend op het re-activatieplan. Dit wordt nog verder uitgewerkt. We maken onderdeel uit van het toeristisch samenwerkingsverband van vestingsteden in de regio. In dit verband zetten we ons gezamenlijk in voor het bereiken van een grotere economische spin-off en het verwerven van een sterkere positie in (boven)regionale samenwerkingsverbanden, zoals de Nieuwe Hollandse Waterlinie, NLDelta en de Dutch Delta Cruise Port. Als onderdeel hiervan werd in 2021 een strategie ontwikkeld om een stevigere positie binnen de riviercruisemarkt te verwerven.

5

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

Onderwijs Bredeschool Dalemplein werd opgeleverd. Een prachtig staaltje samenwerking tussen OVO, CVO-AV, SKG, sportclubs en gemeente. Het project werd ruim binnen de begroting en tijdig gerealiseerd. In juni 2021 stemde de gemeenteraad in met de komst van i_lab, een nieuw innovatie- en afstudeercentrum. Alle 34 onderwijsinstellingen van Gorinchem en de regio hebben zich verenigd en doen mee binnen coöperatie i_lab. I_lab is voortvarend van start gegaan en de eerste innovatieprojecten draaien al vanuit tijdelijke huisvesting in DaVinci. De komende jaren zal i_lab op een locatie bij de Regionale Beroepen- en Innovatiecampus steeds meer vorm krijgen. Om het scholengebied rondom de Hoefslag te transformeren naar een echte beroepen- en innovatiecampus is een eerste verkennend omgevingsvisie-onderzoek gestart. De campusontwikkeling is onderdeel van de gehele gebiedsontwikkeling Gorinchem Noord. Het i_lab en de nieuwbouw van het Gilde Vakcollege vormen samen de eerste stap naar de campus waar leren, werken en innoveren samenkomen. Op het gebied van taal is landelijk afgesproken dat overheden de komende jaren gezamenlijk optrekken bij het verbeteren van de (taal)vaardigheid van volwassenen. Voor de aanpak van laaggeletterdheid is in 2021 een regionaal plan vastgesteld gebaseerd op het Taalpact uit 2019.

Met de brievenwasserette en het programma 'Huh? Wat bedoelt u?' is een start gemaakt om laaggeletterden te bereiken en meer aansluiting te zoeken met inwoners. In 2021 is het Onderwijs Achterstanden Beleid (doelgroep 0-12 jaar) omgezet naar Gelijke Kansen Beleid voor jeugdigen tot en met 18 jaar. Doel is de (taal)geletterdheid bij kinderen en jongeren te verbeteren. Interventies gericht op Gelijke Kansen worden in 2022 met kwantitatief en kwalitatief onderzoek 'gevolgd' op de effectiviteit. Sport, cultuur en recreatie Toonbeeld van voortvarende samenwerking is de realisatie van de Forteshal. Een succesvolle samenwerking tussen OVO, OKK en de gemeente. Een geweldig resultaat voor een van de oudste scholen van onze stad en een van de oudste sportverenigingen die nu beide op een hoger niveau sport kunnen beoefenen. Als gevolg van de coronamaatregelen was het organiseren van sport- en spelactiviteiten extra uitdagend. Toch is veel aandacht besteed binnen de geldende maatregelen om beweegactiviteiten aan te bieden voor jong en oud. Voortvloeiend uit het Sportakkoord zijn in 2 wijken beweegroutes gerealiseerd, er is een vrijwilligerscampagne opgezet en er is een start gemaakt met een leefstijlcampagne.

Culturele verenigingen en stichtingen die inkomsten mis liepen uit kaartverkoop en horeca, terwijl de vaste lasten zoals huisvestiging en beveiliging doorliepen konden een beroep doen op steunmaatregelen. Verenigingen en stichtingen konden een subsidieaanvraag doen om de tekorten te compenseren. Een van de speerpunten van de cultuurvisie is cultuureducatie en -participatie. Er is gewerkt aan het realiseren van een duurzaam netwerk. Dat netwerk brengt het culturele-, economische- en sociale domein samen en informeert en inspireert cultuurmakers, maatschappelijke instellingen, inwoners en bezoekers van Gorinchem. Via Gorinchem Inspireert zijn in 2021 drie ‘coronaproof’. inspiratiebijeenkomsten georganiseerd. In 2021 zijn de eerste stappen voor een toekomstige exploitant van De Nieuwe Doelen gestart. Het theater dat dankzij de creativiteit van de stad tijdens de Coronacrisis uitstekend dienst heeft blijven doen voor culturele evenementen. De gemeenteraad heeft eind 2021 ingestemd met het organiseren van een aanbesteding en de uitgangspunten voor de werving van een exploitant voor De Nieuwe Doelen. Sociaal Domein Ook in 2021 is verder gewerkt aan de vier doelen van het Integraal Sociaal Beleid: gezonde leefstijl, een passende leefomgeving, iedereen doet mee en passende zorg en ondersteuning.

Ook is extra ingezet op de in 2020 benoemde zes kansen om een impuls te geven aan de transformatie van het sociaal domein. Verder is gewerkt aan meer integraliteit, meer focus op resultaat en effectmetingen en betere zichtbaarheid. In 2021 is door de gemeenteraad de bereidheid uitgesproken om in Gorinchem passende, kleinschalige opvang van statushouders en kansrijke asielzoekers te faciliteren en daarover met raad, college en inwoners het gesprek aan te

6

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

gaan. De mogelijkheden voor deze opvang worden verder onderzocht. Om crisisnoodopvang te voorkomen vingen we 4 weken 300 vluchtelingen op in het voormalig belastingkantoor. Eind van het jaar kregen we te maken met een aanwijzing van de staatsecretaris, om alsnog 300 vluchtelingen op te vangen. Opnieuw is dit voortvarend opgepakt en wordt nauw opgetrokken met bewoners om alles goed te laten verlopen. In de tussentijd zijn diverse alternatieve locaties onderzocht om kleinschalige opvang in Gorinchem duurzaam vorm te geven. In 2021 zijn voor de Wmo opgave ‘Van Opvang naar Wonen 2020-2025’ op een aantal thema’s belangrijke vorderingen gemaakt. De regionale ‘Agenda Huisvesting Kwetsbare Groepen’ (HKG) is vastgesteld en in uitvoering genomen. Gemeenten, woningcorporaties en zorgaanbieders hebben regionale afspraken gemaakt om meer opvangplaatsen voor daklozen te realiseren en maatregelen te treffen om dakloosheid te voorkomen. Hiervoor zijn urgentie- en contingentafspraken vastgelegd voor toeleiding naar bestaande woningvoorraad. De inkoopafspraken met aanbieders van de maatwerkvoorziening ‘Begeleiding’ en huishoudelijke ondersteuning zijn gewijzigd. Voor dagbesteding en huishoudelijke ondersteuning laten we resultaatfinanciering los en gaan we terug naar PxQ-financiering (prijs * hoeveelheid). Ook hier zijn de tarieven aangepast.

Deze wijzigingen leveren niet alleen beter maatwerk op. Er wordt ook bespaard op de kosten ten opzichte van de huidige tariefafspraken. Daarnaast is in 2021 gewerkt aan het nieuwe inkoopkader jeugd welke op 1 januari 2022 is ingegaan. Het inkoopkader is onder andere uitgewerkt in concrete doelstellingen en ontwikkelopgaven waarbij passende zorg, dichtbij huis voor de jeugdige en zijn/haar gezin voorop staat. Ook in 2021 heeft preventie extra aandacht gekregen, gezien de ontwikkelingen rondom corona. Er is verder uitvoering gegeven aan het alcohol preventie- en handhavingsplan. Daarnaast investeerden we in preventie door het versterken van de buurthuisfunctie, wijkgericht werken en in het bijzonder het versterken van sociaal cultureel werk via de inzet van de opbouwwerker. Op 1 januari 2022 is de nieuwe Wet Inburgering in werking getreden. Met deze nieuwe wet hebben gemeenten de regie over de inburgering van statushouders en gezinsmigranten. In 2021 is de implementatie van de nieuwe Wet Inburgering voorbereid via de pilots ‘Taalsnelweg naar Werk’, ‘Toekomstboek’ en de pilot ‘Gezinsmigranten’.

Ook werd via een gecombineerde aanbesteding van de gemeenten Gorinchem, Molenlanden en Vijfheerenlanden een aanbieder gekozen voor de educatietrajecten onder de Wet Educatie Beroepsonderwijs en de leerroutes B1 (gericht op taalniveau B1) en Z (gericht op zelfredzaamheid) vanuit de nieuwe Wet Inburgering. Duurzaamheid Vanuit het programma duurzaamheid zet Gorinchem zich in om een schone, duurzame en leefbare stad te worden. Samen met gemeente Molenlanden, inwoners en andere belanghebbenden is de Regionale Energiestrategie Alblasserwaard (RES) 1.0 tot stand gekomen. In de zomer van 2021 is het Uitvoeringprogramma RES 1.0 Alblasserwaard, inclusief leidraad communicatie en participatie, opgesteld. Samen met inwoners en gebruikers is hard gewerkt aan de duurzaamheidstransitie. Voorbeelden hiervan zijn informatiepunten bij het Natuurcentrum en i_lab, het Regionaal Energieloket, Het Nieuwe Wonen en de gemeentelijke website biedt informatie voor inwoners en ondernemers die willen verduurzamen. Ook de Gorinchem Duurzaam Weken, een campagne om energiebesparing, biodiversiteit, klimaatadaptatie en circulaire economie te stimuleren droeg hier aan bij. In 2021 zijn activiteiten rond de Regeling Reductie Energiegebruik (RRE) afgerond en is de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW) opgestart. De GR Waardlanden ziet een lichte daling van het aantal kilogrammen restafval per inwoner.

Deze trend zal zich naar verwachting vanaf 2023 doorzetten, omdat dan de eerste resultaten van het in 2021 vastgestelde Afval- en Grondstoffenbeleid zichtbaar zijn. Er zal nog geen sprake zijn van de streefwaarde 100 kilogram per inwoner, maar naar verwachting wel van een substantiële daling. In februari 2021 kwam er groen licht voor de aanleg van het duurzaam warmtenet in de Gildenwijk. Vanaf medio 2022 worden gefaseerd zo’n 1000 huurwoningen van Poort6 aangesloten op het warmtenet. Ook het stadhuis en het

7

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

kantoor van Poort6 worden op termijn aangesloten. Met bovengenoemde instrumenten werken we aan structurele verlaging van de CO2-uitstoot. Dat doen we met subsidies van de EU, Rijksoverheid en provincie. Zo kunnen we invulling geven aan de wensen vanuit het Gorcums akkoord. Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing In de Omgevingsvisie 2050 werken we in samenhang aan Gorinchem als Woonstad, Werkstad, Waterstad en Regiostad. We werken verder aan deze visie maar ondertussen ook aan concrete plannen. In 2021 werden bijvoorbeeld Tiny Houses gerealiseerd op twee plekken in onze stad. Verder werden in 2021 totaal netto ruim 400 woningen aan de Gorinchemse voorraad toegevoegd. Verder zijn belangrijke stappen gezet voor het uithuizen van bedrijven aan de Schelluinse straat naar Gorinchem Noord om ruimte te maken voor wonen, vergroenen en minder vrachtverkeer door de stad. Daarnaast de realisatie van de beroepencampus samen met de ontwikkeling van station Noord in relatie tot een innovatief bedrijvenpark Groote Haar. Concrete eerste stappen zijn gezet voor de Lingeoever (Arkelsedijk). Ook is de Nota van Uitgangspunten voor Linge2 Zuid vastgesteld zodat dit gebied gereed is voor een verrijkende transformatie. Er is in 2021 verder gewerkt aan de voorbereidingen voor de invoering van de Omgevingswet.

Via een participatietraject met inwoners en belanghebbenden is een omgevingsvisie opgesteld. Ook is een Notitie Reikwijdte en Detailniveau opgesteld als startpunt voor het traject van de Omgevingseffectrapportage. Verschillende verordeningen zijn aangepast, samengevoegd en vereenvoudigd, resulterend in een Verordening Fysieke Leefomgeving. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet is aangekocht en deels lokaal ingericht en geïmplementeerd. In een geactualiseerd programma- en actieplan invoering Omgevingswet 2022-2029 wordt de samenhang tussen de onderdelen uitgebreider beschreven en de stand van zaken toegelicht. Vanuit de Woon- en Transformatievisie hebben gemeente, woningcorporatie Poort6 en huurdersvereniging HP6 stappen gezet om te komen tot een gezamenlijke aanpak van de woningbouw. Met als doel om gezamenlijk ontwikkelingen optimaal te benutten zodat wijken sterker en gedifferentieerder worden en er een betere verdeling van woningsegmenten over de stad ontstaat. Daarnaast is ingezet op het verweven van de fysieke structuur van de stad met de sociale structuur. Dit heeft geleid tot maatwerkgesprekken met bewoners rondom speel- en ontmoetingsplekken in Mollenburg, Tiny Forests met groene buitenlokalen en de herinrichting van Tiende Penninglaan.

De komende jaren wordt dit nog een stap verder gebracht door de ontwikkeling van “Kijk in de Wijk”, waarbij de samenwerking tussen wonen, wijkbeheer, veiligheid, leefbaarheid en stadsbeheer bevorderd wordt.

8

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

1.3

Financiële verantwoording

In deze paragraaf wordt in hoofdlijnen ingegaan op de financiële ontwikkelingen over 2021. Hierbij wordt het resultaat gepresenteerd ten opzichte van de "bijgestelde begroting". Dat is de begroting inclusief de door de gemeenteraad geaccordeerde begrotingswijzigingen. Daarna wordt ingegaan op de ontwikkelingen in de algemene reserve en de belangrijkste oorzaken daarvan. Tot slot gaan we kort in op het verloop van de investeringen in 2021. Ontwikkeling resultaat De jaarrekening 2021 sluit met een positief resultaat na bestemming van € 1,8 mln. Voorgesteld wordt om dit resultaat toe te voegen aan de algemene reserve. In de tussenrapportage 2021 hebben wij de verwachting uitgesproken dat het jaarrekeningresultaat 2021 € 0,4 mln. positief uit zou komen. Het definitieve resultaat 2021 na bestemming is dus € 1,4 mln. hoger uitgevallen. Voor een belangrijk deel komt dit omdat in de 2de helft van het jaar de vraag naar vergunningen onverminderd hoog is gebleven en de gerealiseerde baten hoger zijn uitgevallen dan in de tussenrapportage was voorzien (€ 0,4 mln.). In de tussenrapportage was ook geen rekening gehouden met een meevaller op de voorziening pensioenverplichtingen bestuurders (€ 0,4 mln.). Het verschil laat zich verder verklaren door (kleine) verschillen op uiteenlopende budgetten (€ 0,6 mln.).

Voor een nadere toelichting op deze verschillen verwijzen we naar de toelichting in de verschillende programma’s. Mede als gevolg van de soms substantiële verschillen tussen de bijgestelde begroting en de definitieve jaarstukken van de afgelopen jaren, streven wij voortdurend naar een nog realistischer wijze van begroten en goede monitoring van budgetten gedurende het jaar. De lijn om kritisch naar de budgetten te kijken en eventuele knelpunten vooral binnen bestaande budgetten op te lossen, hebben we in 2021 doorgezet. Het resultaat na bestemming van deze jaarrekening sluit daarop aan. Het resultaat voor bestemming komt uit op € 9,6 mln. positief. Dit positieve resultaat wordt onder andere veroorzaakt door het resultaat op de grondexploitaties. Bij de tussenrapportage 2021 hebben wij dat geprognosticeerd op € 2,2 mln. positief, maar nog niet verwerkt in de begroting. Deze verwachte winstnemingen zijn daadwerkelijk gerealiseerd. Daarnaast zorgt de dalende rente in 2021 ervoor dat we de verliesvoorziening Groote Haar met € 0,7 mln. extra kunnen verlagen. In totaal is het resultaat op alle grondexploitaties in 2021 € 2,9 mln. positief. In overeenstemming met de bestendige gedragslijn stellen wij voor om dit resultaat toe te voegen aan de reserve Infrastructuur. Een andere grote afwijking is het positieve saldo van € 2,0 mln.

op de budgetten voor de uitvoering van het Integraal Sociaal Beleid. Dit wordt o.a. veroorzaakt doordat diverse initiatieven en projecten, vanwege de corona-situatie, geen doorgang konden vinden, maar ook doordat het Rijk de gemeenten extra gecompenseerd heeft voor de kosten van de Jeugdzorg. Voor een deel worden deze middelen in latere jaren besteed. Voor een uitgebreide toelichting op de budgetten van het Sociaal Domein verwijzen we naar de toelichting op het programma. Conform het bestaande beleid stellen wij voor om het positieve saldo toe te voegen aan de reserve Sociaal domein. Daarnaast is er vooral sprake van eenmalige onderbesteding op diverse incidentele budgetten met een specifiek bestedingsdoel. Hiervoor stellen we – in overeenstemming met de financiële verordening - voor om de restanten beschikbaar te houden voor 2022, zodat de beoogde werkzaamheden kunnen worden afgerond. Een nadere uitsplitsing van het resultaat voor bestemming en de voorstellen tot resultaatbestemming is opgenomen in onderstaande tabellen. In het geval van begrotingsonzekerheden hebben we dit via een prognose in de tussenrapportage aan de raad gemeld. Ondanks dat we met deze prognoses in de Turap 2021 een zo reëel mogelijke doorkijk hebben gegeven voor het resultaat 2021, bleven deze prognoses met enorme onzekerheden omgeven.

De invloed van de coronacrisis op de uitvoering van ons beleid en de budgetten was in 2021 evident, waardoor we met een totaal andere (on)zekerheid naar de begrotingsbudgetten keken. Diverse werkzaamheden zijn door de invloed van de coronacrisis niet volledig tot uitvoering zijn gekomen. Ook hebben we op onderdelen extra rijksmiddelen voor de aanpak van de gevolgen van de crisis ontvangen. Voor een deel zijn deze budgetten ultimo 2021 nog niet ingezet. Voor die

9

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

restantbudgetten stellen wij voor om deze via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen in 2022. Voor een uitgebreidere toelichting op de oorzaken van de verschillen verwijzen we naar de programmaverantwoording van het jaarverslag, in de paragrafen "wat heeft het gekost". Nr.

Ontwikkeling resultaat (bedragen x € 1.000)

1

Voorziening pensioenverplichtingen bestuurders (prog. 1)

403

V

2

Incidentele opbrengsten voorgaande jaren CUR (prog. 2)

102

V

3

Re-activatiefonds corona (prog. 4)

314

V

4

Kade- en losgelden (prog. 3)

80

V

5

Incidenteel wegenonderhoud en onderhoud bruggen (prog. 3)

6

Resultaat grondexploitaties (prog. 4-9)

7

Subsidies kinder- en peuteropvang (prog. 5)

101

V

2.900

V

100

V

8

Aanpak laaggeletterdheid (prog. 5)

62

V

9

Aanpassingen Caribabad (prog. 6)

-123

N

10

Sociaal culturele evenementen (prog. 6)

988

V

11

Projectleiding de Nieuwe Doelen (prog. 6)

112

V

12

Sociaal Domein (prog. 7)

2.002

V

13

Regionale energietransitie (prog. 8)

125

V

14

Vrijval voorziening Hoog Dalem (prog. 9)

497

V

15

Bouwleges (prog. 9)

431

V

16

Algemene Uitkering (AD)

390

V

17

Gemeentehuis (OVO)

239

V

18

Overig

829

V

9.552

V

Totaal resultaat voor bestemming

10

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

Voorstellen tot resultaatbestemming Zoals hiervoor aangegeven geldt voor diverse begrotingsonderdelen dat er specifieke (incidentele) middelen beschikbaar zijn gesteld voor de uitvoering van een project of het realiseren van een bepaald doel. Indien die middelen ultimo 2021 nog niet besteed zijn, er nog wel kosten worden gemaakt in 2022 en er geen mogelijkheid is om die kosten op te vangen binnen de reguliere begrotingsbudgetten van 2022, dan stellen we voor om het restantbudget te bestemmen voor 2022. Voor de volgende onderdelen wordt een voorstel tot resultaatbestemming gedaan: Nr.

Resultaatbestemming (bedragen x € 1.000)

1

Corona gerelateerde resultaatbestemmingen

1.1

Organisatie gemeenteraadsverkiezingen 2022 (prog. 1)

38

1.2

Re-activatieplan (prog. 4)

314

1.3

Laaggeletterdheid (prog. 5)

62

1.4

Activiteiten cultuur, sport en overige zinvolle vrijetijdsbesteding (prog. 6)

84

1.5

Steunmaatregelen cultuur (prog. 6)

370

1.6

Herinrichting historische collectie (prog. 6)

119

1.7

Cultuureducatie (prog. 6)

24

1.8

Restauratie duiker Melkheul (prog. 6)

50

1.9

Gemeentefonds decembercirculaire 2021 (AD)

720

1.10

Inzet extra boa-capaciteit (OVO)

120

2

Resultaatbestemmingen ter uitvoering van vastgesteld beleid

954

2.1

Uitvoering businessplan CUR (prog. 2)

102

2.2

Weerbare organisatie en weerbaar bestuur (prog. 2)

12

2.3

Optimaliseren parkeren in de binnenstad (prog. 3)

38

2.4

Mobiliteit (prog. 3)

59

2.5

Toeristische promotie (prog. 4)

38

2.6

Transitieplan Peeriscoop (prog. 6)

30

2.7

Renovatie en ontwikkeling De Nieuwe Doelen (prog. 6)

112

2.8

Restauratieplan molens (prog. 6)

52

2.9

Aanwijzen gemeentelijke monumenten en beeldbepalende panden (prog. 6)

33

2.10

Erfgoedcommissie (prog. 6)

49

2.11

Opstellen meerjarenplan beschoeiingen (prog. 8)

45

2.12

Regionale Energiestrategie (prog. 8)

125

2.13

Onderzoek verduurzamen gemeentelijk vastgoed (prog. 9)

35

2.14

Visie van de Stad (prog. 9)

22

2.15

Aanpassingen stadhuis (OVO)

150

2.16

Invoering nieuwe huisstijl (OVO)

20

2.17

Binnenstadregisseur (OVO)

3

Toevoeging exploitatieresultaten aan reserves

4.902

3.1

Resultaten grondexploitatie aan reserve Infrastructuur (prog. 4-9)

2.900

3.2

Resultaat Sociaal Domein aan de reserve Sociaal Domein (prog. 7)

2.002

Totaal bestemmingsvoorstellen

7.757

1.901

32

1. Corona gerelateerde resultaatbestemmingen 1.1 Organisatie gemeenteraadsverkiezingen 2022 Het kabinet heeft in 2021 middelen beschikbaar gesteld om gemeenten te compenseren voor de extra kosten bij de verkiezingen als gevolg van de coronamaatregelen. De extra kosten hangen onder meer samen met aanvullende kosten voor de inrichting van stemlokalen, voor het mogelijk moeten huren van alternatieve locaties die in de coronacrisis beter geschikt zijn om als stemlokaal in te richten, voor toegankelijkheid van die locaties en voor de

11

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

aanvullende werkzaamheden die gemeenten moeten doen ter voorbereiding van de verkiezingen. Voor Gorinchem gaat het om een bedrag van € 38.000. Wij stellen voor om deze middelen via bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen in 2022. 1.2 Re-activatieplan In 2020 is een re-activatieplan corona vastgesteld. Het gaat om een pakket aan stimulerende maatregelen waardoor we als gemeente zo goed mogelijk kunnen omgaan met de effecten van de coronacrisis op onze economie en onze ondernemers hierbij kunnen ondersteunen. Van het beschikbare budget van € 500.000 is 2021 een deel besteed aan het stimuleren en ondersteunen van de stad. De raad wordt voorgesteld om het nog resterende bedrag van € 314.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen in 2022 (voor o.a. GorkumNext, verkleinen kernwinkelgebied, initiatievensfonds, kennisvoucher, platform ondernemerschap & klaar voor de start na corona). Uw raad heeft voor meerdere genoemde onderwerpen al eerder aangegeven het geld daarvoor in te willen zetten. 1.3 Laaggeletterdheid De gemeente ontvangt extra budget voor de aanpak van laaggeletterdheid. Het budget is specifiek bedoeld ter ondersteuning van de regierol gemeenten en voor het bereiken van laaggeletterden door deze van een passend aanbod te voorzien.

Mede door de COVID maatregelen kon dit budget niet volledig worden ingezet om laaggeletterden te bereiken. Van het budget voor laaggeletterdheid resteert een bedrag van € 62.000. Wij stellen voor dit via bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen in 2022. 1.4 Activiteiten cultuur, sport en overige zinvolle vrijetijdsbesteding Vanuit de coronasteunpakketten hebben wij budget ontvangen om samen met jongeren en lokale partijen activiteiten te programmeren gericht op cultuur, sport en overige zinvolle vrijetijdsbesteding. Vanwege de beperkende coronamaatregelen hebben wij hier in 2021 onvoldoende invulling aan kunnen geven. Als gevolg van de coronacrisis hebben jongeren meer dan ooit behoefte aan sociale contacten en ontmoetingen. Op het budget Perspectief Jeugd en Jongeren resteert een bedrag van € 84.000. Wij stellen voor om dit budget van € 84.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te houden voor activiteiten gericht op talentontwikkeling van jongeren op het gebied van cultuur, sport en overige zinvolle vrijetijdsbesteding. 1.5 Steunmaatregelen cultuur In 2021 hebben we van het Rijk vanuit de coronasteunpakketten budget ontvangen voor de borging van de lokale culturele infrastructuur. Hiervan resteert (inclusief de bestemming van het resultaat 2020 van € 206.000) een budget van € 370.000.

Voorgesteld wordt om € 370.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen in 2022 voor de borging van de lokale culturele infrastructuur na corona. 1.6 Herinrichting historische collectie De herinrichting van de historische collectie van het museum heeft voor ons een hoge prioriteit, zeker nadat Gorinchem benoemd is tot mooiste vestingstad en we nog meer in gaan zetten op de toeristische aantrekkelijkheid van de binnenstad. Door de coronabeperkingen en de sluiting van het Museum hebben we in 2021 maar beperkt uitvoering kunnen geven aan de herinrichting van de historische collectie van het museum. Wij stellen voor om het budget van € 59.000 wat hiervoor in 2021 beschikbaar was, via bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen voor 2022. Om die herinrichting ook een impuls te geven, hebben wij tijdelijke projectondersteuning ingehuurd. Voor de hiermee gemoeide kosten stellen we voor om een aanvullend budget van € 60.000 beschikbaar te stellen, vanuit het restant op de cultuurmiddelen 2021. 1.7 Cultuureducatie De gemeente Gorinchem heeft samen met het Kunstgebouw de subsidieaanvraag Cultuureducatie met Kwaliteit 3 ingediend bij het Fonds van Cultuurparticipatie. Wij ontvangen hierdoor de voor de jaren 2021 – 2024 jaarlijks € 29.000.

Omdat we deze middelen over een periode van 4 jaar in kunnen zetten, stellen wij voor om dit bedrag via de bestemming van het jaarrekeningsaldo beschikbaar te stellen in 2022.

12

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

1.8 Restauratie duiker Melkheul De restauratie van de duiker aan de Melkheul is, mede door corona, in 2021 niet uitgevoerd. Wij stellen voor om het budget hiervoor ad € 50.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 in 2022 opnieuw beschikbaar te stellen. Tezamen met de Provinciale subsidie is hiervoor dan € 100.000 beschikbaar. 1.9 Gemeentefonds decembercirculaire Bij de decembercirculaire zijn incidentele middelen toegevoegd aan de begroting 2021. Dit zijn geoormerkte budgetten, waarvoor het de beleidslijn is om deze beschikbaar te stellen voor de desbetreffende beleidsterreinen. Vanwege het feit dat de middelen in december beschikbaar zijn gesteld, kan pas in 2022 over worden gegaan tot de inzet van die middelen. Het gaat hierbij om een bedrag van € 720.000. Hierover is de gemeenteraad geïnformeerd bij raadsvoorstel 783550 in de raadsvergadering van januari 2022. 1.10 Inzet extra Boa-capaciteit Het incidentele budget van €120.000 voor extra boa-capaciteit om toe te zien op de naleving en het handhaven van de coronamaatregelen is in 2021 niet besteed. De gemeenteraad wordt voorgesteld om € 120.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen in 2022. 2.

Resultaatbestemmingen ter uitvoering van vastgesteld beleid 2.1 Uitvoering businessplan CUR In november 2021 heeft het college besloten tot het opstellen van een businessplan voor de camera-uitleesruimte (cur). Er zijn operationele kosten te maken in 2022 zoals een inventarisatieonderzoek van de aanwezige hard- en software, de inbouw van de nieuwe en mee te nemen apparatuur, kosten van de verbindingen, verhuiskosten etc. Wij stellen voor om € 102.000 via bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen in 2022. 2.2 Weerbare organisatie en weerbaar bestuur Voor de uitrol van het project ‘Weerbare gemeentelijke organisatie en weerbaar bestuur’ is door het Rijk een impulsbedrag van € 120.000 beschikbaar gesteld. Deze impulsgelden zijn in 2021 ingezet het verkrijgen van inzicht op de bewustwording van de ambtelijke organisatie en is een start gemaakt om de maatschappelijke bewustwording te vergroten. Deze projecten lopen ook door in 2022. Het voorstel is dan ook om de resterende middelen tot een bedrag van € 12.000 via bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen in 2022. 2.3 Optimaliseren parkeren in de binnenstad In 2021 is door de raad een incidenteel budget beschikbaar gesteld voor het optimaliseren van het parkeren in de binnenstad (€ 40.000). Hiervan resteert nog € 38.000.

De raad wordt voorgesteld om € 38.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen in 2022 voor het uitvoeren van dit plan. 2.4 Mobiliteit In 2020 heeft de raad budget beschikbaar gesteld ten behoeve van een adequate beantwoording van vragen, lopende moties, toezeggingen, lopende pilots, projecten en overige wensen voor de mobiliteitsvisie. De restanten van dit budget zijn via een bestemmingsvoorstel beschikbaar gesteld voor 2021. Hiervan resteert nog € 59.000. De raad wordt voorgesteld om € 59.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen in 2022 voor onder andere het uitvoeren van parkeerdrukmetingen. 2.5 Toeristische promotie Nu Gorinchem is verkozen tot mooiste vestingstad van Nederland, ligt het voor de hand om extra activiteiten te organiseren die gericht zijn op de toeristische promotie. Deze activiteiten willen we in samenwerking met Gorinchem Citymarketing vormgeven. Er resteert op het budget voor toeristisch beleid uit 2021 nog € 38.000, daarom stellen we voor dit restantbudget te bestemmen voor 2022. 2.6 Transitieplan Peeriscoop Om de transitie van Peeriscoop naar meer inzet op cultuurparticipatie mogelijk te maken, hebben wij in december

13

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

2020 aan Peeriscoop een incidentele subsidie van € 50.000 verleend voor het opstellen van een transitieplan. Op basis van dit transitieplan zou bepaald worden in welke mate Peeriscoop in aanmerking zou komen voor een subsidie om hieraan uitvoering te geven. Deze beoordeling heeft begin 2022 plaatsgevonden. Wij hebben het transitieplan gewaardeerd met een eenmalige subsidie van € 30.000 voor de implementatie, die niet kan worden gedekt binnen de begroting 2022. Wij stellen voor om bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 hiervoor €30.000 beschikbaar te stellen. 2.7 Renovatie en ontwikkeling De Nieuwe Doelen Voor de projectleiding voor de renovatie en ontwikkeling van De Nieuwe Doelen hadden wij via de Cultuurvisie in 2021 € 160.000 beschikbaar. Onder andere door corona en het aanbestedingstraject zijn in 2021 nog nauwelijks concrete acties op het gebied van projectleiding verricht, waardoor er een bedrag van € 112.000 resteert. Dit project is meerjarig en daarom stellen we voor om het restant van € 112.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen voor 2022. 2.8 Restauratieplan molens Op 31 december 2016 heeft de Stichting tot instandhouding van molens in de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden (SIMAV) de vier Gorinchemse molens overgenomen.

Hierbij hebben wij afspraken gemaakt over het onderhoud en de restauratie, waarvoor wij tot en met 2022 middelen in de begroting hebben opgenomen. In het restauratieplan zijn wijzigingen opgetreden, waardoor de voorgenomen werkzaamheden doorschuiven naar 2022 en de bijdrage in 2021 lager is dan geraamd. Daarom stellen wij voor om het restant ad € 52.000 via een bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen voor 2022. 2.9 Aanwijzen gemeentelijke monumenten en beeldbepalende panden Vanuit de bestemming jaarrekeningresultaat 2020 is voor gemeentelijk monumenten € 66.000 ter beschikking gesteld. Hiervan resteert nog € 33.000 waarvoor wordt voorgesteld dit via een bestemming jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen voor 2022. 2.10 Erfgoedcommissie Het budget voor de erfgoedcommissie is een structureel budget waarvan nog € 49.000 resteert maar waarvoor wordt verwacht dat in 2022 meer kosten worden gemaakt omdat het besluitvormingstraject gemeentelijke monumenten en beeldbepalende panden nog niet helemaal is afgerond. Zodoende stellen wij voor dit via een bestemming jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen voor 2022. 2.11 Opstellen meerjarenplan beschoeiingen Voor het opstellen van een meerjarenonderhoudsplan Beschoeiingen is een schouw noodzakelijk. Hiervoor is in 2021 een budget van € 50.000 beschikbaar.

Door vertraging in het proces zijn deze middelen niet uitgegeven. Daarom stellen we voor om het restant van € 45.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 in 2022 beschikbaar te stellen om de schouw uit te voeren. 2.12 Regionale Energiestrategie In 2021 resteert een deel van het budget voor de Regionale Energiestrategie (RES) ad € 65.000. Ook is door het Rijk in de septembercirculaire 2021 een bedrag van € 60.000 extra beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de RES. De raad wordt voorgesteld om € 125.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen in 2022 om de RES te continueren. 2.13 Onderzoek verduurzamen gemeentelijk vastgoed In 2021 zijn gelden ter beschikking gesteld voor onderzoek naar het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed. Op basis van de routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed is er eind 2021 een begin gemaakt met de uitwerking van een concreet verduurzamingsplan voor een 10-tal panden. Deze uitwerking zal in 2022 worden afgerond. De raad wordt voorgesteld om € 35.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen in 2022 voor het verder uitwerken van een concreet duurzaamheidsplan.

14

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

2.14 Visie van de Stad In het kader van het project Visie van de Stad resteert er ultimo 2021 nog € 22.000 van het beschikbare incidentele budget. Het budget is bedoeld voor de stimulering van de ambities uit Visie van de stad en is in de afgelopen jaren ingezet als handgeld voor: 1) de ontmoetingen die wij met de Ambassadeurs GO2032 en andere stakeholders hebben georganiseerd; 2) kosten bij het doorontwikkelen van onze interactie met de stad (participatiebeleid). Door corona hebben we zeker aan fysieke ontmoetingen veel minder kunnen organiseren dan we hadden gewild. In 2022 is er een ‘dialoogdag’ gepland met de stad, waarvoor het heel passend zou zijn omdat nog uit dit budget te bekostigen. Daarin inbegrepen zit dan ook de doorontwikkeling van het werkboek participatie (die voortkomt uit die dialoog dag). Daarom stellen wij de raad voor om € 22.000 via de bestemming van het beschikbaar te stellen in 2022. 2.15 Aanpassingen stadhuis Voor de huisvesting na corona is 2021 € 150.000 beschikbaar gesteld. Over de inzet van deze middelen is in december 2021 een besluit genomen. Vanwege lange(re) levertijden resteert nog het volledige bedrag. De raad wordt voorgesteld om € 150.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen in 2022 om dit plan te realiseren.

2.16 Invoering nieuwe huisstijl Voor de invoering van de nieuwe huisstijl is een budget ter beschikking gesteld van € 20.000 welke nog niet is besteed. De raad wordt voorgesteld om € 20.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 beschikbaar te stellen in 2022 voor het realiseren van dit project. 2.17 Binnenstadregisseur Wij hebben besloten om voor de periode 1 december 2021 tot en met 1 mei 2022 een binnenstadregisseur aan te stellen. De salariskosten ad. € 40.000 worden gedekt uit het in 2021 beschikbare restant van de cultuurmiddelen Steunpakket corona. Wij stellen voor om voor de salariskosten 2022 een budget van € 32.000 beschikbaar te stellen via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021. 3. Toevoeging exploitatieresultaten aan reserves 3.1 Toevoegen resultaten grondexploitatie aan reserve Infrastructuur Vanwege de grote (investerings)opgaven op het gebied van mobiliteit/infrastructuur, is het wenselijk om te sparen voor toekomstige investeringen. Overeenkomstig het uitgangspunt zoals we dat hebben geformuleerd in de PPN 2020-2023, stellen wij voor om de positieve resultaten uit de grondexploitaties 2021 van € 2,9 mln. via een bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 toe te voegen aan de reserve Infrastructuur. 3.2 Toevoeging resultaat Sociaal Domein aan de reserve Sociaal Domein In 2021 hebben we een overschot van € 1,75 mln.

op de uitvoering van het Sociaal Domein. In lijn met de afspraken die zijn gemaakt met betrekking tot tekorten en overschotten binnen het Sociaal Domein stellen wij u voor om € 2,0 mln. via de bestemming van het rekeningresultaat 2021 toe te voegen aan de reserve Sociaal Domein. Verloop resultaat Jaarrekening 2021 (bedragen x € 1.000) Jaarrekeningresultaat 2021

9.552

Bestemmingsvoorstellen exploitatie 2021

-2.855

Toevoeging resultaten Sociaal Domein aan reserve Sociaal Domein

-2.002

Toevoeging resultaten grondexploitaties en mobiliteit aan reserve Infrastructuur

-2.900

Resultaat na bestemming

1.795

Voorgesteld wordt om het jaarrekeningresultaat na bestemming toe te voegen aan de algemene reserve.

15

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

Ontwikkeling algemene reserve Het verloop van de algemene reserve in 2021 ziet er als volgt uit: Saldo algemene reserve (bedragen in € x 1.000) Stand 1-1-2021

2021 27.666

Rekeningresultaat 2020

703

Resultaat Avres 2020

445

Motie bomen en kunst

70

Vrijval reactivatiebudget

65

Vrijval restantbudget coalitieakkoord

165

Verhuiskosten i.v.m. sloop Laagdalemseweg

-41

Uitvoering sportvisie PPN 2018

-80

Septembercirculaire 2018

-81

Begrotingssaldo 2021

659

Saldo algemene reserve ultimo boekjaar

29.571

De verschillende mutaties zijn het gevolg van eerdere besluitvorming. Het (onbestemde) begrotingssaldo 2021 is op basis van het raadsbesluit in december toegevoegd aan de algemene reserve. Het saldo van de algemene reserve bedraagt ultimo 2021 € 29,6 mln. Hierin is het resultaat over 2021 nog niet meegenomen. De algemene reserve vormt een belangrijk deel van het weerstandsvermogen. De weerstandsratio in de jaarstukken komt uit op 2,52 hetgeen boven de door de raad vastgestelde bandbreedte valt. Bij de Perspectiefnota zal een voorstel worden opgenomen over de ruimte die dit biedt. Ontwikkelingen investeringen In 2021 bedroeg het totaal aan geautoriseerde (zowel lopende als nieuwe) investeringen € 73,2 mln. Hiertegenover staat € 10,8 mln. aan baten die direct aan de investeringen kunnen worden toegeschreven. Het saldo komt via afschrijving de komende jaren in de begrotingen en jaarrekeningen terecht. Van de € 73,1 mln. beschikbaar gestelde budgetten was tot en met 2021 € 27,2 mln. besteed. Er is tot en met 2021 € 5,4 mln. aan baten gerealiseerd. Het grootste deel van de onderbesteding komt doordat de planning van de investeringen is bijgesteld. Het gaat hierbij voornamelijk om de investeringen voor de aanschaf van elektrische veerboten (€ 5,9 mln.), het station Gorinchem Noord (€ 6,8 mln.), vervangende nieuwbouw Gilde CVO-AV (€ 9,3 mln.), De Nieuwe Doelen (€ 7 mln.).

Voor de bedragen die genoemd zijn geldt dat dit de nog beschikbare budgetten zijn op 31 december 2021. Enkele investeringen die in 2021 afgerond zijn: Aanschaf twee 360 graden camera's 2021 De camera’s zijn in 2021 aangeschaft en geïnstalleerd. Bastion II Het project Bastion II is afgerond en opgeleverd. Conform onze reguliere werkwijze hebben wij het investeringsbudget nog niet definitief afgesloten in verband met de eventuele laatste (herstel- of onderhoud) werkzaamheden door de aannemer aan de infrastructuur. Bij de tussenrapportage 2022 zullen wij u informeren over de voortgang van het project en het afsluiten van het investeringsbudget Infrastructuur Bastion II. Sociaal veilige route Buiten de Waterpoort Het project Sociaal veilige route Buiten de Waterpoort is afgerond en opgeleverd. Hierbij hebben we rekening gehouden met de omgeving en functie (toegangspoort en visitekaartje van de stad), de aansluiting bij de kwaliteit van

16

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

de herinrichting van het Eind en in overleg met gehandicaptenplatform de vervanging van de trapconstructie en de mindervalidenopgang nabij Duveltjesgracht. Het investeringsbudget kan worden afgesloten. Vervanging straatmeubilair 2020 De voorgenomen vervanging van straatmeubilair is in 2021 volledig gerealiseerd. Vervanging verkeersborden 2020 De voorgenomen vervanging van verkeersborden is in 2021 afgerond. Ihp 2017 duurzaamheid Graaf Reinald, Ihp 2017 duurzaamheid Jenaplan, Ihp 2017 optimalisatie Jenaplan en Ihp GO 2017 uitbreiding Jenaplan De geplande investeringen zijn in 2021 volledig afgerond. Voorbereiding innovatie-afstudeercentrum I_lab In 2021 zijn de voorbereidingswerkzaamheden ten behoeven van het innovatie- en afstudeercentrum I_Lab afgerond. 3e veld Rapid zand ingestrooid kunstgras Het 3e veld bij Rapid is in 2021 voorzien van zand ingestrooid kunstgras. Veld 1 en 2 Rapid naar watervelden In 2021 zijn 2 velden bij Rapid heringericht naar watervelden. De werkzaamheden zijn in 2021 afgerond. Vervangen 4e veld GJS door kunstgrasveld In 2021 hebben we kunstgras aangelegd op het 4e veld van GJS. De werkzaamheden zijn in 2021 afgerond. GRP 2018-2019 De werkzaamheden in het kader van de jaarschijven 2018 en 2019 uit het Gemeentelijk Rioleringplan (GRP) 2016-2020 zijn uitgevoerd en afgerond.

Waterberging diverse locaties Vanuit het Stedelijk Waterplan ligt er een wettelijke opgave om te voldoen aan de wateropgave. Om in Gorinchem West voldoende waterberging te realiseren hebben we extra waterberging gecreëerd in de spoorsloot in de Gildenwijk en de watergang in het park aan de Tiende Penninglaan. De werkzaamheden zijn afgerond en de investeringsbudgetten afgesloten. Aanpassingen 1e verdieping stadhuis De aanpassingen op de 1e verdieping in het stadhuis zijn in 2021 afgerond. Preferente aandelen Stedin In 2021 is besloten om deel te nemen in de aandelenemissie van Stedin die nodig is om Stedin te assisteren bij het verwezenlijken van de energietransitie. Het dividendrendement op deze aandelen (cumulatief preferente aandelen) bedraagt 3% per jaar. Software en hardware 2019 en 2021 De geplande aanschaf van software en hardware is gerealiseerd. Voorgesteld wordt om de nog beschikbare investeringsruimte voor die investeringen die nog niet gereed zijn (€ 47,5 mln.), beschikbaar te houden voor de verdere afronding in de komende jaren. In de Perspectiefnota 2023 zal de planning van de investeringen worden geactualiseerd en worden de financiële consequenties daarvan inzichtelijk gemaakt. Een nadere toelichting op de investeringen staat in de toelichting bij de diverse programma’s.

17

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

1.4

Ontwikkelingen corona

2021: Het jaar waarin corona niet wilde wijken Het was een scenario dat eind 2020 niemand voor mogelijk had gehouden, namelijk dat we een jaar later wederom in een harde lockdown zouden zitten. 2021 begon juist positief nadat de eerste vaccinaties voor het coronavirus beschikbaar kwamen. Maar het liep anders. In het vroege najaar liep het aantal besmettingen verder op, ook van gevaccineerden. De bescherming bleek minder goed te werken dan gehoopt. Daar kwam de Zuid-Afrikaanse omikronvariant nog eens overheen. Die zich ook nog eens veel harder verspreidde dan alle voorgaande mutaties. De gemeente Gorinchem heeft in 2020 noodsteunmaatregelen en compenserende maatregelen getroffen om de gevolgen van de coronacrisis voor de inwoners en bedrijven zo goed mogelijk op te vangen. Ook in 2021 zijn maatregelen getroffen en hebben we veel zaken opgepakt om de pijn voor onze inwoners en ondernemers zoveel mogelijk te verzachten. Zo is er bijvoorbeeld besloten tot kwijtschelding van huurlasten voor de binnensport en zijn buitensportverenigingen gecompenseerd door de gemeente. In 2021 is ook geen huur in rekening gebracht voor terrassen van de horeca. Om eenzaamheid onder thuiswonende senioren tegen te gaan is het project Netwerkversterking uitgebreid. Tijdens de lockdown waren speciaal voor kwetsbare inwoners de inloopfuncties aan de Kop van de IJsbaan en de Wijnkoperstraat geopend.

De verkiezingen voor de Tweede Kamer zijn, mede door de vele aanvullende maatregelen die getroffen waren, goed verlopen. Verder zijn er diverse maatregelen getroffen waarover we de gemeenteraad in de verschillende coronanieuwsbrieven uitgebreid hebben geïnformeerd. Het kabinet had een groot deel van het steun- en herstelpakket al verlengd tot en met het derde kwartaal van 2021. In het vierde kwartaal van 2021 kwam het kabinet met extra financiële steun voor bedrijven die werden geraakt door de coronamaatregelen die sinds zaterdag 13 november golden. Het kabinet verving de eerder aangekondigde regeling Vaste Lasten Nachtsluiting horeca (VLN) door de Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL). Het doel daarvan was om getroffen ondernemers te ondersteunen met het betalen van hun vaste bedrijfskosten in het vierde kwartaal van 2021. Er kwam ook aanvullende steun voor evenementen die door het aangekondigde verbod niet konden doorgaan. Daarnaast kwam er steun voor de landbouwsector, de culturele sector en de sportsector. Aanvullende coronacompensatie Ook in 2021 ervaren gemeenten onverminderd de financiële gevolgen van de coronacrisis. Na het verschijnen van het decembercirculaire gemeentefonds 2020 heeft het kabinet aanvullende maatregelen genomen ter compensatie van deze gevolgen.

Het betreft een uitbreiding van het economisch steun- en herstelpakket en het aanvullend steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl. Daarnaast zijn gemeenten in de decembercirculaire 2020 geïnformeerd over het aanvullend compensatiepakket medeoverheden van 16 december 2020. In maart 2021 heeft het Rijk de gemeenten geïnformeerd over de verdeling van de middelen uit de nieuwe steunpakketten en de verdeling van de middelen waarvan in de decembercirculaire 2020 de verdeling nog niet bekend was. Aanvullend hierop hebben gemeenten in september en december van het Rijk aanvullende coronasteun ontvangen. Ook heeft het Rijk de gemeenten gecompenseerd voor het verlies aan inkomsten als gevolg van de coronacrisis. Hierbij is gekeken naar het de gemiste inkomsten in het jaar 2020 maar ook naar extra inkomsten die gemeenten hebben ontvangen zoals leges uit bouwen en wonen. Gorinchem heeft hierdoor een lagere compensatie ontvangen dan verwacht. Het Rijk zal de gemeenten in 2022 compenseren voor de gemiste inkomsten 2021 als gevolg van corona.

Financiële gevolgen Onderstaand overzicht met de financiële gevolgen van de coronacrisis is opgesteld In onderstaande tabel staan die onderdelen opgenomen die invloed hebben op het begrotingssaldo, dan wel doordat de uitgaven hoger of juist lager zijn uitvallen, dan wel doordat de inkomsten zijn tegengevallen of doordat het Rijk een compensatie bood voor de geleden schade. Dit leidt tot een nadeel van € 644.000.

18

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

Financiële Omschrijving gevolgen door corona (bedragen x € 1.000)

Geplande Werkelijke lasten 2021 lasten 2021

Voorziene lagere baten 2021

Werkelijke lagere baten 2021

Compensatie Rijk

Nummer

Programma 2. Veiligheid 1.1

Crisisbeheersing en Brandweer

1.2

Openbare orde en Veiligheid

Totaal Programma 2.

120 120

1 -

-

-

-

71

Programma 3. Verkeer en Vervoer 2.1

Verkeer en vervoer

2.2

Parkeren

174

194

2.4

Economische Havens en waterwegen

90

10

3

2.5

Openbaar vervoer

47

4

Totaal Programma 3.

-

264

251

2

71

Programma 6. Sport, Cultuur en Recreatie 5.4

Musea

5.5

Cultureel erfgoed

5.7

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Totaal Programma 6.

29

29

5 13

29

29

-

13

6

-

Volkshuisvesting, Ruimtelijke Programma 9. ordening en Stedelijke vernieuwing 8.3

8

Wonen en bouwen

Totaal Programma 9.

-

7

-

8

-

384

301

52

384

301

52

Algemene dekkingsmiddelen 0.63

Parkeerbelasting

0.64

Belasting Overig

Totaal algemene dekkingsmiddelen.

-

8

Overhead. 166

166

Totaal Overhead.

166

166

-

-

-

Totaal Programma's

315

195

648

572

123

0.4

Overhead

9

19

Gemeente Gorinchem Jaarstukken 2021

1. 2.

3.

4.

5. 6. 7. 8.

9.

Het incidentele budget van €120.000 voor extra boa-capaciteit om toe te zien op de naleving en het handhaven van de coronamaatregelen is in 2021 niet besteed. De lockdown leidde ook in 2021 tot het wegvallen van bezoekers aan de binnenstad. Financieel werd dit o.a. zichtbaar door het wegvallen van een deel van de parkeerinkomsten. Van het Rijk hebben wij een deel van de gemiste inkomsten over 2020 gecompenseerd gekregen. In 2022 verwachten wij een compensatie van het Rijk te krijgen voor de gemiste inkomsten in 2021. Door corona is een deel van de geplande riviercruises in 2021 geannuleerd. Hierdoor kwamen er minder kadegelden binnen. Van het Rijk is géen compensatie ontvangen. Ook niet voor de inkomsten die in 2020 niet zijn ontvangen als gevolg van corona. De gevolgen van corona waren vooral zichtbaar in het eerste halfjaar van 2021. Veelvuldig thuiswerken, de gesloten scholen en het landelijk negatief reisadvies zorgden ervoor dat de passagiersaantallen op de veerboten van Riveer achterbleven bij de normaal gangbare aantallen. Dit leidt tot het wegvallen van de inkomsten voor een bedrag van € 275.000 voor Riveer. Het ontstane tekort is volgens de afspraken in de samenwerkingsovereenkomst met de oevergemeenten verrekend.

Dit betekent voor de oevergemeenten (met name de gemeente Zaltbommel) een extra bijdrage van in totaal € 228.000 en voor Gorinchem een nadeel van € 47.000 in 2021. Ondanks het feit dat wij diverse malen bij het Rijk hebben aangedrongen op compensatie voor gederfde inkomsten als gevolg van corona is er géén compensatie ontvangen. In 2021 is een bedrag van € 29.000 aan coronasteun beschikbaar gesteld aan het museum. Aan gebruikers van diverse gemeentelijke panden is huurcompensatie verstrekt. Ook hier geldt dat aan gebruikers van diverse gemeentelijke panden huurcompensatie is verstrekt. Als gevolg van corona zijn de opbrengsten van het straatparkeren € 301.000 lager dan begroot. Van het Rijk hebben wij een deel van de gemiste inkomsten over 2020 gecompenseerd gekregen. In 2022 verwachten wij een compensatie van het Rijk te krijgen voor de gemiste inkomsten in 2021. Er is extra personeel ingehuurd voor communicatie en ondersteuning van de lokale economie, omdat de aanpak van de coronacrisis extra inzet vroeg. Zo konden de geplande activiteiten en het reguliere werk zoveel mogelijk doorgaan. Daarnaast zijn extra kosten gemaakt voor de beveiliging in het gemeentehuis. Totale kosten hiervan bedroegen € 97.000. Ook zijn er, als gevolg van corona, aanpassingen gedaan op de manier van werken. Deze aanpassingen trokken een behoorlijke wissel op de financiële huishouding van ICT.

In 2021 bedroegen de aan corona toe te wijzen kosten voor ICT € 69.000.

Er zijn diverse begrotingsposten die beïnvloed zijn door de coronacrisis, maar waarvoor geldt dat het Rijk de gemeenten compenseert, of dat deze betaald worden vanuit de budgetten die vorig jaar beschikbaar zijn gesteld. Die zijn via de resultaatbestemming doorgezet van 2020 naar 2021, of worden gefinancierd vanuit de reserve Sociaal Domein. Daarom hebben ze geen invloed op het begrotingssaldo, maar voor de volledigheid hebben we ze toch opgenomen.