2022-782846 Beleidsstuk extra middelen rijk 2022 en hervormingsagenda.docx

Dit wil niet zeggen dat er geen besparingen mogelijk zijn, maar dat er nog veel werk is in het kader van de Hervormingsagenda om de hervormingen daadwerkelijk te realiseren. Hierbij is het ook belangrijk om de haalbaarheid van de plannen goed te borgen in het huidige proces. Hoewel gemeenten en Rijk gezamenlijk optrekken en werken aan de ontwikkeling van de hervormingsagenda, zal het nieuwe kabinet een aantal fundamentele vragen over bijvoorbeeld de reikwijdte van de jeugdwet en rollen moeten beantwoorden. Eén en ander kan leiden tot aanpassing van wet- en regelgeving. En daarmee van invloed zijn op eerder bedachte maatregelen. Ons wordt gevraagd om te investeren in 2022 om te komen tot een op lange termijn (financieel) houdbaar stelsel. De kosten gaan voor baten uit. Sommige investeringen/maatregelen zullen pas over een paar jaar effect sorteren. Door uitvoering te geven aan deze maatregelen is de kans het grootst dat dit leidt tot structurele kostenbesparing. De genoemde ambities kunnen we alleen waarmaken als de interbestuurlijke en financiële randvoorwaarden geborgd zijn en de sturingsinstrumenten van gemeenten op orde zijn.

Om de uitspraak van de Commissie van Wijzen volledig op te kunnen volgen is het nodig dat: o gemeenten adequate structurele financiering vanuit het Rijk vanaf 2023 ontvangen voor het uitvoeren van de taken op het gebied van jeugd o gemeenten voldoende in staat zijn sturing te geven aan de transformatie. Dit vraagt van het rijk onder meer dat de financiële kaders van de hervormingsagenda gebaseerd zijn op deugdelijke berekeningen en getoetst zijn op haalbaarheid en uitvoerbaarheid in de praktijk. Tevens moet er rekening gehouden worden met implementatietermijnen, het beheersbaar maken van de financiële risico’s en de impact van autonome groei en kostenontwikkeling.

24

-

Het is van groot belang om de effecten van interventies goed te monitoren. Ook landelijk wordt hier aandacht aan besteed. Tot slot is - conform de uitspraak van de commissie - essentieel dat de resultaten van de agenda gemonitord worden en gemeenten op basis van de feitelijke uitkomsten ex post gecompenseerd worden door het rijk. Van gemeenten vraagt dit dat zij verantwoordelijkheid nemen voor en zich inspannen om de inhoudelijke én financiële doelen van de agenda te behalen en zo gezamenlijk met het rijk en partners tot een daadwerkelijke realisatie van de transformatie te komen binnen beheersbare financiële kaders.

25

Bijlage 1. Hervormingsagenda Jeugd Wat moeten we doen op het gebied van jeugdzorg? De Hervormingsagenda Jeugd komt voort uit de bestuurlijke afspraken die de VNG en het rijk op 2 juni 2021 over de jeugdhulp hebben gemaakt. Hierbij is de uitspraak van de Commissie van Wijzen het uitgangspunt. Het ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten(vertegenwoordigers), professionals en de VNG stellen samen de Hervormingsagenda Jeugd 2022-2028 op. Gezien de huidige problemen in de jeugdzorg worden de volgende thema’s uitgewerkt in de Hervormingsagenda1: 1) De reikwijdte van de Jeugdwet. Het moet duidelijk zijn wanneer er sprake is van normale opvoedvraagstukken (en wanneer niet), wat we van ouders mogen verwachten en wat onder de Jeugdwet valt. 2) Betere toegang tot hulp en ondersteuning. Verbeteren van de (kwaliteit van) de toegang is nodig om juiste zorg op het juiste moment op de juiste plek te kunnen leveren tegen lagere kosten. 3) Verbetering van (het inzicht in) kwaliteit en effectiviteit van de hulp. Hulp moet goed en effectief zijn. Daarom is meer kennis en transparantie nodig over kwaliteit en effectiviteit van de Jeugdzorg. Dit vraagt een kennisagenda en een sterke kennisinfrastructuur. 4) Een houdbaar stelsel, dat duurzaam en beheersbaar is. Jeugdhulp moet nu, en in de toekomst, betaalbaar en uitvoerbaar zijn.

5) Sterkere uitvoeringskracht van gemeenten door (boven-) regionale samenwerking of landelijke afspraken (in het bijzonder voor gespecialiseerde zorg). Regionale samenwerking is nodig om de beschikbaarheid van (specialistische) zorg te borgen. Tijd, inzet en geld moet naar hulp en ondersteuning gaan en zo min mogelijk naar administratieve processen. 6) Heldere interbestuurlijke verhoudingen. Het moet duidelijk zijn hoe de interbestuurlijke verhoudingen moeten luiden m.b.t. de jeugdzorg en welke financiële instrumenten richting gemeenten hierbij het meest geëigend zijn. 7) Beter inzicht in het functioneren van het systeem (data en monitoring). We moeten beleid goed kunnen evalueren en bijstellen. 8) Een lerend stelsel en sterke kennisinfrastructuur. De jeugdhulpsector moet elke dag steeds beter worden doordat professionals leren van elkaar. Dit vraagt ook meer kennis en transparantie over kwaliteit en effectiviteit van de Jeugdzorg door een kennisagenda en een sterke kennisinfrastructuur. Deze 8 thema’s worden uitgewerkt in diverse maatregelen. In tabel 1 staan de 14 maatregelen Jeugd waar het Rijk en VNG het over eens zijn. Het is zeer waarschijnlijk dat deze terugkomen in de hervormingsagenda. Er zijn ook een aantal maatregelen waar Rijk en VNG het nog niet over eens zijn. Of en zo ja hoe deze terug komen in de hervormingsagenda is nog onduidelijk.

Ter kennisgeving hebben wij deze maatregelen toch opgenomen in deze bijlage (zie tabel 2).

1 Uit voortgangsbrief Jeugd 22 november 2021:

26

Overzicht maatregelen

Bron: Jeugdzorg: een onderwerp van aanhoudende zorg. Uitspraak en advies van de arbitragecommissie inzake het geschil tussen Rijk (ministerie van VWS) en gemeenten (VNG) over de structurele financiering van de jeugdzorg. Den Haag, 18 mei 2021

27

Bron: Jeugdzorg: een onderwerp van aanhoudende zorg. Uitspraak en advies van de arbitragecommissie inzake het geschil tussen Rijk (ministerie van VWS) en gemeenten (VNG) over de structurele financiering van de jeugdzorg. Den Haag, 18 mei 2021

28