20211118 Verslag Parallelsessie B&A Reserve Duurzaamheid.docx

Parallelsessie Beraad en Advies, 18 november 2021 Reserve Duurzaamheid Samenvattend verslag Aanwezigen Voorzitter: Raadsgriffie: Fracties: Portefeuillehouder: Ambtelijk: Notulen:

de heer B. Bahlmann de heer H. Sepers Stadsbelang-Democraten Gorinchem-CDA-PvdA-SGP/ChristenUnie VVD-D66-SP-GroenLinks-Gorcum Actief- Fractie van Maaren-Lid Van Mourik de heer E. Kraaijeveld de heer M. Bos notulistenbureau Leeuwenburgh-Vendrig

Opening De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen hartelijk welkom. Hij licht het doel van deze sessie toe. Participatiebeleid Tijdens de I&O Reserve Duurzaamheid van 28 oktober 2021 zijn aan uw raad enkele voorstellen voorgelegd voor de Reserve Duurzaamheid. Dit waren het behouden van de restanten van 2021 voor de Reserve Duurzaamheid, het afwegingskader en een concrete aanspraak op de Reserve Duurzaamheid. De opgehaalde input bij uw raad is verwerkt in het bijbehorende raadsvoorstel. Het door het college vastgestelde Uitvoeringsprogramma RES 1.0 is een belangrijk kader voor de Reserve Duurzaamheid en is als bijlage opgenomen bij het raadsvoorstel. Wethouder Kraaijeveld leidt de bespreking kort in. Na duidelijke input in de I&O sessie ligt er nu een raadsvoorstel voor om de komende jaren aan de slag te kunnen met de uitvoering van de RES, RAS en LAS en het hanteren van de Transitievisie Warmte als kader. Er was begrip dat het college hier de nodige ruimte voor nodig heeft en dit is terug te zien in het eerste beslispunt. De tip om het afwegingskader als verantwoordingskader voor het college te hanteren is omarmd. Voor de energiebesparing bij bedragen is een concreet bedrag aangegeven en een uitvoeringsprogramma beschikbaar.

Hij hoopt dat het college hiermee voldoende recht heeft gedaan aan de eerdere bespreking over dit onderwerp zodat er nog gerichter aan de slag gegaan kan worden met de duurzaamheidsopgave. De heer Van Willigen heeft een vraag over de tekst van het raadsvoorstel. Hij leest voor: “wij stellen u voor kennis te nemen van het uitvoeringsprogramma van de RES 1.0, het college budgettaire ruimte van € 200.000 per project te geven voor de reserve duurzaamheid”. Bij argumenten staat relatief kleine acties of projecten tot € 200.000. Hij denkt dat de tekst niet helemaal conform de afspraak is en heel veel ruimte geeft op deze manier. Dit houdt in dat er eindeloos tot € 200.000 per project ingezet kan worden en dat lijkt hem niet gewenst. De heer Van Santen is het hiermee eens en stelt voor om het bij de raadskaders te houden voor wat de budgettaire ruimte betreft. Wethouder Kraaijeveld verduidelijkt dat bedoeld wordt om voor kleine acties en projecten deze financiële ruimte aan het college te geven om flexibel te kunnen zijn in de taken die voorliggen en daar concreet mee aan te slag gaan. Als het gaat om projecten boven de

Parallelsessie B&A Reserve Duurzaamheid, 18 november 2021

€ 200.000 komt het college terug bij de raad met een voorstel. De heer Van Willigen informeert of de tekst van het voorstel wordt aangepast voordat dit in de raad wordt behandeld. Wethouder Kraaijeveld denkt dat wanneer de suggestie is om op te schrijven budgettaire ruimte tot een bedrag van € 200.000 is dat een amendement dat hij prima kan meenemen richting het uiteindelijke raadsbesluit, maar het lijkt hem ook goed om eerst inhoudelijk over het voorstel te spreken. De heer Van Willigen acht dit toch redelijk cruciaal. De heer Van Santen merkt op dat er de vorige keer met name is gesproken over het verantwoordingskader in plaats van toetsingskader. De bijdragen vanuit het Rijk met betrekking tot de RAS en LAS zag hij niet direct terug. Hij vraagt of de wethouder hier nog op in kan gaan. Het verzoek dat daarnet werd gedaan is toch een verzoek van een andere orde omdat dit niet zo is besproken de vorige keer. Wat zijn fractie betreft hoort dit niet thuis op dit dossier. Hij ziet de noodzaak tot verruimen niet, maar bovendien moet dit ook als geheel bekeken worden en in dat verband de discussie voeren. Hij is van mening dat er goede afspraken zijn gemaakt. Hij vindt tijdbesparing geen valide argument als het gaat om dergelijke belangrijke beslissingen.

Hij stelt voor om dit hele punt eruit te laten en een separaat verzoek richting de raad te doen in plaats van dit toepassen op dit dossier, het gaat juist om de incidentele zaken. Per project wordt nu al ter discussie gesteld. De heer Tekir vindt dit een wonderbaarlijke start van deze sessie. De wethouder heeft goed geluisterd naar de adviezen die zijn gegeven in de I&O. Deze waren voornamelijk toegespitst op het afwegingskader. Aangegeven werd om dit vooral gebruiken te als verantwoordingskader achteraf hoe de middelen zijn ingezet en of daarmee de goede dingen zijn gedaan en voldoende is bijgedragen aan de vastgelegde doelstellingen van de RES. Zijn fractie kan hiermee akkoord gaan. Eén en ander doet wel nadrukkelijk een beroep op de verantwoording vanuit het college en daar wil de raad wel actief over geïnformeerd worden. Dit geldt ook voor de projecten tot € 200.000 die door het college afgewogen en uitgevoerd kunnen worden. Zijn fractie is van mening dat daarmee de slagvaardigheid in de uitvoering wordt vergroot en dat is cruciaal in de energietransitie. Er is een reserve van ongeveer € 5 mln. Bij duurzaamheidsmaatregelen gaat het om bedragen van grote omvang. Zijn fractie wil de slagvaardigheid stimuleren, maar ook hier geldt een verantwoordingsplicht. Zijn fractie verzoekt om dit uiterst serieus te nemen, maar wil die ruimte graag geven voor projecten tot € 200.000.

Hij refereert aan de maatregelen die gedekt worden uit restant middelen en uitgevoerd worden in 2022. Deze sluiten goed aan bij de vijf pijlers van energiebesparing en komen ten goede aan de inwoners en bedrijven. Deze werken stimulerend en vullen gaten daar waar andere regelingen ophouden. Zijn fractie kan ook hiermee instemmen. Zoals de wethouder al aangaf, de I&O was heel duidelijk, het voorstel is duidelijk. Zijn fractie roept op één en ander snel uit te voeren. Mevrouw Van Oversteeg heeft het zo begrepen dat college de ruimte krijgt om tot bedragen € 200.000 zelf de afweging te maken. Zij informeert wat normaal de budgettaire ruimte is. Voor het overige kan zij het raadsvoorstel goed volgen. Zij vraagt wel wat dit toevoegt aan de eerder vastgestelde beleidskaders. Zij moedigt de wethouder aan om met een voorstel te komen van een concreet project dat de raad tegemoet kan zien. Mevrouw Hamann is van mening dat slagvaardigheid belangrijk is bij duurzaamheid en in de energietransitie. Zij denkt niet dat er middelen beschikbaar moet worden gesteld voor wind omdat de uitspraak van de Raad van State zal zijn dat er in Gorinchem geen geschikte plaatsen zijn voor dergelijke grote windturbines. Voor het zomerreces is gevraagd om een kaart met een schets van deze windturbines met betrekking tot de 500 meter motie die is aangenomen waardoor een deel van de windenergie afvalt.

Parallelsessie B&A Reserve Duurzaamheid, 18 november 2021

De heer Van Willigen merkt bij interruptie op dat het voorstel over het inzetten van de reserve duurzaamheid gaat en verzoekt de voorzitter om mevrouw Hamann bij de les te houden. Mevrouw Hamann vervolgt dat haar fractie windenergie niet haalbaar acht voor het kleine grondgebied van Gorinchem, maar roept op wel in te zetten op zon op daken, warmtenet, isolatie en de andere mogelijkheden die er zijn. De heer Hachhouch geeft aan dat er op het gebied van duurzaamheid veel gedaan moet worden, ook in Gorinchem. Er is een flinke reserve beschikbaar. Zijn fractie ziet graag dat deze middelen zo spoedig mogelijk worden ingezet met inachtneming van het kader. Zijn fractie kan zich voorts vinden in de vijf pijlers die een mooie basis vormen om de inwoners en bedrijven van Gorinchem verder te helpen. Hij roept op oog te houden voor energiearmoede en inwoners die het nodig hebben te ondersteunen. De budgettaire ruimte is ter sprake gekomen in de I&O. Zijn fractie ziet dat er een grote uitdaging ligt, duurzaamheidsprojecten kosten heel veel geld. Het is niet werkbaar om de raad in ieder klein project mee te nemen. Zijn fractie kan instemmen met een uitbreiding van deze bevoegdheid. De heer Ploeg geeft aan dat zijn fractie de urgentie ziet. Er moet actie ondernomen worden.

Ten aanzien van de budgettaire uitbreiding heeft hij een kritische noot en denkt hij dat het niet voldoende is als dat op deze manier plaatsvindt. Zijn fractie zou er voorstander van zijn als de raad daar meer in meegenomen wordt. Hij stelt daarom voor de raad per project te informeren zodat de raad betrokken blijft bij dergelijke projecten. De heer Roeland heeft het uitvoeringsprogramma RES 1.0 gelezen waarin de vijf pijlers aan de orde komen. Energiebesparing, warmte en zon krijgen de prioriteit. Zijn fractie kan zich vinden in een uitbreiding van de budgettaire bevoegdheid. Het college moet de vrijheid krijgen om tot € 200.000 per project slagvaardig aan de slag te gaan. Zijn fractie veronderstelt dat de wethouder hier zorgvuldig mee om zal gaan. Wethouder Kraaijeveld bedankt voor de ondersteuning en de instemming om deze budgettaire ruimte te bieden. Het bedrag is niet letterlijk in de notulen van de I&O opgenomen, maar hij heeft dit bedrag wel genoemd. Voorgelegd is om een warmtenet mogelijk te maken. Nu wordt gevraagd om concreet geld vrij te maken voor energiebesparing bij bedrijven. Na evaluatie kan het bedrag altijd nog aangepast worden vanuit de praktijk. Het gaat om een enorme opgave en dan is het fijn als het college wat ruimte heeft, want anders moet zij met ieder voorstel naar de raad komen.

Dit voorstel is bedoeld om tijd de besparen voor de organisatie en de raad. De heer Van Santen merkt op dat hij ook kritische geluiden heeft gehoord. Het is niet gezegd dat het niet aan de orde is gekomen in de I&O, het was een onderdeel van de discussie, maar daarbij is geen duidelijk standpunt van de raad naar voren gekomen. Hij vraagt wat er op tegen is om de raad te raadplegen als het gaat om een investering van € 200.000. Voor een bedrag van € 50.000 hoeft het college niet naar de raad te komen, want dat is binnen de kaders. Wethouder Kraaijeveld bevestigt dat er nu een ruimte is van € 50.000 als bandbreedte. Hij heeft een bedrag van € 100.000 tot € 200.000 letterlijk genoemd. Hij hoort meerdere fracties zeggen dat de discussie op deze manier met elkaar is gevoerd en dat er ook als zodanig is geconcludeerd. De raad is bijgepraat over het regionaal uitvoeringsprogramma als onderlegger voor de budget-uitvraag voor de regio (cofinanciering) maar de verdeelsleutel is nog niet bekend. Als er boven een bedrag van € 200.000 uitgekomen wordt, komt hij terug bij de raad. Als het er onder is moet afgewogen worden of dit in een raadvoorstel wordt teruggebracht omdat er nieuwe informatie is die nog niet in een

Parallelsessie B&A Reserve Duurzaamheid, 18 november 2021

uitvoeringsprogramma staat of in de LAS is opgenomen. Het is ook een budget waarbij bekeken worden hoe de LAS-zaken onderdeel kunnen uitmaken van deze reserve. Opgeroepen wordt om de raad meer mee te nemen. De gedachte in dit voorstel is dat het college voor bedragen tot € 200.000 aan de slag gaat met het uitvoeringsplan in de LAS en de Transitievisie Warmte. Via de planning & control cyclus wordt de raad meegenomen in de ontwikkelingen. Met voorstellen boven de € 200.000 wordt automatisch teruggekomen naar de raad. De heer Tekir wil een lans breken voor de handelingsruimte die onontbeerlijk is voor het college om door te pakken op het gebied van duurzaamheid. Dit voorstel wordt gedaan omdat er al allerlei beleidsstukken zijn vastgesteld die hiervoor als basis dienen. De projecten moeten hier binnen passen en daarom wil zijn fractie graag de ruimte bieden om slagvaardig te zijn. De raad heeft vrij ambitieuze ambities gesteld en daarom is dit nodig. De heer Van Santen is van mening dat dit voor heel veel dossiers geldt, maar het hoeft niet ten koste gaan van de slagvaardigheid. Klimaatadaptie is nu op € 200.000 gebudgetteerd. Het gaat echt niet om elke cent, maar € 200.000 is niet elke cent. Met betrokkenheid van de raad wordt tot het goede gesprek gekomen.

Wethouder Kraaijeveld vervolgt dat wethouder Doesburg eerder al een reactie heeft gegeven met betrekking tot de windmolens bij de Grote Haar die reeds vergund zijn. Er wordt nu uitgegaan van de RES 1.0 en wat door de raad is vastgesteld waarmee tot een uitvoeringsplan wordt gekomen. Op basis van de motie (molen vrij dichtbij) is een kaartje gemaakt. In Gorinchem-Oost is gestopt met zoeken. Voor Avelingen kan nog op een klein gedeelte een verkenning gedaan worden. Met betrekking tot de concrete invulling van bedragen geeft hij aan dat wanneer de raad tot dit besluit komt het college met het uitvoeringsplan en de vijf pijlers zaken volgtijdelijk oppakt. Het tempo wordt ook bepaald door waar het nieuwe kabinet straks mee komt. Als er meer structurele middelen volgen, kan op meer pijlers met kracht vooruitgegaan worden. Op dit moment wordt inderdaad ingezet op energiebesparing en zon op daken. Zaken worden opgepakt met partners. Soms wordt er harder gegaan op zaken omdat er kansen gezien worden, soms heeft het langer nodig of moet er aangejaagd worden. Hij is blij met het begrip voor de budgettaire ruimte. Mevrouw Hamann heeft geen antwoord gekregen op haar vraag om op dit moment niet meer in te zetten op wind maar in te zetten op de andere pijlers. Mevrouw Van Oversteeg merkt op dat de wethouder aangaf dat energiebesparing en zon de prioriteit krijgen.

De budgettaire ruimte voor het college is normaal € 50.000. Zij kan de wens voor een uitbreiding naar € 200.000 goed volgen en zou die ruimte willen geven vanwege de vastgestelde beleidskaders. Zij is benieuwd wanneer er concrete voorstellen voor de grotere opgaven boven de € 200.000 tegemoet gezien kunnen worden. De heer Roeland begrijpt dat de andere pijlers inderdaad op een later moment aan de orde komen. Hij wil de wethouder de ruimte te geven om het uitvoeringsprogramma op te starten waardoor € 200.000 een goed bedrag is. Hij wijst op het opzetten van een omgevingsfonds zodat ingezet kan worden op natuurontwikkeling, groen en verduurzaming. Financiële bijdragen vanuit het Rijk zijn nodig om dit te doen slagen. De heer Hachhouch geeft aan dat zijn fractie ziet dat er al veel beleidskaders zijn. De reserve is € 5 mln. groot. Een bedrag van € 200.000 is nog geen 4% en daarom acht hij dit proportioneel gezien de grote uitdagingen. De raad kan niet iedere keer gepolst worden, maar wordt meegenomen tijdens de planning & control cyclus als verantwoordingsmoment. Zijn fractie steunt de budgettaire uitbreiding. De heer Van Willigen sluit zich aan bij dit betoog van de heer Hachhouch over ruimte en vertrouwen.

Parallelsessie B&A Reserve Duurzaamheid, 18 november 2021

Mevrouw Hamann is verbaasd over deze reactie van de heer Van Willigen en verzoekt om verduidelijking. De heer Van Willigen verduidelijkt dat het wat hem betreft in eerste instantie ging om een totaal aan projecten tot € 200.000 waarbij het vermoeden was dat het college de ruimte kreeg als er een totaal aan projecten is tot € 200.000 zij deze losse projecten gewoon kon doen. Hij heeft inmiddels uit de discussie begrepen dat het om per project gaat en dat is voldoende duidelijk voor zijn fractie waardoor wordt geopteerd voor een hamerstuk. De heer Van Santen benadrukt dat de gevraagde budgettaire ruimte viermaal zo groot is als normaal gesproken. Zijn fractie is tegen dit punt van verruiming. Voor het overige wordt ingestemd met aanmerken als hamerstuk. De voorzitter constateert dat het stuk door een meerderheid wordt aangemerkt als hamerstuk voor de raad van 9 december a.s. Mevrouw Hamann merkt op dat zij komt met een motie over het schrappen van de investeringen in wind en denkt dat het stuk daarom als bespreekstuk aangemerkt moet worden. De heer Hachhouch merkt op dat er ook bij een hamerstuk een motie ingediend kan worden. Wethouder Kraaijeveld wijst op het gegeven dat er uitvoering wordt gegeven aan een RES die in april is vastgesteld met moties.

Dit voorstel gaat over de reserve duurzaamheid met ruimte voor het college om uitvoering te geven aan het uitvoeringsplan als ook klimaatadaptatie en biodiversiteit. De voorzitter constateert dat dit onderwerp wordt geagendeerd hamerstuk waarbij een motie zal worden ingediend. Sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering.

Parallelsessie B&A Reserve Duurzaamheid, 18 november 2021