2021-761795 Rvs Zienswijze begrotingswijziging 2021 GR DGJ voor de SOJ ZHZ.pdf

Raadsvoorstel: Z/21/707818/D-761795 Onderwerp: Zienswijze begrotingswijziging 2021 van de GR DG&J voor de Service Organisatie Jeugd ZHZ

Datum: 28 september 2021 Portefeuillehouder: Eelke Kraaijeveld I&O: B&A / Raadsvergadering: 7 /14 oktober Opsteller: Oude Egberink, Kim Geeft voorstel begrotingswijziging: Ja/Nee

Onderwerp: Zienswijze begrotingswijziging 2021 van de gemeenschappelijke regeling DG&J ZHZ voor de Serviceorganisatie Jeugd ZHZ. Voorstel: Wij stellen u voor: 1. Kennis te nemen van de 1e Bestuursrapportage 2021 van de Serviceorganisatie Jeugd ZHZ (SOJ) en de bijgevoegde toelichtende informatiebrief over de ontwikkeling van de jeugdhulpuitgaven 2021. 2. De zienswijze op de begrotingswijziging 2021 van de SOJ vast te stellen en kenbaar te maken aan het Dagelijks Bestuur van de DG&J (SOJ). Aanleiding: Het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling DG&J ZHZ heeft op 8 juli 2021 de eerste Bestuursrapportage (BuRap) 2021 van de Serviceorganisatie Jeugd ZHZ vastgesteld (exclusief de begrotingswijziging). Ten opzichte van de begroting is op basis van de prognose voor 2021 regionaal € 13,2 miljoen meer uitgaven te verwachten. Landelijke ontwikkeling Waar het landelijk beeld een gemiddelde uitgave ontwikkeling van +30% laat zien op Jeugdzorgkosten, ligt dat voor onze regio op “slechts” +13%. We staan aan de vooravond van herijking van de bekostigingsgrondslagen Jeugdzorg door het Rijk. Het Rijk gaat nog in 2021 uitvoering geven aan de uitspraak van de Arbitrage commissie over de bekostiging van Jeugdzorg.

(De Arbitrage commissie is door de VNG namens gemeenten ingeschakeld.) In eerdere jaren was de rijksbijdrage steeds kaderstellend en vormde dit het uitgangspunt voor taakstellende bezuinigingsafspraken van gemeenten, ook in onze regio. Nu kunnen we, vanuit een meer reële rijksbijdrage in 2021 en volgende jaren, een start gaan maken met meer beleidsinhoudelijke inrichting- en sturingswijzigingen op Jeugdzorg. Regionale ontwikkeling In de regio Zuid-Holland Zuid zijn door gemeenten hierover afspraken gemaakt met betrekking tot onder andere de toegang, inkoop en ombuiging- en aansluiting van de voorliggende lokale voorzieningen. Hiermee moet de beheersbaarheid van de uitgaven op langere termijn mogelijk gaan worden. Gemeenten zijn in deze regio gestart met een keuze uit een palet aan pilots die de effecten op de gewenste ombuigingen in beeld moeten gaan brengen. Met de compensatie voor 2021 (en verdere jaren) vanuit het Rijk, ontstaat de noodzakelijke ‘ruimte’ om deze innovaties, zoals Jeugdhulp naar voren en Afbakening jeugdhulp, in te regelen in de komende jaren. Hierbij rekening houdend met de eerder genoemde meeruitgaven in 2021 binnen de ruimte van € 13,2 miljoen regionaal.

Zienswijze vanuit gemeenteraad In lijn met deze ontwikkelingen heeft het Algemeen Bestuur besloten akkoord te gaan met het voorstel om de jeugdhulp en projecten bij de gemeenten, Stichting Jeugdteams en de Serviceorganisatie Jeugd ZHZ doorgang te laten vinden. En daarom dan ook de SOJ toe te staan extra uitgaven te doen voor een bedrag van maximaal € 13,2 mln. vooruitlopend op besluitvorming over de begrotingswijziging 2021. De SOJ geeft aan dat zij, net als wij, nog verschillende mogelijkheden zien om met ons te blijven sturen op doelmatigheid en kostenbeheersing. De gemeenteraden in ZHZ wordt gevraagd om hun zienswijze op de begrotingswijziging 2021 en deze kenbaar te maken aan het Dagelijks Bestuur voor 15 oktober 2021.

Stadhuisplein 1 Postbus 108 4200AC Gorinchem

T 140183 F 0183-630540

E gemeente@gorinchem.nl I www.gorinchem.nl

Beoogd effect: De uitvoering van de Jeugdwet door de gemeenschappelijke regeling binnen (financiële) kaders. Argumenten: 1. Vanwege de controlerende taak van u als gemeenteraad is het goed u tijdig te infomeren over de kostenontwikkeling. In de eerste Bestuursrapportage en de bijbehorende informatiebrief worden de kostenontwikkeling en bedrijfsvoering van de SOJ toegelicht. Er worden verschillende oorzaken voor deze kostenontwikkeling benoemd; 1.1 Uit de eerste Bestuursrapportage van de SOJ blijkt dat de uitgaven voor jeugdhulp verder stijgen. Deze kostenstijging wordt voornamelijk veroorzaakt door het niet realiseren van de beoogde kostenreducties die opgenomen zijn in de begroting van het SOJ. Dit als gevolg van het onvoldoende of later uitzetten van regionale en lokale acties in het kader van de taakstellende maatregelen. 1.2 De overschrijding wordt daarnaast veroorzaakt door de stijging van de kosten van jeugdhulp als gevolg van een gestegen inzet per jeugdige bij zorgaanbieders. Afgelopen jaar en dit jaar heeft de coronapandemie tot intensievere en langdurige zorgtrajecten geleid. 1.3 Tot slot geldt dat er op zes onderdelen sprake is van hogere tarieven en vergoedingen. Voor drie onderdelen heeft compensatie plaatsgevonden via het gemeentefonds (meerkosten corona, gezinshuizen tot 21 jaar en NHC component gesloten jeugdzorg).

Voor drie onderdelen is dit niet het geval waardoor de kosten hoger zijn uitgevallen (indexatie tarieven richtlijn VNG 0,5% hoger, hogere tarieven bij Pluryn Hoenderloo groep speciale voorziening en acute GGZ/crisisdienst Jeugd). 2. Een zienswijze vanuit de gemeenteraad op de voorgestelde begrotingswijziging is onderdeel van de controlerende taak van de gemeenteraad. 2.1 Op basis van de eerste Bestuursrapportage en bijbehorende informatiebrief over de ontwikkeling van de jeugdhulpuitgaven 2021, is een begrotingswijziging nodig. Het uitbrengen van een zienswijze op een begrotingswijziging is onderdeel van de controlerende taak van de gemeenteraad. Risico’s: 1. Extra uitgaven voor jeugdhulp en dus het wijzigen van de begroting lijken onvermijdelijk (en tegelijkertijd realistisch) om de hulp voor onze jeugdigen goed te borgen. Het besluit van het Algemeen Bestuur om de Serviceorganisatie Jeugd ZHZ toe te staan extra uitgaven te doen voor een bedrag van maximaal € 13,2 mln. vooruitlopend op besluitvorming over de begrotingswijziging 2021, brengt het risico met zich mee dat de beoogde besparingen niet meer worden behaald.

Anderzijds laten verschillende rapporten (waaronder het rapport van AEF) zien dat de stijging van jeugdhulp uitgaven onvermijdelijk is en dat de regio ZHZ het zo slecht nog niet doet (een tekort van 13% op jeugdhulpuitgaven ten opzicht van de landelijke trend van 30%). Ook blijkt uit het AEF rapport dat er in het huidige stelsel nauwelijks ruimte is voor financiële prikkels om de uitgaven duurzaam te verlagen. Ook het netwerk MT heeft aangegeven dat met het inzicht uit het AEF rapport geconcludeerd moet worden dat de in het Aanjaagplan en in de begroting verwerkte besparingen moeilijk haalbaar zijn. Het lijkt dus onvermijdelijk en realistisch om rekening te houden met deze extra uitgaven en de begroting te wijzigen. Tegelijkertijd worden verschillende projecten wel opgepakt en wordt er voortvarend gewerkt aan een nieuw inkoopkader per 2022. 2. Toezegging extra middelen voor regio budget jeugdhulp in 2021, schept verwachtingen voor 2022 ev.. Het toezeggen van het volledige bedrag aan extra middelen vanuit het Rijk voor het regio budget in 2021, kan de verwachting creëren dat dit ook zo zal zijn voor de volgende jaren waarin het Rijk komt met extra middelen (zij het met een afbouw in de volgende jaren). Om de verwachtingen te managen wordt in deze zienswijze reeds benoemd dat de toekomstige inzet van (een gedeelte van de) extra middelen een vrije keuze blijft van gemeenten.

Financiën: De toezegging van het Rijk om extra middelen voor jeugdhulp beschikbaar te stellen (voor 2021 maar ook voor latere jaren) onderschrijft bovenstaande landelijke trend van meerkosten Jeugdhulp. Hierbij benadrukken we een positief beeld in de regio Zuid-Holland Zuid en de gemeente Gorinchem ("slechts" +13% uitgaven ontwikkeling op jeugdhulpkosten ten opzichte van het landelijk gemiddelde van +30%). We beheersen de kosten voor de jeugdhulp redelijk in vergelijking met andere regio's en we werken regionaal constructief samen, wat momenteel ook resulteert in focus op scherpe opgaven, waarvan de inhoud voor een belangrijk deel aansluit op recente landelijke adviezen van AEF, het Verweij-Jonker Instituut en de Sociaal Economische Raad (SER). De meerkosten voor jeugdhulp voor de gemeente Gorinchem De Gorinchemse bijdrage aan de SOJ voor 2021 werd eerder berekend op € 9,9 miljoen. In de gemeentebegroting 2021 is echter rekening gehouden met een bedrag voor regionale jeugdhulp van € 10,1 miljoen. De voorliggende begrotingswijziging heeft een nadelig gevolg voor de gemeentebegroting 2021 van ongeveer € 680.000 euro. De extra middelen vanuit het Rijk, toegezegd in de meicirculaire, bedragen iets meer dan één miljoen voor Gorinchem (€ 1,066 miljoen). In een eerder raadsvoorstel is voorgelegd de begroting naar aanleiding hiervan te wijzigen.

De nu aan u voorgelegde begrotingswijziging 2021 SOJ geeft geen reden om opnieuw de gemeentelijke begroting te wijzigen omdat deze, na het toevoegen van de extra middelen vanuit het Rijk, reeds toereikend is. De extra rijksmiddelen bieden eventueel ruimte om nieuwe meerkosten die ontstaan in de loop van het jaar, op te vangen. Participatie: De gemeenteraad is door de SOJ middels een informatiebrief op 13 juli 2021, behorend bij de 1e Bestuursrapportage, geïnformeerd over de financiële ontwikkelingen. Communicatie: De (voorbereiding van) besluitvorming vindt plaats in de openbaarheid. De stukken zijn openbaar toegankelijk. De besluitvorming vraagt geen specifiek communicatietraject. Duurzaamheid: Niet van toepassing. Vervolgproces: Het uitbrengen van een zienswijze is onderdeel van de controlerende taak van de gemeenteraad. Na ontvangst van de zienswijzen van de gemeenten neemt het Algemeen Bestuur van de GR DG&J ZHZ op 11 november 2021 een definitief besluit. Bijlagen: 1. 1e Burap 2021 SOJ ZHZ 2. Informatiebrief nav 1e Burap 2021 SOJ ZHZ 3. Zienswijze op de begrotingswijziging 2021 van de Serviceorganisatie Jeugd ZHZ

Burgemeester en wethouders van Gorinchem, de secretaris, de burgemeester,

Raadsbesluit De gemeenteraad van Gorinchem, Gelet op het raadsvoorstel van het college d.d. 28 september 2021 Gelet op de wettelijke bepalingen

Besluit: 1. Kennis te hebben genomen van de 1e Bestuursrapportage 2021 van de Serviceorganisatie Jeugd ZHZ (SOJ) en de bijgevoegde toelichtende informatiebrief over de ontwikkeling van de jeugdhulpuitgaven 2021. 2. De zienswijze op de begrotingswijziging 2021 van de SOJ vast te stellen en kenbaar te maken aan het Dagelijks Bestuur van de DG&J (SOJ).

Aldus besloten in de raadsvergadering van 14 oktober 2021

Griffier,

Voorzitter,