2021-752701 Rvs Meicirculaire gemeentefonds 2021.pdf

Raadsvoorstel: Z/21/711898/D-752701 Onderwerp: Meicirculaire gemeentefonds 2021

Datum: 13 juli 2021 Portefeuillehouder: Dick van Zanten I&O: B&A / Raadsvergadering: 23 september 2021 Opsteller: Bruggen-van der Ham, Anja van Geeft voorstel begrotingswijziging: Ja

Onderwerp: Meicirculaire gemeentefonds 2021 Voorstel: Wij stellen u voor: 1. De effecten van de meicirculaire 2021 te verwerken in een begrotingswijziging en daarbij: a. Het positieve resultaat van € 937.277 over 2021 toe te voegen aan het begrotingssaldo 2021. b. De geoormerkte middelen van punt 1 t/m 22 te verrekenen met de desbetreffende budgetten op de verschillende beleidsterreinen

Aanleiding: Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft op 31 mei 2021 de meicirculaire gemeentefonds 2021 uitgebracht. De circulaires, die meestal driemaal per jaar worden uitgebracht, bepalen in belangrijke mate de financiële ruimte van gemeenten. De circulaire is geanalyseerd, de uitkomsten hiervan en de financiële effecten op onze begroting, zijn verwerkt in het raadsvoorstel. De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de totale rijksuitgaven. Volgens de normeringssystematiek (trap-op-trap-af) hebben wijzigingen in de rijksuitgaven direct invloed op de ontwikkeling van de algemene uitkering en daarmee op de omvang van het gemeentefonds. De bijstelling van het gemeentefonds betreft vooral een compensatie voor loon- en prijsontwikkelingen. Deze pakken minder hoog uit dan verwacht. Verder is er nog sprake van een bijstelling op de diverse maatstaven (aantallen), die een positieve uitwerking heeft op het gemeentefonds. Een eerder door het Rijk ingeschatte (flinke) toename van het aantal uitkeringsgerechtigden, als gevolg van de coronacrisis, blijft uit. Dat leidt tot een stijging van het gemeentefonds. Andere indicatoren, zoals de groei van het aantal inwoners, zorgen samen voor de toename in het gemeentefonds die met name in de eerste jaren zorgt voor extra begrotingsruimte.

De uiteindelijke ontwikkeling van de omvang van het gemeentefonds in 2022 en verder is afhankelijk van de keuzes die een nieuw kabinet maakt: zowel in budgettaire zin als in de wijze waarop een nieuw kabinet de normeringssystematiek (herverdeling gemeentefonds) vormgeeft. Beoogd effect: De raad te informeren over de gevolgen van de meicirculaire 2021 en de raad een besluit te laten nemen over de bestemming van het saldo en het oormerken van budgetten. Argumenten: 1.1 De meicirculaire bevat belangrijke informatie die van invloed is op de financiële positie van onze gemeente. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft op 31 mei 2021 de meicirculaire gemeentefonds 2021 uitgebracht. De hierin opgenomen ontwikkelingen bepalen in belangrijke mate de financiële ruimte van de gemeenten, aangezien het gemeentefonds de grootste inkomstenbron van de gemeente is. 1.2 De raad heeft het budgetrecht. Het is aan de raad om besluiten te nemen over de financiële uitkomsten van deze circulaire. Deze circulaire laat voor de jaren 2021 en verder een positief financieel beeld zien. Voor Gorinchem geeft dit het volgende resultaat:

Stadhuisplein 1 Postbus 108 4200AC Gorinchem

T 140183 F 0183-630540

E gemeente@gorinchem.nl I www.gorinchem.nl

2021 € 937.277 V Voorgesteld wordt om dit saldo toe te voegen aan het begrotingssaldo 2021 2022 € 2.181.672 V * 2023 € 1.748.729 V * 2024 € 1.383.607 V * 2025 € 1.143.469 V * *De gevolgen voor 2022 en verder zijn reeds meegenomen in de Perspectiefnota 2022-2025.

Het Rijk stelt met deze circulaire ook (extra) financiële middelen beschikbaar voor de uitvoering van specifieke doeleinden/taken (geoormerkte gelden). Onderstaand geven wij u inzicht in alle specifieke doeleinden/taken waarvoor het Rijk in deze circulaire middelen beschikbaar stelt: 2021 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22

Corona: Crisisdienstverlening Voorschoolse voorziening peuters Extra begeleiding kwetsbare groepen Bestrijden eenzaamheid ouderen Afvalverwerking Jeugd en Jongeren Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten Heroriëntatie zelfstandigen Jeugd aan Zet Sociaal domein: Participatie Voogdij/18+ Overige: Jeugd en Wmo - diverse verrekeningen Prenataal huisbezoek door jeugdgezondheidszorg Rijksvaccinatieprogramma meningokokken Handhaving energielabel C kantoren Versterking gemeentelijke antidiscriminatievoorziening Kinderopvang toezicht en handhaving Wet Open Overheid structureel en incidenteel Maatschappelijke begeleiding statushouders Inburgering Armoedebestrijding kinderen Problematiek jeugdzorg

2022

2023

2024

2025

34.000 20.000

39.000 -77.000

16.000 -77.000

20.000 -77.000

8.000 -77.000

115.479

-76.221 12.000 8.000 3.000

-72.703 12.000 8.000 3.000

-71.564 12.000 9.000 3.000

-71.548 13.000 9.000 3.000

15.000 1.000 115.000

15.000 1.000 129.000

15.000 1.000 142.000

15.000 1.000 156.000

23.000 15.000

12.000 15.000

8.000 15.000

3.000 15.000

77.779

61.297

76.436

74.452

572.847 9.625 90.191 71.344 59.260 118.373 136.077 12.364 10.000

9.000 3.000 15.000

83.000 -10.000 1.066.000 2.415.559

+ is voordeel - is nadeel

1. Als arbeidsmarktregio ontvangen we net als in 2020 een uitkering om de verschuiving van werkgelegenheid van de ene naar de andere sector te begeleiden. De centrumgemeente treedt hierbij op in zijn rol als regievoerder voor de regionale samenwerking in de arbeidsmarktregio. 2. Tijdens de sluiting van de kinderopvang in de periode van 16 december tot 8 februari hebben een bepaalde groep ouders kosten gemaakt. De gemeente kan ouders die een eigen bijdrage hebben betaald voor de

opvang hiervoor vergoeden. 3. De coronacrisis maakt dat de levens van iedereen met begeleiding er heel anders uitziet: dagbesteding gaat soms niet door, er komen minder mensen langs, niet iedereen begrijpt de maatregelen erven goed. Hierdoor is er meer begeleiding en ondersteuning nodig van deze kwetsbare groepen. Hiervoor is extra geld beschikbaar gesteld. 4. Door corona is de eenzaamheid van ouderen toegenomen. Om deze groep te persoonlijk te bereiken ontvangt de gemeente hiervoor een bijdrage. 5. Door de coronacrisis is er veel meer afval aangeboden en zijn er extra kosten gemaakt voor afvalinzameling. Hiervoor ontvangen we nu een compensatie. 6. Voor mentale ondersteuning jeugd, het organiseren van laagdrempelige ondersteuning voor mentaal welzijn bij jeugd en jongeren en om jongeren uit bepaalde risicogroepen beter te kunnen bereiken en elkaar weer fysiek te kunnen ontmoeten zijn diverse regelingen in het leven geroepen. De gemeente kan met deze bijdragen samen met jongeren, lokale organisaties en de evenementensector kleinschalige activiteiten programmeren op het gebied van onder andere cultuur en sport. Het geld is ook bestemd voor het organiseren van activiteiten om mentale weerbaarheid van jongeren te versterken door bijvoorbeeld het geven van weerbaarheidstrainingen en extra coaching van jongeren. 7.

De Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) is bedoeld voor huishoudens die door de huidige omstandigheden te maken hebben met een onvoorziene en onvermijdelijke terugval in hun inkomen, en die daardoor noodzakelijke kosten niet meer kunnen voldoen en waarvoor andere regelingen niet of onvoldoende soelaas bieden. 8. Vanaf 1 januari 2021 kunnen gemeenten ondersteuning bieden aan zelfstandige ondernemers die zich willen heroriënteren. 9. Het programma Jeugd aan Zet in Crisistijd wordt, na de zomereditie, verlengd met een wintereditie. 10. Het Participatie-budget is geïndexeerd voor loon- en prijsbijstelling. Daarnaast heeft ook een actualisatie plaats gevonden van de verdeling van de WSW-middelen. 11. Het budget voor Voogdij/18+ is geïndexeerd voor loon- en prijsbijstelling, dit is ongeveer € 20.000. Het nieuwe woonplaatsbeginsel wordt op 1 januari 2022 ingevoerd, hiermee verschuift de verantwoordelijkheid voor de zorg naar de gemeente waar het kind woont. Voor onze gemeente betekent deze invoering meerjarig een nadeel van € 97.000. De verwachting is dat als gevolg van de invoering van het woonplaatsbeginsel de kosten evenredig zullen dalen. 12. Voor Jeugd en Wmo hebben een aantal reguliere aanpassingen plaatsgevonden, o.a. compensatieregeling en verrekening voogdij 18+ en ketensystemen jeugd. 13.

Naar verwachting treedt op 1 januari 2022 het wetsvoorstel Prenataal huisbezoek door de Jeugdgezondheidszorg in werking. Gemeenten krijgen de taak een prenataal huisbezoek aan te bieden aan zwangere vrouwen en/of hun gezinnen die zich in een kwetsbare positie bevinden. 14. Met ingang van 1 januari 2021 wordt de uitvoering van de vaccinatie tegen meningokokken overgedragen aan de gemeenten. De daarbij behorende middelen worden nu overgeheveld naar de gemeenten. 15. In het Bouwbesluit is vastgelegd dat per 1 januari 2023 kantoorpanden een energielabel C of hoger moet hebben om nog als kantoor gebruikt te mogen worden. De gemeente ontvangt voor de handhaving tot en met 2025 hierop een bijdrage. 16. Discriminatie is een diepgeworteld en structureel probleem. Voor de aanpak hiervan is nu structureel extra geld beschikbaar gekomen. 17. Voor het ondersteunen van gemeenten bij hun handhavingstaak in de kinderopvang wordt vanaf 2022 geld beschikbaar gesteld. 18. Begin 2021 heeft de Tweede Kamer een initiatiefwet aangenomen om de gehele overheid transparanter en toegankelijker te maken. Vooruitlopend op de vaststelling in de Eerste Kamer zijn er al middelen vrijgemaakt. 19. Voor de maatschappelijke begeleiding statushouders ontvangt de gemeente voor 2021 een bijdrage. 20. De inwerkingtreding van de nieuwe Inburgeringswet is met een half jaar uitgesteld tot 1 januari 2022.

De al toegekende compensatie voor 2021 voor uitvoeringskosten wordt nu teruggedraaid. Wel krijgen gemeenten

compensatie voor het uitstel en voor de zogenaamde ondertussengroep (dat zijn inburgeraars die nog inburgering plichtig zijn onder de Wet inburgering 2013). 21. Het budget voor bestrijding van armoede onder kinderen is geactualiseerd. 22. Voor acute problematiek in de jeugdzorg heeft het kabinet € 613 miljoen beschikbaar gesteld voor 2021. Hiervan is € 438 miljoen voor gemeenten, € 120 miljoen voor een beperkt aantal grotere gemeenten en jeugdzorgregio’s, de overige € 55 miljoen zal bij de septembercirculaire worden verwerkt. Voor Gorinchem is nu € 1.066.000 beschikbaar voor het aanpakken van de wachttijden specialistische zorg, om het aantal praktijkondersteuners huisartsenzorg voor jeugd uit te breiden en de consultatiefunctie GGZ beter vorm te geven, alsook om verdringing op andere uitgaven tegen te gaan. Oftewel, waar andere zaken niet hebben kunnen doorgaan omdat de kosten voor jeugd opliepen en de budgetten onvoldoende waren. Incidenteel wordt ook dit onderdeel toegevoegd aan de jeugdbudgetten, omdat het de verwachting is dat we anders niet uitkomen met de kosten voor de jeugdzorg. Voor de jaren na 2021 zal een integrale afweging plaatsvinden over de verdeling van deze middelen. Hierover volgt een separaat raadsvoorstel, dan wel een voorstel bij de begroting 2022. Risico’s: Risico’s De herijking van het gemeentefonds is nog niet definitief.

In de voorlopige berekening leidde deze herijking tot een neerwaartse bijstelling van het gemeentefonds voor Gorinchem. De kans is groot dat we ook in de definitieve berekeningen negatief zullen uitkomen. Wanneer de uitkomst van de herijking definitief is, zullen wij de raad hierover de gebruikelijke wijze een voorstel voorleggen bij het eerstvolgende integrale afwegingsmoment. Kansen 1. Na het bekendmaken van de meicirculaire is bekend geworden dat het Rijk eenmalig voor 2022 € 1,3 miljard beschikbaar stelt voor Jeugdzorg. Inmiddels is bekend geworden dat Gorinchem hiervan indicatief € 3,2 miljoen ontvangt. In de septembercirculaire 2021 zal het definitieve bedrag worden toegekend. Bij de begroting 2022 zullen we de uitkomst hiervan verwerken. De onderhandelingen tussen Rijk en gemeenten over het beschikbaar stellen van structureel extra geld voor de jeugdzorg na 2022 lopen nog. 2. Het Rijk heeft al bekend gemaakt dat Gorinchem kan rekenen op eenmalig extra compensatiebudget voor lokale culturele voorzieningen (€ 110.000) en voor buurt- en dorpshuizen (€ 20.000). De definitieve bedragen worden bij de septembercirculaire bekend gemaakt. 3. Naar verwachting ontvangt de gemeente Gorinchem van het Rijk een compensatie voor de gederfde inkomsten als gevolg van corona over 2020. De definitieve hoogte van het compensatiebedrag is het najaar bekend.

Uitkering zal vervolgens in december 2021 plaatsvinden. 4. In de voorjaarsnota 2021 heeft het kabinet een eerste raming van de omvang van de meerkosten corona 2021 - Wmo 2015 en Jeugdwet opgenomen. Op basis van een definitieve raming wordt de omvang van de compensatie vastgesteld en bij decembercirculaire 2021 uitgekeerd aan gemeenten. Financiën: Het positieve financiële effect van € 937.227 en de mutaties van de geoormerkt gelden € 2.415.559 zullen voor 2021 verwerkt worden middels een begrotingswijziging. Het positieve resultaat zal worden toegevoegd aan het begrotingssaldo 2021. Voor 2022 en volgende jaren zijn de financiële uitkomsten opgenomen in de Perspectiefnota 2022-2025 en worden deze uitkomsten meegenomen bij het opstellen van de begroting 2022. Participatie: N.v.t. Communicatie:

Indien de bijstelling van de geoormerkte budgetten van invloed is op uitvoerende partijen (zoals Avres of DG&J) worden zij geïnformeerd over de gevolgen van deze bijstelling. Duurzaamheid: N.v.t. Vervolgproces: N.v.t. Bijlagen: Meicirculaire gemeentefonds 2021

Burgemeester en wethouders van Gorinchem, de secretaris, de burgemeester,

Raadsbesluit De gemeenteraad van Gorinchem, Gelet op het raadsvoorstel van het college d.d. 13 juli 2021

Besluit: De effecten van de meicirculaire 2021 te verwerken in een begrotingswijziging en daarbij: a. Het positieve resultaat € 937.277 over 2021 toe te voegen aan het begrotingssaldo 2021 b. De geoormerkte middelen van punt 1 t/m punt 22 te verrekenen met de desbetreffende budgetten op de verschillende beleidsterreinen.

Aldus besloten in de raadsvergadering van 23 september 2021

Griffier,

Voorzitter,