2021-752345 Bijlage Economische visie.docx

Maar deze inspanningen zijn vaak gericht op specifieke aspecten van het ondernemerschap. Samen met het bedrijfsleven en eerder genoemde partijen wil de gemeente starters een ‘totaalpakket’ gaan aanbieden. De IKG heeft hiertoe, via de Stichting Economische Ontwikkeling Gorinchem, inmiddels het voortouw genomen, daarbij nadrukkelijk ondersteund door de gemeente, middels het oprichten van een platform voor innovatie en ondernemerschap genaamd Gorinchem.Next. De nadruk komt te liggen op het ondersteunen van start-ups, scale-ups en van ondernemerschap door ondernemers te koppelen aan mentoren en door kennis te delen door het geven van workshops, het organiseren van events, etc.

Ad 3: We rollen de rode loper uit voor nieuwe bedrijven. Naast het behouden van reeds in de gemeente gevestigde bedrijven en het stimuleren van starters zijn ook nieuwe bedrijven meer dan welkom. De gemeente richt zich daarbij vooral op bedrijven die de robuustheid van onze economische structuur versterken. Innovatie en duurzaamheid staan daarbij centraal. Maar we nemen zeker ook de effecten van de komst van nieuwe bedrijven op onze arbeidsmarktsituatie mee. Denk daarbij aan de samenstelling van onze beroepsbevolking wat betreft opleidingsniveau en opleidingsrichting, maar ook aan het in dienst nemen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Met nieuwe bedrijven die zich in de gemeente willen vestigen zullen hierover afspraken gemaakt worden. Met de komst van ons regionale bedrijventerrein Groote Haar zijn we (ook) aantrekkelijk voor grootschaligere bedrijven en bedrijven in hogere milieucategorieën. Bedrijven die we op dit moment niet kunnen huisvesten in onze regio. Bestemmingsplan technisch hebben we dit mogelijk gemaakt. Gedacht moet worden aan bedrijven in de maakindustrie die onze economische structuur versterken en/of verbreden, die de basis kunnen vormen voor een circulair cluster en/of logistieke bedrijven.

Vooral de komst van logistieke bedrijven die gericht zijn op e-commerce en last mile logistics kan bijdragen aan het creëren van werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Met name vanwege het beperkte aantal arbeidsplaatsen en de grootschaligheid van de gevraagde bedrijfskavels zullen we ons niet richten op het aantrekken van de XXL-distributiecentra. Het is ook zeker niet de insteek om de beschikbaar komende bedrijfskavels op Groote Haar op een zo kort mogelijke termijn uit te geven. Zo wordt nadrukkelijk ingezet op het aantrekken van bedrijven die de toekomstbestendigheid van onze economie verbreden en versterken. Tevens wordt het

22

bedrijventerrein ingezet als schuifruimte om (droge) bedrijven die nu op natte kavels gevestigd zijn de mogelijkheid te bieden zich te verplaatsen en om stedelijke transformatieopgaven, zoals de ‘vleugels van de stad’, te ondersteunen.

Ad 4: Het benutten van de kansen van de Next Economy. We richten ons nadrukkelijk (ook) op de toekomst. De nadruk van de economische groei moet veel meer gericht zijn op het stimuleren van innovatie en duurzaamheid en op groei van de productiviteit. Ook de overgang van een lineaire economie naar een circulaire economie biedt zeker in dit kader kansen. Zo liggen er grote kansen voor ondernemers en overheden om hun organisatie toekomstbestendig in te richten. Van de inkoop van grondstoffen naar reparatie, hergebruik en recycling; van fossiele brandstof naar duurzame energie en van productverkoop naar leaseovereenkomsten. Van doorslaggevend belang is uiteindelijk het consumentengedrag. Vooral daar waar het gaat om hergebruik, langer gebruik en minder consumptie moet de consument zich anders gaan gedragen dan ze op dit moment doet. De consument zet de besparing op bepaalde producten nog te vaak in om nieuwe producten en diensten te kopen.

Veel van de kansen die de Next Economy biedt (moeten) worden opgepakt door de bedrijven zelf. Denk aan technologische innovaties, automatisering en robotisering en het inzetten op open innovatie. Deze ontwikkelingen hebben immers betrekking op hun producten en productieprocessen. Als gemeente hebben we nadrukkelijk een faciliterende rol, maar ook een voorbeeldfunctie. We zetten onder andere in op de volgende aspecten:  Leren van initiatieven: diverse bedrijven, bracheorganisaties, kennis- en onderwijsinstellingen zijn bezig met de mogelijkheden die Next Economy biedt. Deze initiatieven wil de gemeente ondersteunen, onder andere door de verschillende initiatieven met elkaar te verbinden en als voorbeeldprojecten actief onder de aandacht van een zo breed mogelijk publiek te brengen. Denk bijvoorbeeld aan de Stichting BlauwZaam die samen met ondernemers, overheid, onderwijs en organisaties initiatieven neemt voor het verduurzamen van de AV-regio zodat het voor iedereen goed werken, wonen en recreëren is. Ook het IAC kan hier een rol in spelen, door verbinding te zoeken op projectniveau.  Voorbeeldfunctie: Groote Haar wordt een duurzaam en innovatief bedrijventerrein. Onderdeel van het plan vormt een nieuw aan te leggen windturbinepark. Duurzaamheid wordt door de gemeente niet alleen (eng) geïnterpreteerd in de zin van energiemaatregelen, maar wordt breder uitgelegd.

Een duurzaam bedrijventerrein is een toekomstbestendig bedrijventerrein. Duurzaamheid is ook uiting van een efficiënt grondgebruik, maar houdt tevens rekening met een zorgvuldige (landschappelijke) inrichting die recht doet aan de markante ligging van het gebied tussen de stad Gorinchem en het Groene Hart. Tijdens de uitwerking van de plannen voor Groote Haar worden de mogelijkheden verkend om de duurzaamheidsprestatie van het gebied te certificeren (BREEAM Gebiedsontwikkeling).  Met de Regionale Beroepen en Innovatie Campus (RBIC) gaan we een omgeving creëren waar het beste van wat onze scholen de regio te bieden hebben op het gebied van beroepsonderwijs wordt versterkt en een innovatieve impuls geeft aan onderwijs en bedrijven. Dit door verbinding en samenwerking vanuit de deelnemende partners. Hierdoor wordt het RBIC een wezenlijk onderdeel van ons economisch ecosysteem. Centraal binnen de RBIC functioneert het IAC. Dit wordt een ontmoetingsplek voor scholen, leerlingen en bedrijven om te leren en te innoveren. De focus ligt op de overgang naar de Next Economy, maar ook op het bijdragen aan brede maatschappelijke opgaven zoals de energietransitie en in breder perspectief de klimaatadaptie en de overgang naar een digitale en circulaire maatschappij.  Ook is er de kans die onze zorgplicht voor de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen biedt.

De nadruk ligt nu nog vooral op het managen van de afvalstromen. De uitdaging moet 23



worden om afvalstromen te beschouwen als grondstofstromen en te streven naar het zo hoogwaardig mogelijk terugbrengen van afgedankte grondstoffen in de kringloop. We gaan met onze regionale afvalinzamelings- en verwerkingsbedrijf Waardlanden en brancheorganisaties in gesprek om de mogelijkheden in kaart te brengen. Aanscherpen inkoop- en aanbestedingsbeleid: in ons beleid zullen we nadrukkelijker aangeven dat onze voorkeur uitgaat naar (lokale) bedrijven en instellingen die actief gebruik maken van de kansen die Next Economy biedt. Naast Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen wordt dus ook technologische innovativiteit een belangrijk criterium.

24

6.

Uitvoeringsprogramma

In de vorige hoofdstukken is, op basis van een uitgebreide analyse en gesprekken met betrokken partijen, uiteengezet wat onze visie en ambitie zijn als het gaat om de economische ontwikkeling van de gemeente Gorinchem. Maar ook is aangegeven dat het hier niet bij mag blijven. Visie en ambitie moeten realistisch en realiseerbaar zijn. Vandaar dat beleidskeuzes zijn gemaakt. Deze keuzes vragen om acties. Deze acties zijn opgenomen in dit uitvoeringsprogramma. Dit uitvoeringsprogramma moet gezien worden als een dynamisch programma. Acties kunnen worden op- en afgevoerd. Dit kan bijvoorbeeld te maken hebben met conjuncturele ontwikkelingen, beleidsmatige keuzes, beschikbaarheid van middelen en mensen, etc. Er is gekozen voor het formuleren van een beperkt aantal acties en voor acties die reeds op de korte termijn opgepakt (kunnen) worden.

Beleidskeuze: Het behouden van de reeds in onze gemeente en regio gevestigde bedrijven Actie 1: Intensiveren contacten tussen gemeente en bedrijfsleven. Korte omschrijving: De nadruk van ons beleid komt nog meer te liggen op het behouden van de reeds in de gemeente en regio gevestigde bedrijven. Hiervoor is het noodzakelijk dat gemeente en bedrijfsleven nauw met elkaar samenwerken. Als gemeente moeten we weten wat er speelt bij onze ondernemers zodat zo snel en effectief mogelijk ingespeeld kan worden op eventuele knelpunten. De ondernemersverenigingen zijn daarbij ons eerste aanspreekpunt. Samen met het georganiseerde bedrijfsleven gaan we proberen de organisatiegraad te verhogen. Denk bijvoorbeeld aan het verhogen van de organisatiegraad op onze bedrijventerreinen en in onze winkelgebieden. Een proactieve opstelling van zowel gemeente als ondernemers is essentieel. Gezien het aantal bedrijven dat in de gemeente en regio is gevestigd, (b)lijkt de bij de gemeente nu beschikbare capaciteit onvoldoende om op structurele basis het aantal bedrijfscontacten uit te breiden. Anderzijds zal het verhogen van de organisatiegraad van onze ondernemers leiden tot het identificeren van zogenoemde aanspreekpunten. Aanpak: Allereerst moet onderzocht worden waar de ondernemers in onze gemeente en regio behoefte aan hebben. Op basis hiervan kan de opzet verder worden vormgegeven.

Denk aan een (fysiek dan wel digitaal) ondernemersloket en/of aan een regionale één-loketfunctie. Tevens zal in nauwe samenwerking met de bestaande ondernemersverenigingen onderzocht worden hoe de organisatiegraad kan worden verhoogd.

Actie 2: Verbeteren bereikbaarheid. Korte omschrijving: Bereikbaarheid is en blijft een van de belangrijkste vestigingsplaatsfactoren van bedrijven. Uiteraard is de weginfrastructuur daarin essentieel, maar in toenemende mate ook het OV en vooral de digitale bereikbaarheid (snel en stabiel internet). Duidelijk is dat de bereikbaarheid via de A15 en A27 fors onder druk staat en op de kortere termijn slechts gedeeltelijk wordt verbeterd. Door het kleinschaliger worden van bedrijven neemt het belang aan informele bedrijfslocaties toe. Dit maakt dat de bereikbaarheid binnen de gemeentegrenzen aan belang toe neemt. Denk vooral aan het OV en de fiets.

25

Aanpak: Zoals ook nadrukkelijk in onze recentelijk vastgespelde mobiliteitsvisie is aangegeven ligt de verantwoordelijkheid voor het verbeteren van de bereikbaarheid via de snelwegen niet bij de gemeente maar zullen we ons hier wel nadrukkelijk voor in blijven zetten. De lobbyactiviteiten dienen te worden gecontinueerd en geïntensiveerd waar mogelijk, bij voorkeur in regionaal verband en in samenwerking met het (georganiseerde) bedrijfsleven. Het uitvoeren van het maatregelenprogramma heeft prioriteit. Op korte termijn willen we een samenwerkingsovereenkomst sluiten met private partijen over de aansluiting van de gemeente, en vooral ook de bedrijfslocaties, op het glasvezel netwerk.

Actie 3: Aanbod aan bedrijfskavels. Korte omschrijving: Ruimte aan voldoende bedrijfskavels van het juiste kwaliteitsniveau is essentieel voor de economische dynamiek. Op een enkele kleine snipper na zijn alle bestaande bedrijventerreinen volledig uitgegeven. De enige ruimte die er voor bedrijven is de komende jaren, is het regionale bedrijventerrein Groote Haar. Het is dan ook belangrijk dat we dit terrein weloverwogen uit gaan geven. In een uitgifteprotocol zal worden aangegeven aan welke voorwaarden bedrijven moeten voldoen om in aanmerking te komen voor vestiging op dit bedrijventerrein. Daarnaast moeten we er voor zorgen dat de kwaliteit van de bestaande bedrijventerreinen aan de huidige en toekomstige wensen van de bedrijven blijft voldoen. Aanpak: We gaan, in nauwe samenwerking met onze ondernemersvereniging IKG, een bedrijventerreinenstrategie opstellen waarin aangegeven wordt welke bedrijventerreinen het meest geschikt zijn voor welke typen bedrijvigheid. Zo kunnen we gericht kwaliteitsverbeteringen realiseren. Voor het bedrijventerrein Groote Haar wordt een uitgifteprotocol opgesteld zodat bedrijven weten aan welke voorwaarden ze moeten voldoen om voor vestiging in aanmerking te komen.

Actie 4: Optimaliseren aansluiting vraag en aanbod arbeidsmarkt. Korte omschrijving: Ook in Gorinchem is sprake van een mismatch tussen de vraag en het aanbod op de arbeidsmarkt. Vooral aan de vraag naar technisch geschoold personeel blijkt onvoldoende voldaan te kunnen worden. Daarnaast streven we er naar om mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt aan een baan te helpen. De gemeente wil deze problematiek samen met het bedrijfsleven, de onderwijsinstellingen en Avres gestructureerd aan gaan en blijven pakken. Aanpak: Door het opzetten van de Regionale Beroepen en Innovatie Campus (RBIC) gaan we een omgeving creëren waar het beste van wat onze scholen de regio te bieden hebben op het gebied van beroepsonderwijs wordt versterkt en een innovatieve impuls geeft aan onderwijs en bedrijven. Dit door verbinding en samenwerking vanuit de deelnemende partners. Hierdoor wordt het RBIC een wezenlijk onderdeel van ons economisch ecosysteem. Centraal binnen de RBIC functioneert het IAC. Dit wordt een ontmoetingsplek voor scholen, leerlingen en bedrijven om te leren en te innoveren. De focus ligt op de overgang naar de Next Economy, maar ook op het bijdragen aan brede maatschappelijke opgaven zoals de

26

energietransitie en in breder perspectief de klimaatadaptie en de overgang naar een digitale en circulaire maatschappij.

Beleidskeuze: Het stimuleren en faciliteren van starters en zzp-ers. Actie 1: Ondersteuning starters en zzp-ers. Korte omschrijving: Voor de economische ontwikkeling en voor de diversiteit van de economische structuur is het belangrijk dat veel nieuwe bedrijven worden gestart, maar vooral ook dat de overlevingskans van deze nieuwe bedrijven toeneemt. Van alle kanten worden starters, waaronder veel zzp-ers, nu reeds ondersteunt. Echter, deze ondersteuning wordt vaak ad hoc aangebonden en betreft veelal een beperkt aantal onderwerpen. Het is zaak dat starters met enige regelmaat geïnformeerd worden over het brede scala aan aspecten die te maken hebben met ondernemerschap. Aanpak: Samen met de Stichting Economische Ontwikkeling Gorinchem van de IKG wordt een platform voor innovatie en ondernemerschap (Gorinchem.Next) opgezet en uitgerold. Hier worden vraag en aanbod bij elkaar gebracht. Ondernemingen verschillen van elkaar doordat ze zich bevinden in verschillende fases qua ontwikkeling. Bij elk fase spelen andere vraagstukken en uitdagingen. Om te beginnen zijn we als gemeente gebaat bij de start van zoveel mogelijk nieuwe bedrijven, bij voorkeur start-ups met groeiambities en -potenties. Zij vormen immers de kweekvijver voor scaleups. De werkzaamheden van dit platform zullen nadrukkelijk worden gekoppeld aan de activiteiten van het RBIC en IAC.

Actie 2: Stimuleren aanbod aan kleinschalige bedrijfsruimte. Korte omschrijving: De gemiddelde bedrijfsomvang neemt af met als gevolg dat vaak ook het aantal benodigde vierkante meters bedrijfsruimte afneemt en sprake is van een lagere milieuhindercategorie. De vraag naar kleinschaligere bedrijfsruimte zal dan ook verder toenemen. Op steeds meer bedrijventerreinen worden kleinschaligere bedrijfsunits gerealiseerd en/of worden bestaande grootschaligere bestaande bedrijfspanden opgesplitst in meerdere units. Maar ook de vraag naar zogenoemde informele werklocaties neemt toe. Dit biedt mogelijkheden om verschillende functies te mengen. Aanpak: De gemeente gaat deze veranderende vraag faciliteren. Denk hierbij aan het verruimen van de mogelijkheid om bestaande bedrijfspanden en -kavels te splitsen, het verruimen van de vestigingsmogelijkheden in leegstaande panden (bedrijfspanden, winkels, scholen, etc.) en in woonwijken. De ideeën rondom de herontwikkeling van ‘de vleugels van de stad’ bieden hiervoor nadrukkelijk mogelijkheden. Samen met de IKG gaan we de (her)ontwikkelingsbehoefte op de bedrijventerreinen onderzoeken. Dit in combinatie met het stimuleren van de organisatiegraad op deze bedrijventerreinen.

27

Beleidskeuze: We rollen de rode loper uit voor nieuwe bedrijven. Actie 1: Gerichte promotie en marketing. Korte omschrijving: We richten ons nadrukkelijk op het aantrekken van bedrijven die de robuustheid van onze economische structuur versterken. Innovatie en duurzaamheid staan daarbij centraal. Samen met de ondernemers moet onderzocht worden welke bedrijven worden gemist in ons economisch ecosysteem. De kracht en omvang van onze bestaande economische clusters (bedrijven en onderwijsinstellingen) moeten nadrukkelijk gepromoot worden. Aanpak: Omdat schieten met hagel weinig effect heeft, zetten we in op gerichte promotie van ons vestigingsklimaat waarbij de bestaande bedrijven en onderwijsinstellingen centraal staan. Afstemming met aangrenzende regio’s is van belang omdat we inzetten op complementariteit en synergie. Allereerst zullen we onze activiteiten afstemmen met de regionale ontwikkelingsmaatschappij DEAL en met de provinciale ontwikkelingsmaatschappij Innovation Quarter. En uiteraard stemmen we dit ook af op onze eigen citymarketing inspanningen.

Actie 2: Profilering maritiem cluster. Korte omschrijving: De maritieme sector is belangrijk voor onze gemeente. Niet alleen als het gaat om werkgelegenheid maar vooral ook omdat we onderdeel uitmaken voor de toonaangevende maritieme delta, die loopt vanaf Gorinchem tot Rotterdam. Nadrukkelijk willen we inzetten op het aantrekken van bedrijven die aanvullend zijn op de bedrijven die nu reeds deel uitmaken van het maritieme cluster. Dat is belangrijk voor het verbreden en verdiepen van het cluster en dus ook voor de groei van de directe en indirecte werkgelegenheid. Dit betekent wel dat we als gemeente deze bedrijven letterlijk en figuurlijk de ruimte moeten kunnen bieden. Ons nieuwe bedrijventerrein Groote Haar kan hierin een rol vervullen omdat hier enerzijds grootschalige kavels worden aangeboden voor bedrijven in hogere milieucategorieën en anderzijds omdat het terrein als schuifruimte kan fungeren voor (‘droge’)bedrijven die nu op een natte kavel zijn gevestigd en de mogelijkheid hebben zich te verplaatsen. Aanpak: Belangrijk is dat de relaties binnen de maritieme delta worden geïntensiveerd. Het betreft zowel de relaties tussen de overheden, maar zeker ook die van de bedrijven en hun organisaties.

In dat kader gaan we onszelf als gemeente en meer specifiek het cluster economie, nadrukkelijker profileren binnen organisaties als Rotterdam Maritime Capital of Europe, Innovation Quarter en DEAL Drecht Cities. Hierdoor worden de promotionele activiteiten beter op elkaar afgestemd en wordt de effectiviteit ervan verhoogd. Ook zullen we de aansluiting zoeken met de projecten en initiatieven die vanuit Drechtsteden zijn en worden geïnitieerd waarbij het maritieme cluster wordt verenigd, zoals bijvoorbeeld Duurzaam Varen (Regiodeal), maar ook het Maritime Tech Platform.

28

Beleidskeuze: Het benutten van de kansen van de Next Economy. Actie 1: Afvalstromen in kaart brengen. Korte omschrijving: Om te komen tot een circulaire economie is het essentieel dat alle reststromen, dus zowel die van de bedrijven als van de huishoudens, goed in kaart worden gebracht. Waar komen ze vandaan, waar gaan ze (nu nog) naar toe, uit welke materialen bestaan ze, etc. Op basis hiervan kan onderzocht worden wat haalbaar en realiseerbaar is, m.n. op de korte en de middellange termijn. Nadrukkelijk sluiten we aan op de vele reeds lopende acties en initiatieven in de regio. Aanpak: Het regionale afvalinzamelings- en verwerkingsbedrijf Waardlanden en onze afvalverwerker HVC hebben het beste zicht op omvang en aard van de reststromen. Samen met hen en met de brancheorganisatie zullen de kansen in kaart worden gebracht.

Actie 2: Inzetten gemeentelijk inkoop- en aanbestedingsbeleid. Korte omschrijving: Om de circulariteit in onze gemeente te stimuleren is het belangrijk om zelf het goede voorbeeld te geven. Onderdeel daarvan is om het eigen inkoop- en aanbestedingsbeleid te richten op circulariteit. Actie: Door bij de inkoop en aanbesteding van diensten en goederen eisen op te nemen aangaande circulariteit, worden innovatieve bedrijven op dit gebied gestimuleerd. Circulariteit wordt een essentieel onderdeel van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.

29