2021-724460 Stand van zaken aanleg warmtenet Gildenwijk

GEMEENTE GORINCHEM Raadsvoorstel: 2120167665610-724460 Datum: 14 decemher 2020 Portefeuillehouder: Eelke Kraaijeveld (Dnderwerp. Stand van zaken aanleg warmtenet Gildenwijk mo “mum 202, om r Raadsvergadering: 4 februari 2021 18 februari 2021 Opstellen Toorni Bertus den eeen voorstel begrotingswijziging: Ja/Nee Onderwerp: Realisatie Warmtenet Gildenwijk en aansluiten stadhuis Voorstel: Wij stellen u voor: Een toekomstbestendig warmtenet voor onze inwoners in de Gildenwijk te realiseren; De gemeente in de fase van het project als vliegwiel te laten functioneren door aansluiting van het stadhuis op het warmtenel; De hiermee gepaard gaande kosten te dekken uit; De bij beleidsplan duurzaamheid gereserveerde middelen voor onderzoek naar een waterstofketel in het stadhuis ad. 6 90.000; De reeds opgebouwde ruimte voor vervangingslnvesteringen in de huidige meerjarenonderhoudsbegroting ad. E 120.000; De per saldo resterende kosten ad. E 1,5 miljoen te dekken uit de reserve Duurzaamheid, Aanleiding: r Wij willen onze inwoners helpen om te verduurzamen. Uiteindelijk zal heel Gorinchem in 2050 aardgasvrij moeten zijn.

maar we beginnen als eerste bij een groep Gorcumrners met de lagere inkomens4 Met een ywarrntenet in de Gildenwijk worden huurders van Poortß veelal een groep inwoners die in een ¿nancieel en maatschappelijk moeilijkere positie verkeren als een van de eersten ontzorgd met een voor hen betaalbare en zekere wijze van verduurzaming, De huurders gaan niet meer betalen dan anders en krijgen daar een duurzaam verwarmde en vaak beter geisoleerde woning voor terug. ln de eerste fase van het project gaat het om 961 woningen. Ook voor andere woningen en gebouwen liggen hier grote kansen. Wij willen daarom het warmtenet Gildenwijk goed en toekomstgericht van start laten gaan door het aansluiten van het stadhuis. Orn zo ook huurders in de fase 1.100 woningen), paniculiere woningeigenaren, het ziekenhuis of toekomstige nieuwbouwprojecten de kans te geven om aan te sluitenv ln deze aanpak houden we voldoende ruimte voor innovaties zoals duurzaam opgewekte waterstof. Bij de opzet van het warmtenet Zelf wordt door HVC rekening gehouden met meerdere duurzame bronnen. Gemeentelike bi`drage Door ons stadhuis nu zelf ook aan te sluiten creëren wij als gemeente voldoende startvolume voor warmtenetaanbieder HVC.

Hierdoor wordt een grotere capaciteit warmtenet aangelegd, zodat ook particuliere bewoners van bijvoorbeeld een rijtjeshuis of appartement` bedrijven, scholen ot' zorginstellingen op termijn kunnen aansluiten. Hier komen twee zaken mooi samen: Het verder verduurzamen van gemeentelijk vastgoed met het aardgasvrij maken (C02 reductie) van het stadhuis en tegelijkertijd hiermee een vliegwiel te zijn voor de uitrol van een warmtenet in de stad. Over de overwegingen rond het stadhuis ol eventuele alternatieven gaan wii in de argumenten en een bijgevoegd memo dieper in. Vanuit ambities in de vastgestelde concept›Regionale Energie Strategie, de visie (302932` het Gorcums Akkoord. het landelijke Klimaatakkoord en niet onbelangrijk de energie in de stad werken wij` hard aan het behalen van concrete duurzaamheidsresultaten voor onze inwoners. In het Gorcums Akkoord “Mensen maken de stad` staat de ambitie als volgt beschreven:

"In 2025 voorziet Gorinchem verregaand in zijn eigen energiebehoefte door besparing, hergebruik, inzet van zonnepanelen, ed4 Alles wordt uit de kast gehaald om dit doel te verwezenlijken. Dus ook gefaseerde invoering van duurzame straatverliohting. 'smart grids'. warmte/krachtkoppelíng en een warmlenet. Zeker isl dat dit tot innovatieve bedrijvigheid leidt en werkgelegenheid oplevert. Openbare gebouwen zoals schoolgebouwen mogen voorop lopen met groene voorzieningen Zoals zonnepanelen of warmtepompen De gemeente faciliteert. Door de verkoop van de aandelen Eneco is er extra investeringsmímte ontstaan om mede via de realisatie van een duurzaam warmtenet in de Gildenwijk inhoud fe geven aan deze ambitie. Het doel is om uiteindelijk toe te werken naar een duurzaam verwarmde wijk met zo min mogelijk 002 uitstoot en zoveel mogelijk wooncomfort. Immers volgens het landelijke klimaatakkoord moet Nederland en dus ook Gorinchem in 2030 de COZ-uitstoot al met 49% hebben gereduceerd. Om die 002 reductie na te streven komen wij, net als alle gemeenten in Nederland, in 2021 ook met een Transitievisie Warmte waarin wij per wijk aangeven hoe deze het beste aardgasvrij kan worden. Warmtenet Gildenwijk is de voorloper op de uitvoering van de transitievisie warmte.

Hier kunnen wij ervaring opdoen die wij in andere wijken kunnen gebruiken, net zoals wij de kennis vanuit Hoog Dalem (all electric) hebben benut. Maw Sinds 21 januari 2019 werken wij vanuit de intentieovereenkomst "Gildenwijk op duurzame warmte" met de partners Poortô, HVC, Stedin, Provincie Zuid-Holland en het Waterschap Rivierenland aan de realisatie van een warmtenet in Gorinchem. ln de hieraan voorafgaande initiatieftase van het project is eerst op hoofdlijnen verkend of en zo ja waar een warmtenet de best mogelijke optie zou kunnen zijn voor een aardgasvrije wijk. Onder meer qua schaalgrootte, aanwezige warmtebronnen, verscheidenheid aan vastgoed en sociaaleconomische samenstelling (zicht verkregen vanuit de Woon-en Transformatievisie) kwam de Gildenwijk naar voren als perspectiefrijk. Poortô heeft een duurzaamheidsopgave voor zijn woningvoorraad en is daarmee de drager van het project, Poortô heeft HVC gevraagd een aanbod te doen voor een warmtenet. De startpositie van de gemeente daarbij was vooral de rol van aanjagerA Met de noodzaak voor het aansluiten stadhuis verschuift de rol van louter procesaanjager naar mede-mogelijkmaker door het inbrengen/garanderen van voldoende startvolume.

Op basis van de intentieovereenkomst is met HVC, Poort6, Stedin, Waterschap en Provincie begin 2020 een gezamenlijk werkplan opgesteld om het initiatief uit te werken richting een 'business case*v Dat wil zeggen; een voor HVC en Poortô haalbare opstelling. De hoofdlijnen hiervan zijn op 11 juni 2020 gepresenteerd in een en ook opgenomen in de raadsinformatiebrief 2020-713518 uit oktober; “Stand van zaken aanleg warmtenet Gildenwijk". Afgelopen maanden zijn er ¿inke vorderingen in het project gemaakt. Hieronder zetten we de belangrijkste ontwikkelingen voor u op een rij: De projectstructuur is geformaliseerd; hierdoor kon het project versnellen. ln diverse werkgroepen zijn kwesties inhoudelijk-technisch nader uitgewerkt en voorbereid voor bestuurlijke besluitvorming. Op bestuurlijk niveau heeft een 'boardgroep' (tussen)besluiten kunnen nemen en voorgelegd aan de eigen achterban. o De Raden van Commissarissen van zowel HVC als Poortô hebben -zij het onder voorwaardeninmiddels ingestemd met de onderliggende business case. De te benoemen voorwaarden: Toekenning aan Poortô van subsidie aardgasvrije huunivoningen en het aansluiten van het stadhuis aan het warmtenet.

o Deze business case is extern gevalideerd door onafhankelijk adviesbureau Fakton en heeft als uitkomst dat de opgenomen tarieven voor levering van warmte (de terugkerende kosten voor de bewoner) alsook de aansluitkosten (eenmalige kosten voor de vastgoedeigenaar) als marktconform kunnen worden gezien. Deze is tevens intern getoetst door afdeling financiën. De aangevraagde EU ELENA-subsidie is toegekend voor 300.000. o De aangevraagde Proe¿uin Aardgasvrije Wijkensubsidie ad, 4.6 miljoen is door het ministerie van BZK afgewezen. De afwijzing van de PAW subsidie heeft tweeledig effecten.

1e; Poortß ontvangt geen 2,1 miljoen als ondersteuning voor de aansluiting huurwoningen. De RVC van Poortô heeft besloten toch door te willen met de eerste fase, en samen met de partners zich in te spannen om een 3e ronde PAW en andere subsidies binnen te gaan halen. 2e; Binnen de proeftuin was een bijdrage begroot om met 6 2.3 miljoen zo'n150 tot 200 particuliere woningbezitters le ondersteunen om aangesloten te worden op het warmtenet. Nu de subsidie is afgewezen loopt dit traject vertraging op. Een nieuw subsidieaanvraag PAW en de aanvraag van nieuw in ontwikkeling zijnde subsidies bieden in de toekomst instrumenten om op termijn toch aan te sluiten. De particulieren zijn geen onderdeel van de huidige businesscase en hebben daarmee geen directe invloed op de vraag van HVC om voldoende startvolume zeker te stellen. Voor het gemeentehuis was geen PAW subsidie opgenomen, vanuit de argumentatie om zo veel mogelijk particulieren aan te kunnen sluiten met de beschikbare PAW subsidie. Nu de 2E ronde PAW subsidie voor de Gildenwijk is afgewezen wordt er door het projectteam hard gewerkt om aanvullende subsidies te verwerven om daarmee de kosten voor het aansluiten van huur- en koopwoningen te verlagen. De inzet is om een nieuwe PAW aanvraag te doen bij de 3a ronde (verwacht voorjaar 2021).

Daarnaast wordt onderzocht om via aanvullende subsidies de algemene bijdrage aansluitkosten te verlagen. Per 1 februari kan via de provincie een REACT-EU subsidie worden aangevraagd via subsidieloket “kansen voor West ln deze aanvraag worden de bijdrage aansluitkosten van het stadhuis betrokken n inwoners in de Gildenwijk helpen te verduurzamen op een haalbare en betaalbare I 002 reductie in de gemeente, ook met oog op de doelstellingen uit de Regionale Energie Strategie. Onder andere door hergebruik van duurzame restwarmte uit afvalwater en oppervlaktewater Poortö in staat stellen om niet alleen nu 961 woningen te verduurzamen, maar door onze inbreng en daarmee de aanleg van een toekomstbestendig warmtenet. ook de volgende fase met ca. 1100 woningen Met dit raadsvoorstel komt via Poortö en HVC een investering van ca. 20 miljoen Euro in onze stad los. u Koppeling met het ondenlvijs waaronder het Gilde en de Regionale Beroepen en Innovatie Campus. Particuliere huiseigenaren de komende jarenl op basis van een individuele keuze, de kans geven ook aan te sluiten Met dit project uitvoering gegeven aan de ambities in het Gorcums Akkoord op het gebied van duurzaamheid (beperken 002 uitstoot) en energievoorziening 2025 verregaand in eigen energie voorzien) c Het stadhuis aardgasvrij maken.

En hierbij door het deels naar voren halen van- en combineren met onderhoud ook een kostbaar vervangingsvraagstuk rond de verwarmingsinstallatie in de nabije toekomst jaar) naar voren halen. Kennis en ervaring opdoen. Dit project is een voorloper van de landelijke opdracht om via een nog op te stellen Transitievisie Warmte, met een forse eerste stap richting 2030, uiteindelijk in 2050 heel Gorinchem aardgasvr e hebben. Dit voorstel levert een stevige bijdrage aan een haalbare en betaalbare energietransitie voor minimaal 961 huishoudens in de Gildenwijk. De Gildenwijk is niet alleen de wijk die vanuit technisch oogpunt goed geschikt is voor een warmtenet, maar ook wijk waar 70% van woningen een sociale huurwoning is, De bewoners wordt met aanleg van het warmtenet qua energietransitie. I Landelijk is de doelstelling uit het klimaatakkoord 49% 002 reductie in 2030. Lokaal is in het Gorkums Akkoord en het beleidsplan duurzaamheid de ambitie opgenomen om 2025 al forse stappen gezet te hebben met C02 reductie. Aanleg van een duurzaam, voor het overgrote deel met restwarmte gevoed, warmtenet in de Gildenwijk draagt hier ¿ink aan bij.

n Het mogelijk maken van een warmtenet in de Gildenwijk en gemeentelijk vastgoed duurzaamheidsvraagstuk in de nabij toekomst komen hier mooi samen; het stadhuis heeft milieulabel maar kent desondanks een hoge 002 uitstoot doordat het niet duurzaam wordt verwarmd. Door het stadhuis aan te sluiten functioneert de gemeente als vliegwiel om huurders en

mogelijk ook particulieren aan te sluiten op een toekomst robuust warmtenet (haalbaar en betaalbaar), Hel alternatief: kiezen voor een gemeentelijke garantstelling en de keuze rond het stadhuis naar voren schuiven in de tijd is vanuit duurzaamheid gezien niet echt een reëel alternatief, De beschikbare alternatieve warmtetechnieken zijn voor 2025 grofweg hetzelfde, de kosten idem en voor eind 2024 (als de daadwerkelijke aansluiting gaat plaatsvinden en HVC uitsluitsel moet hebben rond het stadhuis) voldoende andere warmte-afnemers in het plangebied organiseren lijkt niet haalbaar. Nu is een keuze moment voor de aan te leggen capaciteit door HVC, Later alsnog aansluiten kan niet of tegen fors hogere kosten. Aanleg van de aansluiting kost tijd, het stadhuis kan rond 2025 daadwerkelijk aangesloten. Daarnaast het lijkt het niet reëel dat innovaties of alternatieven binnen enkele jaren beschikbaar en financieel gunstiger zijn. Financieel gezien lijkt aansluiten van het stadhuis op korte termijn een minder logische keuze, de terugverdientijd gehele investering lang en nog niet alle bestaand installaties zijn afgeschreven. Inhoudelijk en op langere termijn bezien is het perspectief positief.

Andere alternatieven voor duurzame warmtevoorziening stadhuisl zoals een Warmte/Koude-Opslag, duurzame waterstof vallen veel duurder uit door fors hogere investeringen in bestaande installaties laag temperatuur trajecten) of zijn niet in voldoende mate beschikbaar (groen gas) Doordat de gemeente als vliegwiel functioneert biedt dit ook kansen voor een duurzame herontwikkeling van de Schelluinsestraat. De daar in de toekomst mogelijk te ontwikkelen woningen kunnen te zijner tijd ook worden aangesloten op het warmtenet, Mede omdat door het aansluiten van het stadhuis een grotere capaciteit warmtenet wordt aangelegd .aisioefs Onvoorziene omstandigheden waardoor aanleg warmtenet vertraging op loopt. Dit risico ligt primair bij de warmtenet exploitant HVC en vraagt goede afstemming met de gemeente als beheerder van de openbare ruimte. Indien er geen nieuwe subsidies en ¿nancieringsmogelijkheden komen vanuit de Rijksoverheid is de drempel voor particuliere woningbezitters om ook aan te sluiten te hoog. Voor huurders heeft dit geen impact, zij betalen 'niet meer dan anders' Meerkosten bij de noodzakelijke werkzaamheden aan het stadhuis zelf. Er is een gedegen doorrekening gemaakt van de kosten en noodzakelijke werkzaamheden. Aanbesteding van de werkzaamheden vinden echter plaats op een later tijdstip plaats waardoor er risico bestaat op prijsstijgingen of een mislukte aanbesteding.

Het vrijwel theoretische risico is dat u door het voorliggende besluit om het stadhuis aan te sluiten in de toekomst, lees ultimo 2024, niet alsnog kunt kiezen voor een te zijner tijd gunstiger alternatief voor het stadhuis. Meekoppelkansen tijdens de aanleg. zoals het aanpakken van riolering, bestrating of klimaatadaptatie. vragen vaak om extra financiële en ambtelijke inzet en maken geen onderdeel uit van het projectbudget. Aanleg van het warmtenet zelf gebeurt op rekening en risico van HVC en wordt contractueel vastgelegd (wij zijn hierin afnemer). Het risico bestaat dat door tegenvallers bij werkzaamheden de gemeente wordt aangesproken op vertraging of eventuele overlast. De nu te voorziene technische en financiële risico's zijn bij de gemeente door de rolneming in de uitvoering van het project beheersbaar. Wij maken als gemeente geen onderdeel uit van de aanleg zelf, noch participeren met geld direct in de aanleg of exploitatie. De afhankelijkheid van Poort6 om het project van HVC te laten slagen. Hoewel alle partners zich maximaal inspannen ligt het primaat om aan te sluiten in geval van Poortô bij de huurdersraden. Per flat/wooncomplex moet steeds 70% van het stemgewicht instemmen. De huurdersraad en de diverse bewonerscommissies zijn betrokken, goed geinformeerd over het project en heeft zich positief uitgesproken over deze ontwikkeling.

Indien uiteindelijk minder dan 70% zou instemmen, komt de realisatie van het warmtenet in huidige opzet mogelijk alsnog ter discussie. ln dat geval komt ook de keuze om het stadhuis aan te sluiten mogelijk ook in een ander daglicht te staan, alhoewel hier in dat geval contractuele afspraken met HVC onder liggen kan het wel leiden tot vertraging politiek~

maatschappelijke onrust. Ein De kosten voor het project Warmtenet Gildenwjk en aanslu|ting van het stadhuis es aan grofweg uit 3 delen; Projectmanagement/ambtelijk kosten 2021/2022 ad E 236.000 Eenmalige bijdrage aansluitkosten warmtenet aan HVC ad 667.000 Aanpassingen stadhuis ad E 838.940 Dit is voor de aansluiting zelf en het naar voren halen van toekomstig onderhoud. Wat leidt tot enerzijds een desinvestering op de bestaande installatie en anderzijds voorkomt dat de gemeente in de toekomst alsnog een nieuwe duurzame verwarming moet aanleggen. Per saldo is sprake van een investering van 1.5 miljoen. Die verdient zich grotendeels terug buiten de horizon van de meerjaren onderhoudsbegrotíng jaar), daarom is een onttrekking aan de reserve duurzaamheid noodzakelijk. Door aansluiten van het stadhuis op het warmtenet ontstaan ook besparingen Onder andere zijn te benoemen; Onderhoud aan de gasketelinstallaties komen te vervallenl er ontstaat een inkoopvoordeel op de inkoop van warmte ten opzichte van inkoop van aardgas. Jaarlijkse besparingen bedragen circa 19.000. indien het rendement van het warmtenet Gildenwijk voor HVC hoger uitvalt dan contractueel vastgelegdl wordt het voordeel ingezet om de bijdrage aansluitkosten voor de volgende fasen te verlagen. De gemeente spant zich in om mogelijke subsidies op landelijk of EU-niveau te verkrijgen.

Indien subsidies voor het stadhuis toegekend worden, dan worden deze benut om het beroep op de duurzaamheidsreserve te verminderen De kosten voor aansluiting van het stadhuis zelf worden pas betaald bij de daadwerkelijke aansluiting in 2025 Huurdersraad Poortô en bewonerscommissies z door Poort¿ betrokken. In de vervolgfase moet 70% van hun huurders per complex instemmen. o Brede projectgroep met Poortô, HVC, Stedin, Waterschap Rivierenland, Provincie Zuid~Hol|and o ln de concept-Regionale Energie Strategie is warmtenet Gildenwijk in de participatie opgenomen als van de concrete projecten waar aan wordt gewerkt. Door dit voorstel wordt een duurzaam gevoed en toekomstbestendig warmtenet in de Gildenw moge k gemaakt. ln de eerste fase kunnen 961 huurders van Poort bij een voor hen gelijkblijvende huur, overgaan op een duurzame verwarming. Hiermee wordt tevens invulling gegeven aan de sociale duurzaamheid. Het warmtenet wordt vanaf 2025 grotendeels venrvarmd door restvvarmte uit afvalwater (Thermische Energie uit Afvalwater, TEA) en deels door uit onttrekking van warmte aan oppervlaktewater uit het kanaal van Stenenhoek (Thermische Energie uit Oppervlaktewaterl Hiermee ontstaat een daadwerkelijk duurzaam warmtenet dat bijdraagt aan het verminderen van de 002 uitstoot.

Bij de opstart van het warmtenet (vanaf 2022) wordt in eerste instantie een oentraal gestookte aardgas installatie ingezet om de eerste woningen te verwarmen. Nadat voldoende afname capaciteit beschikbaar is| wordt stapsgewijs de duurzame bronnen geactiveerd. Het stadhuis heeft al een milieulabel maar wordt nu nog door aardgas verwarmd. Door het stadhuis aan te sluiten op het warmtenet blijit het milieulabel weliswaar hetzelfde, maar verminderen wij daadwerkelijk onze

COZvoetafdruk. Het als alternatief gebruiken van groene (=duurzaam opgewekte) waterstof om het stadhuis te verwarmen is bleek geen reële optie gebleken 2030. biogas is ook onvoldoende voor handen. igces n PowerPoint 7 januari 2021 o Memo met achtergrondinformatie bij de overwegingen om over te gaan tot het aansluiten van het stadhuis. Burgemeester en wethouders van Gorinchem, de secretaris, de bur eester.

Raadsbesluit De gemeenteraad van Gorinchem, Gelet op het raadsvoorstel van hei coiiege 15 december 2020. Geiei op de wettelijke bepalingen Besluit: Een ioekomsibesiendig warmienei voor onze inwoners in de Gildenwijk ie realiseren; De gemeente in de is fase van hei project als viiegwiei te iaien functioneren door eansiuiiing van het stadhuis op het warmtenet; De hiermee gepaard gaande kosten te dekken uii; av De bi; beleidspian duurzaamheid gereserveerde middelen voor onderzoek naar een waierstofketei in het siadhuis ed. 90.000; De reeds opgebouwde ruimte voor vervangingsinvesieringen in de huidige meeriarenondernoudsbegroting ad, 120.000; De per saido resterende kosien edv 1,5 miljoen te dekken uit de reserve Duurzaamheid Aidus besloten in de raadsvergadering van èåiebruari 2021 Griffier, Voerziiier.

MUW Gorinchem (M5 Raam Nummer \Inomteñnummer årez¿d .rem zalf em'rleeg Wanv'¿ene! szfwwçí: Datum Dl'nsdag 23 íwruan 2021 ünderwerp GmengaranøieIndiana' VVUGGJ'änchem Mem van Sam/m Mm 3 Gofcum ,Ac sw Hamar'm Vergaderv'ng Ow uw! wim age/me inhouei matie Oma! ea wma watgundcf n'iusfe Voøfctcomamø mm gomocn'u mp ha! ft tw fan de gmncf'm'e m a enermoproducnh met Langer er van m of ra Us omgezet maa: oL/urzamc nscñe mn :ypsch 2 3 vande MZ .Een DH :3001 u dfom n m foam no omgaz \aa waïamè Mc. Q En gaar worm: de mn dag Mct'wen'ng .'angåope¿cie øergs¿ ¿sicffa m niet In able mrfälar b kam: n up' het mc van amen van ha! MH dame ,ve M rtcmlxiëhmf; van f prug¿cr levaàw, namolgk Vargroem¿ van wmammg van .wauwgmv m r maf r *meximg In Uffiuap van QC. acap! wor maar na! (mag we: G¿deftekening W ëehfufw VVH-(32, M Gorizmrz f 'ei Hemmen Hamam: Deze fs una; om aangefëomsnv vcfwvaqaï-m mor en Usícmmc. .fa-gon Mr rif f uw

CGrómïhG-.m RVG) Ondwwerp Groengaramíe Vergadering wat! van de gemeente Gmnchem m vergarlemyg hçpen gp dum; 23 fan, Mar; 2021 Fractie WD! GA Naam fractie! raadsüd en ondertekening Stadsbølang Naam Uefmacraten Gorinchem Maarn y Maan PvdA w pw Maan; Clïßwísmtwnêß4 w Naam CDA Naam U Naam maal Naam Groawalnks WWW/EA Nôam Gorcum Actief Naam vw nu Raadslid Van Maaren Naam