2020-722740 Bijlage 3 -Tekstrapport 0-meting.pdf

Om naar de ruimte boven te gaan zijn twee trappartijen beschikbaar, maar die staan beide in open verbinding met de foyerruimte beneden. Wat daar plaatsvindt wordt gehinderd door het publiek dat naar de theaterzaal of de foyerruimte boven gaat. Ook om in de theaterzaal te komen is er voor bezoekers alleen een wandeling doorheen de foyerruimte mogelijk. De route voert dan weliswaar niet door de grote ruimte rechts naast de theaterzaal, maar daar komt wel de belangrijke grote deur van het zijtoneel in de publieksruimte uit.

18

De Nieuwe Doelen - Gorinchem Wanneer een bijeenkomst met audiovisuele techniek ondersteund moet worden, ook al is het maar minimaal met de inzet van een laptop en een beeldscherm, dan sluit men de apparatuur aan op een op de functie afgestemde elektrotechnische infrastructuur: netwerktechniek met specifieke aansluitingen en protocollen. Vanwege de vroegere theaterfunctie is het gebouw al goed voorbereid op de inzet AV- en evenemententechniek. Op en rond het toneel, uiteraard, maar ook buiten de theaterzaal. Door de publieksruimten technisch aan elkaar te koppelen, wordt het gebruik van meerdere publieksruimten tegelijkertijd ondersteund, wat wenselijk is bij grote evenementen waarbij alles met alles moet kunnen communiceren, ook met het backstage. Aanpassingen en verdere uitbreiding van de infrastructuur zijn makkelijk te realiseren als onderdeel van de grote renovatie die in het verschiet ligt. Geluidimmissie Activiteiten die gelijktijdig plaatsvinden kunnen elkaar ook zó in de weg staan dat het ten koste gaat van de beleving van een activiteit, vaak door zintuigelijk onaangename situaties zoals storend geluid of stankoverlast. PBTA keek vooral naar wat er verwacht mag worden ten aanzien van geluidhinder en voerde er geluidimmissiemetingen voor uit.

Immissie (doordringen) van het geluid is door ons gemeten met een geluidbron op drie verschillende plaatsen in het gebouw: met een geluidbron in de theaterzaal; in de grote bijeenkomstruimte ter rechterzijde van de theaterzaal, en: ter plaatse van de brede trapopgang naar de eerste-verdiepingsvloer, achter in de foyer op het niveau van de begane grond. Grenswaarden zijn berekend uitgaande van een bronvermogen van 95 dB(A), spectrum popmuziek. Voor theater is dat een gangbare limiet. 3.4.1

Geluidoverdracht tussen de ruimten onderling

De meetresultaten laten zien dat de ruimtescheidingen tussen de theaterzaal en de omliggende foyerruimten veel geluid doorlaten. Gebruikers bevestigen dat in de zaal al snel hinder van horecageluiden wordt ondervonden, zoals van koffiekopjes en schotels die op een serveerwagentje worden rondgereden. Andersom dringt het geluid van een evenement in de theaterzaal luid naar de foyerruimten door. In de bestaande toestand zijn de grote bijeenkomstruimten eigenlijk niet gelijktijdig te gebruiken. Maar, de geluidisolatie tussen de vertrekken onderling is goed te verbeteren en daarna kan het wel. Tabel 1 geeft een indicatie van de geluidsniveaus zoals die zich bij diverse activiteiten voordoen. Het is vooral muziek die naar andere ruimten doordringt, vanwege het ritmische en tonale karakter ervan. Er zijn bouwkundige maatregelen mogelijk om de geluidisolatie van de scheidingswanden te verbeteren. Een gangbare oplossing is het aanbrengen van een metalstud dubbelgips voorzetwand, in dit geval aan de kant van de foyerruimten, die toch al helemaal gestript zullen worden. De licht-/geluidsluizen zouden ook beter kunnen presteren. Er is een dubbel deurstel (twee keer een tweevleugelige deur) dat rechtstreeks op het zijtoneel rechts uitkomt, standaarddeuren, 4 cm dik, zonder dubbele aanslag en zonder valdorpel. Het geluid gaat er dwars doorheen.

Het kozijn is beschadigd, het hang- en sluitwerk versleten. Een tweede sluis, vlakbij, die vanuit de foyerruimte in de zaal uitkomt, is er net zomin voor geschikt geluid tussen de ruimten onderling tegen te houden. PBTA stelt voor op de aangetroffen situatie grondig in te grijpen door het geheel vervangen van de kozijnen en deuren door een variant met een grotere massa, in combinatie met een goede kierdichting. Het stelt opdrachtgever in staat ook de brandwerende functie tussen de compartimenten te herstellen. De situatie oogt niet betrouwbaar als het gaat om de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag (WBDBO) die je zou verwachten. De beide licht-/geluidsluizen achter in de theaterzaal en die op het balkon, zullen ook beter kunnen presteren dan nu het geval is. Het zal misschien te duur zijn alle kozijnen en zaaldeuren te vervangen, maar het aanbrengen van absorberend materiaal in de sluisruimte tussen de deuren in, in

19

De Nieuwe Doelen - Gorinchem combinatie met een goede kierdichting en het verzwaren van de deuren, doet al veel goed. Het betreft ook hier de brandscheiding; PBTA adviseert goed naar de WBDBO van de sluizen te laten lijken. Het is opmerkelijk dat de meest zwakke schakel zich tussen de foyerruimte op de begane grond en de theaterzaal bevindt, terwijl de ruimten niet op dezelfde bouwlaag zijn gelegen en er zich een stevige betonnen vloer tussenin bevindt. Dat duidt op een lek, veelal doorheen ventilatiekanalen en schachten. Het lek is meestal weg te nemen met een demper in het kanaal, tegen geringe kosten (€ 1.000). Als je voor het maximaal haalbare resultaat gaat, is 55 tot 60 dB reductie van het geluid tussen de theaterzaal en de foyerruimten in, te realiseren 19 20. Er blijft dan 45 dB(A) hoorbaar muziekgeluid over in de ruimte die grenst aan die waar de bron zich bevindt. Bij een goed bezochte bijeenkomst heb je daar geen hinder van, tenzij het een activiteit betreft die om rust en concentratie vraagt. De grote publieksruimte aan de linkerkant van de theaterzaal is met een mobiele scheidingswand ruimtelijk af te zonderen van het andere deel van de verdiepingsvloer dat voor publiek is bedoeld. Uit de meetresultaten blijkt dat de panelenwand nauwelijks geluidsisolerende kwaliteiten heeft. De uitvoering van de panelen is erop niet afgestemd en naden en kieren lekken geluid.

Om het gelijktijdig gebruik van de ruimten aan weerskanten van de panelenwand mogelijk te maken, is een vervangende mobiele wand in de begroting opgenomen. 3.4.2

Geluidoverdracht tussen de ruimten binnen en buiten

Naast de met grote zekerheid te voorspellen geluidhinder tussen de publieksruimten onderling doet zich ook geluidhinder voor buiten het gebouw. De grenswaarden die gelden voor geluid dat afstraalt naar de omgeving worden ruim overschreden als er binnen 95 decibel geluid geproduceerd wordt. Wat toelaatbaar is hangt af van de klok. Er is een dag-, een avond- en een nachtperiode (tabel 2). Dag

Avond

Nacht

50

45

40

Tabel 2: Geluidgrenswaarde omgeving in dB(A)

Immissiemetingen zijn door ons uitgevoerd op 1,5 meter afstand van geluidgevoelige gevels. In directe nabijheid van de schouwburg is een woonbestemming meestal op de eerste verdieping en hoger te vinden, zodat wij de meeste metingen op 5 meter boven het niveau van de straat verrichtten. Bij een woonbestemming op de begane grond is op 1,5 meter hoogte gemeten. 1. Gemeten met een geluidbron in de theaterzaal: Op grond van de meetresultaten concluderen wij dat de uitbouw met het dockshelter voor lossen en laden van een productieauto die op vrachtwagenheffer staat, een akoestisch-bouwfysisch zwakke plek is. De invloed van het geluidlek dat het dockshelter veroorzaakt is ter plaatse van de achter de toneeltoren gesitueerde woningen zelfs zó groot dat geluidversterkte voorstellingen formeel niet of nauwelijks zijn toegestaan. Er moet dus wel écht iets aan worden gedaan om de theaterzaal überhaupt te kunnen gebruiken.

19

Een reductie van 10 dB(A) wordt waargenomen als een factor 2 in luidheid. Je zou kunnen zeggen dat de geluid-

hinder bij 10 dB afname nog maar de helft is van wat ervoor werd ervaren. 20

Meer uitgebreid onderzoek naar de kwaliteit van de wanden van de theaterzaal en om geluidlekken meer precies

te lokaliseren is nodig om wat wij hier schrijven met zekerheid te kunnen aannemen.

20

De Nieuwe Doelen - Gorinchem Kierdichting rond de sectionaaldeur alleen, zal nauwelijks iets opleveren. Verbetering begint met het aanbrengen van isolatiemateriaal aan de binnenkant van de gehele uitbouw van staal en sandwichpanelen waarin het dockshelter is opgenomen. We snijden hier een complex onderwerp aan, dat bij ‘Arboveiligheid’ behandeld wordt. Het is een puzzel waarvan de stukjes niet goed in elkaar passen, omdat er allerlei problemen samenkomen. Het is overigens niet alleen het lekkende dockshelter en de uitbouw van staal en sandwichpanelen waarin de wandopening opgenomen is, dat de overmatige geluiduitstraling van de theaterzaal naar de omgeving veroorzaakt. Er is ook een vluchtdeur in de achterwand van de toneeltoren die op de buitenlucht uitkomt, waaraan een bijdrage gemeten werd. Kierdichting en vergroten van de massa van de deur zal de geluidisolatie ervan verbeteren. De invloed van de beide geluidlekken is gering aan de zijkant van de toneeltoren, de korte kant die veraf van de opening voor laden en lossen gelegen is. Het verschil tussen de gemeten immissie en het geluid dat op de achtergrond werd gemeten (het omgevingsgeluid) is er klein. Dat geldt ook voor de andere meetpunten. 2.

Gemeten met een geluidbron in de foyer op begane-grondniveau: Aan de tegenover de schouwburg gelegen gevels van de panden aan de Vijfzinnenstraat werd aanzienlijke immissie gemeten door de glaswand van de foyer heen en meer nog lekkend via de zijingang van de schouwburg. Na het wegnemen van dit lek zijn, op begane-grondniveau in de foyer, licht-versterkte activiteiten mogelijk. Ook het vervangen van het glas in de aluminium kozijnen zal iets aan verbetering van de geluidwerende kwaliteit van de gevel bijdragen. Aan de tegenover de schouwburg gelegen gevels van de panden aan de Haarstraat meten we alleen de weerkaatsing van het geluid dat via de zijingang aan de Vijfzinnenstraat naar buiten gaat. 3. Gemeten met een geluidbron in de foyer op de 1e verdieping, links van de theaterzaal: Bij deze situatie stelden wij vast dat de spouwmuur aan de kant van de Haarstraat en het voorportaal van de hoofdingang het geluid grotendeels tegenhouden. De Nieuwe Doelen is aan de gezellige Varkensmarkt gelegen, waar een tweede ingang gerealiseerd is. De zijingang wordt veel intensiever gebruikt dan de hoofdingang en de baliefunctie is ervoor verplaatst. Er is een ernstig geluidlek ontstaan, want er is geen voorportaal zoals bij de ingang aan de Haarstraat. Die functioneert daar als geluidwerende buffer en levert een heel goede geluidisolatie op.

Kierdichting rond automatische schuifdeuren van de zijingang is nodig om de geluidoverdracht naar de omgeving ten minste minimaal te verminderen. Veel beter is het hier ook een voorportaal te maken. Het is vanuit bouwfysisch oogpunt net zo goed voordelig. Bij elke deurbeweging gaat de warmte naar buiten en komt de kou naar binnen. Misschien is de baliefunctie niet meer nodig en kan de kantoorruimte worden benut om er een sluis van te maken. 3.5

Veiligheid en toegankelijkheid

3.5.1

Arboveiligheid

Theatertechnicus Mikka Körner van de schouwburg wijst op een aantal arbokwesties die om een oplossing vragen. De oplossingen zijn in de begroting en op het aantekeningenblad aangeduid als ‘arbovriendelijke maatregel’. Loading dock

21

De Nieuwe Doelen - Gorinchem Enkele van de kwesties die hij ons voorlegt betreffen het lossen en laden van de vrachtwagens die decors, rekwisieten en andere voorstellingsmaterialen naar de schouwburg brengen. Omdat de toneelvloer op de 1e verdieping gesitueerd is, moet dat dus allemaal omhoog. De Gorcumse oplossing is de vrachtwagen dan maar in zijn geheel op te tillen, wat vanuit arbo-optiek geen werkbare situatie is. Omdat onze metingen aantonen dat het dockshelter dat op het toneel aansluit een enorm geluidlek is, vraagt de situatie om een integrale oplossing. In augustus 2019 schreef PBTA een notitie ‘Raming en onderbouwing renovatiekosten bestaand theater’. In een paragraaf over de vrachtwagenheffer schrijven wij: “In de in augustus 2017 door opdrachtgever geactualiseerde onderhoudsplanning is een stelpost ter grootte van 75.000 euro aangenomen om een oplossing voor de vrachtwagenheffer ‘Hefplateau LTF B.V.–Utrecht (bouwjaar 1988-1989)’ te financieren. Het probleem is als volgt omschreven: “Vervangen. Komt niet meer door de keuring. Maximale hefvermogen is nu 15 ton. Dit zou 30 ton moeten zijn voor de huidige voorstellingen, echter de fundering kan dit niet dragen.” De MJOP draagt een oplossing aan die door PBTA wel aannemelijk werd gevonden: “Stelpost aanbrengen tochtsluis/ombouw met overkapping rondom hefplateau.

Lossen en laden vrachtwagen op begane grond zodat vrachtwagen niet mee omhoog hoeft. Dit om probleem op te lossen dat het maximale hefvermogen nu 15 ton is en dit zou 30 ton moeten zijn voor de huidige voorstellingen. Het hefplateau hoeft men in dit geval niet te vervangen.” De situatie nú is anders dan in 2017. Vanwege het tijdrovende manoeuvreren met een trekker-opleggercombinatie, om de wagen precies recht op het hefplateau te parkeren, kwamen reizende technici met frisse tegenzin naar Gorinchem. Het is niet te verwachten dat verenigingen en scholen met een trailer bij het theater zullen arriveren. Het gelimiteerde laadvermogen van de heffer in de huidige toestand (15 ton) volstaat voor een bakwagen die 9,5 meter lang is. Er is minder stuurmanskunst nodig om een kleine vrachtauto of een busje op de heffer te rijden, maar arbo-vriendelijker wordt het laden en lossen er niet van. Eerst moeten zware hekken in het oppervlak van het hefplateau worden gestoken om valgevaar tegen te gaan als de heffer op hoogte is. En, omdat er tussen de laadvloer van de auto en de toneelvloer een opening van 70 tot 80 cm overblijft, moet er een stalen plaat overheen worden gelegd om het gat te overbruggen. De loodzware plaat hangt met scharnieren aan de gevel en wordt met spierkracht op zijn plaats gebracht. Daarbij moet je gevaarlijk ver buiten de gevel reiken.

Alvorens in te gaan op de mogelijke aanpak ter verbetering van de in het werk aangetroffen toestand, stellen we een heel andere denkrichting voor. Er moet zondermeer een mogelijkheid zijn om materialen voor een theatervoorstelling naar het toneel te brengen. Maar, gezien de veranderende bespeling van het podium, hoeft ervoor niet per se een loading dock ter plaatse van het linker zijtoneel te zijn. Er is daar onvoldoende ruimte voor een optimale oplossing, tenzij je bereid bent op het binnenterrein flink uit te breiden. We geven de besluitvormers in overweging de inham bij de gevel van het pand aan de Haarstraat als tijdelijke opstelplaats voor een busje of een kleine vrachtwagen te aanvaarden. Met ‘tijdelijk’ wordt bedoeld: alleen tijdens het lossen en laden van spullen. Wat het voor de stedenbouwkundige situatie precies betekent is niet nagegaan. Dat gaat voorbij aan het doel van dit onderzoek. Er zal echter in de toekomst lang niet zo vaak en langdurig als in het verleden (toen nog wel reizende producties werden ontvangen) een auto op de gevel aangesloten zijn. Argumenten die onze denkrichting ondersteunen zijn er in ruime mate: •

de horecakeuken, alleen bedoeld voor koude bereidingen, is groter dan noodzakelijk;

•

er is in het gebouw heel wat opslagruimte, ook dicht bij de keuken;

22

De Nieuwe Doelen - Gorinchem •

de bestaande lift is voor publieksdoeleinden, vanuit logistiek oogpunt op een onmogelijke plek gesitueerd;

•

een goederenlift zou groter dan de bestaande lift moeten zijn;

•

er is een heel goede ruimtelijk relatie mogelijk tussen het toneel en de bestaande uitbouw aan de kant van de Haarstraat;

•

om die ruimtelijke relatie te realiseren zal een deel van de grote foyerruimte op de eerste verdieping worden opgegeven, maar vloeroppervlakte met een foyerfunctie is er in overvloed;

•

er komt aanzienlijk meer ruimte voor opslag beschikbaar in directe nabijheid van het speelvlak en daar is behoefte aan, temeer nu het om het faciliteren van sociaal-culturele activiteiten gaat;

•

de route naar het rechter zijtoneel zou niet meer door publieksgebied gaan;

•

er gaat op het toneel geen kostbare ruimte verloren;

•

het bestaande dockshelter kan worden verwijderd en de opening goed geluiddicht gemaakt.

Als je deze oplossingsrichting verder uitwerkt zul je, net als bij oplossingen die het bestaande loading dock betreffen, rekening moeten houden met bouwkundige ingrepen. Je wilt op een arbovriendelijke manier kunnen lossen en laden en je zult een lift met flinke afmetingen willen inpassen. Je hebt voldoende vrije hoogte nodig, een vervangende koelcel en vervangende opslagruimte voor horecadoeleinden. Toch ziet het eruit als een oplosbare puzzel. Terug naar het binnenterrein…

Loading dock De Nieuwe Doelen (bron: PBTA)

23

De Nieuwe Doelen - Gorinchem Mocht ervoor gekozen worden de vrachtwagenheffer te handhaven, dan is het een goed idee een nieuw dockshelter te realiseren dat verder uitkraagt dan de bestaande. Zo’n constructie kan als een luifel werken die meer bescherming biedt tegen wind/tocht en regen. Arboregels schrijven voor dat je het personeel niet aan steeds wisselende temperatuurverschillen mag blootstellen. Om het gat naar de laadvloer van de vrachtauto te overbruggen zal een elektrisch bediende mechanische lip nodig zijn. De zware stalen hekken moeten door lichtere van aluminium vervangen worden. Ook de geluidisolatie is te verbeteren. Een sectionaaldeur heeft geen geluidwerende kwaliteit, maar door een tweede deur te maken, waarbij de huidige buitendeur een binnendeur wordt, kan toch enig effect worden bereikt. Wellicht is het aanbrengen van een tweede deur aan de binnenkant van de uitbouw al een afdoende oplossing. Dat is goedkoper, maar binnen gaat kostbare ruimte verloren. Het is wel een voordeel dat dan geen omgevingsvergunning nodig is. De heffer is inmiddels dertig jaar oud. Het einde van de economische levensduur is bereikt en daarom zien wij meer heil in het alternatief de heffer te vervangen door een goederenlift, gemonteerd in een bouwkundige schacht 21. Deze oplossing lijkt op wat de gemeentelijke MJOP aandraagt.

Het lossen en laden van materialen voor gebruik op het toneel, vindt dan plaats op het niveau van het maaiveld, wel beschut maar niet inpandig. Een groot voordeel van deze oplossing is dat het geluidlekkende dockshelter verwijderd en de uitbouw goed geluidsisolerend afgewerkt kan worden. Er zijn ook nadelen. Heel lange stukken kunnen niet ongedeeld op het toneel komen. De afmetingen van de liftkooi bepalen de maat van wat naar boven kan. Maar het grootste nadeel van een oplossing als deze is dat op het binnenterrein, tegen de gevel van de toneeltoren aan, een zes meter hoge bouwkundige schacht geplaatst moet worden met een overdekt laadperron eraan vast. Het is nog maar de vraag of dáár een vergunning voor te verkrijgen is. Er is nóg een alternatief denkbaar waarbij ook binnenruimte wordt ingeleverd, maar niet ter plaatse van het toneel. Het is een meer kansrijke versie van de oplossing met een lift op het binnenterrein. Het idee is het bestaande dockshelter en de vrachtwagenheffer te verwijderen, om de put van de schaarheffer daarna dicht te maken en te bestraten, zó dat er een volgeladen vrachtwagen op kan staan. Ook de opening van het dockshelter kan worden dichtgemaakt, waarna de uitbouw rondom optimaal geluidsisolerend is af te werken.

De laadvloer van de vrachtwagen moet nu kunnen worden aangesloten op een nieuw loading dock op begane-grondniveau, recht onder de plek waar het dockshelter in de huidige situatie gepositioneerd is. Aansluitend op het laadperron wordt in de ruimte van de huidige artiestenfoyer een goederenheffer ingebouwd (geen lift, maar een hefplateau).

21

Let op: het gaat hierbij om een lift (conform de Liftenrichtlijn) en niet een heffer, zodat ook personen met de

last mee omhoog kunnen gaan. De lift is door middel van een paneel in de liftkooi te bedienen.

24

De Nieuwe Doelen - Gorinchem Het hefplateau beweegt zich, bijvoorbeeld, door middel van Spiralift-techniek, in een bouwkundige schacht van metalstud gipswanden, omhoog, tot het niveau van de toneelvloer. Het gat in de vloer moet daar met wegneembare/ophijsbare hekwerken worden afgeschermd om valgevaar tegen te gaan. Als de heffer niet in gebruik is maakt de heftafel deel uit van de vloer van het zijtoneel, zodat de vloeroppervlakte niet permanent verloren is. Om de heftafel te kunnen bewegen moet deze eerst worden vrijgegeven op het toneel. Bij dit voorstel gaat het bestaande artiestencafé verloren. Dat is geen aantrekkelijk idee, maar bij de voorgenomen bespeling door verenigingen en scholen misschien wel aanvaardbaar. Een alternatieve, maar wel véél kleinere ruimte is voor de functie beschikbaar aan het andere uiteinde van de gang. De beide laatst beschreven voorstellen zijn kostbare en vergunningsafhankelijke ontwerpvraagstukken. Te rekenen op een kostprijs van 295.000 euro, wat de totale investering tot 5,81 miljoen euro opdrijft. En de omwonenden? Die zullen hinder hebben ondervonden van stevige muziekevenementen en het luidruchtige laden van flightcases en meatracks, ‘s-avonds na elf uur. Én dat altijd wel hebben gedoogd. Maar wanneer zij het niet langer accepteren zullen zij hun recht willen halen, met een grote kans in het bezwaar te worden gekend.

Ook daarom zijn de laatst beschreven alternatieven het meest kansrijk. Er is dan een goede geluidsisolatie en het lossen en laden vindt op grotere afstand van de woningen plaats dan voorheen. Aan het laden van een vrachtwagen ná elf uur ’s avonds kan een beperking worden opgelegd nu er toch geen professionele bespeling meer zal zijn. Bruggen en kooiladders In de theaterzaal boven het publiek hangt een ‘brug’ aan de dakconstructie met schijnwerpers die het speelvlak frontaal belichten, twee rijen lampen boven elkaar. De brug ziet er goed uit, je kunt overal goed bijkomen en je stoot je hoofd niet. De brug voldoet echter niet geheel aan de voorwaarden die het Bouwbesluit eraan stelt. Om voldoende veilig te zijn vraagt de situatie erom aangelijnd te werken, waarvoor een vaste 'lifeline' gespannen kan worden, een werkbare oplossing. Ook de uitvoering van de bruggen in de toneeltoren vraagt erom te worden geëvalueerd om het veilig gebruik ervan te bewerkstelligen. De oplossing kan het aanpassen van de bruggen zijn of het opstellen van een veiligheidsprotocol, vast te leggen in een RI&E. In het toneelhuis is linksachter in de hoek van het toneel een kooiladder aanwezig die niet veilig te betreden is. De ladder overbrugt een hoogteverschil van eerst drie en dan vier meter.

Via de kooiladder worden de zijlichtbruggen bereikt die boven elkaar gelegen zijn op twee niveaus boven de toneelvloer. Er is een alternatieve route naar de bruggen aan de andere kant van het toneel, via trappen die wél veilig zijn. Wanneer de sporten van de kooiladders ‘antislip’ bekleed worden, zijn de kooiladders nog wel verantwoord te handhaven, op voorwaarde dat alleen personeel met begrip van het risico er gebruik van mag maken (vast te leggen in een RI&E). 3.5.2

Veiligheid bij calamiteiten

Vanaf de hoogst gelegen brug leiden kooiladders links en rechts, zonder trapbordes ertussen, nog zeven meter verder omhoog naar de ‘rollenzolder’. Dit is een dubieuze situatie. Toepassing van kooiladders is überhaupt niet meer toegestaan en de rollenzolder is alleen langs deze weg te ontvluchten.

25

De Nieuwe Doelen - Gorinchem De open houten werkvloer boven in de toneeltoren is een heel gevaarlijke plek als er brand is. De rook zal zich in de toneeltoren onder het dak verzamelen en de aanwezigheid van rookluiken in het dak van de toneeltoren zal die beweging nog versnellen 22 23. De rollenzolder is ervoor bedoeld de theatertechnische hijsinstallaties te onderhouden en/of er storingen op te lossen. Men hoeft er in de dagelijkse praktijk van het theaterbedrijf niet naartoe. Als men er aan het werk is, dient ten minste een veiligheidsprotocol te worden gevolgd, zodat men bij alarmering meteen gesommeerd wordt de ruimte te verlaten. Maar als dat niet voldoende is, moet een alternatieve vluchtroute worden gerealiseerd, een opening in het dak of een nooddeur met een vluchttrap naar beneden, buiten langs de gevel van de toneeltoren of inpandig, brandveilig omsloten. Het is een vraagstuk waarop we alleen een antwoord kunnen vinden door de situatie voor te leggen aan een in brandveiligheid gespecialiseerde adviseur 24. Je kunt ervoor niet meer bij de Veiligheidsregio’s terecht. PBTA geeft opdrachtgever in overweging een brandveiligheidsinspectie op de gehele bestaande situatie te laten uitvoeren, waarbij ook de voorstellen die uit dit onderzoek voortkomen aan de kaak worden gesteld. Te rekenen op (geschat) € 25.000,- exclusief btw.

Een specialist brandveiligheid zal ook aandacht besteden aan bouwkundige brandscheidingen, zoals doorvoeren door wanden en vloeren 25 en brandwerende deuren. Bij aanpassen van de elektrotechnische voorzieningen zullen wel enkele, maar niet veel leidingwegen door brandscheidingen heen gaan. Het budget is gebaseerd op het geheel vervangen van de e-infra, inclusief het aanbrengen van brandwerende voorzieningen. Ook zal een specialist kunnen vaststellen hoeveel mensen er in de ruimten afzonderlijk en in het gebouw tegelijkertijd aanwezig mogen zijn, zó dat ontruiming bij calamiteiten snel kan plaatsvinden. Het begrenst de mogelijkheden voor het gelijktijdig gebruik van bijeenkomstruimten, waarbij ook altijd personeel van DND aanwezig zal zijn en eventueel spelers, musici en technici op het toneel en backstage. Bij zo’n brandveiligheids-check komen vaak nog onbekende tekortkomingen aan het licht, die laten zien dat het gebouw niet daadwérkelijk brandveilig is. Het is des te belangrijker vast te stellen wat er nog niet klopt, omdat er woningen heel dicht bij de schouwburg gebouwd zijn. Men wil zich ervan verzekeren dat de vereiste WBDBO bereikt wordt, ook ter plaatse van de buitenwandopeningen. Nu er een grote opknapbeurt op handen is, doet zich de gelegenheid dit allemaal eens goed te regelen. 3.5.3

Toegankelijkheid voor mensen met een lichamelijke handicap

Met een theaterzaal op de eerste verdieping moet de toegankelijkheid voor mensen die slecht ter been zijn of aan rolstoel gebonden bijzonder goed geregeld zijn. Alle bezoekers tenslotte, gaan naar boven

22

In de oorspronkelijke uitvoering van het gebouw zou ook een ‘Sprenkler’-installatie aanwezig geweest zijn, ge-

monteerd onder de in (nog steeds) in hout uitgevoerde rollenzolder. In de huidige situatie is er geen Sprinkler. 23

Er zijn zelfsluitende deuren rondom in de theaterzaal en ter plaatse van het toneel en diverse vluchtwegen

rechtstreeks naar buiten. Er is geen brandscherm. Het is aannemelijk dat de zaal met het toneelhuis een brandcompartiment vormt. 24

Recent heeft PBTA, naar tevredenheid van opdrachtgever gemeente Meierijstad, samengewerkt met advies- en

ingenieursbureau Floriaan, gevestigd in Zaltbommel. 25

Afgaande op wat de tekeningen ons vertellen gaan er geen kanalen door brandscheidingen heen. De technische

ruimte op de begane grond, waar een luchtbehandelingskast staat, én de schachten vallen binnen het brandcompartiment van de zaal. De luchtbehandeling van de kleedruimten is ook in hetzelfde brandcompartiment geplaatst.

26

De Nieuwe Doelen - Gorinchem om in de theaterzaal plaats te nemen. Bij het gelijktijdig gebruik van de zaal en de grote foyerruimten op dezelfde bouwlaag is er nóg meer verkeer. Vanwege de vergrijzing is het belang van een lift nog groter dan voorheen. De bestaande traplift, een rolstoelplateau, is waarschijnlijk niet te handhaven omdat de aanwezigheid ervan – de traplift beweegt zich langs de trapleuning omhoog – het brandveilig gebruik van het gebouw in de weg staat. Het plateau versmalt de trapbreedte en is daarom een obstakel in de vluchtroute. PBTA stelt voor ten minste een kleine, rolstoeltoegankelijke personenlift te voorzien, die in de vide te passen is. Voor spelers en technici die moeite hebben met traplopen, zijn het toneel en de kleedkamers in de bestaande toestand al vrij goed met elkaar verbonden. In de route tussen de kleedkamer en het toneel is wel een liftbeweging noodzakelijk en de route gaat ook door publieksgebied. De bestaande lift aan het einde van de horecagang zal worden gereviseerd.

27

De Nieuwe Doelen - Gorinchem 4

SAMENVATTEND

In antwoord op de onderzoeksvraag is in de elementenraming als resultaat van deze studie, alleen de meest noodzakelijke aanpak begroot. Daarbij wordt het mogelijk maken van het multifunctioneel gebruik – wat dit inhoudt is nog niet gedefinieerd, maar het zal altijd met een zekere geluidproductie gepaard gaan – ook als minimaal noodzakelijk gezien. De renovatie omvat ten minste en vooral het visueel opknappen van het interieur. Beoogd wordt de publieksruimten grondig aan te pakken, omdat er veel gebruiksschade is. Daarbij zijn diverse maatregelen te treffen om de geluidsisolerende eigenschappen te verbeteren van de wanden en wandopeningen tussen de grote bijeenkomstruimten in, met als doel het veelzijdig en het gelijktijdig, afzonderlijk gebruik ervan mogelijk te maken. Het multifunctioneel gebruik van het gebouw vraagt om diverse aanpassingen van de gebouwschil, eveneens bedoeld om geluidlekken weg te werken. De zijingang is de op een na zwakste schakel tussen binnen en buiten, ná de gecompliceerde situatie rond het dockshelter ter plaatse van het zijtoneel. De buitenkant van het gebouw vraagt veel aandacht, maar in welke mate precies, valt nog te bezien. Het gaat vooral om het opfrissen van de gevels en het verbeteren van de geluidwerende en de thermisch isolerende kwaliteit van gevels en daken.

De omvang van het werk zal ook worden bepaald door wat een adviseur die zich in bouwkundige constructies specialiseert, vaststelt. PBTA adviseert de volgende kwesties aan een constructeur voor te leggen: 5. de scheuren in de gevels van de toneeltoren en de theaterzaal en de kwaliteit van de fundering van het gebouw; 6. controle van de door TÜV Nederland genoemde toelaatbare belastingen, in samenhang met de constructieberekeningen die in 2002 voor aanpassing van de trekkenwand zijn uitgevoerd. 7. de kwaliteit van de staalconstructie waarop het dak van de toneeltoren en van de theaterzaal rust én de vraag of het mogelijk is 100 zonnepanelen op het dak te plaatsen; 8. de vraag of zich degradatie van het stuk-op-gaas zou kunnen voordoen boven het plafond van de theaterzaal; 9. de oplegging van de vloerconstructie van de theaterzaal ter plaatse van de put van de orkestbak; 10. het dragende vermogen van de vloer ter plaatse van het luik in de toneelvloer, boven de gang van de kleedkamers; 11. het dragende vermogen van de begane-grondvloer ter plaatse van de vide aan de gevel van Vijfzinnenstraat, voor het plaatsen van een liftschacht met een personenlift; 12. de mogelijkheid een goederenliftschacht op de fundering van de vrachtwagenheffer te plaatsen, bij voorkeur zonder toepassing van stalen-buispalen (zodat een bodemonderzoek daadwerkelijk achterwege kan blijven); 13.

de mogelijkheid van het op de begane-grondvloer (van wat nu nog de artiestenfoyer is) plaatsen van een goederenheffer met Spira’s, als alternatief voor het bovenstaande, en; 14. de mogelijkheid een tweede alternatief te realiseren met een goederenlift in plaats van de bestaande personenlift. Ook is het goed om een blik in de kruipruimte te werpen om te zien of er afdoende gedraineerd wordt en er geen ophoping van water plaatsvindt. PBTA beveelt aan er een brandveiligheidsadviseur over te raadplegen hoe het brandveilig gebruik van de rollenzolder is te bewerkstelligen. Veel beter is het nog een uitvoerige brandveiligheidscheck uit te

28

De Nieuwe Doelen - Gorinchem voeren om alle mogelijke brandveiligheidskwesties in en rond het gebouw aan het licht te brengen en oplossingen voor te stellen. Het aankomende groot onderhoud is daarvoor hét moment bij uitstek. Ten aanzien van de vaste gebruikersvoorzieningen is eraan niet (meer) te ontkomen de stoelen in de theaterzaal te vervangen en de theatertechnische hijs- en hefvoorzieningen te reviseren. Met een ander stoelenplan wordt het zitcomfort en het zicht op het toneel flink verbeterd. Voor het vaststellen van wat men in de hijsmiddelen zou willen investeren, is een keuze te maken die het beoogd gebruik betreft. Op het gebied van arbo en veiligheid moeten stappen worden gezet. In de eerste plaats is een ingrijpende en kostbare aanpassing nodig om voorstellingsmaterialen veilig en werkbaar naar het toneel op de eerste verdieping te kunnen brengen. Daarbij kan in één moeite door het enorme geluidlek van het dockshelter worden aangepakt, dat momenteel elk gebruik van de theaterzaal onmogelijk maakt (!). De kosten die daar mee gemoeid zijn, zijn afzonderlijk gespecificeerd en als meerkosten in de raming meegeteld. Wat minimaal nodig is, de gemakkelijke weg, is het vervangen van de heffer. Maar die oplossing laat sterk te wensen over, vooral omdat het geen arbovriendelijke is. Het wordt opdrachtgever door PBTA sterk ontraden voor deze oplossing te kiezen.

De betere oplossing is 159.500 euro duurder. Welke keuze wil men maken? En, is er nóg een alternatief, out-of-the-box en dus helemaal anders. Een belangrijk aspect van de ontwerpopgave is duurzaamheid na te streven. Het aan PBTA opgedragen doel is Energielabel B te realiseren en liever nog het A-label. Het is gebleken dat het geheel vervangen van de gebouwinstallaties ervoor niet nodig is. Energielabel B komt tot stand door eigentijdse installatietechnische oplossingen te combineren met het verbeteren van de thermische isolatiewaarde van de gebouwschil. Het A-label is een brug te ver, denken wij, maar dat moet een constructeur bevestigen. PBTA stelt vast dat er nog keuzen te maken zijn en dat er meer diepgaand onderzoek nodig is om die keuzen te kunnen maken. Die keuzen zijn uiteraard budgetafhankelijk, maar niet alleen. Het gaat er ook om hoe je het gebouw wilt kunnen gebruiken. Zoals ten aanzien van de bereikbaarheid van de publieksruimten op de eerste verdieping, de theaterzaal en het grootste deel van de foyerruimte. Wil je dat wel met alleen het door ons voorgestelde kleine personenliftje toegankelijk maken, of wil je in meer dan dat investeren, ook om het multifunctioneel gebruik te bevorderen. Waarschijnlijk wel.

29

De Nieuwe Doelen - Gorinchem

Tabel 1 geeft een indicatie van de geluidsniveaus zoals die zich bij diverse activiteiten voordoen. Het is vooral muziek die naar andere ruimten doordringt, vanwege het ritmische en tonale karakter ervan. LA,eq dB(A) popmuziek

Activiteit

Muziek

70-75

Café/restaurant-setting, voornamelijk spraak.

Achtergrondmuziek, alleen hoorbaar op rustige momenten.

80-85

Café/restaurant-setting, voornamelijk spraak, met wat luidere muziek op de achtergrond.

Achtergrondmuziek, meestal wel hoorbaar.

• • •

Jongerencafé Diner dansant Rustig (semi-akoestisch) luisterconcert zonder blazers Theatervoorstelling met muziek (maar niet heel luid).

Goed hoorbare muziek, luid genoeg om te kunnen dansen.

Semi-akoestisch theaterconcert, met blazers Opera of operette met middelgroot orkest Muziektheater, (rock)musical Feest met band op ‘normaal’ geluidniveau.

•

Ondergrens van volledig versterkte, live gespeelde muziek

•

Muziek van een band of orkest, gebruikmakend van een professionele geluidinstallatie en ‘normaal’ geluidniveau.

90

• 95

• • • •

100

100-105 *

105 *

Feest met live muziek op luid niveau.

Muziek van een band of orkest, gebruikmakend van een professionele geluidinstallatie en een hoog geluidniveau.

•

Live optreden van een pop-/rockband

•

Rap, hiphop.

Live muziek, gebruikmakend van een krachtige, professionele geluidinstallatie.

•

Zeer luid spelende band

•

Populaire house/dance.

Live muziek, gebruikmakend van een zeer krachtige, professionele geluidinstallatie.

Tabel 1: Indicatie equivalente geluidniveaus * De daadwerkelijk toelaatbare A-gewogen geluidniveaus kunnen lager liggen vanwege een grotere bijdrage in de kritische lage tonen dan volgens het standaardspectrum popmuziek. Voor het gebruik wordt geadviseerd om na ingebruikname ook controles op basis van het C-gewogen geluidniveau (grotere bijdrage lage tonen) uit te voeren.

30