1-Eindrapportage toekomstvisie Caribabad

• Voor 2023 heeft de gemeente in haar begroting rekening gehouden met € 630.600,‐ aan netto kosten voor het Caribabad. Bestaande uit o.a. onderhoudskosten, kapitaallasten, subsidie en huurinkomsten. • De totale boekwaarde op 31‐12‐2023 is € 363.459 (exclusief Chloor‐ en zoutvat, nog niet gerealiseerd maar staat wel op de planning). Het gebouw is grotendeels economisch afgeschreven. Behalve de investering van de renovatie zwembadvloer, zullen alle boekwaarden per 31 december 2026 volledig economisch zijn afgeschreven. • Het Caribabad maakt een zeer nette en frisse indruk, ondanks dat de leeftijd en gedateerdheid van sommige onderdelen duidelijk zijn. Er wordt scherp toegezien op het onderhoud door zowel gemeente als SGS. Naast relatief eenvoudig te verhelpen gebreken, zijn er een aantal essentiële gebreken die ingrijpend onderhoud noodzakelijk maken en invloed kunnen hebben op de toekomstvisie, namelijk: • De stalen kolommen van de hoofddraagconstructie zijn ernstig gecorrodeerd; • De bassins en kelder zijn lek • De betonnen kolommen en vloer in de kelder vertonen ernstig betonrot • Leidingwerk van installaties is van wit pvc. Dit voldoet niet aan de hedendaagse normen en veroudert snel.

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

28 / 49

4

Participatieproces

De behoefte aan zwemwatercapaciteit uit zich niet uitsluitend in de huidige bezetting. Het is immers ook mogelijk dat verenigingen en gebruikersgroepen voor een deel van hun uren zwemwater buiten de gemeente huren. Of dat zij niet de benodigde c.q. gewenste uren daadwerkelijk kunnen afnemen. Het is belangrijk om ook deze ‘onvervulde vraag’ mee te nemen. De georganiseerde gebruikers, inwoners (via het Digipanel), regiogemeenten en medewerkers van SGS zijn bevraagd op het huidig gebruik en toekomstige ontwikkelingen die mogelijk van invloed zijn op nieuwbouw en exploitatie van het zwembad. In dit hoofdstuk zijn de bespreekpunten op hoofdlijnen weergegeven.

4.1

Gebruikersverengingen en onderwijsinstellingen

Via een enquête zijn de georganiseerde gebruikers van het Caribabad (3 onderwijsinstelling en 5 verenigingen) bevraagd. (Op dit moment zijn er 6 verenigingen, echter heeft een daarvan aangegeven te gaan stoppen4 en is om die reden niet meegenomen in het participatieproces.) Daarvan hebben 2 onderwijsinstellingen en 3 verenigingen gereageerd. Daarnaast is met de grootste vereniging, PCG/De Linge, een interview afgenomen. De input van alle gebruikers is hieronder samengevat. In bijlage 8 zijn de uitkomsten uitgebreider opgenomen. Verenigingen hebben behoefte aan uitbreiding van zwemwatercapaciteit De verenigingen zijn over het algemeen erg tevreden over het gebruik van het Caribabad. Wel merken zij allemaal dat de beschikbaarheid van zwemwater op primetime uren een knelpunt is. Het gaat dan met name om het gebruik van het wedstrijdbad in de avonduren ten behoeve van waterpolotrainingen, wedstrijdzwemtrainingen, banenzwemmen en andersoortige activiteiten in het wedstrijdbad. Een aantal verenigingen maken ook gebruik van zwembaden in de regio. Zo maakt PCG/De Linge gebruik van het zwembad in Leerdam en zwemmen de Biesboschzwemmers circa 6 uur per week in Aqua Altena in Andel. Met de verwachte ledenontwikkeling en gezien de huidige knelpunten op de primetime‐uren hebben de verenigingen behoefte aan uitbreiding van zwemwatercapaciteit.

Waterpolovereniging PCG/De Linge zou idealiter in een nieuwe situatie een 35‐meter wedstrijdbad wensen. Dit vanwege de wedstrijdafmetingen conform de KNZB. De vereniging speelt op dit moment op het hoogste niveau en heeft vanuit de bond dispensatie voor het gebruik van een 25‐meterbad. Bij eventuele realisatie van een nieuwbouwzwembad moet naast zwemwatercapaciteit gedegen aandacht zijn voor overige verenigingsfaciliteiten. Hierbij moet gedacht worden aan kleed‐, scheidsrechters‐ en juryruimten, tribunecapaciteit, verenigingsruimte, startblokken, perrongrootte en voldoende opslag. Onderwijsinstellingen zijn tevreden en verwachten weinig veranderingen in de toekomst Het onderwijsgebruik is in verhouding tot de overige activiteiten en gebruikers een relatief kleine groep. De respondenten zijn positief over het gebruik van het Caribabad en de communicatie met de exploitant. Zij verwachten in de toekomst weinig veranderingen ten aanzien van het huidige gebruik.

4.2

Burgerpanel

In de vragenlijst aan het Burgerpanel, uitgezet door I&O Research, zijn 13 vragen opgenomen die op hoofdlijnen inzicht geven in de behoefte van de ‘Gorcummer’. De thema’s van de vragen zijn: het huidige gebruik van het Caribabad, gewenste en vereiste functies voor de toekomst en geschikte toegangsprijzen. Naast deze thema’s is vrije ruimte gegeven aan de respondenten om overige opmerkingen te kunnen plaatsen. Voor het onderzoek zijn alle 624 panelleden uitgenodigd. 308 leden hebben de vragenlijst ingevuld.

4

Betreft de brandweer, ad 2 uur per week

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

29 / 49

Ruim de helft (57%) van de respondenten geeft aan dat zij, of hun gezinsleden, jaarlijks gebruik maken van het Caribabad. Daarvan vallen de meeste in de leeftijdscategorie 18 t/m 49 jaar. Zij komen naar het Caribabad vanwege de gunstige locatie en het buitenbad. Ook geven zij aan dat het Caribabad echt bij Gorinchem hoort. Zoals in figuur 4.1 is te zien, vindt twee op de drie inwoners dat het Caribabad moet voorzien in de behoefte van bezoekers uit andere gemeenten dan Gorinchem, ofwel een regionale functie moet hebben. Figuur 4.1. In hoeverre bent u het eens met de volgende stelling? N = 308, bron I&O Research Peiling Caribabad, mei 2023

4.3

Regiogemeenten en provincie

Er hebben 5 bestuurlijk overleggen plaatsgevonden met omliggende buurgemeenten, te weten: gemeente Altena, Molenlanden, Vijfheerenlanden, West Betuwe en Sliedrecht. Daarnaast is er een ambtelijk overleg georganiseerd met de provincie Zuid‐Holland. De gesprekken hadden ten doel te verkennen welke samenwerkingen er eventueel mogelijk en/of wenselijk zouden zijn. Daarbij is de grote regionale functie van het Caribabad benadrukt. De belangrijkste conclusies zijn hieronder opgenomen. Buurgemeenten zien geen concrete mogelijkheden in een (financiële) samenwerking De ‘simpele’ conclusie die getrokken kan worden vanuit de gesprekken met de regiogemeenten is dat er financieel weinig tot geen mogelijkheden zijn. Samenwerking wordt door elke gemeente wel als belangrijk beschouwd, maar financiële samenwerking niet. De gemeenten hebben momenteel haar eigen uitdagingen en prioriteiten. De provincie moedigt samenwerking tussen gemeenten aan maar is in haar rol geen ‘financierder’ De provincie Zuid‐ Holland heeft in 2022 het sportaccommodatiebeleid vernieuwd. Dit is in samenwerking gegaan met het Mulier Instituut. In het voorlopige rapport zijn een aantal aanbevelingen opgenomen, waaronder het bevorderen van samenwerking tussen gemeenten op het gebied van sportaccommodaties. De rol van de provincie is echter niet om als (co‐)financierder op te treden, maar als regisseur en bemiddelaar.

Als tweede belangrijke punt werd aangegeven dat de financiële ruimte in de kas van de provincie zeer beperkt is en dat er keuzes gemaakt worden voor wat betreft focusgebieden voor de komende jaren. De keuze en genoemde aanbevelingen moeten echter nog worden vastgesteld. Dit zal pas na coalitievorming kunnen gebeuren. De casus Toekomst Caribabad wordt voorgelegd door de provincieambtenaar aan de verantwoordelijk gedeputeerde, zodra er duidelijkheid is over de coalitievorming en portefeuilleverdeling.

4.4

Directie en werknemers van het Caribabad

In gesprek met de directeur van SGS zijn de volgende aandachtspunten naar voor gekomen ten aanzien van het huidige en toekomstige gebruik en mogelijke configuratie:

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

30 / 49

• Volledige bezetting voor wat betreft bezoekersaantallen per dag is niet meer beheersbaar gezien de overlast die dit met zich meebrengt door bezoekers die zich afzetten tegen autoriteit, zoals zwembadpersoneel. Voor een eventueel nieuw zwembad, zou ingezet moeten worden op gezinnen met jonge kinderen. • Op de primetime uren (in de avonden) is SGS genoodzaakt keuzes te maken in het aanbod, met name als het gaat om bezetting van het wedstrijdbad. Vanwege de fors gestegen belangstelling voor banenzwemmen, de gewenste verenigingsuren en verschillende doelgroepactiviteiten is de verwachting dat een 8‐baans wedstrijdbad meer mogelijkheden biedt en direct goed gevuld is. • Op dit moment worden doelgroepactiviteiten georganiseerd in het recreatiebad. Bij eventuele halvering of anderszins vermindering van recreatiewater, is een uitgebreider doelgroepenbad noodzakelijk. Aan de hand van een interactieve sessie hebben de medewerkers van het Caribabad de mogelijkheid gehad om input te leveren op verschillende toekomstige scenario’s voor het Caribabad. Samengevat kan het volgende worden geconcludeerd:

• De medewerkers zien veel zwaktes en risico’s ten aanzien van een eventuele renovatie van het huidige zwembad. Met name de gevolgen van tijdelijke sluiting van de accommodatie en beperkte mogelijkheden in verduurzaming en modernisering worden als 'zwak’ gezien. • Bij nieuwbouw met volledig behoud van recreatieve voorzieningen zoals in de huidige situatie, zien de medewerkers de meeste voordelen en kansen. Denk daarbij aan het behoud van de hoge bezetting en binding met de klanten, geen sluiting van het bad noodzakelijk en geen ontslagen van medewerkers. Ook zien de medewerkers hierin de mogelijkheid de faciliteiten te moderniseren. Als belangrijke bedreigingen worden benoemd: de veiligheid van het personeel, mogelijke kostenstijging van tarief en de kosten die gepaard gaan met nieuwbouw. • De medewerkers benoemen bij eventuele nieuwbouw met halvering van recreatieve voorzieningen ook hier kansen in duurzaamheid en modernisering. Als zwakte en bedreiging worden benoemd: minder ruimte om bezoekers te faciliteren, verlies van het imago, reorganisatie van het personeelsbestand en ook hier toenemende mate van agressie vanuit bezoekers. Het personeel is ook bevraagd over een eventueel 35‐meter bad, 6 of 8 baans‐wedstrijdbad en het recreatiewater.

• Over het algemeen wordt het 35‐meterbad niet als grote, breed in te zetten toevoeging bestempeld. Het dient een relatief kleine groep, namelijk enkel het eerste team van de waterpolovereniging. Wel zou het Caribabad hiermee mogelijk een grotere aantrekkingskracht/status krijgen voor deze relatief kleine doelgroep. Daarnaast ziet het personeel als nadeel dat een 35‐meter bad niet als zodanig geschikt is voor wedstrijdzwemmen. • Een 8‐baans wedstrijdbad wordt als groot voordeel gezien. Zo kunnen er meer groepen/mensen tegelijk gebruik maken van het bad. Aandachtspunt hierbij is dat het midden van het bad dan wel verder weg is van de kant. Dit zou als risico kunnen worden gezien met betrekking tot toezicht/zwemlessenkinderen. • Ondanks de reële veiligheidsrisico’s door de maatschappelijke tendens, geeft het personeel de voorkeur aan eenzelfde aanbod recreatief water binnen en buiten. Bij nieuwbouw zou de focus echter moeten liggen op familiezwemmen. Dus veel gebruik van spuit‐ en speelelementen voor jonge kinderen en gezinnen.

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

31 / 49

4.5

Conclusies

Op basis van het participatieproces kunnen de volgende conclusies worden getrokken: x Verenigingen hebben behoefte aan uitbreiding van zwemwatercapaciteit. Een 8 baans‐wedstrijdbad zou hierin al verschillende mogelijkheden bieden. Onderwijsinstellingen zien op dit moment geen knelpunten en verwachten weinig tot geen veranderingen in de toekomst.

x

Ruim de helft van de inwoners van Gorinchem maakt jaarlijks gebruik van het zwembad. Zij vinden dat het Caribabad bij Gorinchem hoort en geven aan naar het Caribabad te komen vanwege de gunstige locatie en het buitenbad. 65% van de respondenten vindt daarnaast dat het Caribabad een regionale functie moet hebben.

x

Buurgemeenten zien geen concrete mogelijkheden in een (financiële) samenwerking. De provincie moedigt een samenwerking tussen gemeenten wel aan als het gaat om sportaccommodaties. Ze is in haar rol geen (co‐)financierder.

x

SGS ondervindt in toenemende mate overlast door bezoekers die zich afzetten tegen autoriteit, zoals het zwembadpersoneel. Voor een eventueel nieuw zwembad, zou ingezet kunnen worden op een recreatief aanbod specifiek voor gezinnen met jonge kinderen.

x

SGS ziet in nieuwbouw de meeste kansen met betrekking tot modernisering en verduurzaming. Idealiter behouden zij de volledige recreatieve capaciteit en zien zij een uitbreiding van 6 naar 8‐baanswedstrijdbad als een oplossing voor een deel van het capaciteitsprobleem op de primetime uren. Ook met een functioneler (groter) doelgroepenbad zien zij kansen meerdere doelgroepen en activiteiten tegelijkertijd te faciliteren.

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

32 / 49

5

Trends en ontwikkelingen

De toekomstige vraag naar zwemwater en ‐activiteiten in de gemeente Gorinchem is mede onderhevig aan diverse trends en ontwikkelingen die zich in de komende jaren voordoen. Het gaat hierbij om landelijke en lokale trends. Ook spelen concurrerende zwemvoorzieningen in omliggende gemeenten mogelijk een rol. In dit hoofdstuk worden verschillende trends en ontwikkelingen benoemd, die van invloed (kunnen) zijn op de toekomstige zwembehoefte, daarmee de verhouding tussen vraag aanbod en de dus de toekomstvisie voor het Caribabad. Allereerst staan we stil bij sport‐brede ontwikkelingen, landelijk en lokaal. Vervolgens gaan we dieper in op ontwikkelingen omtrent zwembaden, eveneens landelijk en specifiek voor de gemeente Gorinchem en de directe regio. Tot slot benoemen we de belangrijkste aandachtspunten uit het klanttevredenheidsonderzoek dat uitgevoerd is door SGS in 2020.

5.1

Sport‐brede ontwikkelingen

De groeiende maatschappelijke rol van sport Sport is al lang niet meer uitsluitend een doel op zich. Het is ook Figuur 5.1. De Kracht van Sport 2022 – 2025, gemeente Gorinchem een middel voor gemeenten en sporters om andere doelen te bereiken. Doelen die onder andere te maken hebben met fysieke en mentale gezondheid, sociale cohesie, participatie, integratie en veiligheid. Zo ook in Gorinchem, uitgeroepen tot Sportgemeente van het jaar in 2019. Conform het beleidsplan De Kracht van Sport levert sport een bijdrage aan onder andere de economie, veiligheid, toerisme & cultuur, leefbaarheid, signalering & preventie en participatie. De visie van de gemeente luidt: “Samen met de stad wordt sport ingezet als middel om een bijdrage te leveren aan een gezonde leefstijl en een gezonde leefomgeving. Hierbij gaan we uit van wat iemand wél kan en waarbij iedereen kan meedoen” Gemeentelijk beleid en bondsnormen Binnen de gemeente Gorinchem is het dus belangrijk dat iedereen kan sporten en/of bewegen. Er is geen topsportbeleid, oftewel binnen de gemeente neemt topsport geen prominente plaats in. Er wordt wel ingezet op breedtesport. Dit is met name belangrijk voor de ontwikkelingen omtrent de waterpolovereniging PCG/De Linge. Zij hebben op dit moment een vrijstelling van de bondsnormen waaraan een wedstrijdbad zou moeten voldoen. Een waterpoloveld voor de heren is normaal gesproken 30mx20m.

Hier is het wedstrijdbad te klein voor. Tevens wordt er idealiter gebruik gemaakt van drijvende doelen, hiervoor moet het bad dieper zijn dan 1,50m en ook dit is niet het geval in het Caribabad. Omdat er ook minimale afmetingen voor een wedstrijd bestaan, en het bad hier wel aan voldoet (minimaal 20mx10m), kan de waterpolovereniging door middel van de vrijstelling toch wedstrijden spelen. Ook voor het wedstrijdzwemmen zijn minimumeisen. Het bad moet 25m of 50m lang zijn; de banen moeten 2,5m breed zijn; de diepte moet minstens 1,40m zijn; er moeten minimaal 4 banen beschikbaar zijn en de temperatuur moet tussen de 25 en 28 graden zijn. Individualisering en gepersonaliseerd sporten Ontwikkelingen als individualisering, toenemende diversiteit en mobiliteit en nieuwe vormen van communicatie zorgen ervoor dat maatschappelijke verbanden ‘losser’ worden en veelal wijk of dorp overstijgend zijn. Dat betekent o.a. dat sportactiviteiten steeds meer in ongeorganiseerd verband plaatsvinden. Zo ontstaat er grotere behoefte aan

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

33 / 49

maatwerk en personaliseren van producten en diensten. Als organisaties, waaronder zwembaden, hierop weten in te spelen, biedt dit kansen. Banenzwemmen is een vorm van zwemmen in ongeorganiseerd verband, dat in het Caribabad flink is toegenomen sinds het grotendeels wegvallen van het schoolzwemmen in 2015. De uren schoolzwemmen die zijn weggevallen, zijn namelijk grotendeels opgevuld met uren banenzwemmen. Behoefte aan sociale cohesie en daarop inspelen door samenwerking van verschillende branches Ondanks – of wellicht dankzij – de individualisering en soortgelijke ontwikkelingen is er nog steeds behoefte een ontmoeting en sociale cohesie. Zo kan dagbesteding van senioren of kinderopvang in het zwembad of multifunctionele accommodatie plaatsvinden. De gemeente Gorinchem stelt zich als doel de sportaccommodaties multifunctioneel, laagdrempelig en breed maatschappelijk in te zetten en functies te clusteren (Beleidsnota Kracht van Sport 2022‐2025). Daarnaast zet ze in op samenwerkingsmogelijkheden. Het gaat hierbij niet alleen om samenwerking tussen de verschillende eigen beleidsterreinen, maar ook mogelijkheden voor samenwerkingen met buurgemeenten. Daarbij gaat het om de gemeenten Molenlanden, Hardinxveld‐Giessendam, Altena, Sliedrecht en West Betuwe.

Digitalisering en automatisering van attractieve voorziening en processen in de sport De verregaande digitalisering van de samenleving heeft zijn intrede ook al geruime tijd gemaakt in de sport. Zo hebben E‐sports de afgelopen jaren een sterke opmars gemaakt en worden er op diverse gebieden digitale interactieve hulpmiddelen in zwembaden of elders in de sport ingezet. Zowel voor trainings‐ als voor recreatieve doeleinden. In het visiedocument De Kracht van Sport, benoemd de gemeente Gorinchem expliciet dat zij inzet op extra aandacht voor onder andere innovatie en ontwikkeling van motorische vaardigheden als het gaat om haar sportaccommodaties. Ook zijn veel processen gedigitaliseerd en kunnen kassasystemen, administratie, planning en verhuur, leerlingvolgsystemen, marketing en data‐analyse vaak in één gebruiksvriendelijk systeem worden gebundeld. Dit kan de efficiëntie van de bedrijfsvoering van (sport)organisaties optimaliseren. Ook SGS hecht waarde aan dit aspect, zo benoemt zij in haar visie dat het van belang is (potentiële) bezoekers op de hoogte te houden van wat er zich in het zwembad afspeelt en dat het daarom van belang is om de informatisering en digitalisering in de organisatie door te zetten.

De krapte op de arbeidsmarkt raakt iedere branche, zo ook de sport De krapte op de arbeidsmarkt treft alle sectoren en is dus ook van invloed op de (exploitatie van) sportaccommodaties en zwembaden. Zo concludeert de ZwembadBranche (ZBB) dat er simpelweg geen gekwalificeerd personeel meer te vinden is. Daardoor kan de veiligheid van bezoekers en het productaanbod in gevaar komen (Bron: Zwembadbranche, 2021). Veel zwembad(exploitant)en zetten hierom in op het opleiden van nieuwe en bestaande medewerkers. Subsidies en cofinanciering voor bouw en verduurzaming (2023‐2024)

• SDE++‐subsidie draagt bij aan de doelstelling om de broeikasgassen in Nederland in 2030 verminderd te hebben met ten minste 55%. Met deze regeling wordt zowel de grootschalige productie van hernieuwbare energie als co2‐ verlaging gestimuleerd. Er kan bijvoorbeeld subsidie worden aangevraagd voor een grootschalige warmtepomp voor de verwarming of een zonnepaneelsysteem op het dak. Wel is het zo dat op dit moment de aanvraag gesloten is. Er wordt voor de zomer een nieuwe aanvraagronde verwacht. • Interreg biedt de ondernemer, onderzoeker of overheid de mogelijkheid om internationaal samen te werken aan duurzame projecten. Voor de periode 2021‐2027 zijn de programma’s NWE en Noordzee voor heel Nederland gaan gelden. Het doel van Interreg Noordwest Europa 2021‐2027 is een groene, slimme en rechtvaardige transitie bevorderen voor alle NWE‐gebieden. Daarnaast wil de EU met NWE een stabiele ontwikkeling ondersteunen. De algemene doelstelling van North Sea is innovatie en duurzame economische groei stimuleren in de Noordzeeregio.

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

34 / 49

Het programma heeft een oproep (call) open om projecten in te dienen tot 30 juni 2023. Hierna zal vermoedelijk in 2024 weer een nieuwe call volgen. • SPUK regeling om BTW terug te krijgen

5.2

Zwembad specifieke ontwikkelingen

Verouderde zwemaccommodaties en enorm toegenomen aandacht voor verduurzaming Mede dankzij de explosief gestegen energieprijzen, is de aandacht o.a. bij gemeenten, voor duurzaamheidsmaatregelen in een stroomversnelling gekomen. Veel gemeenten hebben dan ook budget vrijgemaakt voor de verduurzaming van veelal (ver)oude(rde) zwemaccommodaties. Door maatregelen te nemen die de energiebehoefte beperken en/of de energie zelf ‘groener’ maken, kan de negatieve invloed op het milieu worden beperkt. Ook worden op termijn kosten bespaard. Voor nieuwe zwembaden wordt tegenwoordig al van een ‘gasloze’ accommodatie uitgegaan. Ook de gemeente Gorinchem heeft hieromtrent ambities. Zo staat zij in haar vastgoedbeleid expliciet stil bij haar ‘grootste verbruiker’ en de voorbeeldfunctie die het Caribabad op het gebied van duurzame energie en energiebesparing moet (gaan) hebben voor de inwoners. Grootschalige renovatie en verduurzaming van een bestaand gebouw van circa 35 jaar oud brengt beperkingen met zich mee als het gaat om de mate waarin verduurzaming of optimalisering van configuratie plaats kan vinden. Verschuiving van behoefte als het gaat om type zwemwater en activiteitenaanbod In de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw is door menig gemeente fors geïnvesteerd in recreatieve zwembaden en combibaden.

Het afgelopen decennium heeft echter een verschuiving plaatsgevonden van puur recreatief zwemmen naar banenzwemmen en diverse doelgroepactiviteiten. Activiteiten zoals aquasporten, seniorenactiviteiten, therapeutisch zwemmen en zwangerschapszwemmen zijn in de afgelopen jaren in Nederland populair geweest en zullen dat naar verwachting de komende jaren ook blijven. Kritische succesfactoren voor aantrekkelijk aanbod zijn: hoge kwaliteit van instructeurs, divers aanbod passend bij een specifieke doelgroepen, goede hygiëne en activiteiten die zowel sportieve als sociale functie hebben. Verschuiving van aanbodgerichte zwemles naar vraaggerichte zwemles Leszwemmen blijft een kerntaak van zwembaden. Ook hieraan stellen bezoekers steeds hogere eisen. Dat betreft vooral de kwaliteit van de instructeurs, communicatie en moment van leszwemmen. Het leszwemmen was van oudsher aanbodgericht. Er zijn echter veel baden die vraaggericht opereren. Dat betekent dat ze bijvoorbeeld op zaterdag én zondag ook lessen aanbieden en/of snelcursussen organiseren. Het Caribabad biedt zwemlessen aan op de zaterdagochtend. Op zondagen en over het algemeen op feestdagen worden geen zwemlessen aangeboden. Daarentegen wordt tijdens de zomervakantie op inschrijving wel zwemles aangeboden.

Veranderende wet‐ en regelgeving omtrent zwemaanbod en veiligheid De huidige Wet Hygiëne‐ en Veiligheid Badinrichtingen en Zwemgelegenheden (Whvbz – 1969) wordt aangepast aan de recente volksgezondheidsinzichten. De ruim 40 jaar oude parameters waarop het zwembadwater wordt beoordeeld zijn geactualiseerd en uitgebreid. De wet wordt gemoderniseerd en opgenomen in het BAL (Besluit Activiteiten Leefomgeving), onderdeel van de nieuwe Omgevingswet (jan 2024). De moderniseringsslag leidt tot meerkosten voor de exploitant van het zwembad onder meer vanwege hogere laboratoriumkosten en omdat er binnen lucht metingen moeten worden uitgevoerd. De zwembadbeheerder/ exploitant krijgt daarentegen wel meer vrijheid en verantwoordelijkheid. Zo zal hij moeten sturen en toezicht houden op basis van een risico‐inventarisatie en beheerplan.

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

35 / 49

5.3

Demografische ontwikkelingen

Demografie Gorinchem De gemeente Gorinchem telde op 1 januari 2023 37.632 inwoners (www.allecijfers.nl). Dat is circa 2.500 meer dan 10 jaar geleden. Op basis van de prognose bevolkingsontwikkeling in Gorinchem is de verwachting dat het aantal inwoners de komende jaren zal stijgen tot circa 39.400 in 2030 (CBS regionale kerncijfers; CBS prognose; it’s public analyse, 2021). Het CBS schat naar 2035 een bevolkingsgroei voor Gorinchem van circa 11% ten opzichte van 2021. Dit is een geschatte toename van het aantal inwoners van ruim 4.100 in circa 15 jaar. Uit de onderstaande figuur is te concluderen dat de oudere doelgroep (65+) de grootste vertegenwoordiger is van die stijging. Daarbij is duidelijk te zien dat het aantal alleenstaande ouderen relatief gezien het meest stijgt en het aantal huishoudens tussen 45 en 54 jaar met kind(eren) daarentegen in 2030 naar verwachting gedaald is met circa 25%. Tot slot is de verwachting dat huishoudens tussen 25 en 34 jaar met kind(eren) zal toenemen. Figuur 5.2. Huishoudens in Gorinchem naar levensfase in 2019 en 2030 (bron: trendraming Provincie Zuid‐Holland)

Kijkend naar de buurgemeenten, is eveneens de verwachting dat het inwonersaantal verder groeit tussen 2021 en 2035. Dit varieert van circa 6% bevolkingsgroei voor de gemeente Altena, ruim 8% in Hardinxveld‐Giessendam en West Betuwe en zelfs 11,3% in de gemeente Zaltbommel. Enkel voor de gemeente Molenlanden is de verwachting dat het aantal inwoners in 2035 licht is gedaald met circa 2,6% ten opzichte van 2021 (CBS, Groei en krimp per gemeente 2021‐2035). Maatschappelijke ontwikkelingen De laatste jaren is er een toenemend aantal incidenten met betrekking tot overlast in het Caribabad. Dit heeft enerzijds te maken met jongeren die zich afzetten tegen autoriteit, zoals zwembadpersoneel. Anderzijds wordt dit ook veroorzaakt door ouders die ruzie maken met elkaar. Als gevolg hiervan is het zwembad genoodzaakt om beveiliging in te huren en minder bezoekers toe te laten om de veiligheid en orde te kunnen blijven handhaven.

5.4

Concurrentieanalyse zwembad in de regio Gorinchem

De mate waarin in de omgeving andere zwemvoorzieningen aanwezig zijn, heeft invloed op de zwemwaterbehoefte in de gemeente Gorinchem. In figuur 5.3 zijn de zwembaden opgenomen die vanuit het Gorinchem binnen 25 minuten en/of 25 kilometer kunnen worden bereikt met de auto1. Een uitgebreider overzicht is opgenomen in bijlage 9 en 10 bij deze rapportage. De meeste bezoekers van zwembaden zijn niet bereid om langer en verder te reizen, zeker wanneer er binnen dat zoekgebied al enkele zwembaden aanwezig zijn met eenzelfde voorzieningenaanbod.

1

Het betreft hier de zwemvoorzieningen die toegankelijk zijn voor ‘reguliere’ bezoekers. Baden die onderdeel zijn van campings, hotels of anderszins enkel voor de eigen gasten of leden zijn hierin dus niet meegenomen.

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

36 / 49

Het Caribabad is een uitgebreid subtropisch combi‐zwembad met een groot recreatief gehalte en een meer dan lokaal verzorgingsgebied. In de omgeving van Gorinchem zijn 16 zwembaden aanwezig, inclusief het Caribabad. Het dichtstbijzijnde combi‐zwembad (binnen‐en buitenaanbod) met een vergelijkbaar karakter is zwembad Optisport De Lockhorst in Sliedrecht. Dat bevindt zich op 16 minuten van het Caribabad. Iets verder gelegen zijn de combi‐ zwembaden in Papendrecht en Andel, op respectievelijk 20 en 22 minuten rijden. Deze accommodaties richten zich op dezelfde doelgroepen en vormen derhalve de grootste concurrerende voorzieningen. Daarnaast zijn op (relatief) korte afstand enkele binnenbaden in Hardinxveld‐Giessendam, Leerdam, Hank, Vianen en Dordrecht. Deze accommodaties hebben over het algemeen een beperkter voorzieningenaanbod dan het Caribabad. Opvallend zijn het aantal buitenbaden in de directe regio. Binnen 25 minuten van het Caribabad bevinden zich 7 openbare buitenzwembaden. Voor de inwoners van Gorinchem en omgeving zijn er dus diverse mogelijkheden voor handen als het gaat om onoverdekt aanbod. Figuur 5.3. Concurrentieanalyse zwembaden, regio Gorinchem

Daarnaast zijn er ook enkele recreatiegebieden te vinden met buitenwater in de directe omgeving, namelijk: strandje buiten de waterpoort (geen zwemwater), het wiel & recreatieterrein Lingebos. Bij mooi weer kunnen deze gebieden een alternatief zijn voor een buitenzwembad. Nadeel van dit buitenwater is scheepsvaart in de grote rivieren en vorming van blauwalg in stilstaand water. Ontwikkelingen zwembad De Lockhorst in Sliedrecht Tot slot staan ook de regiogemeenten niet stil en kunnen er plannen zijn voor herontwikkeling, sloop, bouw en/of renovatie van zwemvoorzieningen. Er lijken zich ontwikkelingen in Sliedrecht af te spelen omtrent zwembad de Lockhorst. Zo schetst de online krant Sliedrecht24.nl op 9 januari 2023 dat het College van B &W de opdracht uitgezet zou hebben een onderzoek te doen naar een nieuw te bouwen zwembad. Dit vanwege de aankomende realisatie van de wijk Sliedrecht‐Noord waar circa 1.500 nieuwe woningen gerealiseerd moeten gaan worden, onder andere op de huidige locatie van het zwembad. Vanwege het ontvangen budget vanuit het Rijk, dient de gemeente binnen 5 jaar te starten met de bouw van de woningen, aldus Het Algemeen Dagblad op 25 januari 2023. Dit houdt in dat ook de gemeente Sliedrecht zich zal beraden over de toekomst van het zwembad in de gemeente. Ook worden eventuele samenwerkingen met omliggende gemeenten genoemd in de nieuwsberichten.

Dit is ook bevestigd in het bestuurlijk gesprek met Sliedrecht.

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

37 / 49

5.5

Conclusie

Op basis van de analyse van landelijke en lokale trends en ontwikkelingen, kan het volgende worden geconcludeerd:

• Digitalisering biedt mogelijkheden voor zwembaden, zowel in de het (attractieve) voorzieningenaanbod als in de optimalisatie van de organisatie en informatievoorziening naar (potentiële) bezoekers. • De gemeente Gorinchem zet in op breedtesport en heeft geen topsportbeleid. • Er zijn verschillende subsidiemogelijkheden met betrekking tot de bouw en verduurzaming van (zwem)accommodaties, waaronder SDE++‐subsidie en de Interreq. • De verwachting is dat het inwonersaantal van de gemeente Gorinchem en omliggende regio de komende jaren zal toenemen. De toename in Gorinchem van circa 5% tot ongeveer 39.400 inwoners in het jaar 2030, bestaat met name uit de oudere doelgroep (65+). Het aantal huishoudens tussen 45 en 54 jaar met kind(eren) neemt daarentegen af. • Het aantal huishoudens tussen de 25 en 34 jaar met kind(eren) zal naar verwachting toenemen. Dit zou dus ook een toenemend aantal jonge kinderen betekenen. Inspelen op deze verwachting en faciliteiten creëren die aansluiten bij gezinnen met jonge kinderen (peuterbad, speelelementen, etc.) zou ervoor kunnen zorgen dat het bad minder aantrekkelijk wordt voor jongeren en de overlast van deze groep dus ook zou kunnen afnemen. • Het Caribabad moet als grootste energieverbruiker van de gemeente een voorbeeld zijn/worden voor de inwoners van de stad, aldus de gemeente Gorinchem.

Renovatie en verduurzaming van de huidige accommodatie kan daar op onderdelen aan bijdragen. Bij nieuwbouw kan deze verduurzaming tot op hoger niveau reiken. • In de directe omgeving van het Caribabad is een divers aanbod van overdekte en eveneens een heel aantal onoverdekte zwembaden. Het zwembad De Lockhorst in Sliedrecht en de combi‐zwembaden in Papendrecht en Andel zijn voor wat betreft configuratie en doelgroep het meest vergelijkbaar. • De ontwikkelingen omtrent sloop van zwembad De Lockhorst en een eventueel nieuwbouw zwembad in Sliedrecht kan voor de toekomst van het Caribabad invloed hebben. Tevens worden eventuele samenwerkingen met buurgemeenten benoemd in de nieuwsberichten daaromtrent. • Het introduceren van een Regiopas/Gorinchempas is een optie. Dit behoeft echter nog wel nader onderzoek en uitwerking.

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

38 / 49

6

Scenario ontwikkeling en beoordeling

Gedurende het onderzoekstraject zijn de scenario’s zoals omschreven in de opdrachtomschrijving nader gespecificeerd tot 4 scenario’s, te weten: 1. Renovatie huidige accommodatie 2. Nieuwbouw met volledig behoud van recreatieve voorzieningen 3. Nieuwbouw met gedeeltelijk behoud van recreatieve voorzieningen 4. Nieuwbouw zonder recreatieve voorzieningen binnen In alle scenario’s blijft het bestaande buitenbad behouden, maar verdwijnt het uitzwembad (dat gekoppeld is aan het binnenwater). Daarnaast wordt er geen rekening gehouden met een 35‐meterwedstrijdbad voor waterpolo. Dit laatste zou bijna een verdubbeling van wedstrijdwater betekenen met dito investerings‐ en exploitatielasten voor een relatief kleine groep gebruikers. Daarnaast is het beleidsmatige uitgangspunt van de gemeente Gorinchem dat zij geen topsportfaciliteiten faciliteert. Ook kan de vereniging dispensatie aanvragen en krijgen voor het gebruik van een 25‐meterbad. In dit hoofdstuk zijn deze vier scenario’s verder uitgewerkt en vormgegeven. De scenario’s worden allereerst kort omschreven. Daarna worden ze op basis van de eenmalige investeringskosten, de jaarlijkse energielasten en de jaarlijkse exploitatielasten tegen elkaar afgezet. Ook wordt het effect op de gemeentebegroting beschreven en worden (eenmalige) frictiekosten geraamd.

Tot slot worden de scenario’s beoordeeld op basis van een beoordelingsmatrix, waarbij rekening is gehouden met de analyseresultaten uit de vorige hoofdstukken.

6.1

Korte omschrijving uitwerking scenario’s

Scenario 1: renovatie huidige accommodatie Bij dit scenario is het uitgangspunt dat er nauwelijks tot geen wijzigingen plaatsvinden aan de configuratie van de accommodatie. Wel zal de accommodatie ingrijpend (moeten) worden gerenoveerd. Het buitenbad blijft gehandhaafd zoals het nu is en wordt voorzien van nieuwe installaties. Uit oogpunt van duurzaamheid, wordt het uitloopzwembad afgekoppeld van het binnenzwembad. Scenario 2: Nieuwbouw met volledig behoud van recreatieve voorzieningen binnen Hierbij wordt het totale zwembad nieuw gebouwd, inclusief de recreatieve voorzieningen zoals in de huidige situatie met uitzondering van een uitzwembad. Het buitenwater blijft behouden zoals het is. Ook wordt er geen separaat doelgroepenbad gebouwd, maar blijft het doelgroepenbad onderdeel van het recreatiewater zoals dat in de huidige situatie ook het geval is. Het 25meter‐wedstrijdbad wordt verruimd naar 8 banen (25x20m). Tabel 6.1. Samenvatting uitgangspunten en ruimteprogramma, scenario 2

Uitgangspunten Wedstrijdbad, 8 banen Recreatiebad Buizenglijbaan

25 x 21 meter 450 m² 40 meter

Familieglijbaan Whirlpool Stoomcabine Tribune Buitenbad blijft gehandhaafd en voorzien van nieuwe installaties

1 10 personen 10 personen 100 personen 615 m²

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

Ruimteprogramma

m²

Entreezone Horeca Personeelsruimten/berging/tech niek Zwemzalen Kleedruimten en facilitair Overige Totaal netto vloeroppervlak Totaal bruto vloeroppervlak

163 415 728 2.078 334 264 3.982 4.238

39 / 49

Scenario 3: Nieuwbouw met gedeeltelijk behoud recreatieve voorzieningen binnen. In dit model wordt het aantal vierkante meters recreatiewater gedeeltelijk behouden. Daarnaast verdwijnt het uitzwembad dat gekoppeld was het binnenwater. Het buitenwater blijft ook in dit scenario gehandhaafd zoals het nu is. Om te voldoen aan de behoefte voor doelgroepen en instructiezwemmen is een separaat doelgroepenbad (20x10m) noodzakelijk. Daarnaast wordt het 25‐meter‐wedstrijdbad ook in dit scenario verruimd van 6 naar 8 banen (25x20m). Tabel 6.2. Samenvatting uitgangspunten en ruimteprogramma, scenario 3

Uitgangspunten Wedstrijdbad, 8 banen Recreatiebad/doelgroepenbad Buizenglijbaan

25 x 21 meter 330 m² 40 meter

Familieglijbaan Whirlpool Stoomcabine Tribune Buitenbad blijft gehandhaafd en voorzien van nieuwe installaties

‐ ‐ ‐ 100 personen 615 m²

Ruimteprogramma

m²

Entreezone Horeca Personeelsruimten/berging/tech niek Zwemzalen Kleedruimten en facilitair Overige Totaal netto vloeroppervlak Totaal bruto vloeroppervlak

163 415 728 1.777 334 240 3.657 3.892

Scenario 4: Nieuwbouw zonder recreatieve voorzieningen binnen Bij dit scenario wordt er geen recreatief zwemwater binnen gerealiseerd. De buitenbaden blijven gehandhaafd zoals in de huidige situatie. Voor de doelgroepactiviteiten, het verenigingsgebruik, banenzwemmen en instructiezwemmen is een doelgroepenbad (20x10m) en een 8‐baanswedstrijdbad noodzakelijk. Tabel 6.3. Samenvatting uitgangspunten en ruimteprogramma, scenario 4

Uitgangspunten Wedstrijdbad, 8 banen Recreatiebad/doelgroepenbad Buizenglijbaan

25 x 21 meter 200 m² ‐

Familieglijbaan Whirlpool Stoomcabine Tribune Buitenbad blijft gehandhaafd en voorzien van nieuwe installaties

‐ ‐ ‐ 100 personen 615 m²

6.2

Ruimteprogramma

m²

Entreezone Horeca Personeelsruimten/berging/tech niek Zwemzalen Kleedruimten en facilitair Overige Totaal netto vloeroppervlak Totaal bruto vloeroppervlak

148 315 678 1.453 309 198 3.101 3.301

Eenmalige investeringskosten en jaarlijkse energielasten

Op basis van bovengenoemde ruimtestaat en kengetallen zijn eenmalige investerings‐ en jaarlijkse energielasten geraamd. Tabel 6.4 geeft een samenvatting van de investeringskosten per scenario. In tabel 6.5 zijn de verbruiken en samenhangende energielasten per scenario geraamd. De uitgebreide ramingen zijn opgenomen in bijlage 11.

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

40 / 49

Tabel 6.4. Samenvatting raming investeringskosten scenario’s toekomst Caribabad, p.p. 2023

Grond en infrastructurele kosten Bouwkosten Leges Aansluitkosten nutsvoorzieningen Vaste en losse inrichting Bijkomende kosten Onvoorzien Totale investeringskosten

Scenario 1 105.000 11.077.000 318.700 195.000

Scenario 2 630.000 16.300.000 482.500 240.000

Scenario 3 610.000 14.826.000 439.900 230.000

Scenario 4 595.000 12.165.000 363.700 220.000

495.000 941.200 2.626.400 15.758.300

495.000 1.360.800 1.755.800 21.264.100

425.000 1.251.800 1.600.400 19.383.100

345.000 992.200 1.027.700 15.708.600

Tabel 6.5. Samenvatting raming uitwerking energielasten scenario’s toekomst Caribabad, p.p. 2023

Energieverbruik (kWh) Opwekking zonnepanelen6 (kWh) Tarief grootverbruikers voor energiecrisis (€) Voordelig tarief grootverbruikers (€) Huidige tarief grootverbruikers (€)

6.3

Scenario 15 1.742.500 101.200

Scenario 2 1.014.750 220.800

Scenario 3 871.250 193.200

Scenario 4 809.750 184.000

129.803

71.685

63.296

59.543

428.880

222.544

192.300

178.802

595.034

306.355

263.969

245.057

Uitwerking exploitatiebegroting

In deze paragraaf zijn de vier scenario’s financieel uitgewerkt en vormgegeven. De uitwerking is gedaan op basis van de investeringskosten, bezoekprognoses en exploitatieopbrengsten en de exploitatielasten waaronder de huisvestingskosten (huur, energielasten, onderhoudskosten) die per scenario variëren. De vier scenario’s hebben uiteraard ook effect op o.a. het bezoek, de personele formatie en de financiële exploitatie van het Caribabad. Voor elk scenario is een indicatieve exploitatiebegroting opgesteld.

Algemene uitgangspunten bij de exploitatiebegrotingen zijn: • Prijspeil 2023 • De investeringskostenramingen zoals weergegeven in paragraaf 6.2 • Btw‐belaste exploitatie. De investerings‐ en exploitatiekosten zijn derhalve exclusief btw; Uitgangspunten bezoek en opbrengsten • Voor scenario 1 (renovatie) is het bezoek gelijk aan de huidige situatie (exploitatie 2022 en begroting 2023). In scenario 2, 3 en 4 is sprake van een gewijzigd aanbod van zwemwater. Minder recreatief zwemwater maar meer m² wedstrijd‐ en doelgroepenwater. Dit leidt met name in scenario 4 tot lagere bezoekprognoses en daarmee lagere opbrengsten. In alle scenario’s blijft het buitenbad behouden. Het recreatief bezoek is weersafhankelijk en kan elk jaar sterk fluctueren. De bezoekprognoses zijn als volgt begroot.

5

Scenario 1 is vertaald naar elektriciteitsverbruik om een rekenkundige vergelijking te kunnen maken met de andere scenario’s. Mogelijk kan enkel hybride omdat niet optimaal geïsoleerd kan worden in dit scenario. 6 Uitgangspunt zonnepanelen: 80% eigen verbruik, 20% terug levering

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

41 / 49

Tabel 6.6. Bezoekprognoses

Huidige situatie Bezoek Caribabad recreatief bezoek totaal bezoek banenzwemmen bezoek zwemlessen bezoek doelgroepen bezoek verenigingen bezoek onderwijs Totaal bezoek

Renovatie

Nieuwbouw volledig behoud recreatief

Nieuwbouw gedeeltelijk recreatief aanbod

2023 164.500 30.000 40.000

Raming 164.500 30.000 40.000

Raming 165.000 33.000 40.000

Raming 148.500 33.000 40.000

25.000 13.500 4.000 277.000

25.000 13.500 4.000 277.000

25.500 13.500 4.000 281.000

25.500 13.500 4.000 264.500

Nieuwbouw geen recreatief aanbod Raming 82.500 33.000 40.000 25.500 13.500 4.000 198.500

• Voor de exploitatieopbrengsten is de huidige tarievenstructuur aangehouden en daarmee de gemiddelde opbrengsten per bezoekerscategorie: Tabel 6.7. Gemiddelde opbrengst per bezoekerscategorie

Huidige situatie

Renovatie

Nieuwbouw volledig behoud recreatief

Nieuwbouw gedeeltelijk recreatief aanbod

Nieuwbouw geen recreatief aanbod

Opbrengsten zwembad recreatief opbrengsten totaal banenzwemmen zwemlessen doelgroepen

2023 1.239.876

Raming (€) 1.239.876

Raming (€) 1.262.187

Raming (€) 1.157.005

Raming (€) 736.276

442.276 142.218

442.276 142.218

442.276 145.062

442.276 145.062

442.276 145.062

verenigingen onderwijs en overig Totaal opbrengsten zwembad

45.197 21.321 1.890.886

45.197 21.321 1.890.886

45.197 21.321 1.916.042

45.197 21.321 1.810.860

45.197 21.321 1.390.131

2023

€

Gem. opbrengsten per bezoek Recreatief + banenzwemmen banenzwemmen

€

6,37 €

6,37 €

6,37 €

6,37 €

6,37

zwemlessen doelgroepen verenigingen onderwijs en overig Totaal opbrengsten per bezoek

€ € € € €

11,06 5,69 3,35 5,33 6,83

11,06 5,69 3,35 5,33

11,06 5,69 3,35 5,33

11,06 5,69 3,35 5,33

11,06 5,69 3,35 5,33

€ € € €

€

€ € € €

€

€ € € €

€

€ € € €

• De horecaomzet is gebaseerd op een gemiddelde besteding van afgerond € 2,25 per bezoeker. In scenario 4 ligt dit lager, op € 1,50 per bezoeker. Scenario 4 kent een aanmerkelijk lager recreatief bezoek en recreatieve bezoekers besteden gemiddeld meer in de horeca dan de andere bezoekersgroepen. Als inkoopmarge is 36,8% berekend, inclusief de inkoopkosten over de overige opbrengsten (o.a. verkoop zwemartikelen).

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

42 / 49

Tabel 6.8. Geprognotiseerde opbrengsten per scenario

Nieuwbouw gedeeltelijk recreatief aanbod

Nieuwbouw geen recreatief aanbod

Raming (€)

Raming (€)

Huidige situatie

Renovatie

Nieuwbouw volledig behoud recreatief

Exploitatie Caribabad

2023

Raming (€)

Raming (€)

Opbrengsten opbrengsten zwembad

1.890.487

1.890.886

1.916.042

1.810.860

1.390.131

opbrengsten horeca

615.608

615.608

632.250

595.125

297.750

opbrengsten overig Totaal Opbrengsten

51.803 2.557.898

51.803 2.558.297

52.000 2.600.292

52.000 2.457.985

32.967 1.720.848

Inkoopkosten Brutoresultaat

245.427 2.312.471

245.427 2.312.870

251.619 2.348.673

237.967 2.220.017

121.615 1.599.233

Uitgangspunten exploitatielasten • De personeelskosten zijn begroot op basis van het benodigd aantal fte in relatie tot het totaal bezoek. Kengetal is ca. 11.000 bezoekers per fte voor een combibad met buitenzwemvoorziening. Hierbij is rekening gehouden met extra noodzakelijk toezicht i.v.m. sociale veiligheid (met name voor het buitenbad in de zomermaanden). De gemiddelde loonkosten per fte is € 63.500,‐ • Voor de energiekosten is per scenario een raming opgesteld op basis van actuele kengetallen en benchmarkcijfers. De ontwikkelingen van de energietarieven zijn gezien de energiecrisis echter ongewis en mede afhankelijk van het af te sluiten energiecontract (vast, variabel). • De onderhoudskosten zijn begroot o.b.v. kengetallen per m² (groot en dagelijks onderhoud) over een periode van 20 jaar. De onderhoudskosten zijn mede afhankelijk van de uiteindelijke inrichtingskeuzes en het opleverings‐ en afwerkingsniveau. Na oplevering bij renovatie of nieuwbouw adviseren wij een MJOP te laten opstellen of dit mee te nemen als onderdeel van de aanbesteding. • Voor de kapitaallastenberekening zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Rekenrente van 3,50%. • Annuïtaire afschrijving over 40 jaar. In bijlage 12 de zijn kapitaallasten per scenario weergegeven over de gehele looptijd van 40 jaar. De kapitaallasten zijn ook als huurbedrag in de begrotingen opgenomen.

• De overige exploitatielasten (administratie/beheer, afschrijvingskosten inventaris t.b.v. exploitatie, belastingen, verzekeringen en algemene kosten) zijn berekend op basis van de actuele exploitatiecijfers van het Caribabad in combinatie met algemene kengetallen en ervaringscijfers.

Exploitatiesubsidie De gemeentelijke bijdrage is gelijk aan het exploitatietekort van elk scenario.

6.3.1

Prognose exploitatiebegroting Caribabad

De exploitatiebegrotingen van de verschillende scenario’s zijn in onderstaande tabel weergegeven. Ter vergelijking is de huidige exploitatiebegroting 2023 opgenomen met de verhoogde energiekosten. Daarmee wordt het verschil per scenario t.o.v. de huidige situatie duidelijk.

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

43 / 49

Tabel 6.9. Exploitatiebegrotingen verschillende scenario's

Huidige situatie

Renovatie

Nieuwbouw volledig behoud recreatief

Nieuwbouw gedeeltelijk recreatief aanbod

Nieuwbouw geen recreatief aanbod

Exploitatie Caribabad Opbrengsten opbrengsten zwembad opbrengsten horeca

2023

Raming (€)

Raming (€)

Raming (€)

Raming (€)

1.890.487 615.608

1.890.886 615.608

1.916.042 632.250

1.810.860 595.125

1.390.131 297.750

opbrengsten overig Totaal Opbrengsten Inkoopkosten Brutoresultaat

51.803 2.557.898 245.427 2.312.471

51.803 2.558.297 245.427 2.312.870

52.000 2.600.292 251.619 2.348.673

52.000 2.457.985 237.967 2.220.017

32.967 1.720.848 121.615 1.599.233

Kosten personeel

1.637.948

1.637.948

1.637.948

1.526.325

1.095.662

energie, gas, water, chemicaliën

1.853.074

428.880

222.554

192.300

178.802

431.975

292.000

287.000

262.000

212.000

632.391 245.613 4.801.001 ‐2.488.530 55%

737.918 254.500 3.351.246 ‐1.038.376 94%

995.740 255.500 3.398.742 ‐1.050.069 104%

907.660 255.500 3.143.784 ‐923.767 105%

735.587 205.500 2.427.551 ‐828.318 101%

onderhoud (eigenaar en exploitatie) huur/ kapitaallast Overige bedrijfsvoeringskosten Totaal Kosten Saldo Financiële dekkingsgraad

Financiële dekkingsgraad De financiële dekkingsgraad geeft aan in welke mate de kosten worden gedekt door de baten. Voor berekening van dit kengetal wordt uitgegaan van de exploitatielasten exclusief kapitaallasten en groot onderhoud. Dit is het beïnvloedbaar resultaat vanuit de exploitatie. De financiële dekkingsgraad van 55% in de prognose 2023 is door de hoge energiekosten laag. Bij renovatie en nieuwbouw stijgt de dekkingsgraad naar 94% tot 105%. Precorona en voor de energiecrisis was de dekkingsgraad van de exploitatie gemiddeld 105%. Ten opzichte van benchmarkcijfers is sprake van een hoge financiële dekkingsgraad. Landelijk ligt het gemiddelde binnen een bandbreedte van 70% tot 80%. Bij zwembaden met veel (recreatief) bezoek ligt de dekkingsgraad doorgaans wat hoger.

6.4

Effect gemeentebegroting

De kosten voor de gemeente bestaan bij elk scenario uit de bestaande en/of nieuwe kapitaallasten, de eigenaarslasten zoals groot onderhoud, alsmede de (jaarlijkse) exploitatiebijdrage. Daar staan huurinkomsten als baten tegenover. Om de financiële consequenties voor de gemeentebegroting goed in beeld te brengen is in onderstaande figuur bij elk scenario aangegeven wat het dekkingsverschil (tekort of overschot) is ten opzichte van de huidige basisbegroting (2023, exclusief verhoogde energiekosten). Dit is de aanvullende dekking die noodzakelijk is bij de keuze van de voorkeursvariant. Tevens is in de tabel het effect opgenomen van eventuele tariefsaanpassingen (zie paragraaf 6.7)

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

44 / 49

Tabel 6.10. Effect gemeentebegroting Effect gemeente begroting

Begroot 2023

Effect gemeente begroting Totaal kosten gemeentebegroting

€

Nieuwbouw behoud Nieuwbouw Nieuwbouwbeperkt Nieuwbouw geen gedeeltelijk recreatief water recreatief recreatief recreatief water

Raming (€) 1.039.000

Raming (€) 1.051.000

Raming (€) 924.000

Raming (€) 829.000

Aanvullende dekking t.o.v. huidige situatie

408.400

420.400

293.400

198.400

Effect tariefsverhogingen

284.000

286.000

267.500

191.000

755.000

765.000

656.500

638.000

124.400

134.400

25.900

7.400

Totaal kosten inclusief tariefsverhogingen

€

2023 630.600

Renovatie

630.600

Aanvullende dekking bij tariefsaanpassingen

6.5

Frictiekosten

Naast structurele baten en lasten dient rekening te worden gehouden met eenmalige kosten. Dit zijn kosten die verband houden met bijvoorbeeld overbruggings‐ en sluitingsperiode, voorbereidingstijd en verdere planontwikkeling en mogelijk (beperkte) resterende boekwaarde. Deze frictiekosten zijn in ieder geval:

• Bij renovatie (scenario 1) dient rekening gehouden te worden met een sluitingsperiode van circa 1,5 jaar. Dit brengt overbruggingskosten met zich mee. Deze zijn geraamd op € 2,25 miljoen. Dit is gelijk aan de exploitatielasten en verplichtingen die ook bij sluiting blijven doorlopen. Bijvoorbeeld de arbeidsovereenkomsten. • Voor elk scenario geldt dat er voor verdere planontwikkeling een voorbereidingstijd van enkele jaren noodzakelijk is. Ondanks goed beheer vertoont het gehele gebouw op diverse posities achterstallig onderhoud. De energiekosten dalen inmiddels maar het perspectief is grillig. Voor de overgangsperiode is een stelpost opgenomen van € 1,5 miljoen. Dit is inclusief de desinvestering op de resterende boekwaarde. Er rust nog een beperkte boekwaarde op het gebouw en installaties. Tabel 6.11. Raming (eenmalige) frictiekosten per scenario in €

Sluiting bij renovatie ca. 1,5 jaar Instandhouding gedurende voorbereiding Totaal frictiekosten (afgerond)

6.6

Scenario 1 2.250.000 1.500.000 3.500.000

Scenario 2 ‐ 1.500.000 1.500.000

Scenario 3 ‐ 1.500.000 1.500.000

Scenario 4 ‐ 1.500.000 1.500.000

Beoordeling uitgewerkte scenario’s

In bijlage 13 is een beoordelingsmatrix opgenomen. Middels deze matrix zijn de scenario’s beoordeeld op verschillende criteria. De criteria zijn: • Aansluiting capaciteit/zwembehoefte • Locatie, bereikbaarheid en kansen • Aansluiting bij ambities stakeholders • Investerings‐ en frictiekosten • Effect op omgeving • Exploitatiekosten/subsidie • Duurzaamheid • Voorzieningenniveau • Veiligheidsaspecten en risico’s In de beoordelingsmatrix zijn de criteria bij de scenario’s groen overlopend tot rood gearceerd om te duiden welk scenario het ‘best’ respectievelijk het ‘slechts’ beoordeeld wordt op dat criterium.

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

45 / 49

Scenario ‘overbrugging’ betreft de periode tussen besluitvorming en daadwerkelijke realisatie van het nieuwe zwembad. Voor deze periode tot en met 2027 zijn de kosten opgenomen inclusief risico’s energiekosten en dringende onderhoudskosten om het zwembad veilig te kunnen gebruiken. Dit scenario is gezien de onderhoudsstaat nadrukkelijk géén variant voor de lange termijn. Renovatie is relatief duur en brengt onzekerheden met zich mee bij uitvoering en toekomstige onderhoudskosten. Het Caribabad is gebouwd op de voormalige fundering van het buitenzwembad. De staat van deze fundering is onzeker. Bij scenario 4 is sprake van de laagste investerings‐ en exploitatielasten t.o.v. de andere scenario’s. Maar het aanbod verschraalt, er is immers geen recreatief binnenzwemwater meer. Scenario 3 scoort het hoogst indien het maatschappelijk rendement (zwemwateraanbod en bezoekersaantallen) wordt afgezet tegen de investerings‐ en exploitatiekosten. Scenario 3 heeft met 105% ook de hoogste financiële dekkingsgraad. In beschouwing op het maatschappelijk en financieel rendement kan scenario 3 als voorkeursvariant worden benoemd.

6.7

Risico’s en keuzes (kansen)

De scenario’s brengen risico’s en kansen met zich mee. Het risico bij renovatie is benoemd in de vorige paragraaf. Voor de nieuwbouwscenario’s zijn de risico’s o.a.:

• De rentekosten zijn gestegen en kunnen mogelijk nog iets stijgen, dit maakt de investeringslasten mogelijk hoger. • De bouwkosten zijn gestegen maar zitten momenteel iets onder de inflatielijn. De aanbestedingsindex gaat momenteel echter omlaag, een teken van angst voor recessie of minder werkaanbod. Dit blijft dus een onzekere factor en daarmee een risico. • De energiekosten fluctueren de laatste jaren sterk. De gaskosten zijn sterk afhankelijk van mondiale en geopolitieke ontwikkelingen waar we geen invloed op hebben. De elektriciteitskosten lijken door de explosieve groei van duurzame energie te stabiliseren waarbij het in balans brengen van verbruik en opwekking de grootste uitdaging gaat worden. • De situatie omtrent levering en invoeding (teruglevering) is een momentopname. De netbeheerder kan wil en kan niet garanderen hoe de situatie er over een aantal maanden/jaren uitziet. • Het bezoek aan het buitenbad in de zomerperiode is weersafhankelijk. Bezoekersaantallen kunnen jaarlijks sterk fluctueren waardoor de opbrengsten hoger of lager kunnen uitvallen. Om een hoger financieel rendement te realiseren en daarmee een lagere exploitatiebijdrage kunnen de entreetarieven al dan niet gefaseerd worden verhoogd. Uit het vooronderzoek is gebleken dat de tarieven van het Caribabad soms lager liggen dan bij de regio zwembaden, met name bij het doelgroepzwemmen.

Tevens is uit de consultatie van het Burgerpanel gebleken dat er draagvlak is voor een lichte stijging van de tarieven. In onderstaande tabel zijn scenario’s opgenomen voor een tarievenaanpassing bij de voorkeursvariant 3. Indien gekozen wordt voor een ander scenario dan zijn de effecten naar rato van de bezoekersaantallen gelijk. Rekening dient te worden gehouden met prijselasticiteit van vraag en aanbod. Sterke tariefstijgingen kunnen leiden tot een lager bezoek.

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

46 / 49

Tabel 6.12. Draaiknoppen tariefsverhogingen Draaiknoppen extra opbrengsten (indicatief scenario 1) Huidige gemiddelde Verhoging opbrengsten (netto) Verhoging entree recreatief zwemmen € 6,37 € 1,00 Verhoging entree doelgroep zwemmen € 5,69 € 2,50 Verhoging entree (verhuur) vereniging € 3,35 € 1,00

Horeca € Inkoop Netto voordeel horeca Totaal effect tariefsaanpassingen (afgerond)

2,25

0,25

Draaiknoppen extra opbrengsten (indicatief scenario 2) Huidige gemiddelde Verhoging opbrengsten (netto) Verhoging entree recreatief zwemmen € 6,37 € 1,00 Verhoging entree doelgroep zwemmen € 5,69 € 2,50 Verhoging entree (verhuur) vereniging € 3,35 € 1,00

Horeca € Inkoop Netto voordeel horeca Totaal effect tariefsaanpassingen (afgerond)

2,25

0,25

Draaiknoppen extra opbrengsten (indicatief scenario 3) Huidige gemiddelde opbrengsten

Verhoging (netto)

Verhoging entree recreatief zwemmen Verhoging entree doelgroep zwemmen Verhoging entree (verhuur) vereniging

€ € €

Horeca € Inkoop Netto voordeel horeca Totaal effect tariefsaanpassingen (afgerond)

6,37 € 5,69 € 3,35 €

1,00 2,50 1,00

2,25

0,25

Draaiknoppen extra opbrengsten (indicatief scenario 4) Huidige gemiddelde Verhoging opbrengsten (netto) Verhoging entree recreatief zwemmen € 6,37 € 1,00 Verhoging entree doelgroep zwemmen € 5,69 € 2,50 Verhoging entree (verhuur) vereniging € 3,35 € 1,00

Horeca € Inkoop Netto voordeel horeca Totaal effect tariefsaanpassingen (afgerond)

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

2,25

0,25

Bezoek

Effect verhoging (meer opbrengsten) 164.500 € 164.500 25.000 € 62.500 13.500 € 13.500 € 240.500 277.000 € € € €

69.250 ‐25.465 43.785 284.000

Bezoek

Effect verhoging (meer opbrengsten) 165.000 € 165.000 25.500 € 63.750 13.500 € 13.500 € 242.250

281.000 € € € €

Bezoek

70.250 ‐25.833 44.417 286.000

Effect verhoging (meer opbrengsten)

148.500 € 25.500 € 13.500 € € 264.500 € € € €

148.500 63.750 13.500 225.750 66.125 ‐24.316 41.809 267.500

Bezoek

Effect verhoging (meer opbrengsten) 82.500 € 82.500 25.500 € 63.750 13.500 € 13.500 € 159.750

198.500 € € € €

49.625 ‐18.249 31.376 191.000

47 / 49

1. n wedstrijdbad van …m2 x … m2 met …banen

• • • •

Een doelgroepenbad van …m2 x … m2 Recreatief binnenwater? Recreatief buitenwater? Belangrijke nevenvoorzieningen zijn:….

Bijlagen Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

48 / 49

Bijlagen Bijlage 1

‐

Bouwkundige en installatietechnische inspectie

Bijlage 2

‐

Ruimtestaten

Bijlage 3

‐

Gespecialiseerd betononderzoek

Bijlage 4

‐

Thermografische opname

Bijlage 5

‐

Kabels en leidingen bestaand perceel

Bijlage 6

‐

Gedetailleerde kaarten, aanwijzingen en analyses Natura 2000 gebieden

Bijlage 7

‐

Inpassingsstudie

Bijlage 8

‐

Input verenigingen en onderwijs

Bijlage 9

‐

Concurrentieanalyse

Bijlage 10

‐

Afbeelding concurrentieanalyse

Bijlage 11

‐

Uitgebreide ramingen verbruik, energielasten en investeringskosten

Bijlage 12

‐

Annuïtaire afschrijvingen

Bijlage 13

‐

Beoordelingsmatrix

Gemeente Gorinchem | Toekomstvisie Caribabad

49 / 49