Verslag accountantscontrole.pdf

23 juni 2022

ACCOUNTANTSVERSLAG 2021

Gemeente Goirle

Aanbiedingsbrief

Aan:

Geachte leden van de raad,

de raad van de gemeente Goirle T.a.v. de heer R. Tiekstra, griffier Postbus 17 5050 AA GOIRLE

Wij hebben de jaarrekening 2021 van de gemeente Goirle (hierna te noemen ‘gemeente’) gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 7 september 2021, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2021. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole opgenomen.

Eindhoven, 23 juni 2022

De jaarrekening van de gemeente geeft een getrouw beeld en de baten, lasten en balansmutaties rechtmatig weer. Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij afgestemd met de verantwoordelijke wethouder. Een afschrift van dit verslag is toegezonden aan het college van burgemeester en wethouders.

Kenmerk: DMe/NBo/SAi/CWi/1036018/2205297 Behandeld door: drs. N.M.E. Bovend’eerdt RA

Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van de gemeente bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle, zeker aangezien (een deel van) de controle wederom op afstand heeft moeten plaatsvinden, wat het niet eenvoudiger maakt. Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Hoogachtend, BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,

Ter informatie De digitale versie van dit document is vanaf de inhoudsopgave interactief. Aan de hand van de navigatiebalk onderaan de pagina en/of de menustructuur bovenaan de pagina kan door het document genavigeerd worden. VORIGE PAGINA

VOLGENDE PAGINA

INHOUDSOPGAVE

DASHBOARD

was getekend drs. D.O. Meeuwissen RA Partner en extern accountant gemeente Goirle

Inhoudsopgave

1. DASHBOARD

2. UITKOMSTEN JAARREKENINGCONTROLE

4. BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3. RESULTAAT & FINANCIËLE POSITIE

4

1. Dashboard

1.1 Dashboard accountantscontrole

1.1 Dashboard accountantscontrole STREKKING CONTROLEVERKLARING

5

AANDACHTSPUNTEN VOOR 2022

RESULTAAT 2021



Wij verstrekken bij de jaarrekening een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid.

Wij willen vanuit onze natuurlijke adviesfunctie de volgende aandachtspunten voor het komende jaar benoemen:



De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 640.000 respectievelijk € 1.920.000.



De rechtmatigheidsverantwoording door het college is naar verwachting voor het boekjaar 2023 van toepassing.



Frauderisicobeheersing. Opstellen c.q. actualiseren van de frauderisicoanalyse.



IT-beheersing: wij adviseren om opvolging te geven aan onze aandachtspunten benoemd in de managementletter 2021. Dit betreft voor K2F het onderdeel autorisatiebeheer en voor S4SD het onderdeel autorisatiebeheer en de juistheid hieromtrent plus de aspecten administrators en superusers plus het wijzigingenbeheer.



Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden.



De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.



De WNT is nageleefd.



Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de SiSabijlage.

ONTWIKKELING GREX / SOCIAAL DOMEIN







BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

De grondexploitatieratio ultimo 2021 blijft net als voorgaand jaar laag (minst risicovol). Het meerjarige perspectief (tot en met begroting 2025) laat dezelfde trend zien. Omtrent de pgb’s Wmo hebben wij een onzekerheid van circa € 107.000 ten aanzien van de prestatielevering van de zorg geconstateerd. De financiële rechtmatigheidsfout bedraagt circa € 36.000 en de financiële getrouwheidsfout bedraagt circa € 31.000. Omtrent de ZIN Wmo hebben wij een onzekerheid van circa € 248.000 ten aanzien van de prestatielevering van de zorg geconstateerd. De fouten (zowel getrouwheid als rechtmatigheid) bedragen circa € 12.000.

DASHBOARD

JAARREKENING

Er zijn geen onrechtmatige begrotingsoverschrijdingen die meetellen in het accountantsoordeel.



Naast de begrotingsrechtmatigheid hebben wij tevens de lastenoverschrijdingen op investeringskredieten beoordeeld. Uit deze analyse blijkt dat voor in totaal circa € 17.000 sprake is van overschrijdingen op diverse kredieten die meetellen in het accountantsoordeel. Omtrent de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij twee rechtmatigheidsfouten geconstateerd. De brandverzekering is niet Europees aanbesteed. De lasten over 2021 ad. € 82.000 zijn door ons als onrechtmatig aangemerkt. Het gegevensdistributiesysteem Makelaarssuite is niet Europees aanbesteed. De lasten over 2021 ad. € 77.000 zijn door ons als onrechtmatig aangemerkt.

FINANCIËLE POSITIE

Begroting (na wijziging)

785

- 1.626

Mutatie reserves

1.612

1.626

Resultaat

2.398

0

Saldo van baten en lasten

Een uitgebreide analyse van het resultaat is opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening. Volledigheidshalve melden we dat in december 2021 de decembercirculaire van het gemeentefonds ontvangen is. De algemene uitkering in 2021 is substantieel hoger. Dit wordt onder andere veroorzaakt door het 6e coronasteunpakket en diverse taakmutaties. Het 6e coronasteunpakket is toegevoegd aan de bestemmingsreserve coronamiddelen en zal vanaf 2022 beschikbaar zijn. Ook is een bijdrage voor voorgaande jaren ontvangen. RATIO WEERSTANDSVERMOGEN





2021

(x €1.000)

BEVINDINGEN

RATIO WEERSTANDSVERMOGEN 3,00

2,70

2,50 1,84

2,00

1,90

1,50 1,47

1,00 0,50 0,00 2018

BIJLAGEN

2019

2020

2021

6

2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole 2.2 De jaarrekening is getrouw

2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening 2.4 Aandachtspunten voor 2022 2.5 Duurzaamheid

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole (1/2)

COVID-19-impact op boekjaar 2021 Zie hiervoor onze managementletter en de BADO-notitie

7

Inleiding: COVID-19 en de jaarrekening 2022 Tijdens de controle hebben wij aandacht besteed aan de impact van de coronapandemie op de organisatie. Hieromtrent hebben wij overleg gevoerd met het management. De coronacrisis heeft beperkte gevolgen voor de operationele activiteiten van de gemeente. Daarbij zijn de financiële gevolgen van de crisis beperkt. In de jaarrekening en de tussentijdse rapportages is door de organisatie gerapporteerd over deze impact voor de gemeente. Ook voor 2022 zal dit naar verwachting nog het geval zijn. Eind februari 2021 is de BADO-notitie met betrekking tot de ‘COVID-19-effecten en -risico's voor decentrale overheden' uitgekomen. In deze notitie is een groot aantal aandachtspunten beschreven voor het opstellen en controleren van de jaarrekening 2020. Deze notitie is ook van toepassing voor de jaarrekening 2021. Wij verwijzen voor deze aandachtspunten, de impact op getrouwheid en rechtmatigheid, de controleaanpak en de specifieke attentiepunten ten aanzien van de posten in de jaarrekening naar deze notitie (zie: notitie-effecten-enrisicos-corona-voor-jaarrekening-2020-decentrale-overheden.pdf (nba.nl)). In deze paragraaf informeren wij u over het proces van onze controle in relatie tot COVID-19 en onze specifieke bevindingen die impact hebben op onze controle, de verslaggeving en/of onze controleverklaring.

Voor een analyse van het resultaat verwijzen wij naar de programmaverantwoording in het jaarverslag, de toelichting op het overzicht van baten en lasten per programma in de jaarrekening en naar paragraaf 3.1 van dit verslag.

Het proces van de totstandkoming en controle van de jaarrekening is goed verlopen

De totstandkoming van de jaarrekening en het proces van de controle i.r.t. COVID-19 Zoals aangegeven in onze aanbiedingsbrief heeft zowel het samenstellen van de jaarrekening als onze controle wederom gedeeltelijk digitaal en op afstand plaatsgevonden. Naar aanleiding van dit proces hebben wij de volgende opmerkingen:  Ook al zijn we het digitale werken al meer dan twee jaar gewend, het blijft bijzonder mooi om te constateren dat het mogelijk is geweest de jaarrekening tijdig op te stellen en te controleren. De samenwerking was, ondanks alle COVID-19-maatregelen, plezierig en constructief.  Het proces heeft geen vertraging opgelopen. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid dit proces met u te evalueren.

De gevolgen van COVID-19 zijn nader toegelicht in zowel het jaarverslag als in de jaarrekening

DASHBOARD

Impact op verslaggeving Het BBV kent zoals bekend een aantal verplicht voorgeschreven paragrafen. Het staat de gemeente vrij om naast de verplichte paragrafen zelf paragrafen aan de begroting of jaarstukken toe te voegen. COVID-19 is een gebeurtenis die niet slechts aan één programma of taakveld is toe te rekenen. Het heeft betrekking op de gehele gemeente en heeft betrekking op veel programma’s en taakvelden. De gemeente Goirle heeft ervoor gekozen om net als afgelopen jaar in één overzichtelijke paragraaf de COVID-19 gevolgen toe te lichten. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij u graag naar de paragraaf COVID in het jaarverslag.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole (2/2)

Voor een overzicht van de fouten en onzekerheden omtrent de SiSa-bijlage verwijzen wij naar bijlage B in dit rapport.

8

Tozo-regeling De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo) is een van de steunmaatregelen van het kabinet om zelfstandige ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis en voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en in een lening voor bedrijfskapitaal om liquiditeitsproblemen op te vangen. De regeling kent verschillende tranches met verschillende rechtmatigheidsvereisten:  Tozo 1: aanvragen tussen 1 maart 2020 tot 1 juni 2020  Tozo 2: aanvragen vanaf 1 juni 2020 tot 1 oktober 2020  Tozo 3: aanvragen vanaf 1 oktober 2020 tot 1 april 2021  Tozo 4: aanvragen vanaf 1 april 2021 tot 1 juli 2021  Tozo 5: aanvragen vanaf 1 juli 2021 tot 1 oktober 2021 Uw gemeente heeft in het kader van de Tozo-regeling een voorschot van het Rijk ontvangen van € 1,1 miljoen. Via de SiSa-bijlage bij de jaarrekening legt u verantwoording af aan het Rijk. De bestedingen in het kader van de Tozo-regeling over 2021 bedragen € 0,6 miljoen voor levensonderhoud en verstrekking in het kader van bedrijfskapitaal. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd aan de hand van de aanwijzingen van het ministerie in de Nota Verwachtingen Accountantscontrole d.d. 31 januari 2022 en de nadere richtlijnen van de Sectorcommissie Decentrale Overheden van de NBA. Uit onze controle zijn geen fouten of onzekerheden gebleken.

Wij hebben geen bevindingen omtrent de Tozo-regeling in de SiSa-bijlage.

M&O-beleid (Misbruik & Oneigenlijk gebruik) Tozo De gemeente Goirle beschikt momenteel niet over een M&O-beleid. Daarnaast ontbreekt in uw organisatie een zichtbare opvolging en afwikkeling van de IB-signalen in het kader van de Tozo-regeling. Dit betekent dat wij niet hebben kunnen vaststellen dat uw gemeente voldoende maatregelen heeft genomen om het M&O risico te mitigeren.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.2 De jaarrekening is getrouw

De jaarrekening 2021 is getrouw

9

Wij hebben bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Goirle een goedkeurende controleverklaring afgegeven met betrekking tot de getrouwheid. Een goedkeurende verklaring met betrekking tot getrouwheid betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2021 als van de activa en passiva per 31 december 2021 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Wij hebben enkele controleverschillen geconstateerd die door de gemeente zijn gecorrigeerd. Naast de geconstateerde en verwerkte controleverschillen, zijn tijdens onze controle resterende controleverschillen geconstateerd ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid die onze rapporteringstolerantie overschrijden. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 6.400 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (x € 1.000)

FOUTEN

ONZEKERHEDEN

VERWIJZING

31

107

§ 4.2

248

§ 4.2

Getrouwheid Sociaal domein – prestatielevering pgb Wmo Sociaal domein – prestatielevering Wmo ZIN Sociaal domein – productieverantwoording Wmo ZIN

12

Totaal

43

§ 4.2 355

Wij concluderen dat de resterende niet-verwerkte controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende verklaring verstrekt met betrekking tot de getrouwheid. De goedkeuringstolerantie bedraagt € 640.000 voor fouten en € 1.920.000 voor onzekerheden.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening

De baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2021 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen.

10

Naast de gecorrigeerde en ongecorrigeerde controleverschillen in het kader van de getrouwheid van de jaarrekening zijn de volgende controleverschillen ten aanzien van het aspect rechtmatigheid geconstateerd die onze rapporteringstolerantie overschrijden. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 6.400 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (x € 1.000)

FOUTEN

ONZEKERHEDEN

VERWIJZING

36

107

§ 4.2

248

§ 4.2

Rechtmatigheid Sociaal domein – prestatielevering pgb Wmo

Sociaal domein – prestatielevering Wmo ZIN Sociaal domein – productieverantwoording Wmo ZIN

12

§ 4.2

Aanbestedingsrechtmatigheid

159

§ 4.4

Investeringskredieten

17

§ 4.5

Totaal

224

355

Wij concluderen dat de ongecorrigeerde controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende verklaring verstrekt met betrekking tot de rechtmatigheid. De goedkeuringstolerantie bedraagt € 640.000 voor fouten en € 1.920.000 voor onzekerheden.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.4 Aandachtspunten voor 2022

11

Inleiding Naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2021 hebben wij een aantal bevindingen en aanbevelingen over het afgelopen boekjaar weergegeven. Daarnaast willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, de volgende aandachtspunten voor het komende jaar benoemen.

College in overleg met raad

Frauderisicoanalyse

K2F en S4SD

DASHBOARD

1. Rechtmatigheidsverantwoording Naar verwachting gaat de rechtmatigheidsverantwoording van per 1 januari 2023 van kracht. Wij adviseren het college en de raad tijdig met elkaar in gesprek te gaan c.q. in gesprek te blijven over de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Vanzelfsprekend denken wij graag met u mee over de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. 2. Frauderisicobeheersing Als bestuur bent u primair verantwoordelijkheid voor het voorkomen en tijdig detecteren van fraude. De controlerend accountant heeft de verantwoordelijkheid om fraude te detecteren die van materieel belang is voor de financiële overzichten die de accountant controleert, zoals de jaarrekening. Daarom is een open relatie tussen het bestuur, het toezichthoudend orgaan en de accountant belangrijk. Als bestuur dient u te zorgen voor een adequaat systeem van inschatting van fraude- en corruptierisico’s, en ook interne beheersingsmaatregelen die deze risico’s mitigeren. Wij adviseren om periodiek de effectieve werking van deze beheersingsmaatregelen vast te stellen en te evalueren. Een frauderisicoanalyse aan de hand van de fraudedriehoek kan hierbij helpen. De organisatie heeft de frauderisicoanalyse niet recent geactualiseerd. De laatste actualisatie heeft bij de interim-controle 2019 plaatsgevonden.

De komende jaren zal er vanuit de accountantscontrole nog nadrukkelijker aandacht worden gegeven aan fraudepreventie. Onze beroepsorganisatie, de NBA, stelt nadrukkelijk de rol van bestuurders en toezichthoudende organen, zoals de gemeenteraad, bij het voorkomen en detecteren van fraude aan de orde. Door de nadruk te leggen op het voorkomen van fraude, kunnen de gelegenheden die tot fraude leiden, afnemen. Dit vraagt om actief toezicht op risico’s en beheersmaatregelen ter voorkoming van fraude. Ook de accountant heeft hierin een belangrijke rol. De best practices van de NBA zijn erop gericht het fraudebewustzijn en de frauderisicobeheersing te vergroten. In onze managementletter hebben wij reeds aandacht gevraagd voor dit onderwerp. Denk bijvoorbeeld aan jaarlijks één of meerdere onderkende frauderisico’s (en indien van toepassing de interne beheersingsmaatregelen die zijn genomen om deze frauderisico’s te mitigeren) nader te laten onderzoeken door de interne controleafdeling, een accountant of een gespecialiseerde (fraude)onderzoeker. 3. IT-beheersing Wij adviseren om opvolging te geven aan onze aandachtspunten benoemd in de managementletter 2021. Dit betreft voor K2F het onderdeel autorisatiebeheer en voor S4SD het onderdeel autorisatiebeheer en de juistheid hieromtrent plus de aspecten administrators en superusers plus het wijzigingenbeheer.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.5 Duurzaamheid (1/2)

Gemeenten hebben een belangrijke rol in de keten als het gaat om duurzaamheid

12

Onze visie op uw rol in verduurzaming In 2015 zijn de duurzame ontwikkelingsdoelen (sustainable development goals) van de Verenigde Naties door alle lidstaten van de VN aangenomen. Deze doelen vormen de wereldwijde agenda voor duurzaamheid tot 2030. Zoals ook in meerdere publicaties van de VNG is verwoord, is ieders inzet hierbij nodig en die van gemeenten onmisbaar. In het bijzonder attenderen wij u op de publicatie van de VNG met als titel ‘De global goals in het gemeentelijk beleid – een handreiking voor de Nederlandse gemeenten’. Een publicatie waarin concreet per doel wordt ingegaan op uw mogelijke rol hierin. Mede doordat in 2015 de doelstellingen voor 2030 zijn aangenomen is het onderwerp ‘duurzaamheid’ niet meer weg te denken van bestuurstafels in zowel de publieke als de private sector. Het hoeft weinig betoog dat voor overheden een regierol is weggelegd als het gaat om het uitvoering geven aan ambities, het stimuleren van gedragsverandering in de maatschappij en het financieel steunen van burgers en bedrijven. Als gemeente bent u de verbinding tussen vele partijen binnen en buiten uw gemeente, onder andere ten aanzien van zorg, sociale vangnetten, huisvesting, afvalbeheersing, de waterketen, enz.

Duurzaamheid is al onderdeel van uw beleid

Strategie vormgeven

In het kader van het Klimaatakkoord heeft u al het nodige uitgewerkt ten aanzien van klimaatadaptie (doel 13) en de warmte-transitievisie (doel 7). Ook de Regionale Energiestrategieën (RES’en) zijn hieruit gevolgd. Aan een aantal van de andere doelen kunnen tevens lokale initiatieven worden gekoppeld. Het ontbreekt bij veel gemeenten echter aan een integrale strategie op het gebied van duurzaamheid in de breedte. Die integrale strategie is noodzakelijk om de juiste afwegingen te maken zodat u een inhoudelijke bijdrage levert aan de duurzaamheidsagenda 2030, maar deze ook kunt vertalen naar financiële impact. Gezien de enorme opgaven die er liggen is uw gemeente een wat ons betreft onmisbare schakel in deze keten. Hoe komt u tot uw strategie? Wij zien duurzaamheid in de breedte als een belangrijk aandachtspunt voor gemeenten.

We noemen een aantal vragen die kunnen helpen bij het invullen van uw regierol:  Wat is uw ambitie ten aanzien van duurzaamheid binnen de gemeente of regio?  Hoe ver bent u met uw dialoog met betrokkenen (stakeholder dialoog) om de belangrijkste thema’s voor uw duurzaamheidsstrategie te onderkennen?  In hoeverre heeft u duurzaamheid tot speerpunt in uw collegeprogramma opgenomen?  Hoe concreet en meetbaar zijn de doelstellingen die u zich gesteld heeft?  Kent u de meerjarige impact van uw ambities op uw begroting? Zomaar een aantal wezenlijke basisvragen die noodzakelijkerwijze beantwoord moeten worden om op een gestructureerde en gedegen wijze invulling te kunnen geven aan uw rol. Dit vraagt ook een programmatische aanpak in de organisatie, zowel op inhoud als op aansturing. Een ambitie moet immers vertaald worden naar concrete doelen en kpi’s en de uitvoering moet tenslotte ook gemonitord, bijgestuurd en gerapporteerd worden. Een betrouwbare totstandkoming van deze informatie is daarbij een belangrijke randvoorwaarde, zeker als bij dergelijke informatie mogelijk op termijn ook een controleverklaring verstrekt moet worden zoals in het bedrijfsleven het geval wordt (CSRD).

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.5 Duurzaamheid (2/2)

13

Hoe nu verder? Dit voorjaar zijn de gemeenteraadsverkiezingen geweest. U heeft de taak een nieuw college te vormen met een nieuw 4-jarig collegeprogramma. Wij raden sterk aan hierin expliciet ruimte te scheppen voor het thema duurzaamheid als ‘rode draad’ in het collegeprogramma en daarin breder te kijken dan alleen naar klimaat, wat wij nog veel zien gebeuren. Om u te helpen in dat traject, hebben wij onderstaande routekaart ontwikkeld. Hierin zijn achtereenvolgens alle te zetten stappen in dit kader opgenomen. Daarbij is ook aandacht voor de inbedding in de organisatie. Goede voorbeelden van gemeenten die duurzaamheid al expliciet als thema hebben omarmd zijn Nijmegen en Utrecht. Deze gemeenten geven transparant en concreet, elk op eigen wijze, inzicht in de doelstellingen en de realisatie hiervan. Wij gaan graag met u het gesprek aan om u waar nodig te kunnen ondersteunen in dit proces van het bepalen van ambities en strategie, de vertaling naar de organisatie en de monitoring en rapportage hiervan.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

14

3. Resultaat & financiële positie

3.1 Resultaat 2021 3.2 Uw financiële positie vergeleken

3.3 Ons beeld van uw financiële positie

3.1 Resultaat 2021

Resultaat 2021 ten opzichte van de gewijzigde begroting

15

Het resultaat van over het jaar 2021 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 2,4 miljoen voordelig. In het onderstaand overzicht is het resultaat in het kort weergegeven: OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (x 1.000)

Belangrijkste afwijkingen in het resultaat 2021

DASHBOARD

2021

BEGROTING NA WIJZIGINGEN

VERSCHIL

Saldo van baten en lasten

785

- 1.626

2.411

Onttrekkingen reserves

4.049

3.672

377

Dotatie aan reserves

- 2.437

- 2.046

- 391

Resultaat

2.398

0

2.398

Deze voordelen zijn op diverse programma’s gerealiseerd. Voor een nader gedetailleerd inzicht van de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijzigingen en de verklarende toelichting hierop verwijzen wij u voorts naar de toelichtingen per programma en thema, zoals opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten als onderdeel van de jaarrekening. Volledigheidshalve melden we dat in december 2021 de decembercirculaire van het gemeentefonds ontvangen is. De algemene uitkering in 2021 is substantieel hoger. Dit wordt onder andere veroorzaakt door het 6e coronasteunpakket en diverse taakmutaties. Het 6e coronasteunpakket is toegevoegd aan de bestemmingsreserve coronamiddelen en zal vanaf 2022 beschikbaar zijn. Ook is een bijdrage voor voorgaande jaren ontvangen.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.2 Uw financiële positie vergeleken

STRUCTURELE EXPLOITATIERUIMTE

SOLVABILITEITSRATIO

3,50

50,0% 2,11

1,00

1,50 -0,50

40,0%

-1,00

2018

2019

2020

2021

-2,50

Gemeente Gemid. NL*

-4,50

43,3%

30,0%

31,0%

32,8%

34,3%

Gemeente

20,0%

Gemid. NL*

10,0%

-6,50

0,0%

-8,50

2018

-8,00

NETTO-SCHULDQUOTE

2019

2020

2021

RATIO GRONDEXPLOITATIE

80,0%

20,0%

70,0%

15,0%

60,0%

51,7%

50,0%

44,7%

49,1%

40,0% 30,0%

16

10,0% Gemid. NL* Gemeente

33,4%

Gemid. NL*

0,0%

20,0% 10,0%

-5,0%

0,0% 2018

Gemeente

5,0%

2019

2020

2021

2018 -6,6%

-10,0%

2019

2020

2021-3,3%

-4,3% -8,5%

* De bron voor de gemiddelden NL betreft het gemiddelde voor gemeenten in de categorie 20.000 - 50.000 inwoners. Data gebaseerd op Databank Financiën Gemeenten (DFG) - Financiële kengetallen - Goirle (findo.nl).

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.3 Ons beeld van uw financiële positie (1/2)

Kengetallen moeten in relatie tot elkaar worden bezien

Signaleringswaarden GTK 2020 als referentiewaarden

Uw weerstandsvermogen is ruim voldoende

DASHBOARD

17

Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus de paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Signaleringswaarden volgens het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader 2020 (GTK 2020) Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld dat vanaf begrotingsjaar 2021 geldt. In het GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van de gemeente. Wij hebben deze signaleringswaarden als referentie gebruikt bij ons beeld van uw financiële positie.

RATIO WEERSTANDSVERMOGEN

2,40

2,15

2,20 2,00

1,84

1,80 1,60 1,40 1,47

1,20 1,00 2018

Weerstandsvermogen (structureel) is ruim voldoende In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit en zijn de relevante risico’s benoemd. De gemeente heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op circa € 5,0 miljoen (2020: circa € 4,1 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit van uw gemeente bedraagt € 9,4 miljoen (2020: € 7,6 miljoen). De ratio weerstandsvermogen van de gemeente is 1,9 (2020: 1,84) en is volgens het GTK 2020 ruim voldoende te noemen. In de paragraaf weerstandsvermogen wordt aangegeven dat de financiële afwikkeling TWM, naar verwachting in 2022 of 2023 gaat plaatsvinden en een positief effect zal hebben op de vermogenspositie.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

1,90

BIJLAGEN

2019

2020

2021

3.3 Ons beeld van uw financiële positie (2/2)

Solvabiliteitsratio blijft neutraal

Netto-schuldquote blijft minst risicovol

18

Solvabiliteit en netto-schuldquote De solvabiliteit bedraagt ultimo 2021 32,8% (2020: 31%). Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de gemeente in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. De solvabiliteitsratio ligt tussen de 20% - 50% grens en valt volgens de GTK 2020 in de categorie ‘neutraal’. De tekorten in de jaarrekeningen 2019 en 2020 veroorzaakten een daling van de solvabiliteit. Deze tekorten zijn gedekt uit de algemene weerstandsreserve. De netto-schuldquote bedraagt 44,7% (2020: 49,1%). De netto-schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. Het percentage is gedaald door de aflossingen die jaarlijks plaatsvinden. Zoals opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen is de verwachting dat de netto-schuldquote op termijn substantieel gaat stijgen. Dit gaat veroorzaakt worden door grote vervangingsinvesteringen waarvan de omvang nu nog niet bekend is. Zowel de solvabiliteit als de netto-schuldquote laten een stabiele ontwikkeling zien ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020).

Grondexploitatieratio blijft laag (minst risicovol)

Structurele exploitatieruimte verbeterd (minst risicovol)

Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie van de gemeente is -3,3% (2020: -4,3%). De ratio grondexploitatie < 20% is het minst risicovol te noemen volgens het GTK 2020. De ratio voor het kengetal grondexploitatie neemt af van – 6,6% in 2018 naar -3,3% in 2021. Dit komt door hogere uitgaven en beperkte opbrengsten grondverkopen in de afgelopen jaren. Structurele exploitatieruimte Inzicht in de structurele exploitatieruimte helpt mee om te beoordelen welke ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Of welke stijging van de baten of daling van de lasten daarvoor nodig is. Deze ratio is 2,11% (2020: 1%). Volgens het GTK 2020 is dit minst risicovol te noemen echter is voorzichtigheid richting de toekomst geboden gezien de vele onzekerheden (gemeentefonds). Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit is in 2021 105,41% en is aanzienlijk lager dan voorgaande jaren door de forse verhoging van de tarieven voor de OZB in 2020 en 2021.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

19

4. Belangrijkste bevindingen

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording 4.2 Sociaal domein

4.3 Ontwikkeling grondexploitaties 4.4 BBV, WNT en SiSa 4.5 Begrotingsrechtmatigheid

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording (1/2)

Zie onze managementletter 2021 voor aandachtspunten in de interne beheersing

Graag maken wij concrete afspraken over uw ambities

20

Interne beheersing en onze aanpak voor 2022 Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interim-controle uitgevoerd. De bevindingen naar aanleiding van deze controle hebben wij opgenomen in onze managementletter d.d. 11 februari 2022. Samenvattend hebben wij geconstateerd dat er bij uw gemeente, net als bij veel andere gemeenten, nog aandachtspunten resteren. Dit betekent niet dat uw gemeente niet in control is, maar wel dat het in control zijn voor ons niet toetsbaar blijkt uit controlesporen in de processen en systemen. Derhalve konden wij het afgelopen jaar voor onze controle (nog) niet steunen op uw interne beheersing en hebben wij de jaarrekening voornamelijk achteraf en gegevensgericht gecontroleerd (middels deelwaarnemingen, cijferbeoordelingen, steekproeven, etc.). Fraude De komende jaren zal er vanuit de accountantscontrole nog nadrukkelijker aandacht worden gegeven aan fraudepreventie. Onze beroepsorganisatie, de NBA, heeft in 2022 een notitie uitgebracht ‘Frauderisicobeheersing aanbevelingen voor bestuurders en toezichthouders'. In deze notitie komt nadrukkelijk de rol van bestuurders en toezichthoudende organen, zoals de gemeenteraad, bij het voorkomen en detecteren van fraude aan de orde. Door de nadruk te leggen op het voorkomen van fraude, kunnen de gelegenheden die tot fraude leiden, afnemen.

Dit vraagt om actief toezicht op risico’s en beheersmaatregelen ter voorkoming van fraude. Ook de accountant heeft hierin een belangrijke rol. De landelijke pilots waar in de controleverklaring 2020 van de accountant uitgebreider wordt gerapporteerd over het thema fraude (o.a. Gemeente Breda) hebben bijgedragen aan de best practices. De best practices van de NBA zijn erop gericht het fraudebewustzijn en de frauderisicobeheersing te vergroten. In onze managementletter hebben wij reeds aandacht gevraagd voor dit onderwerp. Graag blijven we op de hoogte van de acties c.q. stappen die u onderneemt ten aanzien van het vergroten van de actieve rol van de gemeenteraad/auditcommissie ten aanzien van frauderisicobeheersing. Bijvoorbeeld door jaarlijks één of meerdere onderkende frauderisico’s (en indien van toepassing de interne beheersingsmaatregelen die zijn genomen om deze frauderisico’s te mitigeren) nader te laten onderzoeken door de interne controleafdeling, een accountant of een gespecialiseerde (fraude)onderzoeker.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording (2/2)

Invoering rechtmatigheidsverantwoording 2023

21

Update Invoering rechtmatigheidsverantwoording door het college met ingang van 2023 In onze eerdere rapportages zijn wij uitgebreid ingegaan op de ontwikkeling van de rechtmatigheidscontrole door de externe accountant naar de rechtmatigheidsverantwoording door het college. De commissie BBV heeft in december 2020 de concept notitie rechtmatigheidsverantwoording met de nadere spelregels voor de rechtmatigheidsverantwoording ter consultatie openbaar gemaakt en heeft augustus 2021 de kadernota rechtmatigheid 2022 gepubliceerd. In 2022 vindt de wetsbehandeling in de Tweede Kamer plaats. Daarna volgen nog de nodige aanpassingen van wetgeving en notities vanuit onder ander het NBA. De verwachting is dat de rechtmatigheidsverantwoording per boekjaar 2023 wordt ingevoerd.

De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording heeft gevolgen voor de (interne) beheersing van de organisatie en ook de rol van de accountant verandert hierdoor. Wij verwachten dat dit voor de meeste gemeenten een uitdaging is, maar naar onze mening ook een kans voor uw organisatie en interne beheersing. De wetswijziging is niet alleen een technische verandering, maar ook een cultuurverandering die effect heeft op de bedrijfsvoering van de organisatie.

Stand van zaken binnen uw gemeente

DASHBOARD

Stand van zaken binnen uw gemeente Zoals ook in onze managementletter opgenomen is de status van de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording binnen uw gemeente beperkt gewijzigd ten opzichte van voorgaand jaar. Dit heeft te maken met het uitstel van de behandeling in de Tweede Kamer. Wij adviseren het college en de raad tijdig met elkaar in gesprek te gaan c.q. in gesprek te blijven over de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Vanzelfsprekend denken wij graag met u mee over de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.2 Sociaal domein (1/2)

Sociaal domein 2021 bedragen circa € 15,5 miljoen

22

Sociaal domein in de jaarrekening De lasten van de gemeente Goirle met betrekking tot het sociaal domein taakveld 6.6 tot en met 6.82 bedragen over 2021 circa € 15,5 miljoen. Hiermee wordt aangegeven op welke taakvelden deze uitgaven betrekking hebben want tot het sociaal domein behoort ook taakveld 6.1 tot en met 6.5. ONDERDEEL

TAAKVELD

2021

2020

Wmo

Maatwerkvoorziening (Wmo), Maatwerkdienstverlening 18+ Geëscaleerde zorg 18+

€ 7,4 miljoen

€ 7,1 miljoen

Jeugdzorg

Maatwerkdienstverlening 18-, Geëscaleerde zorg 18-

€ 7,3 miljoen

€ 7,4 miljoen

Pgb

Maatwerkdienstverlening 18+, Maatwerkdienstverlening 18-

€ 0,8 miljoen

€ 0,9 miljoen

€ 15,5 miljoen

€ 15,4 miljoen

Totaal Fout pgb mede gebaseerd op projectiebrieven

Geraamde fout in de persoonsgebonden budgetten De SVB controleert zorgovereenkomsten, toetst facturen en declaraties en betaalt uit aan zorgverleners of andere instellingen. Uw gemeente verstrekt de beschikkingen pgb en is verantwoordelijk voor een adequate cliëntregistratie en het vaststellen van de prestatielevering. Uit de accountantscontrole 2021 bij de SVB blijkt dat landelijk sprake is van een afkeurend oordeel. Ten aanzien van de rechtmatigheidsfouten zijn de foutpercentages opgenomen in de gemeente specifieke projectiebrieven. Voor de gemeente Goirle zijn de percentages voor rechtmatigheidsfouten en voor getrouwheidsfouten voor de Wmo opgenomen in onderstaande tabel: PGB PER CATEGORIE

FINANCIËLE RECHTMATIGHEIDSFOUT

FINANCIËLE GETROUWHEIDSFOUT

1,22%

1,81%

Wmo Rechtmatigheids- en getrouwheidsfouten pgb

Onzekerheden pgb geraamd op € 107.000

De financiële rechtmatigheidsfouten gelden specifiek voor gemeente Goirle. Voor de getrouwheidsfouten geldt dat deze gelijk zijn voor alle gemeenten in Nederland. De financiële rechtmatigheidsfout voor pgb voor de gemeente Goirle bedraagt circa € 11.000 voor Wmo. De financiële getrouwheidsfout bedraagt circa € 6.000 voor Wmo. Daarnaast blijkt uit onze controle een verschil tussen de eigen administratie van de gemeente Goirle en de SVB-verantwoording welke is voorzien van een controleverklaring. De lasten pgb voor Wmo zijn volgens de SVB-verantwoording voor circa € 25.000 hoger dan de lasten in de jaarrekening. Daarmee bestaat een fout omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid ter hoogte van dit verschil. De SVB toetst niet op de prestatielevering van de zorg. Hierdoor is er sprake van een onzekerheid. De gemeente verkrijgt echter zekerheid door intern ingerichte processen, zoals het toekenningsproces en de controles op betalingen, waardoor deze onzekerheid deels teniet wordt gedaan. Tevens verkrijgt de gemeente zekerheid vanwege de ontvangsten van het CAK. Op basis van het zekerheidspercentage dat de gemeente Goirle hierdoor verkrijgt, zijn de onzekerheden voor pgb geraamd op circa € 107.000 voor Wmo. Wij hebben een review gedaan en kunnen steunen op de werkzaamheden van de accountant van de SVB.

Daarbij concluderen wij dat de formele fouten zoals geconstateerd door de accountant van de SVB geen impact hebben op het rechtmatigheidsoordeel over de jaarrekening 2021 van uw gemeente.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.2 Sociaal domein (2/2)

Fouten en onzekerheid ten aanzien van prestatielevering

23

Wmo ZIN De productieomvang van Wmo ZIN bij zorginstellingen bedraagt in 2021 circa € 3,8 miljoen. De toekenning van voorzieningen in het kader van Wmo ZIN vindt plaats vanuit de gemeente Goirle. De gemeente heeft derhalve zelf inzicht in de cliënten en de gemaakte afspraken. Met betrekking tot de lasten Wmo ZIN vraagt de gemeente Goirle per zorginstelling om een controleverklaring bij de productieverantwoording op basis van het landelijk protocol. Hiermee is voor de gefactureerde zorg onderbouwd dat ook daadwerkelijke prestaties zijn verricht.

Onzekerheid prestatielevering € 248.000

Van een aantal zorginstellingen is geen controleverklaring ontvangen, waarmee kan worden onderbouwd dat voor de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn verricht. Hierdoor is sprake van een onzekerheid ten aanzien van prestatielevering, zowel omtrent de getrouwheid als rechtmatigheid van deze lasten. Deze onzekerheid bedraagt in totaliteit circa € 248.000.

Financiële fouten € 12.000 (getrouwheid en rechtmatigheid)

Daarnaast blijkt uit onze controle dat door de gemeente Goirle verschillen zijn geconstateerd tussen de eigen administratie en de productieverantwoordingen van zorginstellingen welke zijn voorzien van een controleverklaring. Deze productieverantwoordingen zijn voor circa € 12.000 lager dan de lasten in de jaarrekening. Er is geen sprake van productieverantwoordingen die hoger zijn dan de lasten in de jaarrekening. Daarmee bestaat een fout omtrent de getrouwheid (gesaldeerd verschil) en rechtmatigheid (absoluut verschil) van deze lasten van circa € 12.000.

Financiële afwikkeling GR Hart van Brabant

DASHBOARD

Jeugdzorg ZIN Uw gemeente heeft de financiële afwikkeling van de jeugdzorgtaken ZIN gedelegeerd aan de GR Hart van Brabant. Van belang voor de jaarrekeningcontrole is dat tijdig inzicht wordt verkregen in de financiële afwikkeling met de GR Hart van Brabant. Mogelijk ontvangt de gemeente medio 2022 nog een eindafrekening van de GR Hart van Brabant. Over deze cijfers heeft nog geen accountantscontrole c.q. formele besluitvorming plaatsgevonden. Volledigheidshalve melden we dat deze onzekerheid toereikend is toegelicht in de jaarrekening 2021 bij de paragraaf gebeurtenissen na balansdatum.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.3 Ontwikkeling grondexploitaties (1/2)

24

Actualisatie en bijstelling grondexploitaties Door de invloed van de parameters (zoals kostenstijgingen, fasering, druk op verkoopprijzen, rente-effecten) die bepalend zijn voor de in de toekomst te realiseren opbrengsten betreft dit een aandachtspunt in onze controle.

Redelijkheid belangrijkste schattingselementen vastgesteld

De risico's voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot drie P’s:  Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.  Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen etc.) in de projecten in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?  Prijs: is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen? Deze drie P’s zijn tijdens de jaarrekeningcontrole besproken met uw medewerkers. Tijdens deze gesprekken zijn de uitgangspunten gechallenged. De grondexploitaties zijn met deze uitgangspunten per 31 december 2021 geactualiseerd. Tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd. Ultimo 2021 is er geen voorziening grondexploitaties gevormd net als afgelopen jaar. Op grond van de berekening van de eindwaarde van de grondexploitatie de Boschkens is geen voorziening benodigd.

Wel heeft de gemeente Goirle ter zake van aanvullende risico’s in de grondexploitatie ultimo 2021 een algemene reserve grondexploitatie van in totaal € 4,2 miljoen (2020: € 4,2 miljoen).

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.3 Ontwikkeling grondexploitaties (2/2)

Redelijkheid belangrijkste schattingselementen vastgesteld

25

Winstneming Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. In de notitie Grondexploitatie is opgenomen dat voor winstneming de Percentage of Completion (POC) methode geldt: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd dient tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitaties winst te worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).

-0,5

Voor de grondexploitaties van de gemeente heeft deze methode geresulteerd in een winstneming van circa € 38.000 voor project De Boschkens.

-2,0

ONTWIKKELING NETTO BOEKWAARDE GRONDEXPLOITATIES 2021–2020 (x € 1 miljoen) 0,0

0,0 BIE - woningbouw (De Boschkens)

0,0

BIE - bedrijventerreinen

-1,0

-1,5

-2,1

De boekwaarde ultimo 2021 van de grondexploitatie de Boschkens bedraagt circa € 2,1 miljoen negatief (meer opbrengsten gerealiseerd dan kosten). De raming van de nog te maken kosten bedraagt circa € 3,8 miljoen tegenover de raming van de nog te realiseren opbrengsten van circa € 5,1 miljoen. Dit resulteert in een geraamd eindresultaat op nominale waarde van circa € 3,5 miljoen positief.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

-2,1

-2,5

-2,7

-2,7

-3,0

Zoals in hoofdstuk 3.4 aangegeven is de grondexploitatie ratio bij uw gemeente het ‘minst risicovol’ te noemen volgens het GTK 2020. De financiële impact is laag.

DASHBOARD

Totaal

BEVINDINGEN

2021

BIJLAGEN

2020

4.4 BBV, WNT en SiSa

BBV wordt nageleefd

Onrechtmatigheidsfouten geconstateerd

WNT-verantwoording voldoet aan de vereisten

26

Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels (BBV) Wij hebben vastgesteld dat de gemeente de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd. Aanbestedingsrechtmatigheid Bij de controle van de aanbestedingsrechtmatigheid hebben wij twee onrechtmatigheden geconstateerd. Dit betreft ABN AMRO Verzekeringen € 82.000. Dit betreft een overeenkomst voor onbepaalde tijd inzake de brandverzekering. De lasten over 2021 zijn door ons als onrechtmatig aangemerkt. De tweede onrechtmatigheid betreft PinkRoccade € 77.000. Het gegevensdistributiesysteem Makelaarssuite is niet Europees aanbesteed. De lasten over 2021 met betrekking tot Makelaarssuite ad. € 77.000 zijn door ons als onrechtmatig aangemerkt. Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing en vervangt tegelijkertijd de Wopt (Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens). Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2021 niet meer bedragen dan € 209.000 per jaar.

De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling.

Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 van de gemeente niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2021 van de gemeente voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Geen bevindingen SiSa-bijlage

SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachting accountantscontrole SiSa 2021. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Zie tevens bijlage B. Wij zien een landelijke trend dat ministeries steeds vaker een Specifieke regeling kiezen voor het verstrekken van subsidies aan decentrale overheden. Het aantal SISA-regelingen, ook voor uw gemeente, zijn daardoor exponentieel toegenomen. Dit geeft een hoge druk op de organisatie, de decentrale overheden en de accountantskantoren.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.5 Begrotingsrechtmatigheid (1/2)

Lastenoverschrijdingen op programma 1 en 5 tellen niet mee in het accountantsoordeel

27

Controle begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de raad nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Belangrijk hierbij is dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoordeel. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. Zie hierna voor een overzicht van de lastenoverschrijdingen per programma en de overschrijdingen van investeringskredieten. Zoals blijkt uit het hoofdstuk analyse begrotingsrechtmatigheid in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2021 is op twee programma’s een begrotingsoverschrijding op de lasten te constateren. Deze zijn in te delen in de onderstaande categorieën zoals opgenomen in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV.

ONRECHTMATIG LASTENOVERSCHRIJDING PROGRAMMA

BEGROTINGSAFWIJKING

Programma 1 Inwoner (totaal € 94.000)

Past binnen het bestaande beleid welke niet tijdig is gesignaleerd. Dit betreft hogere kosten op thema 1.3 Zorg en activering welke worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten op hetzelfde thema. Deze overschrijding telt niet mee in het oordeel van de accountant.

TELT NIET MEE IN OORDEEL

P

Algemene dekkingsmiddelen € 669.000(thema 5.1): Dit betreft hogere kosten welke worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten op hetzelfde thema en passen binnen het bestaande beleid. Programma 5 Algemene dekkingsmiddelen en overhead (totaal € 1.201.000)

Overhead € 532.000 (thema 5.2): Dit betreft hogere kosten met name veroorzaakt door het niet kunnen doorbelasten van overhead aan de grondexploitatie en investeringen als gevolg van een lagere projectrealisatie (projecten niet of later opgestart). Past binnen het bestaande beleid welke niet tijdig is gesignaleerd. Beide overschrijdingen tellen niet mee in het oordeel van de accountant.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

P

TELT WEL MEE IN OORDEEL

4.5 Begrotingsrechtmatigheid (2/2)

28

Wij verwijzen voor een inhoudelijke en meer specifieke analyse van de begrotingsafwijkingen naar het hoofdstuk analyse begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2021. Lastenoverschrijdingen investeringskredieten

DASHBOARD

Investeringskredieten Naast de begrotingsrechtmatigheid hebben wij tevens de lastenoverschrijdingen op investeringskredieten beoordeeld om vast te stellen of de gerealiseerde uitgaven binnen de door de gemeenteraad geautoriseerde begroting zijn gebleven. Zoals blijkt uit het hoofdstuk analyse begrotingsrechtmatigheid in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2021 is op diverse door de gemeenteraad vastgestelde investeringskredieten een lastenoverschrijding te constateren van in totaal € 17.000. Deze overschrijdingen tellen als onrechtmatigheid mee in het accountantsoordeel.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

29

Bijlagen

A

Onze controle

B

Bevindingen SiSa-bijlagen

C

Opvang vluchtelingen Oekraïne

30

A. Onze controle

A. Onze controle (1/4)

Doel en object van de controle

Materialiteit

Onafhankelijkheid

DASHBOARD

31

Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van de gemeente, in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV. Materialiteit Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd. De raad heeft ons daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 640.000. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn.

Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 6.400 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid en rechtmatigheid van de informatie in de WNT-verantwoording en de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT- en SiSa-toleranties eveneens op correcte wijze toe. Onafhankelijkheid Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO), vereisen dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controlecliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen. Wij hebben de overige dienstverlening naast de controle van de jaarrekening beoordeeld aan de hand van onze beroepsregels en hebben geconcludeerd dat het type dienstverlening en de vergoeding onze onafhankelijkheid niet beïnvloeden. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente zoals vereist in de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland.

Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA).

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

A. Onze controle (2/4)

Opdracht en controleaanpak

32

Opdracht en controleaanpak Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 7 september 2021. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Voor een uitgebreide beschrijving van onze aanpak verwijzen wij naar onze opdrachtbevestiging d.d. 7 september 2021 met kenmerk ‘NBo/DMe/SAi/CWi/1036018/2105536’.

Onze controleaanpak is gebaseerd op een risicogerichte benadering. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen, zoals verkoopactiviteiten en personeelszaken. Daarnaast worden bedrijfsrisico’s beoordeeld die voortvloeien uit de strategie en operaties van de gemeente Goirle. In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende risico’s van invloed kunnen zijn op de jaarrekening. De risico’s met een hoge waarschijnlijkheid van het zich voordoen en mogelijk materiële impact hebben in onze controle meer aandacht gehad. Hiervoor verwijzen we naar onze managementletter 2021 d.d. 11 februari 2022. Strekking van de controleverklaring

Continuïteit

DASHBOARD

Strekking van de controleverklaring Aangezien de jaarrekening 2021 van de gemeente Goirle aan de daaraan te stellen eisen voldoet, hebben wij een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij deze jaarrekening. Alle bevindingen voortvloeiend uit onze controle van de jaarrekening 2021 zijn afdoende behandeld en onze controle is afgerond. Continuïteit De waarderingen in de jaarrekening van de gemeente Goirle zijn gebaseerd op de veronderstelling dat de gemeente Goirle als geheel in continuïteit zal worden voortgezet. De inschatting of een duurzame voorzetting mogelijk is, inclusief de eventueel in de jaarrekening op te nemen toelichting, is de wettelijke verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Als accountant beoordelen wij de aanvaardbaarheid van de door het college van burgemeester en wethouders ingeschatte mogelijkheden tot een duurzame voortzetting. Wij vinden deze inschatting aanvaardbaar.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

A. Onze controle (3/4)

Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële afwijkingen

33

De jaarstukken 2021 van uw gemeente bestaan uit:  het jaarverslag 2021 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen);  de jaarrekening 2021 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting inclusief SiSa-bijlage en taakvelden). In het onderdeel ‘programmaverantwoording’ van het jaarverslag dient informatie opgenomen te worden over: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Beide onderdelen vallen niet (expliciet) onder de controle van de jaarrekening. Het primaire object van de accountantscontrole (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening (de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting). De inhoud van het jaarverslag (programmaverantwoording en paragrafen) hebben wij getoetst. Bij onze controle hebben wij geen materiële afwijkingen tussen het jaarverslag en de jaarrekening geconstateerd. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar.

De grondslagen van de jaarrekening 2021 zijn aanvaardbaar

DASHBOARD

De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2021. In 2021 zijn er geen wijzigingen geweest in toegepaste verslaggevingsgrondslagen die een aanzienlijke invloed hebben op de baten en lasten of de financiële positie van uw gemeente. Significante verslaggevingsgrondslagen en toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie van uw gemeente en de baten en lasten in de jaarrekening. Daarnaast vereisen zij van het college en het management dat zij een oordeel vormen ten aanzien van soms moeilijke, subjectieve en complexe posities vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het management toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

A. Onze controle (4/4)

Fraude en noncompliance

34

Fraude en non-compliance Onze controle is niet specifiek gericht op het ontdekken van fraude. Bij de planning voor de jaarrekeningcontrole, houden wij rekening met het risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang zou kunnen bevatten. Daarnaast hebben wij beoordeeld in hoeverre sprake kan zijn van een risico omtrent corruptie. Eén van de door ons uitgevoerde maatregelen is het bespreken van de mogelijke frauderisico’s en mogelijke fraudesituaties op verschillende niveaus binnen de organisatie Hiertoe hebben wij de mogelijke frauderisico’s en de mogelijke fraudesituaties besproken met het managementteam van uw gemeente. Deze besprekingen en onze controlewerkzaamheden hebben geen aanwijzingen voor materiële fraude opgeleverd.

Met ingang van boekjaar 2022 zijn wij op grond van richtlijnen van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) verplicht in de controleverklaring te rapporteren over fraude. Bij de beoordeling van het risico omtrent corruptie hebben wij gekeken naar klantspecifieke omstandigheden zoals de geografische plaats van de activiteiten, hebben we gekeken naar de sectoren waar corruptie meer dan gemiddeld voorkomt en hebben we beoordeeld in hoeverre buitenlandse wetgeving als de UK Bribery Act en de US Foreign Corrupt Practices Act van invloed kunnen zijn. Wij hebben aandacht besteed aan de compliance met de voor u van toepassing zijnde wet- en regelgeving en overige bepalingen voor zover wij die van belang achten in het kader van onze controle van de jaarrekening. Bij die werkzaamheden hebben wij geen materiële non-compliance geconstateerd. Geautomatiseerde gegevensverwerking

DASHBOARD

Geautomatiseerde gegevensverwerking De accountant dient op basis van artikel 2:393, lid 4 BW, melding te maken van zijn bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Tijdens de interim-controle hebben wij ook relevante processen met betrekking tot de geautomatiseerde gegevensverwerking getoetst. Voor onze bevindingen verwijzen wij naar onze managementletter 2021 d.d. 11 februari 2022. Wij hebben de automatiseringsorganisatie van de organisatie uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld. De organisatie heeft de nodige tijd en middelen geïnvesteerd om de IT-beheersing te professionaliseren. Zoals wij in onze managementletter 2021 hebben verwoord zijn er veel stappen voorwaarts gezet.