Geamendeerd raadsvoorstel Verlenging asielopvang Missiehuis april 2025.pdf

Agendapunt: Zaaknummer: 2024-024660

Onderwerp Geamendeerd raadsvoorstel Verlenging asielopvang Missiehuis april 2025 Datum voorstel

Datum raadsvergadering 15 april 2025

Aan de gemeenteraad, Voorstel 1. De huur van het Missiehuis voor de opvang van asielzoekers te verlengen tot 31 december 2027. 2. De opvang inpandig uit te laten breiden naar maximaal 100 opvangplekken. 3. Aan de uitbreiding de volgende voorwaarden te verbinden: o voortzetting van de betrokkenheid van het Rode Kruis; o de continue fysieke aanwezigheid van beveiliging; o het inrichten van een klachtenmeldpunt; o de overdracht van de zorg en opvang aan het COA per uiterlijk 31-12-2027. 4. De voorzieningen in de opvang efficiënter in te richten, vanwege de naderende bijstelling van de forfaitaire vergoeding. 5. Een bedrag van € 275.000 te onttrekken aan de algemene weerstandsreserve en te storten in de bestemmingsreserve Asielopvang Missiehuis als projectbudget. 6. De financiële consequenties te verwerken in de tweede bestuursrapportage. 7. Hiermee af te wijken van het gemeentelijk inkoopbeleid.

Inleiding Sinds eind 2022 vangt Goirle (onverplicht) vluchtelingen op in het voormalige Missiehuis aan de Tilburgseweg. Momenteel worden circa 70 vluchtelingen gehuisvest. De gemeente huurt hiertoe het pand van de eigenaar, Glosec. Het Rode Kruis is ingehuurd voor de coördinatie ter plaatse, daarnaast levert een beveiligingsbedrijf 3 beveiligers/BHV’ers die 24/7 aanwezig zijn. De opvang is destijds ingericht vanuit een acute crisissituatie. Vanwege het karakter van crisisnoodopvang worden alle kosten doorbelast aan het COA. De huurovereenkomst is begin 2024 verlengd tot 1 mei 2025. Omdat de overeenkomst binnenkort eindigt moet een besluit genomen worden over het aangaan van een nieuwe verplichting voor meerdere jaren. Sinds de komst van de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet) heeft Goirle de wettelijke verplichting om 151 vluchtelingen op te vangen. Deze taakstelling dient uiterlijk 1 juli 2025 gerealiseerd te zijn en tot in ieder geval 1 februari 2026 te zijn gegarandeerd, wil Goirle voldoen aan de Spreidingswet. Het verdeelbesluit is als bijlage 1 bij dit voorstel gevoegd. Context Ambtelijke bijstand: Freek Mulder Zaaknummer 2024-024660

1

Agendapunt:

Omdat de opvang goed functioneert en er binnen de gemeente geen andere geschikte panden tijdig (voor 1 mei 2025) beschikbaar zijn, is voortzetting van de opvang in het Missiehuis het meest kansrijk voor het invullen van (een groot deel van) onze taakstelling. Een besluit om de opvang in het Missiehuis niet voort te zetten betekent daardoor in feite een besluit tot stoppen van de opvang in Goirle, in ieder geval totdat elders een andere opvang geopend kan worden. Standpunten betrokkenen De afgelopen maanden hebben wij gesprekken gevoerd met de diverse betrokkenen, om zo een goed beeld te verkrijgen van de verschillende wensen en (on)mogelijkheden: Omwonenden en overig betrokkenen: aansluiten bij bestaande situatie, meer betrokkenheid Tijdens de avond voor omwonenden en overige betrokkenen, op 11 december 2024, bleek dat er geen unanimiteit bestaat; er zijn zowel voor- als tegenstanders van de opvang. Draagvlak onder de aanwezigen voor de opvang van vluchtelingen in Goirle staat of valt met een goede informatievoorziening vanuit de gemeente én met de opzet van de opvang. Tijdens de avond waren tijdelijkheid en overzienbaarheid van de duur, een populatie met overwegend gezinnen en handhaven van de huidige (beperkte) opvangcapaciteit veel gehoorde elementen. Het verslag van de bewonersavond is bij dit voorstel gevoegd (bijlage 2).

Ook uit rond de bewonersavond ontvangen kritische brieven én steunbetuigingen blijkt dat er verschillend over de opvang wordt gedacht. Ministerie van Asiel en Migratie: verlaging vergoeding Wanneer de opvang wordt gecontinueerd, geldt als basis de forfaitaire vergoeding voor een tijdelijke gemeentelijke opvang (TGO) vanuit het Rijk. Deze bedraagt nu nog € 150 per persoon per nacht. Deze wordt per 1 juli 2025 teruggebracht naar een lager bedrag. Dit vanwege het streven naar een soberder en doelmatiger opvang. De invulling daarvan is aan de gemeente. Over het lot van de Spreidingswet is nog altijd veel onduidelijk. Deze is evenwel nog altijd het wettelijk kader voor de asielopvang in Nederland. Naar aanleiding van een brief van het college aan de Minister van Asiel en Migratie (bijlage 3) hebben wij pas zeer recent duidelijkheid gekregen over de vergoeding na 1 juli 2025 (bijlage 4). Deze bedraagt dan voor alle opvangplekken € 88 per opvangplek per nacht voor de gehele looptijd van een eventuele verlenging. COA: voorstel opvang voor minimaal 10-15 jaar Wil het COA de verantwoordelijkheid kunnen nemen voor een opvanglocatie, dan geldt een minimale periode van 10-15 jaar. Dit omdat op grond van de eigen richtlijnen aanpassingen zouden moeten worden doorgevoerd aan sanitair en uitbreiding van kookvoorzieningen en een 24/7 aanwezigheid van drie BHV’ers is vereist.

Om dit in de tijd te kunnen wegzetten in combinatie met de eigen normen en de ook voor hen geldende verlaging van de forfaitaire huisvestingsvergoeding, is een lange looptijd noodzakelijk. Het COA ziet echter geen mogelijkheden om de opvang in het Missiehuis over te nemen, vanwege de in hun ogen te hoge huursom. Zij hebben daarom aangegeven dat de gemeente aan zet is, als de opvang in het Missiehuis blijft. Wel blijft het COA te allen tijde juridisch verantwoordelijk voor het opvangen van vluchtelingen. Dit betekent dat zij op verzoek van de gemeente bijvoorbeeld structureel overlastgevende bewoners kunnen uitplaatsen. De gemeente gaat over de invulling (het ‘hoe’). Glosec: voortzetting bespreekbaar voor minimaal 2,5 jaar

Zaaknummer 2024-024660

2

Agendapunt:

Glosec heeft aangegeven dat de huur niet opnieuw met slechts een jaar verlengd kan worden. Een voortzetting voor de duur van 2,5 jaar is bespreekbaar als de gemeente meewerkt aan het wijzigen van de bestemming van het gebouw naar wonen. Mocht deze bestemmingswijziging niet in 2,5 jaar gerealiseerd kunnen worden, dan zou opnieuw voor 2,5 verlengd moeten worden. Voortzetten van de opvang in zijn huidige omvang kan alleen met een efficiëntere inzet van personeel en versobering van de geboden voorzieningen. Als de capaciteit van de opvang wordt uitgebreid naar minimaal 100 bewoners, dan kan een aanvaardbaar voorzieningenniveau worden geboden. Welke keuzes daarin worden gemaakt is aan de gemeente. Door het gebouw inpandig te optimaliseren en de zolderverdieping te verbouwen kan ruimte worden geboden aan de extra opvangplekken. De door Goirle te ontvangen € 88 per persoon per nacht zou dan als maximale vergoeding aan Glosec dienen. Een brief met dit voorstel is als bijlage bij dit voorstel gevoegd (bijlage 5). Over de op basis daarvan te maken afspraken vindt nog overleg plaats. Bij een besluit tot stoppen van de opvang, is uitfaseren na 1 mei 2025 bij wijze van overbrugging niet bespreekbaar. De verbouwing zou voor de zomer kunnen plaatsvinden; de gemeente betaalt pas voor 100 opvangplekken wanneer deze plekken ook daadwerkelijk beschikbaar zijn.

Goirle: geen alternatieven beschikbaar In 2022 en 2024 zijn meerdere locaties tegen het licht gehouden voor de huisvesting van bijzondere doelgroepen. De uitkomst van deze laatste verkenning is vertrouwelijk met de raad gedeeld. Beide keren bleek het Missiehuis de enige realistische optie voor de korte termijn. Dit is onveranderd. De redenen daarvoor waren en zijn divers: de benodigde proceduretijd vanwege de bestemming, het ontbreken van nutsvoorzieningen, het moment van eventuele beschikbaarheid en de omvang of staat van de locatie speelden steeds een rol. In alle gevallen geldt dat overschakelen naar een van deze locaties niet mogelijk is (of was) voordat het huurcontract voor het Missiehuis afloopt. De huidige bewoners zouden dan in het uiterste geval verplaatst moeten worden naar een andere locatie maar dit is vanwege een landelijk tekort aan opvangplekken niet zonder meer mogelijk. Conclusie - Door het ontbreken van alternatieven en de tijd die het kost om op een andere plek invulling te geven aan onze taakstelling, staan we voor een principiële keuze: doorgaan of stoppen. - Bij stoppen moeten de huidige bewoners op zeer korte termijn elders worden ondergebracht. Een besluit met ingrijpende gevolgen vanwege het landelijke tekort aan opvangplekken. Bovendien dient dan ook een plek gevonden te worden voor de ca. 6 statushouders die in het gebouw wonen.

Ook die plek is niet zomaar beschikbaar. - Indien een oplossing aan het COA wordt overgelaten dan zal langjarig (minimaal 10-15 jaar) een opvang worden ingericht. Dat kan echter niet op korte termijn. - Bij voortzetting van de opvang in het Missiehuis zal een huurovereenkomst voor 2,5 jaar gesloten moeten worden. - De gemeente is dan verantwoordelijk voor de opvang, net als nu het geval is. Het COA blijft juridisch verantwoordelijk voor de opvang van vluchtelingen in het algemeen. - De opzet van de opvang blijft dan in de basis ongewijzigd. Daarbij is geen directe rol voor het COA, Glosec maakt gebruik van partijen die nu reeds betrokken zijn. - Wanneer de capaciteit inpandig wordt uitgebreid naar 100 opvangplekken, dan kan - ook met de aangekondigde lagere vergoeding – het voorzieningenniveau op locatie grotendeels op het huidige niveau blijven.

Zaaknummer 2024-024660

3

Agendapunt:

-

-

Een grotere nadruk op kostenefficiënte is noodzakelijk als gevolg van de na 1 juli 2025 lagere vergoeding. Het is aan de gemeente welke keuzes daarbij worden gemaakt, maar de opvang zal niet kostenneutraal kunnen worden voortgezet. Gelet op de reacties uit de omgeving en de voortdurende onduidelijkheid over de Spreidingswet is uitbreiden naar 151 opvangplekken een stap die we (op deze locatie) niet zomaar willen nemen. We voldoen daarmee niet tijdig aan onze taakstelling.

De afwegingen over de asielopvang in het Missiehuis en over de asielopvang in het algemeen roepen de principiële vraag op wat voor gemeente Goirle wil zijn. In het bestuursprogramma ‘Samenwerken aan opbouw’ 2025-2026 is aangegeven dat de opvang van vluchtelingen kostenneutraal dient te verlopen. Dat blijkt niet zonder meer mogelijk. Ook heeft het lang geduurd tot het ministerie duidelijkheid gaf over de financiële kaders, waardoor de besluitvorming niet kon verlopen zoals we graag hadden gezien. Alles wegende zijn we niettemin van mening dat voortzetten van de opvang wenselijk is. De status van de Spreidingswet gebiedt ons dit te doen, maar het college voelt ook de morele verantwoordelijkheid. Argumenten 1.1 Stoppen met de asielopvang is geen realistische optie. In de landelijke politiek wordt momenteel veel gesproken over het intrekken van de Spreidingswet en daarmee het loslaten van de daaruit voortkomende gemeentelijke taakstellingen. Vooralsnog is de Spreidingswet nog van kracht en blijft deze dus het kader voor onze besluitvorming. Bovendien zou een andere koers in Den Haag niet betekenen dat het opvangvraagstuk ophoudt te bestaan. Dat vertaalt zich ook naar onze praktijk: stoppen met de opvang heeft onmiddellijk gevolgen voor de 70 bewoners. Zonder reëel alternatief is het abrupt beëindigen van de opvang moeilijk uitlegbaar.

Om op de langere termijn wel te kunnen voorzien in een dergelijk alternatief, zal het college nog dit jaar starten met een gemeentebrede zoektocht naar een locatie voor een meer structurele invulling van onze taakstelling. 1.2 De ervaringen zijn positief. Er is geen sprake van noemenswaardige overlast. Dit beeld bestond al door het ontbreken van meldingen maar werd op 11 december door zowel voorstanders als kritische betrokkenen bevestigd. Dat betekent ook dat er (op termijn) ruimte is om kritisch naar voorzieningen te kijken, ook als de capaciteit van de opvang zou toenemen. 1.3 Er is nu geen alternatieve (of extra) locatie voorhanden. De opvang in het Missiehuis functioneert nu ruim 2 jaar naar behoren. Er is geen sprake van noemenswaardige hinder. Een alternatieve of aanvullende locatie is in de achterliggende periode niet gevonden. En als deze zich alsnog zou aandienen dan is er onvoldoende tijd om de bewoners van het Missiehuis hier onder te brengen. Het Missiehuis is daarmee op korte termijn de enige realistische opvanglocatie in Goirle. Met het COA kunnen uiteraard opnieuw de mogelijkheden elders worden verkend, maar dit biedt geen oplossing voordat het Missiehuis zou moeten sluiten. 1.4 De gemeente behoudt de regie door rechtstreeks afspraken te maken met de pandeigenaar. Door rechtstreeks van Glosec te (blijven) huren, worden bestaande relaties voortgezet.

Dit is voor zowel de bewoners als de gemeente en de omgeving belangrijk, omdat zo bestaande partijen

Zaaknummer 2024-024660

4

Agendapunt:

behouden kunnen blijven. De situatie blijft daardoor voor alle belanghebbenden zoveel mogelijk als deze nu is. Over de onder verantwoordelijkheid van de gemeente uit te voeren taken en het te hanteren voorzieningenniveau, worden afspraken gemaakt met Glosec. 1.5 Een periode van 2,5 jaar brengt balans tussen zekerheid en overzienbaarheid. Om te voldoen aan de voorwaarden uit de Spreidingswet moeten door Goirle gerealiseerde opvangplekken in ieder geval tot 1 februari 2026 gegarandeerd zijn. Verlengen met opnieuw een jaar lijkt daardoor logisch, maar de vraag is wel of het vraagstuk daarmee werkelijk wordt opgelost. De onzekerheid voor bewoners, de omgeving, beheerders en de pandeigenaar blijft daarmee immers voortduren en we zouden vrijwel meteen weer moeten voorsorteren op de situatie na dat jaar. Bovendien vraagt het pand om investeringen die bij een dergelijke korte looptijd niet verantwoord kunnen worden door de eigenaar of de gemeente. De eigenaar heeft dan ook aangegeven niet te kunnen instemmen met een verlenging met opnieuw een jaar. Dat plaatst ons voor een lastige opgave, want ook wij zien de onzekerheid in de wereld om ons heen en de asielsituatie in het bijzonder. Een verlenging voor de duur van 10-15 jaar, zoals het COA wil, is ten opzichte van de bestaande afspraken een erg grote stap.

Een verlenging voor de duur van 2,5 jaar is beter te overzien en geeft voldoende perspectief aan zowel omwonenden, bewoners als de pandeigenaar. Bovendien geeft het ons de tijd om te zoeken naar een alternatieve locatie, waarmee we direct na het raadsbesluit aan de slag gaan. 1.6 We houden handelingsvrijheid. Voor Glosec is het aangaan van een relatief kortlopende huurovereenkomst van 2,5 jaar bespreekbaar. Daarmee zou, binnen de mogelijkheden, tegemoet worden gekomen aan een wens van sommige omwonenden. Bovendien is de verplichting voor de gemeente zo te overzien. Om de looptijd te beperken tot 2,5 jaar dient wel werk gemaakt te worden van het vervolg. We starten daarom direct na 1 mei 2025 met de gesprekken over de bestemming met Glosec. 1.7 De financiering door de pandeigenaar vormt geen reëel risico voor de continuïteit. Glosec maakt gebruik van een externe financier. Bij niet nakomen van de betalingsverplichting aan deze financier is het in theorie mogelijk dat deze executeert en dat daarbij de bewoners moeten vertrekken. Onze huisadvocaat geeft aan dat de bewoners in een dergelijk geval geen ‘gegeven’ zijn waar de financier rekening mee moet houden, maar ook dat de kans dat zo’n situatie zich voordoet bijzonder klein is. Niet alleen zal in zo’n geval een zorgvuldige afweging moeten plaatsvinden, de invulling van het pand genereert ook een constante inkomstenstroom.

2.1 We nemen verantwoordelijkheid. Met dit voorstel zetten we een belangrijke stap in het realiseren van onze taakstelling van 151 opvangplekken. Het huisvesten van de volledige taakstelling vereist echter meer zekerheden en mogelijkheden dan we nu hebben. Bovendien kunnen we niet de ogen sluiten voor wat redelijkerwijs op deze plek haalbaar is. Dat het ruimtelijk past wil niet automatisch zeggen dat het wenselijk is, of passend bij de maat en schaal van de omgeving, om de volledige taakstelling op deze plek onder te brengen. We treden hierover in overleg met het ministerie van Asiel en Migratie / het COA. 2.2 Uitbreiding is noodzakelijk. De aangekondigde verlaging van de forfaitaire vergoeding per opvangplek betekent ook dat meer vluchtelingen gehuisvest moeten worden om de opvang zoveel mogelijk kostenneutraal te kunnen

Zaaknummer 2024-024660

5

Agendapunt:

laten verlopen. Uitbreiden naar 100 plekken vormt daarbij de ondergrens. De kern van het huidige voorzieningenniveau (BHV/beveiliging/coördinatie) kan dan overeind blijven. Doorgaan in de bestaande omvang van ca. 70 opvangplekken is met de huidige voorzieningen financieel niet haalbaar. 2.3 Uitbreiding leidt niet tot meerkosten voor de gemeente. De kosten voor de verbouwing / uitbreiding naar 100 opvangplekken zijn reeds verdisconteerd in de aan Glosec te betalen vergoeding. Deze is gelijk aan de ‘inkomsten’ uit de vergoeding vanuit het ministerie. Met Glosec is bovendien afgesproken dat de gemeente pas gaat betalen voor 100 plekken als deze zijn gerealiseerd. De verbouwing / uitbreiding leidt dus niet tot meerkosten voor de gemeente. 3.1 We hebben oog voor het draagvlak. De huidige opvang biedt plaats aan 70 personen. Een uitbreiding kan tot 100 opvangplekken volledig inpandig plaatsvinden door optimaliseren van de bestaande ruimten. Het aanzien en de aard van de opvang veranderen daardoor zo min mogelijk. De reacties tijdens de bewonersbijeenkomst wijzen uit dat de duur van de verplichting, mogelijkheden om bij te sturen, en een omvang en populatie die zoveel mogelijk aansluiten bij de bestaande situatie, van groot belang worden geacht.

Om ervoor te zorgen dat alles ook de komende 2,5 jaar blijft functioneren zoals het hoort en te werken aan meer verbinding, starten we een periodiek overleg met zowel omwonenden als een vertegenwoordiging van (de bewoners van) het Missiehuis. 3.2 Onduidelijkheid vanuit ‘Den Haag’ mag niet ons probleem worden. U wordt gevraagd een besluit te nemen in een tijd waarin er veel verandert in de wereld. Zo is de situatie in het Midden-Oosten volop in beweging. Veel Syrische vluchtelingen willen terugkeren naar hun land als de situatie veilig genoeg blijkt. Hoewel we ons realiseren dat er meer conflicten zijn en de vraag naar opvangplekken dus niet enkel door ontwikkelingen in Syrië wordt bepaald, kunnen dergelijke ontwikkelingen ertoe leiden dat de ‘vraag’ gedurende de huurperiode afneemt. Daarnaast is er door ‘Den Haag’ veel onduidelijkheid gecreëerd over het lot van de Spreidingswet. Dit maakt het uitbreiden van de opvang naar 151 plekken lastig uit te leggen. Ook daarom stellen we voor nu, en op deze plek, ruimte te maken voor 100 opvangplekken en de periode van 2,5 jaar te gebruiken voor het vinden van een alternatieve locatie. 3.3 / 4.1 De kosten van door de gemeente te betalen voorzieningen kunnen flink worden teruggedrongen. De vergoeding vanuit het Rijk wordt per 1 juli 2025 verlaagd van € 150 naar € 88 per opvangplek per nacht.

Voor de basis (onderdak, eten, coördinatie op locatie, begeleiding van bewoners) is dat nog steeds voldoende, zolang we beperkt uitbreiden naar 100 plekken. Maar het is niet toereikend om aanvullend voorzieningen te blijven beiden zonder dat er geld vanuit de gemeente bij moet. Gelet op het voorzieningenpakket dat door Glosec is aangeboden gaat het daarbij om de meer ‘maatschappelijke kosten’ als leveren en wassen van linnengoed, sociaal-maatschappelijke begeleiding vanuit gemeente, eventueel vervoer, kosten van ambtelijke inzet. De verlaging van de vergoeding vereist dus dat we anders kijken naar dergelijke kosten, om de situatie financieel opzicht beheersbaar te houden. De kosten van de opvang zijn door ambtelijke organisatie i.o.m. het Rode Kruis kritisch tegen het licht gehouden. Gelet op de ruimhartige voorzieningen in de afgelopen periode zien we goede

Zaaknummer 2024-024660

6

Agendapunt:

mogelijkheden om de kosten flink terug te dringen zonder de menselijke maat en het humane karakter van de opvang uit het oog te verliezen. Zo kunnen de kosten voor medische zorg, ambtelijke inzet, personenvervoer en de huur en reiniging van linnengoed veel efficiënter worden georganiseerd. De eigen kosten voor de gemeente helemaal terugdringen naar nul, zodat de opvang volledig kan draaien op de vergoeding vanuit het Rijk, is niet realistisch maar de huidige kosten kunnen vrij eenvoudig met tienduizenden euro’s per jaar worden verlaagd. Daarmee is al een begin gemaakt. 5.1 De te verwachten incidentele kosten van maximaal € 375.000 te onttrekken uit de algemene weerstandsreserve. Doordat zowel de van het Rijk te ontvangen vergoeding als het aan Glosec te betalen bedrag is gebaseerd op het aantal gerealiseerde opvangplekken, verloopt de opvang in de basis kostenneutraal. Glosec kan voor maximaal € 88 per persoon per nacht veruit de meeste voorzieningen in stand houden. De kosten voor aanvullende maatschappelijke voorzieningen (zoals linnengoed en vervoer van bewoners) zijn incidenteel en komen voor rekening van de gemeente Goirle. Op basis van de bestaande kosten bedragen deze over de gehele looptijd maximaal € 481.000. Door kritisch naar de uitgaven te kijken en zaken als de verzorging van linnengoed anders te organiseren, kunnen we dit bedrag terugbrengen tot ca. € 375.000.

Doordat dit bedrag niet binnen de huidige begroting is op te vangen conform de spelregel uit het project financieel gezond ‘nieuw voor oud’, wordt dit uit de algemene weerstandsreserve onttrokken. Verder versoberen lijkt mogelijk, bijvoorbeeld door het vervoer van bewoners anders in te richten. Het effect daarvan is op voorhand niet goed in te schatten omdat dit ook afhankelijk is van de samenstelling van de populatie in de opvang. 6.1 De financiële consequenties worden technisch verwerkt bij de tweede bestuursrapportage. De financiële consequenties van de overige kosten van maximaal € 375.000 worden verwerkt als incidenteel projectbudget bij de tweede bestuursrapportage 2025. Kanttekeningen 1.1 Verlenging met 2,5 jaar is lang ten opzichte van de eerdere verlengingen. Een periode van 2,5 jaar is lang wanneer het wordt afgezet tegen het oorspronkelijke uitgangspunt van de crisisopvang voor een half jaar, en de kortlopende verlengingen tot nu toe. 1.2 Er bestaan verschillende opvattingen over de wenselijkheid van verlengen van de opvang. Tijdens de in december gehouden bewonersbijeenkomst vielen verschillende geluiden te horen. Een deel van de omwonenden is voor het voortzetten van de opvang; een deel vindt dat met een voortzetting zou worden afgeweken van het oorspronkelijke uitgangspunt van een tijdelijke opvang. De reacties laten kortom geen eensluidend beeld zien.

1.3 / 4.1 De gemeente draagt de verantwoordelijkheid. Omdat het COA binnen de eigen kaders geen mogelijkheden ziet om de opvang in het Missiehuis over te nemen, blijft de gemeente bij voortzetting de verantwoordelijkheid dragen voor de huur van het gebouw, benodigde aanpassingen en de in de opvang geboden bemensing (beveiliging, BHV, begeleiding) en voorzieningen. In dat geval gelden echter ook de (strengere) inrichtingsvereisten van het COA niet en kan net als nu worden gewerkt met de normen van het Rode Kruis. Het COA blijft

Zaaknummer 2024-024660

7

Agendapunt:

wel juridisch verantwoordelijk en kan op verzoek van de gemeente ingrijpen als bijvoorbeeld sprake is van structureel overlastgevende personen in de opvang. De verantwoordelijkheid lag de afgelopen 2,5 jaar al bij de gemeente en deze leidde niet tot problemen. 2.1 De inpandige capaciteit is niet zonder meer uit te breiden naar 100 plekken. Voor het uitbreiden van de inpandige capaciteit zijn verbouwingswerkzaamheden noodzakelijk. Glosec verwacht deze voor de zomer te kunnen realiseren, maar het zal dus enkele maanden duren voordat de inpandige capaciteit is uitgebreid. 2.2 / 3.1 We voldoen op de ijkdatum niet aan de taakstelling uit de Spreidingswet. Weliswaar kan naar verwachting voor 1 juli 2025 de capaciteit van de opvang worden uitgebreid, met uitbreiding naar 100 plekken voldoen we niet aan onze opvangtaakstelling. Hierover gaan we met het ministerie in overleg. Het ministerie staat hiervoor open. 3.2 Het draagvlak is fragiel. De ervaringen met de opvang tot nu toe wijzen uit dat geen sprake is van noemenswaardige overlast. Hoewel wij erop vertrouwen dat dit bij uitbreiding niet anders zal zijn, betekent een grotere opvang ook dat de kans op hinder toeneemt. Om te zorgen voor meer verbinding willen we vanaf 1 mei periodiek in gesprek met de omgeving, pandeigenaar, de locatiemanager en zo mogelijk een bewonersvertegenwoordiging.

4.2 Meer kostenefficiëntie heeft gevolgen voor het voorzieningenniveau. Hoewel de kerntaken (coördinatie, begeleiding van bewoners van de opvang, BHV) ook in de nieuwe situatie gehandhaafd blijven zal, meer dan voorheen, een beroep worden gedaan op vrijwilligers en de zelfredzaamheid van de bewoners. Het past gezien de hoogte van de kosten om kritisch te zijn op welke kosten we in de nieuwe situatie accepteren, maar moeten waken voor een te sterke focus op de korte termijn. Ver snijden in uitgaven voor begeleiding van bewoners heeft op korte termijn voordelen maar kan op de langere termijn juist tot aanzienlijk hogere kosten leiden. Bijvoorbeeld doordat begeleiding van een asielzoeker tekort schiet en deze als statushouder door een later gestarte integratie een jaar langer een uitkering ontvangt. Gemiddeld wordt 10% van de bewoners als statushouder aan Goirle gekoppeld. Op 100 bewoners zijn dat dus 10 statushouders. Een jaar uitkering kost dan 10 x €18.000 p.p. = € 180.000 per jaar. Omdat we pas na 2 jaar de middelen vanuit het Rijk ontvangen, leidt 1 jaar onvoldoende begeleiding tot een risico van € 360.000 aan extra kosten. 5.1 Het voorstel voldoet niet aan het bestuursprogramma 2025-2026. Gebleken is dat kostenneutraal voortzetten van de opvang alleen kan als we bepaalde basisvoorzieningen niet (meer) bieden of in zeer afgeslankte vorm.

Dit is niet altijd wenselijk, willen we een humane opvang bieden en op langere termijn niet meer kosten geconfronteerd worden (zie kanttekening 4.2). Door kritisch te kijken naar uitgaven die straks voor rekening van de gemeente komen, zijn de gemeentelijke kosten aanzienlijk terug te dringen. Maar kostenneutraal, zoals het bestuursprogramma voorschrijft, is redelijkerwijs niet haalbaar. 5.2 / 6.1 De gemeente blijft financieel verantwoordelijk. De gemeente ontvangt een vaste vergoeding vanuit het ministerie voor de opvang van asielzoekers. Tot nu toe was de geboden vergoeding ruimschoots voldoende voor dekking van alle met de opvang

Zaaknummer 2024-024660

8

Agendapunt:

gemoeide kosten. De vraag wie financieel verantwoordelijk was, was daarmee geen issue. Nu de vergoeding vanuit het Rijk wordt verlaagd, verandert dit. Als de kosten de vergoeding overschrijden, dan dragen we zelf de last van deze overschrijding. Er kan dan geen aanvullend beroep worden gedaan op het ministerie of het COA. Kortom: het COA is weliswaar juridisch eindverantwoordelijk voor de opvang; de gemeente draagt de financiële verantwoordelijkheid. 5.3 / 6.2 Een 100% dekking van de kosten door het Rijk is niet mogelijk. Kosten voor ‘maatschappelijke voorzieningen’ vallen buiten de scope van Glosec en kunnen niet met de vergoeding vanuit het Rijk worden gedekt. Deze incidentele kosten moeten dus door de gemeente worden gedragen. Wanneer de uitgaven ongemoeid worden gelaten dan bedragen deze extra kosten voor de periode juli 2025 t/m eind 2027 (2,5 jaar) in totaal maximaal € 481.000. Meer kostenefficiëntie is mogelijk, waardoor dit bedrag omlaag kan naar ca. € 375.000. Voor deze extra kosten is binnen de huidige begroting geen dekking (zie paragraaf Financiën). Financiën Voor de periode januari t/m juni 2025 zijn er geen financiële consequenties voor de opvang van asielzoekers aan de Tilburgseweg 209. Tot 1 juli 2025 betreft de opvang aan de Tilburgseweg 209 een crisisopvang waardoor de volledige kosten gedekt worden door het COA.

Vanaf 1 juli 2025 zijn er wel financiële consequenties. Doordat de opvang verandert in een gemeentelijke opvang met een andere financieringswijze ontvangen we van het Rijk een forfaitaire vergoeding van € 88 per opvangplek per nacht. Met Glosec wordt een overeenkomst gesloten per 1 juli, waarbij Glosec de opvang en de basisvoorzieningen gaat verzorgen. In ruil daarvoor ontvangen zij een vergoeding van maximaal het bedrag dat wij van het Rijk ontvangen (maximaal € 88 per opvangplek per nacht). Zoals de huidige contracten van de overige kosten voor maatschappelijke voorzieningen er liggen, bedragen de te verwachten kosten voor de gemeente Goirle maximaal € 481.000 over de gehele looptijd (1 juli 2025 t/m 31 december 2027). Vooruitlopend op de verlenging van 1 juli 2025 t/m 31 december 2027 zijn we waar mogelijk al begonnen met versoberen van de opvang. Door deze versobering verlagen we de jaarlijkse te verwachten kosten naar ca. € 140.000. Dit leidt tot een totaal van € 375.0000 over de periode 1 juli 2025 t/m 31 december 2027. Dit voorstel is getoetst conform de spelregels van het programma Financieel Gezond. Hieruit blijkt dat o.a. ‘nieuw voor oud’ niet haalbaar is binnen de huidige begroting. Vanwege de hoge tijdsdruk als gevolg van de lange onduidelijkheid vanuit het ministerie, stellen we voor een incidenteel projectbudget beschikbaar te stellen van maximaal € 375.000.

Dit wordt onttrokken aan de algemene weerstandsreserve en verwerkt bij de tweede bestuursrapportage. In het kader van het onderdeel ‘grip op budgetten’ van het programma Financieel Gezond, monitoren we de uitputting van dit incidentele projectbudget extra scherp. Genoemde bedragen vormen samen de bovengrens van de kosten gedurende de periode t/m 31 december 2027. We verplichten onszelf om gedurende de looptijd op zoek te gaan naar besparingsruimte. Ook binnen de afspraken met Glosec kan ruimte ontstaan om te ‘plussen’ en te ‘minnen’, als blijkt dat bepaalde taken na verloop van tijd kunnen worden afgeschaald, waardoor ruimte kan ontstaan voor het uitbreiden van andere taken. We houden hiermee rekening in de uitwerking van de overeenkomst met Glosec.

Zaaknummer 2024-024660

9

Agendapunt:

Samenwerking De voortgang t.a.v. onze opvangtaakstelling wordt besproken binnen het daarvoor bestaande overleg (Provinciale Regietafel – PRT, Regionale Regietafel – RRT) en met het ministerie van Asiel en Migratie. Communicatie De deelnemers aan de bewonersavond van 11 december 2024 hebben het verslag van deze avond ontvangen. Dit verslag is als bijlage bij dit voorstel gevoegd. Het voorstel van het College aan de raad wordt op 31 maart 2025 nader toegelicht aan direct betrokkenen. Na de besluitvorming worden het ministerie, de pandeigenaar en de omwonenden opnieuw geïnformeerd. De overeenkomst met Glosec wordt door het college afgehandeld. We blijven ook bij voortzetting van de opvang periodiek in contact met de omgeving en zullen daarvoor in het eerste halfjaar van 2025 samen met de omgeving bekijken op welke manier we dit contact het beste kunnen vormgeven. We denken aan een periodiek (kwartaal-)overleg met een belanghebbendenvertegenwoordiging, de dagelijkse leiding van het Missiehuis en de pandeigenaar. Vervolg - Melden beoogde uitbreiding bij het ministerie van Asiel en Migratie / COA. - Sluiten overeenkomst met Glosec (college van B&W, eind april 2025). - Vervolgen overleggen ministerie, COA, PRT, RRT, Glosec. - Formuleren bestuursopdracht college m.b.t. gemeentebrede verkenning opvang (2025). - Opstarten omgevingsoverleg (eerste halfjaar 2025).

Bijlagen 1: Verdeelbesluit Noord-Brabant 2: Verslag bewonersavond 11 december 2024 3: Brief aan ministerie van Asiel en Migratie, 9 januari 2025 4: Mail van ministerie van Asiel en Migratie, 28 februari 2025 5: Brief Glosec aan gemeente Goirle, 5 februari 2025 6: Overzicht maximale kosten gemeente Goirle t/m 31 december 2027

burgemeester en wethouders van Goirle

Mark van Stappershoef, burgemeester Mark van Beers, secretaris

Zaaknummer 2024-024660

10

Agendapunt:

De raad van de gemeente Goirle; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 20 maart 2025 gelezen het advies van de commissie Sociaal d.d. 7 april 2025; gelet op de Gemeentewet;

besluit:

1. De huur van het Missiehuis voor de opvang van asielzoekers te verlengen tot 31 december 2027.

2. De opvang inpandig uit te laten breiden naar maximaal 100 opvangplekken. 3. Aan de uitbreiding de volgende voorwaarden te verbinden: o voortzetting van de betrokkenheid van het Rode Kruis; o de continue fysieke aanwezigheid van beveiliging; o het inrichten van een klachtenmeldpunt; o de overdracht van de zorg en opvang aan het COA per uiterlijk 31-12-2027. 4. De voorzieningen in de opvang efficiënter in te richten, vanwege de naderende bijstelling van de forfaitaire vergoeding. 5. Een bedrag van € 275.000 te onttrekken aan de algemene weerstandsreserve en te storten in de bestemmingsreserve Asielopvang Missiehuis als projectbudget. 6. De financiële consequenties te verwerken in de tweede bestuursrapportage. 7. Hiermee af te wijken van het gemeentelijk inkoopbeleid. Aldus besloten door de raad van de gemeente Goirle in zijn vergadering van dinsdag 15 april 2025.

de raadsgriffier,

de voorzitter,

Frits Harteveld

Mark van Stappershoef

Zaaknummer 2024-024660

11