Bijlage 1 Gedragscode voor raadsleden en commissieleden.pdf

Gedragscode voor raadsleden en commissieleden Rol: Vertegenwoordigen van inwoners, kaders stellen en het college controleren. Kernwaarden: Respect, openheid, samenwerking en voorbeeldgedrag. Publieke opdracht: Raadsleden zijn als gekozen volksvertegenwoordigers de dragers van de lokale democratie. Hun gedrag beïnvloedt direct het vertrouwen van inwoners in het openbaar bestuur. 4.1 Respectvol gedrag Raadsleden luisteren actief naar elkaar, naar college, naar ambtelijke organisatie en naar inwoners. Ze tonen begrip, laten elkaar uitspreken en gebruiken geen kwetsende taal of insinuaties. Ze gaan professioneel om met meningsverschillen en spreken elkaar constructief aan op gedrag, wanneer nodig. Ze respecteren ook het Reglement van orde. Reflectievraag: Hoe spreek ik anderen aan op gedrag zonder zelf bij te dragen aan escalatie? Praktijkvoorbeeld: Tijdens een verhitte raadsvergadering besluit een raadslid niet terug te snauwen, maar na afloop rustig het gesprek aan te gaan over een kwetsende opmerking. Spanningsveld: Hoe combineer je scherp debat met onderling respect? (scherp of de bal, zacht op de speler) 4.2 Constructieve houding Een raadslid denkt mee in oplossingen, ook als het politiek schuurt. Dit vraagt bereidheid tot dialoog, reflectie op de eigen opstelling en het zoeken naar gezamenlijke belangen, zonder de eigen overtuiging te verliezen.

(is dit altijd mogelijk?) Reflectievraag: Durf ik mijn gelijk los te laten als dat het publieke belang dient? Praktijkvoorbeeld: Een raadslid schuift aan bij een motie van een andere partij, omdat het voorstel goed is voor de wijk – ondanks dat het politiek ongemakkelijk ligt. Spanningsveld: Botsing tussen partijdiscipline en het zoeken naar consensus. 4.3 Toegankelijkheid en benaderbaarheid Raadsleden zijn laagdrempelig bereikbaar, fysiek en digitaal. Ze tonen bereidheid om in gesprek te gaan, bezoeken bijeenkomsten en leggen contact met diverse groepen in de samenleving. Ze geven ook duidelijk aan wat hun rol is en wat er wel of niet mogelijk is. Reflectievraag: Hoe zorg ik dat ook mensen die niet vanzelf op mij afkomen zich gehoord voelen? Praktijkvoorbeeld: Een raadslid organiseert een avond in een buurtcentrum, speciaal voor jongeren en nieuwkomers, met laagdrempelig gesprek over veiligheid. Spanningsveld: Openheid versus realistische verwachtingen scheppen. 4.4 Verantwoordelijkheid in communicatie In communicatie – zeker via sociale media – houden raadsleden rekening met toon, timing en feiten. Ze dragen bij aan een feitelijk en respectvol debat.

Reflectievraag: Draagt mijn bericht bij aan het publieke debat of aan mijn eigen profilering? Praktijkvoorbeeld: Een raadslid besluit een onvolledig gerucht over een beleidsbesluit niet te delen, maar navraag te doen bij het griffieteam en het correct toe te lichten. Spanningsveld: Vrijheid van meningsuiting versus verantwoordelijkheid voor de publieke sfeer.

pagina 1 van 2

4.5 Voorbeeldfunctie Raadsleden beseffen dat zij het publieke gezicht van de lokale democratie zijn. Ze handelen met zorg en fatsoen, ook buiten de raadzaal. Privégedrag dat het vertrouwen in de raad kan schaden, wordt vermeden. Reflectievraag: Welk beeld van de raad straalt mijn gedrag – ook privé – uit? Praktijkvoorbeeld: Een raadslid besluit een fel politiek debat niet te bespreken op een verjaardagsfeestje, om misverstanden en roddels te voorkomen. Spanningsveld: Privéleven versus publieke verantwoordelijkheid. 4.6 Vergaderdiscipline Actieve deelname aan vergaderingen is onderdeel van professioneel raadswerk. Dit betekent: goed voorbereid, op tijd aanwezig, niet onnodig verstoren, respecteren van spreektijd en bijdragen aan een ordentelijk debat. Reflectievraag: Ben ik in de raadszaal even zorgvuldig als ik van het college vraag? Praktijkvoorbeeld: Een raadslid neemt kort en krachtig het woord, bewaakt de tijd en houdt het debat op inhoud. Spanningsveld: Vrijheid van debat versus efficiëntie en tijdsdruk. 4.7 Collegialiteit Politieke verschillen mogen nooit persoonlijk worden. Collegialiteit betekent: elkaar respecteren, ruimte geven, helpen waar nodig en een veilige cultuur bevorderen waarin iedereen zich durft uit te spreken.

Reflectievraag: Draag ik bij aan een cultuur waarin collega’s ook fouten durven erkennen? Praktijkvoorbeeld: Een raadslid stelt voor om na afloop van een felle discussie samen koffie te drinken, om de onderlinge relatie goed te houden. Spanningsveld: Strijd in het debat versus samenwerking in het functioneren. 4.8 Transparantie naar inwoners Raadsleden leggen helder uit wat hun keuzes zijn en waarom. Ze maken informatie begrijpelijk en toegankelijk, en delen hun overwegingen openlijk – ook als besluiten complex of impopulair zijn. Reflectievraag: Kan ik deze keuze uitleggen aan een kritische buur? Praktijkvoorbeeld: Een raadslid maakt een korte video waarin hij uitlegt waarom hij tegen een populaire motie stemde – en wat zijn overwegingen waren. Spanningsveld: Eerlijke uitleg versus populariteit. 4.9 Bewustzijn van rol Raadsleden controleren het bestuur, maar gaan niet op de stoel van het college of de ambtelijke organisatie zitten. Ze benaderen ambtenaren via de juiste wegen en respecteren de rolverdeling tussen politiek, bestuur en ambtelijke organisatie. Reflectievraag: Handel ik als volksvertegenwoordiger of als belangenbehartiger? Praktijkvoorbeeld: Een raadslid verwijst een inwoner die klaagt over een individuele casus netjes door naar de ambtelijke lijn, en stelt eventueel later schriftelijke vragen.

Spanningsveld: Direct betrokken willen zijn versus institutionele rolvastheid.

pagina 2 van 2