13 Bijlage 2 - Separate bijlagen bij het vast te stellen bestemmingsplan Ronde Akkers Riel.pdf

Er zijn verschillende soorten bodemonderzoeken, elk met een ander doel en uitvoeringsstrategie. De volgende onderzoekstypen worden onderscheiden: PreHo: Prehistorisch bodemonderzoek, er is een verdenking van bodembedreigende ac viteiten. De loca e is bijvoorbeeld a oms g uit de lijst van de Kamer van Koophandel. Historisch onderzocht: Er is een historisch bodemonderzoek verricht. Zonder de loca e te bezoeken is in de gemeentelijke archieven gezocht naar aanwijzingen voor een bodembedreigende ac viteit. Beperkt onderzoek: Eenvoudig onderzoek met een specifiek doel (bv verdenking van asbest of een calamiteit). Een beperkt onderzoek gee geen uitsluitsel over de algemene bodemkwaliteit. BOOT of indica ef onderzoek: Een beperkt onderzoek gee geen uitsluitsel over de algemene bodemkwaliteit. Onderzocht op aard (O.O./NVN/NEN): Op de loca e is een analy sch bodemonderzoek verricht om te onderzoeken of er sprake is van bodemverontreiniging. Dit kunnen verschillende typen onderzoek zijn die echter allemaal tot doel hebben om een eventuele verontreiniging aan het licht te brengen. (OO = oriënterend onderzoek, NVN = indica ef bodemonderzoek conform de Nederlandse Voornorm en NEN =verkennend bodemonderzoek conform de Nederlandse Eenheidsnorm (NEN 5740)).

Nulsitua e onderzoek: Om in de toekomst vast te kunnen stellen of de huidige eigenaar de bodem (verder)verontreinigd hee wordt de kwaliteit van de bodem vastgelegd. Indien later blijkt dat de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem is verslechterd dan kan de eigenaar hiervoor aansprakelijk worden gesteld. Wordt toegepast bij de ves ging van bedrijven op een loca e die poten eel bodembedreigende ac viteiten uitvoeren. O.O.T. (Besluit Opslag Ondergrondse Tanks): Onderzoek dat wordt uitgevoerd om vast te stellen of zich bij een ondergrondse brandsto ank verontreinigingen bevindt. Asbest in grond onderzoek (NEN 5707) Nader onderzoek: Onderzoek naar de groo e van de verontreiniging en het vaststellen van de ernst en de urgen e (NTA 5755). Saneringsonderzoek opgesteld: er is, naar aanleiding van de resultaten van het nader bodemonderzoek, een onderzoek naar de saneringsmogelijkheden uitgevoerd. Saneringsplan opgesteld: Een saneringsplan is een planma ge beschrijving van de saneringsmethode en/of de saneringstechnieken. Saneringsevalua e uitgevoerd: een opsomming van de resultaten en gebeurtenissen naar aanleiding van een sanering.

Pagina 20 van 21

-

08-04-2020

Analyseresultaten in conclusie De analyseresultaten worden weergegeven in de vorm van le ers en symbolen. De combina e hiervan gee aan of de bodem verontreinigd is of niet. De le ers hebben de volgende betekenis (conform de Wet bodembescherming). AW= Achtergrondwaarde S = Streefwaarde T = Tussenwaarde I = Interven ewaarde

In feite geven de le ers een concentra eniveau aan dat iets zegt over de aard van de verontreiniging en de sanering daarvan. In het kader van het Besluit bodemkwaliteit is dit de van nature in de bodem aanwezige gehalte aan “verontreinigende” stoffen. Streefwaarde: is de waarde waarbij sprake is van schone grond, geschikt voor alle mogelijke doeleinden. Als van één of meerdere stoffen de streefwaarde of achtergrondwaarde wordt overschreden, is sprake van een lichte bodemverontreiniging. Tussenwaarde: Als van één of meerdere stoffen de tussenwaarde wordt overschreden, is sprake van een ma ge bodemverontreiniging. Overschrijding van de tussenwaarde is het criterium voor uitvoering van nader bodemonderzoek. Interven ewaarde: is de waarde waarbij maatregelen (interven es) noodzakelijk zijn. Als van één of meerdere stoffen de interven ewaarde wordt overschreden, is sprake van een sterke bodemverontreiniging. De omvang van de verontreiniging, de risico"e;s voor de volksgezondheid, ecologische risico"e;s en verspreidingsrisico"e;s bepalen de ernst en de urgen e c.q. spoedeisendheid van het geval.

Wat u moet weten over tankgegevens In het verleden werden veel woningen verwarmd met behulp van huisbrandolie (hbo). Deze olie werd opgeslagen in speciale ondergrondse opslagtanks. Bij lekkage kunnen deze tanks een bodemverontreiniging veroorzaken. Volgens het besluit BOOT (Besluit Opslaan in Ondergrondse Tanks), tegenwoordig het Ac viteitenbesluit, moeten nog in gebruik zijnde gesaneerde ondergrondse tanks voldoen aan diverse voorschri en zoals keuringen en monitoring. Oude buitengebruik gestelde tanks konden tot 1998 worden gesaneerd door KIWA (Keuringsins tuut voor Waterleidingsar kelen) erkende bedrijven (de tanks werden schoon gemaakt en gevuld met zand, mits de bodem niet verontreinigd was). Oude buitengebruik gestelde tanks die nu nog niet zijn behandeld moeten worden verwijderd. Een eindonderzoek naar brandstofproducten in grond en grondwater is dan verplicht.

Pagina 21 van 21

-

08-04-2020

Bijlage 3 Archeologisch bureauonderzoek

90

Ronde Akkers, Riel (gemeente Goirle) Een bureauonderzoek (BO)

Rapport 357

Y.R. Csonka & W.A. Ytsma

Ronde Akkers, Riel (gemeente Goirle) Een bureauonderzoek (BO)

Y.R. Csonka & W.A. Ytsma

Rapport 357

Colofon Ronde Akkers, Riel (gemeente Goirle) Een bureauonderzoek (BO)

Een onderzoek in opdracht van BRO

Salisbury Archeologisch Rapport 357

Y.R. Csonka & W.A. Ytsma

Beheer en plaats van documentatie Salisbury Archeologie b.v. Voorblad: Google Streetview, 17-4-2020 Versie 1.1, 17 april 2020 (concept)

Autorisatie — W.A. Ytsma (Senior KNA-archeoloog of Senior KNA-prospector)

Status bevoegd gezag— J. Ludwig (Afdeling Ontwikkeling)

Salisbury Archeologie bv Vestiging Noord-Nederland Vaart z.z. 7a 9401 GE Assen 085-3031540 www.salisburybv.nl info@salisburybv.nl

ISSN 2468-4538

Inhoud Administratieve gegevens

6

Locatiegegevens

7

Samenvatting resultaten

8

1

Aanleiding voor het onderzoek

10

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Onderzoekskader Huidige en toekomstige situatie op de onderzoekslocatie Begrenzing onderzoeks- en plangebied Doel van het onderzoek Onderzoeksvragen Bureauonderzoek

10 11 12 12 12 13

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8

Gebruikte bronnen Aardwetenschappelijke gegevens Bekende archeologische waarden Archeologie Historische waarden/ bouwhistorisch onderzoek Bekende verstoringen Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel Advies Conclusie

13 13 17 21 22 26 26 26 28

2

3

3.1 Beantwoording onderzoeksvragen 3.2 Aanbevelingen Literatuur

28 28 29

Lijst van afbeeldingen

30

Lijst van tabellen

30

Bijlage 1 Mail aanpak bureauonderzoek

31

Administratieve gegevens Projectnaam

Ronde Akkers, Riel

Projectcode

20202760

Type onderzoek

Bureauonderzoek (BO)

OM-nummer

4828502100

Projectleider

Y.R. Csonka & W.A. Ytsma Junior Archeoloog / senior archeoloog

Contact

T: 085-3031540 M: 06-38316355 E: yoshua.csonka@salisburybv.nl

Opdrachtgever

BRO

Contact

Tim Schalkx Bosscheweg 107, 5282 WV Boxtel, T: +31 (0)6 148 793 92 tim.schalkx@bro.nl

Bevoegde overheid

Gemeente Goirle Dhr. J.L.R.E.M. Ludwig (afdeling Ontwikkeling) Postbus 17, 5050 AA Goirle T: (013) 5310 658

Uitvoering onderzoek

april 2020

Beheer en locatie documentatie

Salisbury Archeologie b.v. en e-depot

Illustraties

Auteur(s) tenzij anders vermeld

6

Locatiegegevens Projectnaam

Ronde Akkers, Riel

Plaats

Riel

Gemeente

Goirle

Provincie

Noord-Brabant

Kaartblad

50E

Kadastrale gegevens (gemeente, sectie, perceelnummers)

GLE01 – F - 1535, 1537, 1544, 1545, 1546

Centrumcoördinaat

X: 129.673, Y: 393.180

Oppervlakte

Circa 7.354 m2

NAP-hoogte maaiveld

Circa 15,6 – 16,8 m NAP

Afb. 1. Ligging van het plangebied op de topografische kaart (https://opentopo.nl).

7

Samenvatting resultaten Plangebied

zie afb. 1

Aanleiding

Het plangebied ligt in de bebouwde kom van Riel en omvat vijf percelen die vooralsnog onbebouwd zijn. De opdrachtgever heeft het voornemen in het plangebied nieuwbouw te realiseren (zie verder hieronder). De gemeente Goirle heeft tot op heden geen archeologiebeleid geformuleerd in de vorm van een nota of beleidskaart. In het plangebied geldt dubbelbestemming Waarde-Kom Riel. Archeologie maakt geen onderdeel uit van de dubbelbestemming. In overleg met de opdrachtgever en de gemeente Goirle is besloten voor het plangebied een bureauonderzoek uit te voeren, met als doel een gespecificeerde verwachting op te stellen en te bepalen of een vervolgonderzoek nodig is.

Vraagstelling

Wat is de bodemopbouw en zijn er aanwijzingen voor bodemverstoringen? Zijn er aanwijzingen voor de aanwezigheid van archeologische resten? Welke consequenties zal voortgaande planuitvoering op de archeologische resten kunnen hebben? Wat zijn de aanbevelingen? Is nader onderzoek noodzakelijk? En zo ja, waaruit kan dit bestaan?

Aardwetenschappelijke gegevens

Vanuit geologisch perspectief ligt Riel op het Kempens Hoog, dat onderdeel vormt van het Brabants Massief. Dit is een geologisch stijgingsgebied. Op de geomorfologische kaart is te zien dat het plangebied in een bebouwd gebied ligt. Gekeken naar de omliggende terreinvormen ligt het plangebied aan de rand van een dekzandrug (3K14), op de overgang naar een beekdal waar een beekdalbodem met veen (2R4) voorkomt, geflankeerd door beekdalglooiingen (4H11). Deze geomorfologische variatie is ook op de AHN goed zichtbaar. Het plangebied ligt op een hoogte van 15,6 tot 16,8 m NAP. Het terrein loopt richting het noordoosten af. Volgens de bodemkaart ligt het plangebied eveneens in een bebouwde zone. Afgaande op de bodemtypes die in de omgeving zijn gekarteerd is het waarschijnlijk dat binnen het plangebied hoge zwarte enkeerdgronden op lemig fijn zand voorkomen. Het plangebied valt waarschijnlijk onder grondwatertrap VII.

Bekende archeologische

Het dekzandgebied direct ten westen van het plangebied, buiten de bebouwde kom van Riel, maakt deel uit van het dekzandeiland Alphen-Baarle, waar vondsten bekend zijn uit de periode Laat-Paleolithicum tot en met Nieuwe Tijd. Volgens de Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW 3, 2008) geldt voor dit dekzandgebied een hoge trefkans op archeologische resten. De vondstmeldingen in Archis dateren enerzijds uit de periode Mesolithicum-IJzertijd, en anderzijds uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd. Resten uit het Midden- en LaatPaleolithicum kunnen eveneens voorkomen. Het plangebied ligt voor een klein deel binnen een AMK-terrein (AMK-nr. 16850). Het gaat om de historische dorpskern van Riel (zie verder par. 2.5). Een smalle strook langs de oostgrens van het plangebied bevindt zich binnen de grenzen van dit terrein. De vroegste kaarten van het plangebied dateren uit de periode 1800-1832. Het plangebied ligt op de akkercomplexen vlak achter de bebouwing van vrijstaande huizen. Op de kadastrale minuut uit 1832, de eerste historische kaart op schaal, is te zien dat het plangebied grenst aan een klein gebouw langs de ‘Rielsche Straat’.

waarden

Historische waarden

Tussen 1850-1900 ontwikkelde Riel zich als straatdorp met verdichting van het lint bij de kerk. De bewoning bestond voornamelijk uit éénlaagse woonhuizen en enkele leerlooierijen, meer aan de rand van de oeverwal lagen boerderijen. Achter de bebouwing lagen open akkercomplexen, dan wel beemden. Op een uitsnede van de Bonnebladen is te zien dat een weg het plangebied doorkruist richting het westen, vanaf de tegenwoordige Dorpsstraat. Ten noorden en westen loopt een 8

spoorlijn, het Bels Lijntje. In de 20e eeuw neemt de bebouwing in Riel toe. Op de kaart van 1980 is voor het eerst de straat Ronde Akkers te herkennen. In de jaren ’90 wordt het wijkje ten westen van het plangebied aangelegd Verwachting

Op basis van het bureauonderzoek wordt geconcludeerd dat in het plangebied een hoge archeologische verwachting geldt voor de top van de pleistocene afzettingen op de randzone van het beekdal van de Oude Leij. Het gaat dan vooral om de flank van de dekzandrug die aan de westzijde van Riel ligt. Daarnaast kunnen resten voorkomen op de beekdalglooiingen langs de Leij. De resten bevinden zich waarschijnlijk op enige diepte onder een dikke minerale eerdlaag die kenmerkend is voor enkeerdgronden. Hierin kunnen resten worden aangetroffen vanaf het Laat-Paleolithicum tot en met de Nieuwe Tijd.

Selectieadvies en aanbevelingen

Op basis van het bureauonderzoek is een middelhoge tot hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten binnen het plangebied vastgesteld. Geadviseerd wordt om binnen het plangebied een vervolgonderzoek uit te voeren in de vorm van een verkennend booronderzoek. Wanneer vindplaatsen worden aangetroffen dient een proefsleuvenonderzoek plaats te vinden om te bepalen of de resten behoudenswaardig zijn. Voor een proefsleuvenonderzoek is een door de bevoegde overheid goedgekeurd PvE (Programma van Eisen) vereist. Tenslotte wordt geadviseerd om in het deel van het plangebied dat binnen het AMK-terrein ligt de bodem niet of zo min mogelijk te verstoren. Eventuele resten uit de Middeleeuwen en Nieuwe Tijd kunnen dan in situ bewaard blijven. Dit bespaart bovendien de opdrachtgever de kosten van een opgraving. Met betrekking tot de aanbevelingen/bevindingen uit onderhavig onderzoek dient contact opgenomen te worden met het bevoegd gezag, in dit geval de gemeente Goirle. Ook in een vrijgegeven plangebied bestaat altijd de mogelijkheid dat er tijdens graafwerkzaamheden toch losse sporen en vondsten worden aangetroffen. Op grond van artikel 5.10 van de Erfgoedwet 2016 dient zo spoedig mogelijk melding te worden gemaakt van de vondst bij de gemeente, provincie of de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

9

1 Aanleiding voor het onderzoek 1.1

Onderzoekskader

In opdracht van BRO heeft Salisbury Archeologie b.v. een bureauonderzoek uitgevoerd met betrekking tot het plangebied Ronde Akkers, Riel (zie Afb. 1 en Afb. 2). Het plangebied ligt in de bebouwde kom van Riel en omvat vijf percelen die vooralsnog onbebouwd zijn. De opdrachtgever heeft het voornemen in het plangebied nieuwbouw te realiseren (zie verder hieronder). Aan de westzijde wordt het plangebied begrensd door de Ronde Akkers, aan de noordzijde door het adres Ronde Akkers 19. De bebouwing en open terreinen langs de Dorpsstraat en Ronde Akkers vormen de oostelijke en zuidelijke grenzen. De gemeente Goirle heeft tot op heden geen archeologiebeleid geformuleerd in de vorm van een nota of beleidskaart.1 Wel kent de gemeente een erfgoedverordening.2 Daarin staan regels over het aanwijzen en wijzigen van monumenten, maar geen regels met ondergrenzen en verplichtingen voor archeologisch onderzoek. Verder heeft de gemeente archeologie opgenomen in het ruimtelijk beleid door een dubbelbestemming toe te wijzen aan gebieden met archeologische waarde of trefkans. In het plangebied geldt dubbelbestemming Waarde-Kom Riel.3 Archeologie maakt geen onderdeel uit van de dubbelbestemming. In andere bestemmingsplannen binnen de gemeente wordt voor zones met een hoge verwachting een dubbelbestemming opgenomen met als ondergrenzen 100 m2 en 50 cm onder maaiveld of 0,6 m onder peil.

Het oppervlak van de geplande bebouwing beslaat circa 610 m2. In overleg met de opdrachtgever en de gemeente Goirle is besloten voor het plangebied een bureauonderzoek uit te voeren, met als doel een gespecificeerde verwachting op te stellen en te bepalen of een vervolgonderzoek nodig is.4 Het onderzoek is uitgevoerd conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA versie 4.1). Het bureauonderzoek is uitgevoerd in april 2020.

Afb. 2. Ligging van het plangebied en globale begrenzing van het onderzoeksgebied (bron: https://opentopo.nl)

https://goirle.nl; Erfgoedverordening Goirle 2014. https://decentrale.regelgeving.overheid.nl 3 Parapluplan Gemeente Goirle – dubbelbestemming Kom Riel, https://ruimtelijkeplannen.nl 4 Mondeling contact J. Ludwig (afdeling ontwikkeling), gemeente Goirle en mailcontact BRO, 2-4-2020 1 2

10

1.2

Huidige en toekomstige situatie op de onderzoekslocatie

Op dit moment is het plangebied geheel onbebouwd. Van luchtfoto’s kan worden afgeleid dat het terrein grotendeels in gebruik is als weiland en braakliggend terrein (zie Afb. 3). Langs de randen van het plangebied zijn bomen en struiken aanwezig. De opdrachtgever heeft het voornemen in het gebied vijf vrijstaande woningen te realiseren (zie Afb. 4). De ingrepen hebben volgens de opdrachtgever een nog onbekende verstoringsdiepte. De bodemverstoring zal vooral samenhangen met de fundering van de woningen en eventueel met de verwijdering van bomen. Op basis van de situatietekening heeft de geplande bebouwing een oppervlakte van circa 610 m2.

Afb. 3. Het plangebied op een recente luchtfoto (bron: https://pdok.nl)

Afb. 4. Situatiekenening van het plangebied (bron: opdrachtgever/M2M Architecten).

11