08 Accountantsverslag WG jaarrekeningcontrole 2020.pdf
Tekst van het document
Gemeente Goirle
ACCOUNTANTSVERSLAG 2020
8 JULI 2021
VOLGENDE PAGINA
DASHBOARD
VORIGE PAGINA
INHOUDSOPGAVE
Ter informatie De digitale versie van dit document is vanaf de inhoudsopgave interactief. Aan de hand van de navigatiebalk onderaan de pagina en/of de menustructuur bovenaan de pagina kan door het document genavigeerd worden.
Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Dit jaar kwamen daar nog de gevolgen van het coronavirus bij, waardoor wij niet bij u op locatie konden langskomen en alle informatie en vragen digitaal hebben moeten afstemmen. Het gevolg hiervan was een
Kenmerk: DMe/NBo/SAi/CWi/1036018/2105431
drs. D.O. Meeuwissen RA
was getekend
BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,
Hoogachtend,
Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven.
denken wij dat het proces goed is verlopen. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van de gemeente bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle.
toegezonden aan het college van burgemeester en wethouders.
Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 7 september 2020, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2020. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies van de jaarrekeningcontrole opgenomen.
Geachte leden van de raad,
Tilburg, 8 juli 2021
Postbus 17 5050 AA GOIRLE
de raad van de gemeente Goirle
Aan:
Aanbiedingsbrief
2. UITKOMSTEN JAARREKENINGCONTROLE
BIJLAGEN
1. DASHBOARD
4. BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN
Inhoudsopgave
3. RESULTAAT &
1.1 Dashboard accountantscontrole
1. Dashboard
4
DASHBOARD
JAARREKENING
geconstateerd. De fouten (zowel getrouwheid als rechtmatigheid)
Omtrent de ZIN Wmo hebben wij een onzekerheid van circa
circa
verliescompensatie is niet aan de orde. De grondexploitatie-ratio blijft net als voorgaand jaar laag (minst risicovol).
de Boschkens. Op grond van de geactualiseerde grondexploitatie voor de Boschkens wordt een positieve eindwaarde verwacht van
uitgangspunten en schattingen zijn redelijk en de waardering is aanvaardbaar. In 2020 heeft tussentijdse winstneming
De totale boekwaarde van de grondexploitatie ultimo 2020 is
ONTWIKKELING GREX / SOCIAAL DOMEIN
BEVINDINGEN
beeld van corona zo goed als mogelijk in de aankomende bestuursrapportages 2021.
Corona: de langetermijneffecten van corona zijn nog onduidelijk
ITgebied van logische toegangsbeveiliging (autorisatiebeheer en superuserrechten). Wij adviseren opvolging te geven aan onze aandachtspunten (Bijlage C). Bij de interim-controle 2021 zullen wij de follow-up beoordelen.
Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording: mede in relatie tot de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording door het college adviseren wij om intern de contouren van de verbijzonderde interne controle nader vorm te geven.
Wij willen vanuit onze natuurlijke adviesfunctie de volgende aandachtspunten voor het komende jaar benoemen:
AANDACHTSPUNTEN VOOR 2021
Omtrent de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij geen rechtmatigheidsfouten geconstateerd.
De WNT is nageleefd.
Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de SiSa-bijlage.
overschrijdingen op diverse kredieten die meetellen in het accountantsoordeel.
Naast de begrotingsrechtmatigheid hebben wij tevens de lastenoverschrijdingen op investeringskredieten beoordeeld. Uit
Er is geen sprake van onrechtmatige begrotingsoverschrijdingen die meetellen in het accountantsoordeel.
Op grond van de Tozo-regeling worden fouten en onzekerheden financieel verwerkt in de definitieve rijksbijdrage Tozo. Voor een overzicht van de fouten en onzekerheden omtrent de Tozoregeling verwijzen wij naar bijlage B in dit rapport.
BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.
Jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
De gevolgen van COVID-19 zijn nader toegelicht in zowel het jaarverslag (paragraaf COVID-19 en programmaverantwoording) als de jaarrekening (toelichting op het overzicht van baten en lasten).
De jaarrekening 2020 is getrouw en de baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2020 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen.
STREKKING CONTROLEVERKLARING (ONDER VOORBEHOUD)
1.1 Dashboard accountantscontrole
- 787
Gerealiseerd resultaat
BIJLAGEN
Voor een nadere toelichting verwijzen we naar hoofdstuk 3.2 en 3.3 van dit accountantsverslag.
0
4.071
- 4.071
Begroting (na wijziging)
Een uitgebreide analyse van het resultaat is opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.
1.242
- 2.029
2020
Mutatie reserves
Saldo van baten en lasten
RESULTAAT 2020
5
2.4 Aandachtspunten voor 2021
2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening
2.2 De jaarrekening is getrouw
2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole
2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole
6
DASHBOARD
De gevolgen van COVID-19 zijn nader toegelicht in paragraaf Covid-19.
Het proces van de totstandkoming en controle van de jaarrekening is goed verlopen.
Zie hiervoor onze managementletter en de BADO-notitie.
COVID-19 impact op boekjaar 2020.
7
JAARREKENING
BEVINDINGEN
Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij graag naar de paragraaf COVID-19.
BIJLAGEN
gemeente heeft (gehad) en welke maatregelen, activiteiten en werkzaamheden de gemeente heeft genomen.
-19 op de
Impact op verslaggeving Het BBV kent zoals bekend een aantal verplicht voorgeschreven paragrafen. Het staat de gemeente vrij om naast de verplichte paragrafen zelf paragrafen aan de begroting of jaarstukken toe te voegen. COVID-
Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid het jaarrekeningproces met u te evalueren.
De totstandkoming van de jaarrekening en het proces van de controle i.r.t. COVID-19 Zoals aangegeven in onze aanbiedingsbrief heeft zowel het samenstellen van de jaarrekening als onze controle grotendeels digitaal en op afstand plaatsgevonden. Naar aanleiding van dit proces hebben wij de volgende opmerkingen: Ook al zijn we het digitale werken al meer dan een jaar gewend, het blijft bijzonder mooi om te constateren dat het mogelijk is geweest de jaarrekening tijdig op te stellen en te controleren. De samenwerking was, ondanks alle COVID-19 maatregelen, plezierig en constructief. Het proces heeft beperkte vertraging opgelopen, omdat de nota verwachtingen accountantscontrole ten behoeve van de controle van de SiSa-regeling G4 inzake Tozo gedurende de jaarrekeningcontrole nog niet definitief was.
In deze paragraaf informeren wij u over het proces van onze controle in relatie tot COVID-19 en onze specifieke bevindingen die impact hebben op onze controle, de verslaggeving en onze controleverklaring. Voor een analyse van het resultaat verwijzen wij naar de programmaverantwoording in het jaarverslag, de toelichting op het overzicht van baten en lasten per programma in de jaarrekening en naar paragraaf 3.1 van dit verslag.
Eind februari is de BADO-notitie met betrekking tot COVIDe notitie is een groot aantal aandachtspunten beschreven voor het opstellen en controleren van de jaarrekening 2020. Deze notitie is behandeld in de Sectorcommissie Decentrale Overheden van de NBA en is daarmee ook richtinggevend geweest bij onze controle van de jaarrekening 2020. Wij verwijzen voor deze aandachtspunten, de impact op getrouwheid en rechtmatigheid, de controleaanpak en de specifieke attentiepunten ten aanzien van de posten in de jaarrekening naar deze notitie (zie: notitie-effecten-en-risicos-corona-voor-jaarrekening2020-decentrale-overheden.pdf (nba.nl)).
Inleiding: COVID-19 en de jaarrekening 2020 De situatie en ontwikkelingen rond het coronavirus hebben impact gehad op het afgelopen jaar en dus ook op de jaarrekening over het boekjaar 2020. Ook voor 2021 zal dit naar verwachting nog in belangrijke mate het geval zijn. Wij hebben in onze managementletter u
2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole (1/2)
DASHBOARD
Belangrijkste bevindingen: Voor een overzicht van de fouten en onzekerheden omtrent de SiSabijlage verwijzen wij naar bijlage B in dit rapport. Op grond van de Tozo-regeling worden fouten en onzekerheden verwerkt in de definitieve rijksbijdrage Tozo.
8
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
Overige corona gerelateerde bevindingen In onze controle hebben wij uitgebreid aandacht besteed aan de impact van het coronavirus op de jaarrekening 2020. Over de belangrijkste gevolgen voor uw interne beheersing hebben wij reeds in onze managementletter d.d. 26 januari 2021 aan u gerapporteerd. neffecten
Volledigheidshalve melden we dat er geen specifiek M&O-beleid en controleplan IB-signalen aanwezig is bij de gemeente Goirle zoals -controle 2021 zullen we de follow-up bekijken van de afhandeling van de IB-signalen.
Wij hebben de fouten en onzekerheden in ons oordeel meegewogen aan de hand van de aanwijzingen zoals opgenomen in hoofdstuk 9 van de nota verwachtingen accountantscontrole. Op grond van de Tozo-regeling worden fouten en onzekerheden verwerkt in de definitieve rijksbijdrage Tozo.
Voor een overzicht van de fouten en onzekerheden omtrent de SiSa-bijlage verwijzen wij naar bijlage B in dit rapport.
-bijlage bij de 1,8 -bijlage gecontroleerd aan de hand van de aanwijzingen van het ministerie in de nota verwachtingen accountantscontrole d.d. 8 april 2021 en de nadere richtlijnen van de sector commissie decentrale overheden van de NBA.
Uw gemeente heeft in het kader van de Tozojaarrekening legt u verantwoording af aan het rijk. De bestedingen in het kader van de Tozo-
Tozo 3: aanvragen vanaf 1 oktober 2020 tot 1 april 2021
Tozo 2: aanvragen vanaf 1 juni 2020 tot 1 oktober 2020
Tozo-regeling De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo) is een van de steunmaatregelen van het kabinet om zelfstandige ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis en voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en in een lening voor bedrijfskapitaal om liquiditeitsproblemen op te vangen. De regeling kent verschillende tranches met verschillende rechtmatigheidsvereisten: Tozo 1: aanvragen tussen 1 maart 2020 tot 1 juni 2020
2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole (2/2)
DASHBOARD
De jaarrekening 2020 is getrouw
9
53
Totaal
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
Wij concluderen dat de ongecorrigeerde controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende verklaring verstrekt met betrekking tot de getrouwheid. De goedkeuringstolerantie bedraagt
4.2
36
4.2
VERWIJZING
Sociaal domein productieverantwoording Wmo ZIN
466
ONZEKERHEDEN
4.2
17
FOUTEN
Sociaal domein prestatielevering Wmo ZIN
Sociaal domein prestatielevering pgb Wmo en Jeugd
Getrouwheid
POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING
Wij hebben bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Goirle een goedkeurende controleverklaring afgegeven met betrekking tot de getrouwheid en rechtmatigheid. Een goedkeurende verklaring met betrekking tot getrouwheid betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2020 als van de activa en passiva per 31 december 2020 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Wij hebben enkele controleverschillen geconstateerd van beperkte omvang welke door de gemeente zijn gecorrigeerd. Naast de geconstateerde en verwerkte controleverschillen, zijn tijdens onze controle tevens resterende controleverschillen geconstateerd ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid. Wij zijn rteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn.
2.2 De jaarrekening is getrouw
DASHBOARD
De baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2020 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen. prestatielevering Wmo ZIN productieverantwoording Wmo ZIN
Sociaal domein
Sociaal domein
112
42
36
34
FOUTEN
466
ONZEKERHEDEN
4.5
4.2
4.2
4.2
VERWIJZING
10
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
Wij concluderen dat de ongecorrigeerde controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende verklaring verstrekt met betrekking tot de rechtmatigheid. De goedkeuringstolerantie
Totaal
Investeringskredieten
prestatielevering pgb Wmo en Jeugd
Sociaal domein
Rechtmatigheid
POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING
Naast de gecorrigeerde en ongecorrigeerde controleverschillen in het kader van de getrouwheid van de jaarrekening zijn de volgende controleverschillen ten aanzien van het aspect rechtmatigheid geconstateerd. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn.
2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening
DASHBOARD
Corona
Laatste aandachtspunten ten aanzien van
Invoering rechtmatigheidsverantwoording 2022
11
JAARREKENING
Corona
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
g kan 1.
ITDe laatste aandachtspunten liggen op het gebied van logische toegangsbeveiliging (autorisatiebeheer en superuserrechten). Wij adviseren opvolging te geven aan onze aandachtspunten (Bijlage C). Bij de interim-controle 2021 zullen wij de follow-up beoordelen.
Update invoering rechtmatigheidsverantwoording De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording heeft gevolgen voor de (interne) beheersing van de organisatie en ook de rol van de accountant verandert hierdoor. Wij verwachten dat dit voor de meeste organisaties een uitdaging is, maar naar onze mening ook een kans is voor uw organisatie en interne beheersing. De gemeente Goirle wordt met ingang van het verslagjaar 2022 zelf verantwoordelijk voor de rechtmatigheidsverantwoording en moet het college een (onderbouwde) mededeling doen omtrent de naleving van de rechtmatigheid. De invoeringsdatum is vanzelfsprekend onder voorbehoud van parlementaire goedkeuring. De wetswijziging is niet alleen een technische verandering maar ook een cultuurverandering die effect heeft op de bedrijfsvoering van de organisatie.
Inleiding Naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2020 hebben wij een aantal bevindingen over het afgelopen boekjaar weergegeven. Daarnaast willen wij vanuit onze natuurlijke adviesfunctie de volgende aandachtspunten voor het komende jaar benoemen.
2.4 Aandachtspunten voor 2021
3.4
3.3
3.2
3.1 Resultaat 2020
12
DASHBOARD
Belangrijkste afwijkingen in het resultaat 2020
Resultaat 2020 ten opzichte van de gewijzigde begroting
- 4.071 - 2.890 6.961
- 2.029 - 5.215 6.457 - 787
Saldo van baten en lasten
Dotatie aan reserves
Onttrekkingen reserves
Resultaat
- 787
-504
- 2.325
2.042
VERSCHIL
13
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
n ten opzichte van de begroting na wijzigingen en de verklarende toelichting hierop verwijzen wij u voorts naar de toelichtingen per programma en per thema, zoals opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten als onderdeel van de jaarrekening.
0
BEGROTING NA WIJZIGINGEN
OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (x 1.000)
2020
In het onderstaand overzicht is het resultaat in het kort weergegeven:
3.1 Resultaat 2020
DASHBOARD
JAARREKENING
> 130%
90-130%
< 90%
130
220
90
-100
49%
(GECORRIGEERDE) SCHULDQUOTE
> 130%
90-130%
< 90%
130
220
49%
90
-100
NETTO-SCHULDQUOTE
< 20%
0
20
0
< 20%
35
GRONDEXPLOITATIE
20
SOLVABILITEIT
20-35%
-4%
20-50%
31%
50
BEVINDINGEN
> 35%
100
> 50%
100
95-105%
106%
105
> 105%
150
< 0%
BIJLAGEN
-5
0%
1%
0
> 0%
5
STRUCTURELE EXPLOITATIERUIMTE
< 95%
50
95
BELASTINGCAPACITEIT
14
PB20
1,60
-6,7%
JR19
JR20
1,0% 0,0% PB 2021
JR19
1,47
PB 2022
1,9%
PB21
2,02
-8,9%
0,0% PB 2023
0,2%
-7,5%
PB 2024
JR20
1,84
DASHBOARD
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
* De bron voor de gemiddelden NL betreft het gemiddelde over 2020 voor gemeenten in de categorie 20.000 tot 50.000 inwoners. Data gebaseerd op www.findo.nl.
-10,0%
-8,0%
-6,0%
-4,0%
-2,0%
0,0%
2,0%
4,0%
STRUCTURELE EXPLOITATIERUIMTE
2,30 2,10 1,90 1,70 1,50 1,30 1,10 0,90 0,70 0,50
RATIO WEERSTANDSVERMOGEN
gemeente Goirle
gem. NL*
gemeente Goirle
15
DASHBOARD
Uw weerstandsvermogen is voldoende
Signaleringswaarden GTK 2020 als referentiewaarden
Kengetallen moeten in relatie tot elkaar worden bezien
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
meerjarenbegroting 2020-2023 is besloten. Om dit tekort op te lossen heeft u uw raad het dekkingsvoorstel 2021 aangeboden wat in de raadsvergadering van 10 november 2020 door de raad (gewijzigd) is vastgesteld. Met het dekkingsvoorstel 2021 wordt aan de hand van een structureel sluitend. Het spreekt voor zich dat met name de ontwikkelingen rondom corona, de kosten in het sociaal domein en de realisatie van de voorgenomen bezuinigingsopgave significante impact kunnen hebben op de herijking van het weerstandsvermogen van de gemeente de komende jaren.
Wellicht ten overvloede melden we dat de meerjarenbegroting 2021-2024 in alle jaren met een flink tekort sluit. Hierbij is al rekening
voldoende te noemen.
bedraagt t GTK 2020
Weerstandsvermogen gemeente Goirle is voldoende In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit en zijn de relevante ri
Signaleringswaarden volgens het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader 2020 (GTK 2020) Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld dat s opgenomen le positie.
weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze tot elkaar irle. etallen andelijke benchmark.
16
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit is in 2020 lager omdat de ozb in 2020 met 20% extra is verhoogd en ook in 2021 wordt de belastingcapaciteit lager vanwege de stijging van de ozb in 2021 met 12,7%.
Belastingcapaciteit: meest risicovol
JAARREKENING
Structurele exploitatieruimte Inzicht in de structurele exploitatieruimte helpt mee om te beoordelen welke ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Of welke stijging van de baten of daling van de lasten daarvoor nodig is. Deze ratio is 1% (2019: -8%). Dit betekent dat de financi van de gemeente zeer beperkt is.
Structurele exploitatieruimte is beperkt
DASHBOARD
Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie van de gemeente Goirle is -4% (2019: laag.
Zowel de solvabiliteit als de netto-schuldquote laten een positieve ontwikkeling zien ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020). In de meerjarenbegroting is een daling zichtbaar van de solvabiliteit vanwege de tekorten.
De netto-schuldquote bedraagt 49% (2019: 52%). De netto-schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. Dit kengetal valt volgens de GTK 2020 in de categor
Solvabiliteit en netto-schuldquote De solvabiliteit bedraagt ultimo 2020 31% (2019: 34%). Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de gemeente Goirle in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. De solvabiliteitsratio ligt tussen de 20% - 50% grens en valt volgens de
Grondexploitatieratio blijft laag (minst risicovol)
Netto-schuldquote: blijft minst risicovol
Solvabiliteit: blijft neutraal
17
4.5 Begrotingsrechtmatigheid
4.4 BBV, WNT en SiSa
4.3 Ontwikkeling grondexploitaties
4.2 Sociaal domein uitgelicht
4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording
4. Belangrijkste bevindingen
18
DASHBOARD
Graag maken wij concrete afspraken over uw ambities
Nog aandachtspunten in de interne beheersing. Onze controle vooral gegevensgericht. Zie ook managementletter 2020.
19
JAARREKENING
laten onderzoeken.
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
en) nader te
Graag blijven we op de hoogte van de acties c.q. stappen die u onderneemt ten aanzien van het vergroten van de actieve rol van de
Uw gemeente kent een specifieke frauderisicoanalyse. Deze frauderisicoanalyse is voor het laatst bij de jaarrekeningcontrole 2019 n de begroting en het jaarverslag.
gemeenteraad bij het voorkomen en detecteren van fraude aan de orde. Door de nadruk te leggen op het voorkomen van fraude kunnen de ok de accountant heeft hierin een belangrijke rol. Landelijk vinden er diverse pilots plaats waar in de controleverklaring 2020 van de accountant uitgebreider wordt gerapporteerd over het thema fraude. De best practice van de NBA is erop gericht het fraudebewustzijn en de frauderisicobeheersing te vergroten.
Fraude De komende jaren zal er vanuit de accountantscontrole nog nadrukkelijker aandacht worden gegeven aan fraudepreventie. Onze
Samenvattend hebben wij geconstateerd dat er bij uw gemeente, net als veel andere gemeenten, nog aandachtspunten resteren. Dit betekent niet dat uw gemeente niet in control is, maar wel dat het in control zijn voor ons niet toetsbaar blijkt uit controlesporen in de processen en systemen. Derhalve konden wij het afgelopen jaar voor onze controle (nog) niet steunen op uw interne beheersing en hebben wij de jaarrekening voornamelijk achteraf en gegevensgericht gecontroleerd (middels deelwaarnemingen, cijferbeoordelingen, steekproeven etc.).
Interne beheersing en onze aanpak voor 2021 Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interim-controle uitgevoerd. De bevindingen naar aanleiding van deze controle hebben wij opgenomen in onze managementletter d.d. 26 januari 2021.
4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording (1/2)
DASHBOARD
Stand van zaken binnen uw gemeente
Invoering rechtmatigheidsverantwoording 2022
20
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
Stand van zaken binnen uw gemeente De gemeente Goirle dient nog stappen te ondernemen ter voorbereiding op de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Voor de te ondernemen stappen verwijzen wij u graag naar onze managementletter d.d. 26 januari 2021. Ons is medegedeeld dat uw organisatie een voorstel bij uw raad zal indienen waarin onder andere de controletoleranties worden vastgelegd. Wij adviseren u in dit voorstel tevens te betrekken op welke wijze de gemeente Goirle aan de slag gaat met het opstellen van een overkoepelend interne controleplan wat aansluit
De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording heeft gevolgen voor de (interne) beheersing van de organisatie en ook de rol van de accountant verandert hierdoor. Wij verwachten dat dit voor de meeste organisaties een uitdaging is, maar naar onze mening ook een kans is voor uw organisatie en interne beheersing. De gemeente Goirle wordt met ingang van het verslagjaar 2022 zelf verantwoordelijk voor de rechtmatigheidsverantwoording en moet het college een (onderbouwde) mededeling doen omtrent de naleving van de rechtmatigheid. De invoeringsdatum is vanzelfsprekend onder voorbehoud van parlementaire goedkeuring. De wetswijziging is niet alleen een technische verandering maar ook een cultuurverandering die effect heeft op de bedrijfsvoering van de organisatie.
Update Invoering rechtmatigheidsverantwoording door het college In onze eerdere rapportages zijn wij uitgebreid ingegaan op de ontwikkeling van de rechtmatigheidscontrole door de externe accountant naar de rechtmatigheidsverantwoording door het college. De commissie BBV heeft in december 2020 de concept notitie rechtmatigheidsverantwoording met de nadere spelregels voor de rechtmatigheidsverantwoording ter consultatie openbaar gemaakt. Wij hebben vernomen dat op deze consultatie veel reacties zijn binnengekomen die door de commissie BBV worden verwerkt. Gelijktijdig vindt de wetsbehandeling in de Tweede Kamer plaats. Daarna volgen nog de nodige aanpassingen van het BBV en andere wetgeving.
4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording (2/2)
DASHBOARD
Onzekerheden pgb
Rechtmatigheids- en getrouwheidsfouten pgb
Fout pgb mede gebaseerd op projectiebrieven
Sociaal domein 2020 bedragen circa 2020
n zijn deze
21
1,92%
Jeugdzorg
ijn voor 5.000
1,88%
1,86%
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
Wij hebben een review gedaan en kunnen steunen op de werkzaamheden van de accountant van de SVB. Daarbij concluderen wij dat de formele fouten zoals geconstateerd door de accountant van de SVB geen impact hebben op het rechtmatigheidsoordeel over de jaarrekening 2020 van uw gemeente.
De SVB toetst niet op de prestatielevering van de zorg. Hierdoor is er sprake van een onzekerheid. De gemeente verkrijgt echter zekerheid door intern ingerichte processen, zoals het toekenningsproces en de controles op betalingen, waardoor deze onzekerheid deels teniet wordt gedaan. Tevens verkrijgt de gemeente zekerheid vanwege de ontvangsten van het CAK. Op basis van het zekerheidspercentage dat .000).
1,53%
Wmo
PGB PER CATEGORIE
Geraamde fout in de persoonsgebonden budgetten De SVB controleert zorgovereenkomsten, toetst facturen en declaraties en betaalt uit aan zorgverleners of andere instellingen. Uw gemeente levering. Uit de accountantscontrole 2020 bij de SVB blijkt dat landelijk sprake is van een afkeurend oordeel. Ten aanzien van de rechtmatigheidsfouten zijn de foutpercentages opgenomen in de gemeente specifieke projectiebrieven. Voor de gemeente Goirle zijn de percentages voor rechtmatigheidsfouten en voor getrouwheidsfouten voor zowel de Wmo als Jeugdzorg opgenomen in onderstaande tabel:
Totaal
Maatwerkdienstverlening 18+, Maatwerkdienstverlening 18-
pgb
-
Maatwerkdienstverlening 18-
TAAKVELD
Jeugdzorg
Wmo
ONDERDEEL
lasten als volgt opgebouwd:
Sociaal domein in de jaarrekening
4.2 Sociaal domein uitgelicht (1/2)
GR Hart van Brabant
BIJLAGEN
Jeugdzorg ZIN Uw gemeente heeft e afwikkeling van de jeugdzorgtaken ZIN gedelegeerd aan de GR Hart van Brabant. Van belang voor de jaarrekeningcontrole is dat tijdig inzicht wordt verkregen in d g met de GR Hart van Brabant. Mogelijk ontvangt de gemeente medio 2021 nog een afrekening van de GR Hart van Brabant. Over deze cijfers heeft nog geen accountantscontrole c.q. formele besluitvorming plaatsgevonden. Volledigheidshalve melden we dat deze onzekerheid toereikend is toegelicht in de jaarrekening 2020 bij de paragraaf gebeurtenissen na balansdatum.
en rechtmatigheid)
BEVINDINGEN
Daarnaast blijkt uit onze controle dat door de gemeente Goirle verschillen zijn geconstateerd tussen de eigen administratie en de productieverantwoordingen van zorginstellingen welke zijn voorzien van een controleverklaring. Deze productieverantwoordingen zijn voor lasten in de jaarrekening. Daarmee bestaat een fout omtrent de getrouwheid (gesaldeerd verschil) en rechtmatigheid (absoluut verschil) van deze
JAARREKENING
Van een aantal zorginstellingen is geen controleverklaring ontvangen, waarmee kan worden onderbouwd dat voor de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn verricht. Hierdoor is sprake van een onzekerheid ten aanzien van prestatielevering, zowel omtrent de
Onzekerheid prestatielevering
DASHBOARD
het kader van Wmo ZIN vindt plaats vanuit de gemeente Goirle. De gemeente heeft derhalve zelf inzicht e afspraken. Met betrekking tot de lasten Wmo ZIN vraagt de gemeente Goirle per zorginstelling om een controleverklaring bij de productieverantwoording op basis van het landelijk protocol. Hiermee is voor de gefactureerde zorg onderbouwd dat ook daadwerkelijke prestaties zijn verricht.
22
Fouten en onzekerheid ten aanzien van prestatielevering
Wmo ZIN
4.2 Sociaal domein uitgelicht (2/2)
DASHBOARD
Percentage of Completion (POC) methode
Redelijkheid belangrijkste schattingselementen vastgesteld
23
JAARREKENING
Voor de grondexploitatie de Boschkens heeft de POC-
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
Winstneming Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. In de notitie Grondexploitatie is opgenomen dat voor winstneming de Percentage of Completion (POC) methode geldt: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd dient tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitaties winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. 2. 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).
verliescompensatie is derhalve niet aan de orde.
exploitatie eg de laatste lopende grondexploitatie binnen uw gemeente. Op grond van de geactualiseerde grondexploitatie de Boschkens, waaronder de berekening
Actualisatie en bijstelling grondexploitaties Door de invloed van de parameters (zoals kostenstijgingen, fasering, druk op verkoopprijzen, rente-effecten) die bepalend zijn voor de in de toekomst te realiseren opbrengsten hebben wij bij onze controle de grondexploitaties diepgaand gecontroleerd. Tijdens de gesprekken zijn de uitgangspunten gechallenged. De grondexploitaties zijn met deze uitgangspunten per 31 december 2020 geactualiseerd. Tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen.
4.3 Ontwikkeling grondexploitaties (1/2)
DASHBOARD
Redelijkheid belangrijkste schattingselementen vastgesteld
JAARREKENING
BEVINDINGEN
-6,0
-5,0
-4,0
-3,0
-2,0
miljoen positief.
Zoals in hoofdstuk 3.4 aangegeven is de grondexploitatie ratio bij
-1,0
0,0
gerealiseerd dan kosten). De raming van de nog te maken kosten
De boekwaarde ultimo 2020 van de grondexploitatie de Boschkens
de grondexploitatie ultimo 2020 een algemene reserve
Er is geen sprake van een voorziening voor verliescompensatie.
Een uitsplitsing van de bouwgronden in exploitatie naar de projecten is in de hiernaast staande grafiek weergegeven.
4.3 Ontwikkeling grondexploitaties (2/2)
-2,7
-4,6
de Boschkens
BIJLAGEN
2020
2019
-0,2
Heisteeg
0,0
-2,7
-4,8
Totaal
ONTWIKKELING NETTO BOEKWAARDE GRONDEXPLOITATIES 2020 2019
24
DASHBOARD
Geen bevindingen SiSa-bijlage
Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing en vervangt tegelijkertijd de Wopt (Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens). Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen.
WNT-verantwoording voldoet aan de vereisten
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de nota verwachting accountantscontrole SiSa 2020. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Zie tevens Bijlage B.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2020 van de gemeente Goirle niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2020 van de gemeente Goirle voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening.
Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een e naleving van de WNT door de instelling.
Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels (BBV) Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Goirle de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd.
25
BBV wordt nageleefd
4.4 BBV, WNT en SiSa
DASHBOARD
Overschrijding baten/lasten
26
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
Controle begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de raad nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Belangrijk hierbij is dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoordeel. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. Zie hierna voor een overzicht van de lastenoverschrijdingen per programma en de overschrijdingen van investeringskredieten.
De gemeenteraad autoriseert de begroting en stelt de kaders voor het college vast. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid binnen de gestelde begroting. Begrotingsafwijkingen dienen tijdig gesignaleerde en gerapporteerd te worden aan de gemeenteraad. In de jaarrekening bij de toelichting op het overzicht van baten en lasten zijn de begrotingsoverschrijdingen nader weergegeven en geanalyseerd.
ijke lasten circa ealisatie van resultaat. Dit is het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen in dan wel an de reserves
Lastenoverschrijdingen in het kader van begrotingsrechtmatigheid
4.5 Begrotingsrechtmatigheid (1/2)
DASHBOARD
Overschrijding investeringskredieten tellen mee in het accountantsoordeel
Overschrijding lasten tellen niet mee in het accountantsoordeel
27
Beide overschrijdingen tellen niet mee in het oordeel van de accountant.
Overhead: Wordt grotendeels veroorzaakt door de lagere toerekening van overhead aan kapitaalwerken en grondexploitatie.
de algemene weerstandsreserve. Het aanzuiveren van dit tekort was niet geraamd in de begroting.
Algemene dekkingsmiddelen: De jaarrekening 2019 vertoonde een
wethouders als gevolg van een herberekening van de pensioenverplichting vanwege een lagere rekenrente. Dit betreft bestaand beleid. Aangezien de informatie niet eerder bekend is telt deze overschrijding niet mee in het oordeel van de accountant.
Deze overschrijding wordt met name veroorzaakt door een
BEGROTINGSAFWIJKING
TELT NIET MEE IN OORDEEL
TELT WEL MEE IN OORDEEL
ONRECHTMATIG
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
Naast de begrotingsrechtmatigheid hebben wij tevens de lastenoverschrijdingen op investeringskredieten beoordeeld om vast te stellen of de gerealiseerde uitgaven binnen de door de gemeenteraad geautoriseerde begroting zijn gebleven. Zoals blijkt uit de analyse begrotingsrechtmatigheid in de jaarrekening 2020 (pagina 93) is op diverse door de gemeenteraad vastgestelde investeringskredieten een t accountantsoordeel.
Wij verwijzen voor een inhoudelijke en meer specifieke analyse van de begrotingsafwijkingen naar de analyse begrotingsrechtmatigheid in de jaarrekening 2020.
Programma 5 Algemene dekkingsmiddelen en overhead
Programma 4 Bestuur en organisatie
LASTENOVERSCHRIJDING PROGRAMMA
Zoals blijkt uit de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2020 (hoofdstuk Analyse begrotingsrechtmatigheid) is rie opgenomen in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV.
4.5 Begrotingsrechtmatigheid (2/2)
Onze controle
Bevindingen SiSa-bijlagen
IT-beheersing
A
B
C
Bijlagen
28
A. Onze controle
29
DASHBOARD
Onafhankelijkheid
Materialiteit
Doel en object controle
30
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
Onafhankelijkheid Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten an aan deze eisen. Wij bevestigen dat we geen giften hebben gegeven aan dan wel aangenomen van de organisatie of haar personeel. Wij hebben de overige dienstverlening naast de controle van de jaarrekening beoordeeld aan de hand van onze beroepsregels en hebben geconcludeerd
afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel smede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid en rechtmatigheid van de informatie in de WNT-verantwoording en de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT- en SiSa-toleranties eveneens op correcte wijze toe.
Materialiteit Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. kende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd. De raad heeft ons daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele
lle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV. Voor een uitgebreide beschrijving van onze aanpak
Doel en object van de controle
A. Onze controle (1/4)
DASHBOARD
Strekking van de controleverklaring
Opdracht en controleaanpak
31
andacht
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
De waarderingen in de jaarrekening van de gemeente Goirle zijn gebaseerd op de veronderstelling dat de gemeente Goirle als geheel in rekening op te nemen toelichting, is de wettelijke verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Als accountant beoordelen wij de aanvaardbaarheid van de door het college van burgemeester en wethouders ingeschatte mogelijkheden tot een duurzame voortzetting. Wij vinden deze inschatting aanvaardbaar.
Strekking van de controleverklaring Aangezien de jaarrekening 2020 van de gemeente Goirle aan de daaraan te stellen eisen voldoet, hebben wij een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij deze jaarrekening. Alle bevindingen voortvloeiend uit onze controle van de jaarrekening 2020 zijn afdoende behandeld en onze controle is afgerond.
gehad. Hiervoor verwijzen we naar onze managementletter d.d. 26 januari 2021.
Onze controleaanpak is gebaseerd op een risicogerichte benadering. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen, en operaties op de jaarrekening.
Opdracht en controleaanpak Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 7 september 2020. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige s begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging.
A. Onze controle (2/4)
DASHBOARD
De grondslagen van de jaarrekening 2020 zijn aanvaardbaar
afwijkingen
Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat
32
JAARREKENING
uitgevoerd.
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2020. In 2020 zijn er geen wijzigingen geweest in toegepaste verslaggevingsgrondslagen die een aanzienlijke invloed hebben op de baten en lasten of de entatie van management dat zij een oordeel vormen ten aanzien van soms moeilijke, subjectieve en complexe posities vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het management toegepaste
n, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals weerstandsvermogen, bedrijfsvoering etc.) het jaarverslag. Beide onderdelen vallen niet (expliciet) onder de controle van de jaarrekening. Het primaire object van de accountantscontrole (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening (de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting). De inhoud van het jaarverslag et jaarverslag en de jaarrekening geconstateerd. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar.
De jaarstukken 2020 van uw gemeente bestaan uit: het jaarverslag 2020 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen); de jaarrekening 2020 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting inclusief SiSa-bijlage en taakvelden).
A. Onze controle (3/4)
DASHBOARD
Geautomatiseerde gegevensverwerking
Fraude en noncompliance
33
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
detailbevindingen volgen. Wij adviseren de organisatie opvolging te geven aan deze aandachtspunten. Bij de interim-controle 2021 zullen wij de follow-up beoordelen.
Een medewerker van de gemeente Oisterwijk en de gemeente Goirle voeren het applicatiebeheer uit voor de drie samenwerkende GHOgemeenten (Goirle, Hilvarenbeek en Oisterwijk). Voor de IT-onderdelen
Geautomatiseerde gegevensverwerking De accountant dient op basis van artikel 2:393, lid 4 BW, melding te maken van zijn bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid iseerde gegevensverwerking getoetst. Wij hebben de automatiseringsorganisatie van de organisatie uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld.
Bij de beoordeling van het risico omtrent corruptie hebben wij gekeken naar klantspecifieke omstandigheden zoals de geografische plaats van de activiteiten, hebben we gekeken naar de sectoren waar corruptie meer dan gemiddeld voorkomt en hebben we beoordeeld in hoeverre buitenlandse wetgeving als de UK Bribery Act en de US Foreign Corrupt Practices Act van invloed kunnen zijn. Wij hebben aandacht besteed aan de compliance met de voor u van toepassing zijnde wet- en regelgeving en overige bepalingen voor zover wij die van -compliance geconstateerd.
werkzaamheden hebben we de door uw organisatie geactualiseerde frauderisicoanalyse, zoals ontvangen tijdens de interim-controle 2019, atregelen opgenomen. Conform eerder gerapporteerd adviseren wij u deze analyse periodiek te actualiseren en stappen te ondernemen ten aanzien
organisatie te.
Fraude en non-compliance Onze controle is niet specifiek gericht op het ontdekken van fraude. Bij de planning voor de jaarrekeningcontrole, houden wij rekening met het risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang zou kunnen bevatten.
A. Onze controle (4/4)
B. Bevindingen SiSa-bijlagen
34
35
Energiegebruik
Regeling specifieke uitkering Reductie
Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004
Participatiewet_gemeentedeel 2020
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69
warmtetransitie (EAW)
Regeling specifieke uitkering extern advies
(Regeling Sportakkoord)
JAARREKENING
Specifieke uitkering voor lokale Sportakkoorden
DASHBOARD
H8
H4 Specifieke uitkering Sport
zelfstandigen)_gemeente 2020
G3 (exclusief levensonderhoud beginnende
G2
F9
E21 Tijdelijke regeling circulaire ambachtcentra
E3 Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
D8 Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
C1
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke
B1
hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG
FOUT OF ONZEKERHEID
GOEDKEUREND
Strekking controleverklaring rechtmatigheid (jaarrekening)
NR.
GOEDKEUREND
Strekking controleverklaring getrouwheid (jaarrekening)
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID
Inleiding Bij de jaarrekening wordt als bijlage de SiSa-verantwoording toegevoegd. De gemeente Goirle heeft de rechtmatige totstandkoming van de SiSa-bijlage getoetst. In onderstaande tabel zijn de te rapporteren bevindingen opgenomen: Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzekerheden van de specifieke uten of onzekerheden zijn geconstateerd.
B. Bevindingen SiSa-bijlage (1/3)
Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout
identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen exclusief
identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen exclusief
identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen (toepassing
artikel 21, lid 3 Besluit 17 april) Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen (toepassing
artikel 21, lid 3 Besluit 17 april) Tozo 2_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3
G4
G4
G4
G4
G4
G4
JAARREKENING
combinatie met BRP of Suwinet
Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in
combinatie met BRP of Suwinet Tozo 2_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3
DASHBOARD
G4
Participatiewet en geen identificatie DigiD in
combinatie met BRP of Suwinet Tozo 2_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3
BEVINDINGEN
Formele onrechtmatigheid
Onzekerheid
Fout
identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel
G4
Formele onrechtmatigheid
identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen
G4
Participatiewet en geen identificatie DigiD in
Onzekerheid
Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen
FOUT OF ONZEKERHEID Fout
SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG
NR.
G4
Tozo
B. Bevindingen SiSa-bijlage (2/3) - Tozo
BIJLAGEN
TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID
36
Fout
identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet Tozo 3_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel
identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet Tozo 3, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
Tozo 3, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
Omvang vorderingen levensonderhoud (jaar T) Tozo 1 (i.v.m. verstrekte
G4
G4
G4
G4
G4
april 2020)
DASHBOARD
april 2020)
voorschotten op Tozo-
JAARREKENING
Omvang vorderingen levensonderhoud (jaar T) Tozo 1 (i.v.m. verstrekte Onzekerheid
Fout
Onzekerheid
Onzekerheid
BEVINDINGEN
Formele onrechtmatigheid
identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet Tozo 3_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen
G4
Onzekerheid
Tozo 3_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen
G4
voorschotten op Tozo-
Fout
Tozo 2, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
G4
FOUT OF ONZEKERHEID
Tozo 2, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
Fout
SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG
NR.
G4
Tozo (vervolg)
B. Bevindingen SiSa-bijlage (3/3) - Tozo
BIJLAGEN
TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID
37
C.2 Bevindingen IT-beheersing | Detailbevindingen
C.1 Bevindingen IT-beheersing | Overall beeld
C. IT-beheersing
38
7
7.
DASHBOARD
6
6. Wijzigingenbeheer updates en gescheiden omgevingen (ontwikkel-test-productie)
JAARREKENING
onvoldoende
verbeterpunten
BIJLAGEN
*1 = Hoewel dit punt toereikend is, zijn in bijlage C.2 aanbevelingen opgenomen.
Continuiteitsmaatregelen zijn getroffen door de serviceorganisatie en de gemeente ontvangt hier assurance over.
Er is een wijzigingsbeheerproces ingericht, waarbij gebruik wordt gemaakt van standaard testprotocollen. Testwerkzaamheden worden gedocumenteerd en uitgevoerd door eindgebruikers. Daarnaast wordt inzichtelijk akkoord gegeven voor inproductiename van de wijziging.
BEVINDINGEN
voldoende
Er is 1 applicatiebeheerder met een dubbelfunctie (financieel medewerker) met superuserrechten, waardoor superusers niet beperkt zijn tot uitsluitend medewerkers met een IT-beheerfunctie. 5
5. Administrators en superusers
-up,
De wachtwoordvereisten voldoen aan de BDO minimum best practice. *1
4
4. Wachtwoordbeleid (authenticatie)
monitoring en restoretest).
Generieke accounts binnen applicatie K2F zijn verklaarbaar bevonden.
3
3. Identificatie van gebruikers voor toegang tot systemen en data
Voor een nadere onderbouwing van de norm, bevindingen en aanbevelingen verwijzen wij naar Bijlage C.2.
Er worden geen (aantoonbare) periodieke review uitgevoerd op juistheid van ingerichte autorisaties en/of de actualiteit van gebruikersaccounts.
2
2. Periodieke controle op juistheid ingerichte autorisaties
toereikend.
Er is een normpositie opgesteld waarin de rollen worden weergegeven. De toekenning van rollen geschiedt op basis van inzicht van de leidinggevende en/of de applicatiebeheerder. Bestaan en werking nog vast te stellen bij de interim-controle 2021.
KORTE OMSCHRIJVING RESULTATEN
1
K2F
1. Procedure autorisatiebeheer
PROCES
39
Change management is toereikend.
Logische toegangsbeveiliging (criteria 2) nog ontoereikend.
C.1. Bevindingen IT-beheersing | Overall beeld
2020
Jaar van constatering 9.2.2.2 | 9.2.3.1
9.2.1 | 9.2.2.1 | 9.2.5.1
Gerelateerde BIO normen:
IMPACT: Middel
KANS: Middel
40
DASHBOARD
Procedure autorisatiebeheer (bij toekennen en intrekken van rechten)
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
Daarnaast zou u op basis van de uitdienstlijst periodiek achteraf een controle kunnen uitvoeren om na te gaan of alle uitdiensttreders (tijdig) zijn geblokkeerd voor de applicaties in scope.
Periodieke review (achteraf) Hoewel uitdienst medewerkers worden geblokkeerd in de Active Directory (en daarmee via single-signverdient het de aanbeveling om een periodieke review (bijv. halfjaarlijks, jaarlijks) uit te voeren waarin achteraf tegen de bovengenoemde normpositie wordt nagegaan of gebruikers teveel rollen/rechten toegekend hebben gekregen.
In navolging hierop raden we aan om dit jaarlijks vooraf door het management te laten goedkeuren, zodat dit organisatie-breed wordt gedragen en baseline biedt. Aan de hand van deze normpositie dienen de verzoeken tot het aanvragen en muteren van gebruikers met rollen en rechten beoordeeld te worden alvorens deze autorisatiegroep/rechten worden toegekend.
nste functiescheidingsprincipes zichtbaar zijn gemaakt. Om administratieve lasten te voorkomen raden we aan om voornamelijk te focussen op de belangrijkste functiescheidingen (en wijzigingen) in de systemen.
In algemene zin bestaat het risico dat bij het ontbreken van adequate naleving op gebruikersbeheerprocedures er mogelijk personen teveel of onterechte rollen/rechten bezitten en hierdoor de functie-scheidingsprincipes mogelijk doorbroken kunnen worden met het risico op ongeautoriseerde handelingen. Tevens bestaat het risico dat een medewerker na uitdiensttreding toegang behoudt tot de betreffende applicaties en hierin transacties kan uitvoeren.
Risico/Gevolg
De tijdigheid van blokkering van gebruikersaccounts (welke uitdienst gaan) in de Active Directory wordt vastgesteld op basis van de assuranceverklaring (ISAE3402) van Equalit.
Wij hebben vastgesteld dat er gedurende het boekjaar geen aantoonbare structurele periodieke review is uitgevoerd op: De juistheid van toegekende rollen/rechten; Actualiteit van gebruikersaccounts (controle achteraf of uitdiensttreders adequaat zijn geblokkeerd in K2F). Het risico op gebruikers met teveel rechten, achten wij beperkt gezien het systeem per 1 januari 2020 in gebruik is genomen. Dit zou echter in de komende jaren tot een risico van gebruikers te met teveel rechten kunnen leiden.
Vastgesteld op basis van inspectie en observaties rondom de procedure autorisatiebeheer dat: Autorisaties worden toegekend door de applicatiebeheerder o.b.v. functiegroepen waarbij een duidelijke koppeling is tussen de functie en de toe te kennen autorisatiegroep. Daarnaast is er een normpositie beschikbaar, echter worden rechten toegekend o.b.v. kopiegebruiker. Dit geeft vanwege de vaste groepen in tegenstelling tot aparte rollen geen verhoogd risico.
We hebben geconstateerd dat de volgende controles aanwezig zijn: Voor 1 gebruiker vastgesteld dat de aanvraag voor toekennen en intrekken structureel wordt vastgelegd in het ticketsysteem; Voor 1 gebruiker vastgesteld dat de juiste autorisaties worden toegekend door middel van het toekennen van een functiegroep o.b.v. de functie in de aanvraag.
PROCEDURE AUTORISATIEBEHEER & PERIODIEKE CONTROLE OP JUISTHEID INGERICHTE AUTORISATIES
Bevinding
C.2. Bevindingen IT-beheersing | Detailbevindingen
2020 (geen bevinding)
Jaar van constatering
IMPACT: Laag
KANS: Laag
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
Hoewel dit geen bevinding is, raden we in algemene zin aan om: Het aantal generieke (beheer)accounts en generiek genaamde accounts binnen de applicatie zoveel mogelijk in te perken, door onnodige accounts te blokkeren of op naam te stellen; Generieke accounts (met superuser-rechten) waar mogelijk de rechten in te perken naar strikt noodzakelijk en eventueel na te gaan of kritieke handelingen (bijv. toekennen/intrekken van rollen/rechten, fiatteren van uitkeringen) gelogd kunnen worden.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
DASHBOARD
In algemene zin bestaat het risico op generiek genaamde accounts dat met deze accounts ongeautoriseerde wijzigingen worden doorgevoerd, waarnaar op basis van naamgeving niet te achterhalen is wie deze wijzigingen heeft doorgevoerd.
is er 1 generieke account aanwezig, welke een systeemaccount betreft. Dit is verklaarbaar vanuit beheerdoeleinden.
vanuit gebruiksdoeleinden.
9.2.1.1 & 9.2.1.2
BIO normen:
Gerelateerde
41
Risico/Gevolg
Binnen applicatie
Wij hebben vastgesteld dat aanwezige niet-
IDENTIFICATIE VAN GEBRUIKERS
Bevinding
C.2. Bevindingen IT-beheersing | Detailbevindingen
DASHBOARD
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Risico/Gevolg
2020 - geen negatieve bevinding, slechts ter informatie opgenomen
Jaar van constatering
9.4.3.1 - 9.4.3.5
BIO normen:
Gerelateerde
IMPACT: N.V.T.
KANS: N.V.T.
Afgedwongen
Ingeschakeld
Ingeschakeld
JAARREKENING
BEVINDINGEN
Dit wachtwoordbeleid dient periodiek te worden beoordeeld op naleving in de organisatie. * = De BIOBaseline Informatiebeveiliging Overheid v1.04
Wachtwoordcomplexiteit
7 foutieve inlogpogingen
Het account wordt na # foutieve inlogpogingen geblokkeerd
180 dagen
Maximale wachtwoordleeftijd
3 wachtwoorden
6 karakters
Minimale wachtwoordlengte
De laatste # wachtwoorden mogen niet hergebruikt worden
BDO best practice norm
WACHTWOORDINSTELLINGEN
Er wordt hiermee voldaan aan de minimale wachtwoordeisen. Ter informatie zijn deze hieronder opgenomen:
de overige wachtwoordvereisten strenger zijn ingeregeld dan de BDO minimum best practice voorschrijft.
BIJLAGEN
Ingeschakeld (vervalt bij min. lengte van 20 karakters)
10 foutieve inlogpogingen
Niet expliciet benoemd (1 werkdag verschil)
180 dagen
8 karakters (of 20 karakters)
BIO norm (excl. 2-
na verloop van tijd, wordt gemitigeerd doordat
* = het wachtwoord dient minimaal 1 cijfer, 1 hoofdletter en 1 kleine letter te bevatten. Gebruik van speciale tekens wordt niet afgedwongen.
Wachtwoordcomplexiteit *
3 foutieve inlogpogingen
Het account wordt na # foutieve inlogpogingen geblokkeerd
60 dagen
Maximale wachtwoordleeftijd 6 laatste wachtwoorden
8 karakters
Minimale wachtwoordlengte
De laatste # wachtwoorden mogen niet hergebruikt worden
(via SSO)
WACHTWOORDINSTELLINGEN
Op basis van systeemwaarneming en inspectie van het ISAE3402 assurance-rapport hebben wij vastgesteld dat de volgende wachtwoordvereisten worden afgedwongen:
WACHTWOORDBELEID
Bevinding
C.2. Bevindingen IT-beheersing | Detailbevindingen
42
2020
Jaar van constatering 9.2.3
BIO normen:
Gerelateerde
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
Het verdient aanbeveling om een duidelijke functiescheiding aan te brengen tussen het gebruik en het (IT-)beheer binnen de appli kritische applicatiebeheer processen (zoals o.a. het aanmaken, verwijderen, wijzigen van gebruikers en rechten, het wijzigen van systeeminstellingen zoals wachtwoordinstellingen, loginstellingen, het installeren van updates) te centraliseren bij de ICT-afdeling.
Ons advies/ uw aanvullende werkzaamheden
DASHBOARD
Accounts met beheerrechten bezitten alle rechten en kunnen hiermee gewenste functiescheidingen doorbreken en eventueel ongeau toriseerde wijzigingen (bijvoorbeeld nzienlijk verhoogd door deze accounts te beleggen in de lijnorganisatie. Tevens bestaat het risico op generiek en/of verouderde genaamde accounts dat met deze accounts ongeautoriseerde wijzigingen worden doorgevoerd, waarnaar op basis van naamgeving niet te achterhalen is wie deze wijzigingen heeft doorgevoerd.
IMPACT: hoog
KANS: laag
43
Risico/gevolg
Doordat het account gebruikt wordt door een medewerker met een dubbelfunctie, is de functiescheiding tussen lijnorganisatie en IT-organisatie doorbroken.
-rechten. Dit zijn: 1 Systeemaccount 2 Applicatiebeheerders 1 Applicatiebeheerder met een dubbelfunctie (financieel medewerker)
Wij hebben vastgesteld dat onderstaande eindgebruikers beschikken over rollen/rechten om autorisaties toe te kennen (superuser-rechten):
SUPERUSER-RECHTEN
Bevinding
C.2. Bevindingen IT-beheersing | Detailbevindingen
DASHBOARD
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Risico/Gevolg
2020
Jaar van constatering
12.1.2 & 12.1.4
BIO normen:
Gerelateerde
IMPACT: middel
KANS: laag
44
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
In algemene zin verdient het de aanbeveling om een procedure voor wijzigingsbeheer te beschrijven en te hanteren. In deze procedure zijn een aantal (OTAP) fases van belang, namelijk: Aanvragen wijziging; Risico/impact analyse; Goedkeuring van wijzigingsverzoek; Testen in testomgeving (aanpak en resultaten); Goedkeuring voor inproductiename van wijziging; Migratie naar productie. We raden aan om bovengenoemde stappen structureel vast te leggen voor belangrijke wijzigingen en tenminste de belangrijkste functionaliteiten/handelingen conform een testscenario te testen. Voor kleinere wijzigingen (bijv. patches, bug-fixes) raden we aan de minimale stappen (testvastleggingen en akkoord) minimaal te documenteren. Het verdient aanbeveling om een duidelijke functiescheiding aan te brengen tussen het gebruik en het (IT-)beheer van applicaties leveranciersaccounts alleen in te schakelen wanneer een inproductiename uitgevoerd dient te worden.
Als gevolg van de constatering van het actieve testaccount en de standaard toegang van de IT-leverancier Centric in de productieomgeving, bestaat het risico dat mogelijk verstoringen ontstaan doordat, zonder akkoord, onbeheerste wijzigingen worden doorgevoerd in de productieomgeving.
In algemene zin bestaat het risico dat testwerkzaamheden niet op basis van specifieke criteria vanuit de lijnorganisatie worden uitgevoerd. Hierdoor wordt mogelijk niet effectief ltaten voor het in productie nemen van de wijziging niet structureel worden vastgelegd, bestaat het risico achteraf niet kan worden vastgesteld of een softwarewijziging terecht in de productieomgeving is geplaatst.
Wij hebben voor de productieomgeving vastgesteld dat: De applicatie beschikt over een logisch gescheiden test- en productie omgeving.
Wij hebben voor 1 doorgevoerde wijziging (patch) vastgesteld dat: De beoordeling van releasenotes niet inzichtelijk is. Testprotocollen door de applicatiebeheerder beschikbaar gemaakt worden voor Key-users welke eindgebruikers zijn. Testwerkzaamheden verricht worden door de Key-users. Bevindingen en/of akkoord worden genoteerd in de testprotocollen en worden teruggekoppeld aan de applicatiebeheerders. Applicatiebeheerders geven akkoord voor inproductiename aan partij Equalit.
We hebben geconstateerd dat de volgende controles aanwezig zijn: Wij hebben voor 1 doorgevoerde wijziging vastgesteld dat releasenotes worden ontvangen van Centric en beoordeeld door de applicatiebeheerders; De aanvraag bij Equalit wordt gedaan voor het doorvoeren installatie-updates worden vastgelegd in het ticketsysteem; Er wordt akkoord gegeven op de doorvoer van wijzigingen in de productieomgeving. De applicaties in scope beschikken over een logisch gescheiden test- en productie omgeving.
WIJZIGINGENBEHEER UPDATES
Bevinding
C.2. Bevindingen IT-beheersing | Detailbevindingen
2020
Jaar van constatering
IMPACT: laag
11.2| 12.3.1.1
12.3.1.4 | 12.3.1.5
KANS: laag
Gerelateerde BIO normen:
45
DASHBOARD
Dit punt behoeft nuancering vanwege het feit dat de ISAE3402-verklaring jaarlijks gepubliceerd wordt aan het begin van 2021.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
JAARREKENING
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
Wij raden aan om bijzonderheden ten opzichte van bovengenoemde aandachtspunten te bespreken met de serviceorganisatie, indien hier aanleiding toe is.