05b- Risicoanalyse.pdf
Tekst van het document
Projectgebonden Risicoanalyse Risicoanalyse Projectgebonden Conventionele Explosieven
Niet Gesprongen Explosieven
Appingedam Goirle Zuidrand Eendracht
RO-180298 versie 1.0 01-02-2019 RO-710082 versie 1.0 3 oktober 2013
Riel Explosive Explosive Advice Advice & & Services Services B.V. B.V. Alphenseweg Alphenseweg 4a 4a 5133 5133 NE NE Riel Riel Nederland Nederland Postbus Postbus 21 21 Riel 5133 ZG ZG Riel Riel Nederland Nederland TT +31 +31 13 (0)13 F +31 518 77 www.reaseuro.com 5133 518518 60 60 76 76 F +31 13 (0)13 518 60 7760 www.reaseuro.com info@reaseuro.com KvK-nummer KvK-nummer 180.501.31 180.501.31 BTW-nummer BTW-nummer NL80.67.88.136.B01 NL80.67.88.136.B01 info@reaseuro.com
Projectgebonden Risicoanalyse Niet Gesprongen Explosieven
Goirle Zuidrand Opdrachtgever
:
Antea Group
Kenmerk
:
72628/ RO-180298 versie 1.0
Plaats en datum
:
Riel, 1 februari 2019
Auteur
:
Mevr. M. Bongers, Junior Adviseur Mevr. L. van den Burg, GIS Specialist
Gecontroleerd door
:
Dhr. R. Frickel, Senior OCE-deskundige
Goedgekeurd door
:
Dhr. M. Taks, Hoofd Advies
REASeuro
Opdrachtgever
Dhr. M. Taks Hoofd Advies
Dhr. M. Scholten Projectleider
Informatiebescherming. Op grond van artikel 6:162 BW mag niets uit dit document worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of welke andere wijze, inclusief digitale verwerking, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van REASeuro. De opdrachtgever mag voor intern gebruik duplicaten maken.
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 1 van 47
INHOUDSOPGAVE Pagina 1
INLEIDING ................................................................................................................................................... 5 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
2
HORIZONTALE AFBAKENING NGE-RISICOGEBIEDEN .......................................................................... 9 2.1 2.2 2.3
3
AANLEIDING............................................................................................................................................................................. 5 WERKGEBIED............................................................................................................................................................................ 5 DOEL......................................................................................................................................................................................... 6 AANPAK PRA-NGE EN LEESWIJZER ..................................................................................................................................... 6 INGEZETTE DESKUNDIGHEID ................................................................................................................................................... 7
TOETSING HVO-NGE ........................................................................................................................................................... 9 RESULTATEN HVO-NGE ....................................................................................................................................................... 9 NADERE AFBAKENING NGE-RISICOGEBIEDEN...................................................................................................................10
VERTICALE AFBAKENING........................................................................................................................ 12 3.1 BODEMOPBOUW EN GRONDWATERSTAND ........................................................................................................................12 3.2 MAXIMALE PENETRATIEDIEPTE .............................................................................................................................................13 3.2.1 Penetratiediepte gedumpte NGE ....................................................................................................................13 3.2.2 Penetratiediepte verschoten NGE ...................................................................................................................13 3.2.3 Diepte mijnen ..........................................................................................................................................................14 3.3 NAOORLOGSE GRONDROERENDE WERKZAAMHEDEN .......................................................................................................14 3.4 KABELS EN LEIDINGEN...........................................................................................................................................................15 3.5
HOOGTEDATA........................................................................................................................................................................15 3.6 HAVEP TERREIN .....................................................................................................................................................................16 3.7 CONCLUSIE VERTICALE AFBAKENING ...................................................................................................................................16
4
NGE-RISICOANALYSE .............................................................................................................................. 19 4.1 CIVIELTECHNISCHE WERKZAAMHEDEN................................................................................................................................19 4.1.1 Aanleg en dempen Nieuwe Leij .......................................................................................................................19 4.1.2 Bovengrondse infrastructuur .............................................................................................................................19 4.1.3 Kabels en leidingen ...............................................................................................................................................19 4.1.4 Nieuwe bebouwing ...............................................................................................................................................19 4.1.5 Afwatering .................................................................................................................................................................20 4.1.6 Deels verleggen bestaande weg en verwijderen brug ............................................................................20 4.1.7 Vleermuizentoren
...................................................................................................................................................20 4.2 KANS OP UITWERKING VAN NGE........................................................................................................................................20 4.2.1 Gedumpte en achtergelaten munitie .............................................................................................................20 4.2.2 Klein Kaliber Munitie .............................................................................................................................................20 4.2.3 Geschutmunitie .......................................................................................................................................................21 4.3 EFFECTEN VAN EEN DETONATIE ...........................................................................................................................................21
5
BEPALEN AANVAARDBAAR RISICO ...................................................................................................... 23 5.1 5.2 5.3
MOGELIJKE EFFECTEN VAN DE WERKZAAMHEDEN OP NGE .............................................................................................23 RISICO’S WERKNEMERS EN OMGEVING ...............................................................................................................................23 VEILIGHEIDSMAATREGELEN ...................................................................................................................................................23
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 2 van 47
5.4 6
ZOEKDOEL ..............................................................................................................................................................................23
OPSPORINGSADVIES ............................................................................................................................... 26 6.1 ADVIES ...................................................................................................................................................................................26 6.1.1 Agrarisch gebied ....................................................................................................................................................26 6.1.2 Havep terrein ...........................................................................................................................................................26 6.1.3 Uitgifte percelen .....................................................................................................................................................27 6.2 LOCATIESPECIFIEKE OMSTANDIGHEDEN ..............................................................................................................................27 6.2.1 Bevoegd gezag .......................................................................................................................................................27 6.2.2 Grondwaterstand....................................................................................................................................................27 6.2.3
Bodemopbouw........................................................................................................................................................27 6.2.4 Milieuhygiënische kwaliteit ................................................................................................................................27 6.2.5 Archeologie ..............................................................................................................................................................28
7
BIJLAGEN .................................................................................................................................................. 30 BIJLAGE 1 BIJLAGE 2 BIJLAGE 3 BIJLAGE 4
BEGRIPPENLIJST ............................................................................................................................................................31 BRONNENMATERIAAL ..................................................................................................................................................34 DETECTIEMETHODEN ...................................................................................................................................................41 WETTELIJK KADER.........................................................................................................................................................46
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 3 van 47
Algemene informatie
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 4 van 47
1
INLEIDING
In dit hoofdstuk is beschreven wat de aanleiding is voor het uitvoeren van deze Projectgebonden Risicoanalyse-Niet Gesprongen Explosieven (PRA-NGE). Daarnaast zijn het onderzoeksgebied, het doel van het onderzoek en de methodiek beschreven. Het hoofdstuk wordt afgesloten met een leeswijzer. Tevens worden de ingezette deskundigen benoemd. 1.1
AANLEIDING
Antea Group is bezig met de voorbereidende werkzaamheden voor de herinrichting van de Zuidrand van Goirle. Uit het voor de gehele gemeente Goirle uitgevoerde Historisch Vooronderzoek-Niet Gesprongen Explosieven (HVO-NGE) is gebleken dat het werkgebied binnen een NGE-Risicogebied ligt. Vanwege het feit dat de voorgenomen werkzaamheden in NGE-Risicogebieden plaatsvinden, dient een PRA-NGE te worden uitgevoerd. De PRA-NGE is een bureaustudie waarin de risico´s van de reguliere werkzaamheden in relatie tot de mogelijk achtergebleven Niet Gesprongen Explosieven (NGE) in kaart worden gebracht. 1.2
WERKGEBIED
Het werkgebied ligt aan de zuidrand van Goirle, tussen het Kerklaantje, de Bergstraat en de Vloeidijk. Het gebied buigt in het zuidwesten af langs de noordkant en rondom de vijver richting het oosten, tot het fietspad de Vosserijten en weer terug naar het Kerklaantje. In Figuur 1 is de begrenzing van het werkgebied aangegeven.
Figuur 1. Werkgebied.
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 5 van 47
1.3
DOEL
Het doel van deze PRA-NGE is: - Een 3-dimensionale afbakening van op NGE-verdacht gebied binnen het werkgebied. De afbakening van verdacht gebied is feitelijk onderbouwd. De afwegingen die ten grondslag liggen aan de afbakening zijn navolgbaar en zoveel mogelijk gebaseerd op feitelijke informatie. - Het tot een acceptabel niveau terugbrengen van de aan de uitvoering van het project gerelateerde risico’s met betrekking tot NGE in verdacht gebied. Hiervoor worden gerichte adviezen gegeven met betrekking tot de wijze van uitvoering en de te treffen veiligheidsmaatregelen. 1.4
AANPAK PRA-NGE EN LEESWIJZER
Voor het werkgebied is een HVO-NGE uitgevoerd, dat is fase 1 van het NGE-bodemonderzoek. Dit rapport heeft betrekking op fase 2 van het NGE-bodemonderzoek. Fase 2: de PRA-NGE bevat het advies gericht op het beheersen van risico’s met betrekking tot de mogelijke aanwezigheid van NGE. Deze PRANGE bevat niet alleen een risicoanalyse, maar ook de informatie die nodig is voor het eventuele vervolg van het NGE-bodemonderzoek: fase 3, de werkvoorbereiding. Er wordt voorzien in locatiespecifieke informatie die de input vormt voor de voorbereiding van de uitvoering van een NGE-bodemonderzoek. In Figuur 2 is de aanpak van de PRA-NGE gevisualiseerd.
Figuur 2. Stappenplan PRA-NGE.
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 6 van 47
De eerste stap van een PRA-NGE bestaat altijd uit het beoordelen van het beschikbare historisch bronnenmateriaal. Deze stap wordt beschreven in hoofdstuk twee. In hoofdstuk 3 (stap 2) wordt vastgesteld tot welke diepte de mogelijk achtergebleven NGE aanwezig kunnen zijn. Tevens wordt beoordeeld of naoorlogs uitgevoerde grondroerende werkzaamheden van invloed zijn geweest op de (verticale) afbakening van de NGE-Risicogebieden. In hoofdstuk 4 (stap 3) wordt op basis van de uit te voeren werkzaamheden vastgesteld of de werkzaamheden kunnen leiden tot een uitwerking van een achtergebleven NGE. Tevens wordt het gevolg van een detonatie beschreven. In hoofdstuk 5 (stap 4) wordt beoordeeld of het risico dat voortvloeit uit de uitvoering van werkzaamheden in de NGE-Risicogebieden aanvaardbaar klein is. Indien dit niet het geval is, worden de benodigde beheersmaatregelen beschreven. Ten slotte wordt in hoofdstuk 6 (stap 5) het opsporingsadvies uitgewerkt. Na stap 2 en stap 4 zijn stoppunten ingebouwd. Indien na één van deze stappen wordt vastgesteld dat geen verhoogd risico meer aanwezig is, is het doel van de PRA-NGE bereikt. De civieltechnische werkzaamheden kunnen in dit geval veilig worden uitgevoerd. Een verklaring van de gehanteerde begrippen en afkortingen is als bijlage 1 opgenomen. 1.5
INGEZETTE DESKUNDIGHEID
Het onderzoek is uitgevoerd door een projectteam bestaande uit een (junior) adviseur en een GISspecialist. Tevens is het rapport gecontroleerd door een Senior OCE-deskundige. Op pagina 2 van dit rapport staan de betrokken deskundigen vermeld.
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 7 van 47
Horizontale afbakening
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 8 van 47
2
HORIZONTALE AFBAKENING NGE-RISICOGEBIEDEN
In dit hoofdstuk wordt de horizontale afbakening van het NGE-Risicogebied beschreven. Het door REASeuro uitgevoerde ‘HVO-NGE - Goirle Risicokaart versie 1.0’ d.d. 28-09-2017 met kenmerk 72652/RO170200 vormt hiervoor de input. Van het NGE-Risicogebied worden de onnauwkeurigheden beschreven waarmee bij de afbakening van het NGE-Risicogebied rekening is gehouden. 2.1
TOETSING HVO-NGE
Het HVO-NGE ‘Goirle Risicokaart versie 1.0’ (RO-170200) is opgeleverd in september 2017 en voldoet aan de vigerende eisen van het WSCS-OCE. 2.2
RESULTATEN HVO-NGE
Op basis van de beoordeling en evaluatie van het bronnenmateriaal is in het HVO een NGE-Risicogebied afgebakend ter plaatse van het werkgebied. Het NGE-Risicogebied is weergegeven in Figuur 3.
Figuur 3. NGE-Risicogebieden.
De afbakening van het risicogebied binnen het gehele werkterrein is op basis van geallieerde artilleriebeschietingen en grondgevechten ten behoeve van de bevrijding van Goirle en omgeving. Op het Havep terrein in het noorden van het werkgebied waren loopgraven aangebracht, waar achtergebleven munitie kan worden aangetroffen. Tevens blijkt een deel van het werkgebied in een voormalig Duits mijnenveld te liggen waarvan niet met zekerheid is vast te stellen dat dit volledig geruimd is. De NGE-Risicogebieden zijn nader toegelicht in Tabel 1. In de kolom “Toestand” wordt verwezen naar de wijze waarop verdachte NGE in het NGE-Risicogebied terecht heeft kunnen komen.
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 9 van 47
Aanleiding Geallieerde artilleriebeschietingen t.b.v. bevrijding Grondgevechten t.b.v. bevrijding Loopgraven op Havep fabrieksterrein Vertraging geallieerde opmars
Verdacht op: Geschutmunitie 3 inch t/m 155 mm
Toestand Verschoten
KKM, hand- en geweergranaten, munitie voor granaatwerpers en geschutmunitie 2 inch en 5 cm KKM, hand- en geweergranaten, munitie voor granaatwerpers en geschutmunitie (loopgraven) Duitse mijnen
Verschoten
Achtergebleven of gedumpt Achtergebleven
Tabel 1. Aan te treffen NGE in de bodem.
Hoeveel munitie in het gebied terecht is gekomen, is niet exact vast te stellen. Het gebied heeft drie weken in de frontlinie gelegen en is gedurende die periode intensief beschoten. Het is daarom aannemelijk dat tientallen NGE in het gebied zijn achtergebleven. Van het mijnenveld is bekend dat op 3 mei 1945 22 Duitse Riegel mijnen zijn geruimd door een ruimploeg. Het is helaas niet bekend hoeveel en welk type mijnen zijn gelegd en daarom niet uit te sluiten dat nog mijnen aanwezig zijn. 2.3
NADERE AFBAKENING NGE-RISICOGEBIEDEN
De NGE-Risicogebieden zijn grotendeels situationeel afgebakend, het is derhalve niet mogelijk het NGERisicogebied ter plaatse van het werkgebied te verkleinen. Ook de nauwkeurigheid waarmee het mijnenveld en de loopgraven zijn ingetekend, kan niet worden verhoogd.
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 10 van 47
Verticale afbakening
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 11 van 47
3
VERTICALE AFBAKENING
In dit hoofdstuk wordt voor de mogelijk achtergebleven NGE de verticale afbakening vastgesteld. Vervolgens is beoordeeld of na de oorlog werkzaamheden zijn uitgevoerd die invloed hebben gehad op de (verticale) afbakening. 3.1
BODEMOPBOUW EN GRONDWATERSTAND
Ten behoeve van de ontwikkelingsplannen van het werkgebied is in 2018 een inventariserend archeologisch veldonderzoek 1 uitgevoerd door Antea Group. Voor dit onderzoek zijn ruim 100 boringen uitgevoerd binnen het werkgebied. In Figuur 4 is een boormonsterprofiel weergegeven van boring 065 welke representatief is voor het gehele plangebied. Er komen lokaal plekken voor met een klei- of leemlaag (vanaf 1 m-mv), maar over het algemeen bestaat de ondergrond uit matig fijn, zwak siltig zand. Tevens is een boormonsterprofiel weergegeven uit het Dinoloket (identificatienummer B50F0864), met tussen de 1,70 en 2,20 m een leemlaag. De locaties van de boorprofielen staan weergegeven in Figuur 5.
Boormonster B50F0864
Figuur 4. Boormonsterprofielen (Bron: Dinoloket en veldonderzoek Antea Group).
Via Dinoloket zijn sondeergrafieken te vinden, echter zijn de beschikbare sondeergegevens binnen het werkgebied voorgeboord tot 1,50 m-mv. Aangezien de bodem in het gebied over het algemeen uit zand bestaat, mag worden aangenomen dat de conusweerstand redelijk tot hoog is. De freatische grondwaterstand ligt op circa 1,8 m-mv binnen het werkgebied 2, 3. De locatie van de peilbuis is weergegeven in Figuur 5.
1 Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen, Zuidrand Goirle, locatie Van Puijenbroek, kenmerk 407072, Antea Group Archeologie, september 2018. 2 DINOloket, peilbuis B50F0158001. 3 Historisch onderzoek Bergstraat 50 ong. te Goirle, kenmerk 236126, Antea Group, december 2014.
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 12 van 47
B50F0158001
B50F0864
065
Figuur 5. Locaties van boringen.
3.2
MAXIMALE PENETRATIEDIEPTE
De maximale penetratiediepte vormt de ondergrens van de verticale afbakening. Het is de maximale diepte waarop NGE kunnen zijn achtergebleven. Deze diepte is onder andere afhankelijk van de grondsoort, grondwaterstand, de wijze waarop een NGE in het gebied terecht gekomen is. Waar in oorlogstijd een watergang lag, in het projectgebied de Nieuwe Leij, geldt de waterbodem in het tracé als ‘maaiveld’ en is de penetratiediepte dieper ten opzichte van het omliggende gebied. 3.2.1 Penetratiediepte gedumpte NGE De maximale diepte waarop gedumpte NGE in verdedigingswerken kunnen zijn achtergebleven, beperkt zich in principe tot de diepte van dat verdedigingswerk. In het algemeen wordt hiervoor een waarde van maximaal 1,5 m-mv gehanteerd. In gebieden met een relatief hoge grondwaterstand zijn deze werken vaak ondieper dan in gebieden met lage grondwaterstand. Op basis van de gegevens uit het Dinoloket is vastgesteld dat de grondwaterstand in het gebied overal dieper is gelegen dan 1,5 m-mv. Derhalve wordt deze diepte gehanteerd als maximale penetratiediepte voor gedumpte munitie. 3.2.2 Penetratiediepte verschoten NGE Voor het vaststellen van de penetratiediepte van verschoten NGE is geen rekenmodel beschikbaar.
Daarom is op basis van ervaringen uit NGE-bodemonderzoek in gebieden met vergelijkbare bodemopbouw (zandgronden) vastgesteld dat de maximale penetratiediepte voor geschutmunitie 1,5 mmv is. Daar waar lokaal een veen- of kleilaag begint boven 1,5 m-mv, kan een object ook dieper liggen, tot de onderliggende zandlaag.
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 13 van 47
3.2.3 Diepte mijnen Mijnen worden net onder het maaiveld gelegd, indien nog mijnen aanwezig zijn in het gebied zullen deze niet dieper dan 0,3 m-mv zijn achtergebleven. 3.3
NAOORLOGSE GRONDROERENDE WERKZAAMHEDEN
De bovengrens van de verticale afbakening wordt bepaald door de naoorlogs uitgevoerde grondroerende werkzaamheden. Daarbij kan gedacht worden aan het ophogen of afgraven van delen van het werkgebied. Voor het vaststellen van deze zogenaamde contra-indicaties worden verschillende bronnen geanalyseerd, zoals (lucht)foto’s, kaartmateriaal, hoogtedata en infrastructurele werkzaamheden. De bestudeerde bronnen zijn in bijlage 2 opgenomen. Op basis van het geanalyseerde bronnenmateriaal wordt geconcludeerd dat naoorlogs geen grote veranderingen hebben plaatsgevonden in het agrarisch gebied (luchtfotoanalyse is weergegeven in bijlage 2). Er is enkel een verharde weg aangelegd. Op het Havep terrein is sprake van ingrijpende veranderingen door toegenomen bebouwing. De afwatering van het gebied lijkt grotendeels hetzelfde gebleven. Wellicht zijn een paar veldslootjes in het landbouwgebied gedempt, dit is lastig te zien. Indien hier sprake van is, zijn ze mogelijk gedempt met grond uit de omgeving, welke als verdacht kan worden gezien. Het resterend NGE-Risicogebied op basis van naoorlogs grondroerende werkzaamheden is weergegeven in Figuur 6.
Figuur 6. Resterend NGE-Risicogebied.
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 14 van 47
3.4
KABELS EN LEIDINGEN
De kabels en leidingen in het agrarisch gebied zijn naoorlogs aangelegd. Voor de aanleg van deze kabels en leidingen is de bodem geroerd. Hierdoor is de kans op aantreffen van NGE verlaagd. Dit wil niet zeggen dat geen NGE meer aanwezig kunnen zijn. De laag onder de maatregelen is verdacht tot 1,5 mmv. De diepteligging van elk type maatregel verschilt en is weergegeven in Figuur 7. Het is bekend dat de rioolstreng die in de Watermolenstraat ligt een diameter heeft van 1 m. De leiding ligt minimaal 1 m onder de weg (bovenkant buis) en dat deel is daarom vrij van NGE tot minimaal 2 mmv. Dit geldt voor de gehele breedte van de straat.
Figuur 7. Kabels en leidingen.
3.5
HOOGTEDATA
Na 1944 lijkt in het werkgebied weinig veranderd wat betreft ophogingen of afgravingen. De zuidwestelijke punt van het Havep-terrein is wel opgehoogd. Ook de weg die is aangelegd in de jaren ‘60 ligt hoger dan het omliggende maaiveld. Op basis van het AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland) en hoogtedata uit 1956 kan echter niet exact worden vastgesteld hoeveel ophoging heeft plaatsgevonden. De maximale penetratiediepte binnen het wegtracé is -1,5 m ten opzichte van het omliggende maaiveld, alles boven dit niveau is niet verdacht.
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 15 van 47
3.6
HAVEP TERREIN
Ten behoeve van deze PRA-NGE is advies gevraagd aan een locatiedeskundige 4 van het Havep terrein. Hieruit blijkt dat onder een aantal gebouwen grond ontgraven is ten behoeve van aanleg van baden en afvoergoten. Er zijn echter geen bouwtekeningen beschikbaar met daarin de exacte funderingsdiepten van de gebouwen. Op basis van de beschikbare informatie over de Havep gebouwen is een onderverdeling gemaakt van (naoorlogse) gebouwen met een funderingsdiepte van circa 0,8 m-mv en gebouwen waar alleen een vloerplaat is gestort. De verdachte laag ligt tussen de onderkant van de fundering en 1,5 m-mv. De voormalige afleverzuil is in 2006 gesaneerd. Het terrein is tot een diepte van 4,5 m ontgraven en daarom niet meer verdacht op NGE. Een klein deel van het terrein in de zuidwesthoek, is naoorlogs opgehoogd. Hiervan ligt een deel in onverdacht gebied dat in het verleden al is gedetecteerd en vrijgegeven. Voor een deel geldt dat de verdachte laag dieper ligt dan voor de omgeving van toepassing is. Ervan uitgaande dat het terrein minimaal 0,5 m is opgehoogd, ligt de verdachte laag hier tussen 0,5 en 2 m-mv. 3.7
CONCLUSIE VERTICALE AFBAKENING
Ingreep NGE: gedumpte munitie
Verdacht vanaf mv
Verdacht tot 1,5 m-mv
NGE: verschoten munitie In geval van veen/klei(tussen)laag NGE: mijnen
mv <= 1,5 m-mv mv
1,5 m-mv onderkant veen/kleilaag 0,3 m-mv
Ondergrondse infrastructuur (naoorlogs) Watermolenstraat, waar riool is aangelegd (rond 1 m) Nieuw aangelegde weg
mv
1,5 m-mv
niet verdacht
niet verdacht
mv-niveau omgeving
1,5 m-mv omgeving
Ophoging terrein (naoorlogs): Zuidwest hoek Havep terrein Sanering gedeelte Havep terrein
0,5 m-mv
2 m-mv
niet verdacht
niet verdacht
Havep gebouwen (vooroorlogs)
niet verdacht
niet verdacht
Havep gebouw 2003, bouwput gedetecteerd Havep gebouwen, naoorlogs tot 2003 Dijk westkant Havep terrein
niet verdacht
niet verdacht
onderkant fundering of vloer of duidelijk geroerde grond niet verdacht tot mv hoogte omgeving waterbodem
1,5 m-mv
Nieuwe Leij
1,5 m-mv omgeving 1,5 m-waterbodem
Tabel 2. Verticale afbakening.
4 De heer W. Rooswinkel, Manager Facilities and Projects.
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 16 van 47
In Figuur 8 is de verticale afbakening van de naoorlogse grondroeringen weergegeven.
Figuur 8. Verdachte gebieden, verticaal afgebakend.
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 17 van 47
NGE-Risicoanalyse
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 18 van 47
4
NGE-RISICOANALYSE
In dit hoofdstuk worden de voorgenomen civieltechnische werkzaamheden beschreven. Vervolgens wordt de kans op de uitwerking van NGE kwalitatief beschreven. Op basis hiervan wordt bepaald welke effecten de werkzaamheden kunnen hebben op de mogelijk achtergebleven NGE. Ten slotte wordt ingegaan op de effecten die optreden bij een detonatie van een achtergebleven NGE. 4.1
CIVIELTECHNISCHE WERKZAAMHEDEN
In deze paragraaf worden de civieltechnische werkzaamheden beschreven en de effecten die zij op mogelijk aanwezige NGE kunnen hebben. De uit te voeren werkzaamheden zijn gebaseerd op door de opdrachtgever aangeleverde informatie. 4.1.1 Aanleg en dempen Nieuwe Leij De watergang Nieuwe Leij wordt gedeeltelijk verlegd. Het nieuwe tracé wordt geheel in niet eerder geroerde grond aangelegd. Hierbij is tot 1,5 m-mv sprake van kans op toucheren of bewegen van NGE. Het bestaande tracé van de watergang dat niet meer wordt gebruikt, zal worden gedempt. Voor het oude tracé geldt dat het verdachte gebied 1,5 m onder de waterbodem ligt. Dit is belangrijk voor de noordoostelijke helft van het tracé, omdat in dit deel bebouwing en riolering is gepland. Mogelijk zal hier dieper dan de huidige waterbodem worden gegraven, waardoor er kans is op toucheren of bewegen van NGE. De kade langs de het huidige tracé van de Nieuwe Leij wordt afgegraven. Hierbij bestaat de kans op toucheren of bewegen van NGE. 4.1.2 Bovengrondse infrastructuur Ten noorden van het nieuwe tracé van de Nieuwe Leij is een nieuwe wijk gepland. Hier vindt het merendeel van de grondroerende werkzaamheden binnen het werkgebied plaats. Naast de sloop van de Havep gebouwen en het verwijderen van de terreinverharding wordt ook de infrastructuur voor de nieuwe bebouwing aangelegd.
De aanleg van groenvoorzieningen en aanbrengen van straatmeubilair vallen hier onder. Daar waar de grond niet eerder is geroerd bestaat hierbij de kans op toucheren of bewegen van NGE. 4.1.3 Kabels en leidingen Bestaande kabels en leidingen liggen vooral op het Havep terrein en zullen hoofdzakelijk tegelijkertijd met de sloop van de gebouwen worden verwijderd. De nieuwe riolering heeft een verval van west naar oost. In het oosten ligt het riool het diepst (ongeveer 2,5 m-mv). Het vuilwaterriool (VWA) is vrij verval tot het laatste huis in het oosten van het ontwikkelingsgebied. Hierna gaat het over in een drukriool (deze streng ligt waarschijnlijk hoger). In het agrarisch gebied liggen ook kabels en leidingen. In het oostelijk deel van het werkgebied ligt een rioolstreng, net ten zuiden van de huidige Nieuwe Leij. Deze streng zal worden verwijderd. Overige kabels en leidingen blijven gehandhaafd. Bij de aanleg van kabels en leidingen in open ontgraving bestaat in niet eerder geroerd gebied de kans op toucheren of bewegen van NGE. Ook bij verwijderen van kabels en leidingen kan niet met zekerheid worden gesteld dat de grond erboven niet meer verdacht is, waardoor de kans bestaat op bewegen of toucheren van NGE.
4.1.4 Nieuwe bebouwing Funderingsonderzoek voor de nieuwbouw heeft nog niet plaatsgevonden, maar gezien de bodemopbouw van het gebied is het waarschijnlijk dat alle bebouwing op staal gefundeerd wordt. De nieuwbouw bestaat uit diverse woningtypen, variërend van woonhuizen tot appartementencomplex. Het
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 19 van 47
appartementencomplex wordt gebouwd met een half verdiepte kelder. Tevens zijn er een aantal villa’s gepland met een half verdiepte garagekelder. De kelders hebben een diepte tot 1,4 m-mv. Wanneer de werkzaamheden plaatsvinden in ongeroerde grond, bestaat de kans op toucheren of bewegen van NGE. 4.1.5 Afwatering Ten zuiden van de Nieuwe Leij (nieuwe tracé) en tussen de verharde weg in het agrarisch gebied en het fietspad de Vosserijten wordt een perceel 0,4 m afgegraven ten behoeve van compensatie waterberging in het beekdal van de Nieuwe Leij. Het perceel loopt tot waar een nieuwe waterloop wordt gegraven. Bij het afgraven van dit perceel bestaat de kans op toucheren of bewegen van NGE. Ten zuiden van het voornoemde perceel dat wordt afgegraven, wordt een nieuwe waterloop gegraven voor afwatering van het agrarisch gebied. Hier bestaat kan op toucheren of bewegen van NGE. In de ontwikkelingsplannen voor bebouwing is een wadi voorzien voor tijdelijke waterberging en geleidelijke afvoer voor het bebouwde gebied. Hier bestaat de kans op toucheren of bewegen van NGE bij het afgraven. Ten zuiden van het nieuwe tracé van de Nieuwe Leij worden een aantal poelen gegraven. Hierbij bestaat de kans op toucheren of bewegen van NGE.
4.1.6 Deels verleggen bestaande weg en verwijderen brug De verharde weg in het agrarisch gebied wordt in het noorden verwijderd om voor het nieuwe tracé van de Nieuwe Leij af te buigen naar het westen en aan te sluiten op de Molendijk. Daar waar de grond niet eerder is geroerd, bestaat kans op toucheren van NGE. Tevens wordt een nieuwe brug gebouwd over de Nieuwe Leij en de bestaande brug afgebroken. Voor de aanleg van de nieuwe brug worden landhoofden aangelegd. Hierbij bestaat de kans op toucheren of bewegen van NGE. De bestaande brug kan zonder aanvullende maatregelen gesloopt worden. 4.1.7 Vleermuizentoren Op het terrein van Huize Anne wordt een strook ingericht met een vleermuizentoren. De strook ligt langs de Watermolenstraat. De toren zal voor het fundament ingegraven worden, waarbij de kans bestaat op toucheren of bewegen van NGE. 4.2
KANS OP UITWERKING VAN NGE
In deze paragraaf wordt ingegaan op de kans op de uitwerking van een blindganger van de mogelijk aanwezige NGE. Het bepalen van de kans op een uitwerking is van belang om vast te stellen welke werkzaamheden risicovol zijn. 4.2.1 Gedumpte en achtergelaten munitie Binnen het gebied kan gedumpte munitie in stellingen zijn achtergebleven. Deze munitie is niet verschoten en voor opslag en transport vaak zonder ontstekingsinrichting en met veiligheidsvoorzieningen verpakt. Door het jarenlange verblijf in de bodem kunnen deze veiligheidsvoorzieningen echter weggeroest en/of beschadigd zijn, waardoor deze NGE gevoelig kunnen zijn voor toucheren en bewegen. 4.2.2 Klein Kaliber Munitie Klein Kaliber Munitie (KKM) bestaat uit twee delen; een met kruit gevulde huls en een kogel. Bij het verschieten komt het kruit in de huls tot ontbranding, door de gasdruk die hierbij ontstaat wordt de kogel
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 20 van 47
uit de huls gedrukt. De kogel verlaat via de loop het wapen. In het geval van verschoten KKM is er daarom geen explosieve stof meer aanwezig. 4.2.3 Geschutmunitie Geschutmunitie is het meest gebruikt als brisantgranaat. Een uitwerking van een brisantgranaat vormt een risico voor betrokken personeel en de omgeving. De afstand tot waar risico’s ontstaan, is onder andere afhankelijk van de hoeveelheid springstof die aanwezig is in het NGE en de aanwezige gronddekking. Geschutgranaten kunnen gevoelig zijn voor toucheren en bewegen. Daarnaast kunnen de granaten voorzien zijn van een hoofdlading van fosfor. Indien het dunwandige lichaam is doorgeroest, kan fosfor in aanraking komen met zuurstof uit de buitenlucht waardoor het spontaan ontbrandt. De rook die hierbij vrijkomt, is giftig en de hitte van de ontbranding kan de inwendig aanwezige ontsteker alsnog activeren, waardoor brandende fosfor wordt rondgeslingerd. 4.3
EFFECTEN VAN EEN DETONATIE
Bij een ongecontroleerde detonatie van een NGE komt een zeer grote hoeveelheid energie vrij. De vrijgekomen energie uit zich in een deel thermische energie (temperatuurtoename) en een deel mechanische energie (luchtdruk, schokgolf en scherfwerking). In de volgende paragrafen worden de uitwerkingseffecten toegelicht. Scherfwerking Scherfwerking ontstaat doordat bij een detonatie de omhulling van de detonerende explosieve stof verscherft. De ontstane scherven worden door de drukwerking met grote snelheid weggeblazen. Bij scherfwerking (fragmentatie) wordt onderscheid gemaakt in primaire scherven (scherven van het bomlichaam) en secundaire scherven (door de detonatie weggeslingerd puin, glasscherven, etc.). Bij een detonatie liggen diverse infrastructuur en bebouwing binnen de zogenaamde schervengevarenzone. De schervengevarenzone is het gebied rond de ligplaats van een NGE, waar bij een eventuele explosie gerede kans bestaat dat men door scherven van het explosief of secundaire scherven van bijvoorbeeld puin (letaal) wordt getroffen. De schervengevarenzone van 155 mm granaat (het grootst mogelijk achtergebleven NGE) bedraagt 1420 m. Luchtdrukwerking Luchtdrukwerking ontstaat doordat de springstof bij een detonatie in zeer korte tijd wordt omgezet in een groot volume gasvormige reactieproducten. Bij de detonatie van 1 gram springstof ontstaat circa 1.000 liter aan gas.
Luchtdruk kan een dodelijk effect op het menselijk lichaam hebben en kan in de directe omgeving van het detonatiepunt constructies laten instorten en tot op grote afstand ruiten laten springen. Door luchtdrukwerking treedt, afhankelijk van de diepteligging van het explosief, kratervorming aan het maaiveld op. Indien een explosief te diep ligt om een krater te vormen, wordt door de luchtdruk het omringende bodemmateriaal samengedrukt. Hierdoor ontstaat een zogenaamd camouflet (gaszak). Schokgolf Een schokgolf is een heftige versnelling die ontstaat bij een detonatie en die zich voortplant door de omringende materie (water en/of bodem). Hoe groter de dichtheid van deze materie, hoe verder de schokgolf zich zal voortplanten. Hierdoor kunnen tot op grote afstand leidingen, fundamenten, enz. worden vernield of beschadigd.
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 21 van 47
Bepalen aanvaardbaar risico
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 22 van 47
5
BEPALEN AANVAARDBAAR RISICO
In hoofdstuk 4 is vastgesteld dat de voorgenomen werkzaamheden kunnen leiden tot een ongecontroleerde uitwerking van NGE. In dit hoofdstuk wordt beoordeeld of de gevolgen van een uitwerking leiden tot een onacceptabel veiligheidsrisico voor de medewerkers en de omgeving. Vervolgens worden de veiligheidsmaatregelen gedefinieerd die nodig zijn om de risico’s tot een aanvaardbaar niveau terug te dringen. Ten slotte wordt het zoekdoel voor het geadviseerde NGEbodemonderzoek vastgesteld.
5.1
MOGELIJKE EFFECTEN VAN DE WERKZAAMHEDEN OP NGE
De effecten van de geplande werkzaamheden die invloed hebben op NGE zijn toucheren en/of bewegen.
5.2
RISICO’S WERKNEMERS EN OMGEVING
Vanwege de grote explosieve inhoud van de mogelijk achtergebleven NGE is het effect van een detonatie groot. Het effect van een detonatie is afhankelijk van de diepte waarop de detonatie optreedt. Een detonatie kan fataal zijn voor het bij de werkzaamheden betrokken personeel. Tevens kan schade in de omgeving ontstaan. Letsel en schade door scherfwerking kan bij een detonatie dicht onder het maaiveld optreden tot tientallen meters afstand van het explosiepunt. Indien een detonatie optreedt op grotere diepte is sprake van een zekere gronddekking. Door de dekking neemt het effect van de scherfwerking af. De afname is afhankelijk van de diepteligging en het kaliber van het NGE. Het effect van de schokgolf zal echter groter zijn. Hierdoor bestaat de kans dat belendende kabels, leidingen en fundamenten beschadigd raken.
5.3
VEILIGHEIDSMAATREGELEN
Het risico op een uitwerking van NGE tijdens de werkzaamheden, waarbij de in paragraaf 5.1 genoemde effecten optreden, kan worden weggenomen door achtergebleven NGE gedurende of voor de uitvoering op te sporen. Indien een vermoedelijk NGE wordt gedetecteerd, dient dit benaderd en geïdentificeerd te worden. In het geval dat het daadwerkelijk een NGE betreft, dient dit tijdelijk te worden veiliggesteld en aan de EOD te worden overgedragen.
5.4
ZOEKDOEL
Het zoekdoel bestaat uit de op te sporen typen NGE en de te onderzoeken bodemlaag. Het gebied is volgens het Vooronderzoek verdacht op diverse soorten munitie. In Tabel 3 wordt een specificatie gegeven van de mogelijk achtergebleven soorten en kalibers NGE. Tevens wordt aangegeven op welke locaties NGE-bodemonderzoek dient te worden uitgevoerd en tot welke diepte de bodem onderzocht dient te worden. Soort KKM, hand- en geweergranaten, munitie voor granaatwerpers en geschutmunitie 2 inch en 5 cm
72628/RO-180298 versie 1.0
Locatie Noordwestelijk deel werkgebied. Ter plaatse van gebieden waar geen grondroering tot de maximale penetratiediepte heeft plaatsgevonden.
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Onderzoeksdiepte Ontgravingen: Maximale ontgravingsdiepte vermeerderd met een veiligheidsmarge van 0,3 m of maximale penetratiediepte indien de ontgravingsdiepte groter is dan de penetratiediepte.
Pagina 23 van 47
Geschutmunitie 3 inch t/m 155 cm
Duitse mijnen
Gehele werkgebied. Ter plaatse van gebieden waar geen grondroering tot de maximale penetratiediepte heeft plaatsgevonden Uiterste westhoek werkgebied
Ontgravingen: Maximale ontgravingsdiepte vermeerderd met een veiligheidsmarge van 0,3 m of maximale penetratiediepte indien de ontgravingsdiepte groter is dan de penetratiediepte. Tot 0,3 m-mv
Tabel 3. Specificatie zoekdoel.
REASeuro adviseert om KKM als zoekdoel te laten vervallen om de volgende redenen: • KKM bevat nauwelijks of zelfs geen ijzer waardoor voor verschillende detectiemethoden gekozen moet worden (passieve en actieve). • KKM laat zich op een diepte vanaf ca. 0,3 m-mv niet detecteren, ook niet met actieve detectoren. • KKM levert geen ontoelaatbare risico’s op tijdens de uitvoerings- en gebruiksfase.
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 24 van 47
Advies
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 25 van 47
6
OPSPORINGSADVIES
In dit hoofdstuk worden de maatregelen die nodig zijn om de voorgenomen werkzaamheden veilig uit te voeren, uitgewerkt. Vastgesteld is welke opsporingsmethode het best toepasbaar is. Hierbij is onder andere rekening gehouden met het zoekdoel, de verticale afbakening en de aanwezige detectieverstoringen. Vervolgens worden de locatiespecifieke omstandigheden beschreven. De beschrijving van de locatiespecifieke omstandigheden kan als input dienen voor fase 3 van het NGE-bodemonderzoek; de werkvoorbereiding. 6.1
ADVIES
Het werkgebied kan grofweg worden ingedeeld in twee opsporingsgebieden, het Havep terrein en het groen/blauwe (agrarisch) gebied. In de volgende paragrafen staat voor deze gebieden het opsporingsadvies omschreven. 6.1.1 Agrarisch gebied Binnen het huidige agrarische gebied vinden voor realisatie van de plannen diverse grondroerende werkzaamheden plaats. Om deze veilig uit te kunnen voeren, is opsporing van NGE noodzakelijk. Geadviseerd wordt om het gehele gebied voorafgaand aan de werkzaamheden te detecteren met behulp van non-realtime passieve oppervlaktedetectie. De Nieuwe Leij die door het gebied stroomt, wordt grotendeels gedempt, gezien de toekomstige functie van het gebied is detectie en vrijgave niet noodzakelijk. Uitzondering hierop vormt het noordoostelijk deel. Op deze locatie vindt later woningbouw plaats en wordt riolering aangelegd. De watergang is verdacht tot 1,5 m-waterbodem. Omdat het gebied nu goed berijd- en beloopbaar is, wordt geadviseerd het gehele gebied te detecteren. Aan de hand van de detectiedata kan worden vastgesteld welke objecten voorafgaand aan de werkzaamheden verwijderd moeten worden en welke niet. Na het benaderen van deze objecten en verwijderen van aangetroffen NGE kunnen de werkzaamheden zonder verdere mitigerende maatregelen plaatsvinden.
Wel dient in acht te worden genomen dat tussen detectie en het benaderen geen (agrarische) grondbewerking plaatsvindt. 6.1.2 Havep terrein Voor het Havep terrein is door de alom aanwezige detectieverstoringen van bestaande bebouwing, kabels en leidingen, puin, etc. een andere aanpak nodig. Geadviseerd wordt om in dit gebied onderzoek uit te voeren door middel van laagsgewijs detecteren en benaderen met behulp van actieve detectie. Hierbij wordt steeds een laag van circa 0,3 m onderzocht en vrijgegeven waarna deze ontgraven kan worden. Dit proces herhaalt zich tot de gewenste diepte is bereikt. Een deel van het terrein (zuidwesthoek) is naoorlogs opgehoogd (gelijkgetrokken met het mv van het terrein) en is daarom verdacht van 0,5 tot 2 m-mv. Een deel van het terrein is onverdacht, omdat hier al gebouwen stonden tijdens oorlogshandelingen of omdat het terrein eerder is vrijgegeven op NGE. Hier is geen onderzoek meer benodigd. Bij de sloop van de gebouwen kan tot funderingsdiepten zonder risico gegraven worden. Omdat het terrein in verschillende fasen is ontwikkeld, dient bij uitvoering nauwkeurig te worden onderzocht tot
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 26 van 47
waar de grond is geroerd. Bij twijfel dient overleg plaats te vinden met een Senior OCE-deskundige. Hetzelfde geldt voor het verwijderen van kabels en leidingen van het terrein. 6.1.3 Uitgifte percelen Het projectgebied bestaat voor een deel uit te verkopen percelen met woonbestemming. Gezien deze bestemming wordt geadviseerd om deze percelen tot de maximale penetratiediepte te onderzoeken op NGE, in plaats van tot de maximale ontgravingsdiepte. De percelen liggen zowel op het Havep-terrein als in het huidig agrarisch gebied. 6.2
LOCATIESPECIFIEKE OMSTANDIGHEDEN
In deze paragraaf worden de locatiespecifieke omstandigheden voor het werkgebied besproken. Er wordt ingegaan op diverse onderwerpen die van belang kunnen zijn bij de werkvoorbereiding van het geadviseerde NGE-bodemonderzoek. Voor een beschrijving van het wettelijk kader wordt verwezen naar bijlage 4. 6.2.1 Bevoegd gezag Het opsporingsgebied is gelegen binnen de gemeente Goirle. De gemeente is het bevoegd gezag op het gebied van Openbare Orde en Veiligheid. Het voor het NGE-bodemonderzoek in het kader van het WSCS-OCE op te stellen projectplan dient ter goedkeuring te worden aangeboden aan gemeente Goirle. 6.2.2 Grondwaterstand In het Dinoloket is gezocht naar peilbuizen in de omgeving van het opsporingsgebied. Er is een peilbuis aanwezig in de directe omgeving. Uit deze peilbuis (B50F0864) blijkt dat de freatische grondwaterstand op circa 1,8 m-mv ligt. Het gebied is verdacht tot 1,5 m-mv, waardoor het grondwater geen aandachtspunt vormt voor een eventueel NGE-bodemonderzoek. Uitzondering is de huidige waterloop van de Nieuwe Leij. De loop van de watergang is naoorlogs niet veranderd en verdacht op NGE tot 1,5 m vanaf de waterbodem. In het oostelijk deel, vanaf de Watermolenstraat tot het Kerklaantje, wordt volgens de plannen (deels) riolering aangelegd. Hierdoor zal dit deel van de watergang onderzocht moeten worden en dit ligt beneden de grondwaterstand.
6.2.3 Bodemopbouw Voor een beschrijving van de bodemopbouw in de opsporingsgebieden wordt verwezen naar paragraaf 3.1. 6.2.4 Milieuhygiënische kwaliteit Er zijn een aantal milieutechnische bodemonderzoeken bekend die betrekking hebben op het werkgebied. Met name het Havep terrein is verdacht op verontreinigingen 5 en het terrein van Bergstraat 26 is onderzocht 6. Hier stonden een bleekloods en bassins. Op het Havep terrein is van één locatie bekend dat deze gesaneerd is. De milieutechnisch verdachte locaties en het gesaneerd gebied zijn afgebeeld in Figuur 9.
5 Historisch onderzoek Bergstraat 50 ong. te Goirle, kenmerk 236126, VP Grondexploitatie B.V., december 2014. 6 Verkennend bodemonderzoek Bergstraat 26, Goirle, kenmerk 180946, N.V. Exploitatie Maatschappij van Puijenbroek, mei 2008.
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 27 van 47
Figuur 9. Verontreinigingen en gesaneerd gebied.
6.2.5 Archeologie In opdracht van VP Grondexploitatie B.V. heeft Antea Group een archeologisch inventariserend veldonderzoek 7, in de vorm van verkennende boringen uitgevoerd voor het plangebied Zuidrand Goirle. Op basis van dit onderzoek is geadviseerd om de voorgenomen ontwikkeling mogelijk te maken zonder aanvullend archeologisch onderzoek uit te voeren. De gemeente Goirle heeft echter besloten dat voor het beekdal nader archeologisch onderzoek noodzakelijk is. Indien hier voor het verleggen van de beekloop grondverzet zal plaatsvinden, dienen deze werkzaamheden archeologisch begeleid te worden. Voor werkzaamheden binnen de overige delen van het plangebied gaat de gemeente akkoord met het voorstel om geen nader archeologisch onderzoek uit te voeren.
7 Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen, Zuidrand Goirle, locatie Van Puijenbroek, kenmerk 407072, Antea Group Archeologie, september 2018.
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 28 van 47
Bijlagen
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 29 van 47
7
BIJLAGEN
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 30 van 47
BIJLAGE 1
BEGRIPPENLIJST
Begrip Werkveldspecifiek certificatieschema voor het systeemcertificaat Opsporen Conventionele Explosieven
Afkorting WSCS-OCE
Hierin zijn onder andere richtlijnen, proceseisen en deskundigheidseisen opgenomen. Het WSCS-OCE is sinds 1 juli 2012 de opvolger van de Beoordelingsrichtlijn Opsporen Conventionele Explosieven (BRL-OCE) en is wettelijk verankerd in de Arbowet.
Conventionele Explosieven
CE
Niet Gesprongen Explosieven
NGE
Niet Gesprongen Explosieven Bodemonderzoek
Definitie Het WSCS-OCE is het Werkveldspecifiek certificatieschema voor het opsporen van Conventionele Explosieven.
NGEBodemonderzoek
Om het maatschappelijk belang – veiligheid en gezondheid van en rondom de arbeid – te waarborgen, is door de overheid gekozen voor een wettelijk verplichte certificatieregeling voor de borging van de kwaliteit/veiligheid van het opsporen van conventionele explosieven. Elk explosief dat niet als geïmproviseerd, nucleair, biologisch of chemisch kan worden aangemerkt. Bij het opsporingsproces wordt aan CE gelijkgesteld en als zodanig behandeld: CE die geen explosieve stoffen (meer) bevatten; Restanten van CE die door leken als zodanig herkenbaar zijn; Voorwerpen die door leken kunnen worden aangemerkt als CE; Wapens of onderdelen daarvan. Door REASeuro gehanteerd begrip waaronder wordt verstaan: alle explosieven of onderdelen/restanten van explosieven die niet of gedeeltelijk hebben gefunctioneerd. Onder NGE vallen: Conventionele Explosieven (CE); Geïmproviseerde explosieven; Explosieven voor civiel gebruik; Chemische explosieven; Biologische explosieven; Nucleaire explosieven. Werkwijze van REASeuro waaronder wordt verstaan: de integrale totaal aanpak voor de NGE-problematiek bestaande uit vijf afzonderlijke fasen. Hierdoor kan de opdrachtgever telkens een weloverwogen besluit nemen en zijn vervolgacties plannen met als doel dat de opdrachtgever de regie over het project in handen houdt.
Historisch Vooronderzoek Niet Gesprongen Explosieven
HVO-NGE
72628/RO-180298 versie 1.0
De vijf fasen zijn: 1. HVO-NGE (Historisch Vooronderzoek NGE). 2. PRA-NGE (Projectgeboden Risicoanalyse NGE). 3. Projectplan-NGE. 4. Uitvoering-NGE. 5. PvvO-NGE (Proces-verbaal van Oplevering). Bureaustudie waarin het beschikbare feitelijke bronnenmateriaal van de periode 1940-1945 (incl. naoorlogse munitieruimingen en opsporingsactiviteiten) wordt beoordeeld en geëvalueerd. Doel is
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 31 van 47
Begrip
Afkorting
Werkgebied
-
Onderzoeksgebied
-
Conflictzone
Positief advies
-
-
Definitie om vast te stellen of in het onderzoeksgebied sprake is van een NGE-Risicogebied in relatie tot het werkgebied. Het HVO-NGE bestaat uit: Rapportage. Positief of negatief advies. In het geval van een positief advies: Horizontale afbakening NGE-Risicogebied(en). NGE-Risicokaart. Het door de opdrachtgever aangegeven gebied waarbinnen reguliere werkzaamheden (niet NGE-gerelateerd) uitgevoerd gaan worden of waar een functieverandering wordt doorgevoerd. Gebied waarop het HVO-NGE zich richt. Het onderzoeksgebied is ruimer dan het werkgebied om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen van de situatie in oorlogstijd. Een globaal afgebakend gebied waarbinnen (intensieve) gevechtshandelingen hebben plaatsgevonden. De afbakening is gebaseerd op het beschikbare bronnenmateriaal, maar kan gezien de aard van de gevechtshandelingen niet nauwkeurig worden begrensd. Beoordeling en evaluatie van het feitelijk bronnenmateriaal heeft aangetoond dat NGE kunnen worden aangetroffen in het onderzoeksgebied. Een vervolgstap van het NGE-bodemonderzoek wordt geadviseerd. Tevens vormt een positief advies de legitimatie voor het indienen van een Raadsbesluit t.b.v. van een Rijksbijdrage.
Negatief advies
Niet Gesprongen Explosieven Risicogebied
Niet Gesprongen Explosieven Risicokaart Projectgebonden Risicoanalyse -Niet Gesprongen Explosieven
-
NGE-Risicogebied
NGE-Risicokaart
PRA-NGE
72628/RO-180298 versie 1.0
Op basis van de beoordeling en evaluatie van het feitelijk bronnenmateriaal wordt niet verwacht NGE aan te treffen in het onderzoeksgebied. Een vervolgstap van het NGE-bodemonderzoek wordt niet geadviseerd. De geplande werkzaamheden kunnen regulier worden uitgevoerd. Gebied waar op basis van feitelijk bronnenmateriaal een risico op het aantreffen van NGE bestaat naar de situatie van 1940-1945 (inclusief naoorlogse munitieruimingen en opsporingsactiviteiten). Het NGE-risicogebied is horizontaal afgebakend, waarin zijn opgenomen: Eventuele onzekerheden en onnauwkeurigheden uit het bronnenmateriaal (o.a. cartografische onnauwkeurigheden). De maximale horizontale verplaatsing van NGE in de bodem. Cartografische weergave van het (de) NGE-Risicogebied(en).
Bureaustudie waarin het verdachte gebied binnen het NGERisicogebied wordt afgebakend. Daarnaast worden de risico’s van de voorgenomen reguliere werkzaamheden in relatie tot de aan te treffen NGE vastgesteld.
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 32 van 47
Begrip
Afkorting
Verdacht gebied
-
Opsporingsgebied
-
Bijdragebesluit / Gemeentefonds Proefdetectie
-
Reguliere werkzaamheden
-
-
Definitie De PRA-NGE bestaat o.a. uit: Indien nodig het opvullen van leemten in kennis van het HVO-NGE. De horizontale en verticale afbakening van het verdachte gebied. Het definiëren van beheersmaatregelen. De mogelijkheid tot een proefdetectie. De bepaling van de doorlooptijd en kosten van de geadviseerde maatregelen. De horizontale en verticale afbakening van het NGE-Risicogebied. Bij de afbakening is o.a. rekening gehouden met: Het vaststellen van de horizontale verplaatsing van de NGE in de bodem (inkaderen NGE-Risicogebied). De mogelijke inperking van de onzekerheden en onnauwkeurigheden uit het bronnenmateriaal. De naoorlogse werkzaamheden (zoals ontgravingen, ophogingen etc.). De bodemkundige parameters (zoals grondsoort en draagkracht van de grond). Het verdachte gebied binnen het werkgebied waar voorafgaand aan de reguliere werkzaamheden de opsporing naar NGE wordt geadviseerd. Regeling voor Rijksfinanciering van (een deel van) de kosten voor het NGE-bodemonderzoek. Een steekproef die binnen het opsporingsgebied kan worden uitgevoerd om de mate van detectieverstoring vast te stellen (de proefdetectie is non-destructief). Op basis van een proefdetectie kan de meest efficiënte opsporingsmethodiek worden bepaald en het voor de opsporing benodigde budget en de doorlooptijd worden onderbouwd. Alle door de opdrachtgever voorgenomen niet NGE-gerelateerde werkzaamheden.
Enkele voorbeelden zijn civieltechnische, milieutechnische en archeologische werkzaamheden.
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 33 van 47
BIJLAGE 2
BRONNENMATERIAAL
De naoorlogse werkzaamheden zijn vastgesteld en geanalyseerd aan de hand van verschillende historische bronnen. De volgende bronnen zijn geraadpleegd voor deze PRA-NGE: • Historische topografische kaarten (Kadaster). • Historische hoogtekaarten (Kadaster). • Algemeen Hoogtebestand Nederland (AHN). • National Collection of Aerial Photography (NCAP). • DINOloket. • Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen, Zuidrand Goirle, locatie Van Puijenbroek, kenmerk 407072, Antea Group Archeologie, september 2018. • Historisch onderzoek Bergstraat 50 ong. te Goirle”, kenmerk 236126, Antea Group, december 2014. • Verkennend bodemonderzoek Bergstraat 26, Goirle, kenmerk 180946, N.V. Exploitatie Maatschappij van Puijenbroek, mei 2008. Het geanalyseerde beeldmateriaal is in de onderstaande tabel opgenomen. Geanalyseerd beeldmateriaal
1944 Het grootste deel van het werkgebied is in agrarisch gebruik zoals te zien is op de foto. Een deel van het (huidige) Havep terrein was al bebouwd. De watergangen De Nieuwe Leij en De Oude Leij zijn beide aanwezig, de laatste is duidelijker te zien in volgende foto’s. In het rapport wordt de nadruk gelegd op de Nieuwe Leij, omdat De Oude Leij onveranderd blijft en in het tracé geen ontgravingen zijn gepland die consequenties hebben. [Bron: NCAP].
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 34 van 47
Geanalyseerd beeldmateriaal
1964 Tussen 1944 en 1964 zijn gebouwen bijgebouwd op het Havep terrein. Verder zijn binnen het gebied geen grootschalige veranderingen waarneembaar. [Bron: Dotka Report]
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 35 van 47
Geanalyseerd beeldmateriaal
1981 Ten opzichte van 1961 is op het Havep terrein weinig veranderd. In het verlengde van de Watermolenstraat is een weg aangelegd. Het is niet te zien of de weg toen al verhard was. [Bron: Kadaster]
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 36 van 47
Geanalyseerd beeldmateriaal
2007 Op het Havep terrein is in 2003/2004 een nieuwe fabriekshal geplaatst, aan de westzijde hiervan is een dijk aangelegd met de vrijgekomen grond uit de bouwput. De bouwlocatie is voorafgaand aan de werkzaamheden onderzocht op aanwezigheid van NGE en vrijgegeven. Ten zuidwesten van het werkgebied is een waterpartij gegraven, deze valt buiten het werkgebied. De watergang De Oude Leij is hier duidelijk te zien. Deze loopt van west naar oost, vanuit het midden van het werkgebied. In het zuidoosten naast het fietspad De Vosserijten zijn bomen aangeplant. Hetzelfde geldt voor het perceel tussen de Molenweg en de Nieuwe Leij. [Bron: Dotka Report]
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 37 van 47
Geanalyseerd beeldmateriaal
2017 De bomen die voor de situatie in 2007 zijn beschreven, zijn weer verwijderd. Verder zijn er geen aanpassingen ten opzichte van 2007. [Bron: satellietbeeld GIS]
72628/RO-180298 versie 1.0
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 38 van 47
Foto’s van locatiebezoek zijn opgenomen in onderstaande tabel. Nr. Foto 1
2
72628/RO-180298 versie 1.0
Bevindingen Watergang De Nieuwe Leij. Dit gedeelte wordt gedempt en ligt ten zuiden van het Havep terrein.
Overzichtsfoto vanuit het Havep terrein richting het agrarisch gebied. Rechts van de foto is een stukje van de dijk te zien, aan de westkant van het Havep terrein. Ook is te zien dat het Havep terrein hoger ligt dan het achterliggende agrarisch gebied.
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 39 van 47
Nr. 3
Foto
Bevindingen Brug over de huidige watergang de Nieuwe Leij. Deze brug zal verwijderd worden.
4
72628/RO-180298 versie 1.0
Het noordoostelijk deel van de watergang de Nieuwe Leij. Voor dit deel van de watergang is detectie noodzakelijk. Hier is woningbouw en riolering gepland, waardoor in de verdachte laag onder de watergang wordt gegraven.
DR PRA-NGE Goirle Zuidrand
Pagina 40 van 47
BIJLAGE 3
DETECTIEMETHODEN
Onder detecteren wordt verstaan: “het vaststellen van de aanwezigheid van (mogelijke) NGE door het, met behulp van detectieapparatuur, uitvoeren van een meting en de beoordeling van de meetgegevens”. In deze bijlage wordt op hoofdlijnen ingegaan op de toepasbaarheid van verschillende detectiemethoden. Op basis van het zoekdoel, de locatiespecifieke omstandigheden en de toepasbaarheid van de verschillende detectiemethoden is in deze PRA-NGE een maatwerk advies uitgewerkt voor het NGEbodemonderzoek. Passieve of actieve detectie Bij detectie wordt onderscheid gemaakt tussen passieve en actieve detectie. In deze paragraaf wordt het verschil tussen de beide detectiemethoden uitgelegd. Passieve detectie Voor passieve detectie wordt over het algemeen gebruik gemaakt van een magnetometer. Deze detector zendt zelf geen signaal uit, daarom wordt het passieve detectie genoemd. Een magnetometer meet verstoringen van het aardmagnetisch veld. Verstoringen van het aardmagnetisch veld worden veroorzaakt door de aanwezigheid van ferro-houdende objecten. Met passieve detectie kunnen geen non-ferro NGE (zoals messing hulzen) worden opgespoord. In homogeen samengestelde bodems zonder ferromagnetische verstoringen kunnen grote ferrohoudende objecten (zoals grote kalibers vliegtuigbommen) worden gemeten.
Omdat een magnetometer erg gevoelig is, hebben ondiep gelegen verstoringen in het opsporingsgebied, zoals puin, sintels, (restanten van) funderingen en kabels en leidingen een sterk nadelige invloed op de detectieresultaten en het meetbereik. Tevens is de apparatuur gevoelig voor verstoringen van ferro-houdende objecten in de omgeving van het opsporingsgebied zoals hekwerken, afrasteringen, kabels en leidingen, spoorlijnen, wegen, etc. In de nabijheid van deze objecten kunnen geen of slecht interpreteerbare detectieresultaten worden verkregen.