Document · PDF

05 Bijlage 3 In actie voor gezondheid - Jaarstukken 2021 GGD Hart voor Brabant.pdf

Besluitvormend 14 juni 2022, gemeente GoirleBij agendapunt: 5: Raadsvoorstel Jaarstukken 2021 en begroting 2023 GGD16.957 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

JAARSTUKKEN

IN ACTIE VOOR GEZONDHEID

Index

Inhoud Klik op het hoofdstuk of de paragraaf om direct daarheen te gaan. Klik daarna op Index om terug te gaan naar de inhoudsopgave.

JAARVERSLAG 1. Programma Publieke gezondheid 1.1 Jeugdgezondheid 1.2 Gezondheidsbescherming 1.3 Gezondheidsbevordering en leefstijl 1.4 Monitoren, signaleren en advies 1.5 Toezicht houden 1.6 Openbare geestelijke gezondheidszorg 1.7 Publieke gezondheid bij rampen en crises 1.8 Bestrijding corona

5 6 9 12 14 16 17 18 19

2. Bedrijfsvoering 2.1 Bestuur 2.2 Belangrijke ontwikkelingen 2.3 Kwaliteit 2.4 Privacy en informatieveiligheid 2.5 Beleidsindicatoren

24 25 26 29 30 31

3. Weerstandsvermogen en risico’s

4. Onderhoud kapitaalgoederen

5. Financiering

6. Verbonden partijen

JAARREKENING 1. Waardering en resultaat

2. Balans

3. Toelichting op de balans

4. Overzicht van baten en lasten

5. Toelichting op het overzicht van baten en lasten 5.1 Programma Publieke gezondheid 5.2 Programma Corona 5.3 Reserves 5.4 Incidentele baten en lasten 5.5 Rechtmatigheid

60 61 62 64 65 66

6. Wet normering topinkomens

7. Resultaatbestemming

BIJLAGEN Bijlage 1: Cijfers 2021 GGD Hart voor Brabant Bijlage 2: Taakvelden Bijlage 3: Gemeentelijke bijdrage Bijlage 4: Single Information Single Audit

72 73 74 75 2

Index

Inleiding Ook in 2021 stonden, door de coronacrisis, de publieke gezondheid en de GGD in de aandacht. In 2021 kregen we er een belangrijke taak bij: de corona-vaccinatie. Dit zette ons werk onder druk, maar het bood ook kansen. We werkten intensiever samen met anderen. En ook zelf verbonden we onze taken meer met elkaar. Een mooi voorbeeld hiervan was het vaccineren in de wijk en de aandacht voor kwetsbare groepen, waarbij we onze kennis en ervaring in de wijk konden inzetten voor een hoge vaccinatiegraad.

Veel medewerkers leverden hun bijdrage

Eind 2021, nog voor het vaccineren klaar was,

aan het (aparte) Programma Corona of het

moesten we versnellen voor de ‘boosterprik’,

beïnvloedde hun werk. We werkten nog veel

wat opnieuw druk zette op het gewone werk.

op afstand en in aangepaste vorm. Daardoor

Maar we weten en horen ook dat we in 2021

konden we minder reguliere taken uitvoeren

weer een bijdrage konden leveren aan een

of we moesten ze faseren. Tegelijkertijd konden

betere gezondheid van de inwoners, aan het

we door het werk voor corona (zoals het

uitvoeren van de ambities in onze beleidsvisie

wijkgericht vaccineren) ons gewone werk

en aan onze missie: mensen gezonde kansen

soms versterken.

bieden alles uit hún leven te halen.

Leeswijzer Deze jaarstukken bestaan uit: 1. het jaarverslag met de inhoudelijke verantwoording, in 7 paragrafen, met steeds: ‫ ظ‬een kort overzicht van wat we voor die taak doen; ‫ ظ‬onze ambities, vaak afkomstig uit de beleidsvisie; ‫ ظ‬resultaten die we in 2021 haalden, waaronder innovaties; ‫ ظ‬prestaties, in een aantal illustratieve cijfers. In paragraaf 1.8 beschrijven we de bestrijding van het coronavirus. Dat was een speciale taak, in opdracht van het ministerie van VWS, die dat helemaal betaalde. Het tweede deel van jaarverslag bestaat uit de verantwoording van de bedrijfsvoering. 2. de jaarrekening met de financiële verantwoording.

‘s-Hertogenbosch, 7 april 2022, het dagelijks bestuur van de GGD Hart voor Brabant, T.H.I. Claassen,

W.A.G. Hillenaar,

secretaris voorzitter Vastgesteld door het algemeen bestuur van de GGD Hart voor Brabant op 8 juli 2022.

T.H.I. Claassen,

W.A.G. Hillenaar,

secretaris voorzitter

JAARVERSLAG

Index

1. Programma Publieke gezondheid De GGD Hart voor Brabant is er voor de publieke gezondheid: de taken die de overheid op zich neemt om de gezondheid van iedereen te beschermen, bevorderen en bewaken, zonder dat mensen daar altijd om vragen. Dat doen we in opdracht van de gemeenten in Midden-Brabant en Brabant-Noord. In dit jaarverslag leest u per taak wat we bereikten. We verantwoorden ons met een aantal cijfers en geven enkele thema’s extra aandacht. En er zijn ook cijfers per gemeente, in een apart overzicht. Het werk dat we, in opdracht van het ministerie van VWS, deden voor de beheersing en bestrijding van het coronavirus, staat in de extra paragraaf 1.8.

Strategische programma’s Door de coronacrisis moesten we in 2020 enkele programma’s opschorten. In 2021 startten de meeste weer, maar niet het programma Kwetsbare situaties en momenten: daar was te weinig capaciteit voor. Wel investeerden we in risicogericht werken, gaven we voorlichting (o.a. met nieuwe webinars) en gingen we fijnmazig testen en vaccineren in wijken. Zo besteedden we ook aandacht aan eenzame jongeren, arbeidsmigranten, asielzoekers en dak- en thuislozen. De andere strategische programma’s: ‫ظ‬

Datagedreven publieke gezondheid:

‫ظ‬

Multichannel klantbeleving: het beter

in dit programma combineren we gegevens

bedienen van de klant, onafhankelijk van tijd,

die leiden tot inzichten over gezonde keuzes

plaats of kanaal. Hij kiest zelf zijn communicatie

en passend beleid. We maken kennis over

vorm en maakt zelf (online) zijn afspraken.

gezondheid overal beschikbaar. In 2021 startte

Het programma is klaar, met verbeteringen in

het programma weer op, met drie cases:

de JGZ-afspraken en een campagne over het

1. Seksuele gezondheid: het monitoren van

ouderportaal. Het plannen van afspraken door

de telefonische triage, ‘no shows’ en de gevonden soa’s en de diagnose tijdens de

ouders doen we als (apart) project in 2022. ‫ظ‬

Gezonde leefomgeving: een visie op de rol van

soa-spreekuren. Het doel: efficiënter inzetten

gezondheid bij de omgeving, vooral van belang

van de diensten en nagaan of we

bij de Omgevingswet. In 2021 herstartte het

de doelgroepen bereiken.

programma, met onder andere:

2. Ketenaanpak overgewicht: het monitoren

‫ظ‬

van de inzet van centrale zorgverleners. Het doel: inzicht in het effect van deze

over samenwerken en adviseren; ‫ظ‬

aanpak, per gemeente en voor het hele werkgebied;

afspraken met gemeenten en partners het onder de aandacht brengen van bewustwording voor gezondheid;

‫ظ‬

diensten zoals een adviesplatform

3. Voorspelmodel voor overgewicht bij 11- en

waardoor de gemeente makkelijker

12-jarigen, op basis van de eerste vijf

gezondheid kan meenemen bij het

levensjaren. Het doel: instrumenten waar-

beoordelen van initiatieven en aanvragen

mee we overgewicht kunnen voorkomen.

voor vergunningen.

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

Index

1.1 Jeugdgezondheid Alle jeugdigen in Nederland hebben tot hun 18e jaar recht op jeugdgezondheidszorg (JGZ). Wij bieden die zorg aan, onder verantwoordelijkheid van de gemeente. Vrijwel alle kinderen zijn bij ons in beeld, bij het consultatiebureau, in de wijk, op scholen en bij de kinderopvang. Zo kunnen we gezondheidsrisico’s tijdig signaleren en ouders en verzorgers hierover adviseren.

Resultaten in 2021 Wat wilden we bereiken?

We verwezen door als er meer hulp

(de ambities uit onze beleidsvisie 2019-2023)

nodig was en werkten met methodes als

‫ظ‬

De vier onderwerpen van de

VoorZorg, Stevig Ouderschap en M@ZL.

JGZ-preventieagenda: ouderschap,

We signaleerden trends en adviseerden

hechting, gezondheid en weerbaarheid.

gemeenten en anderen over preventie.

Door hier – samen met partners – stevig

‫ظ‬

op in te zetten kunnen we hardnekkige

In de begroting 2021 stonden ook het

problemen zoals schoolverzuim, kindermis-

prenataal huisbezoek en de HPV-vaccinatie

handeling en armoede eerder signaleren

voor jongens, maar die volgen pas in 2022,

en aanpakken.

vanwege uitstel van de wet (huisbezoek) of

In 2023 biedt de jeugdgezondheidszorg

coronadrukte (HPV-vaccinaties).

iedere jeugdige een persoonlijk “pakket”, waarbij we de landelijke richtlijnen vertalen in maatwerk. Bijvoorbeeld: meer of juist minder contacten met het consultatiebureau.

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

Index

Iedereen een kansrijke start De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte is een belangrijke voorspeller van latere problemen, fysiek en mentaal. Een kind begint met een achterstand als het in de eerste 1.000 dagen te maken krijgt met chronische stress, mishandeling, roken, psychische problemen of andere risico’s. Daarom willen we kwetsbare aanstaande ouders zo vroeg mogelijk bereiken en begeleiden. In 2021 versterkten we de samenwerking tussen de partners in de geboortezorg, de jeugdgezondheidszorg en het sociaal domein. We zorgden ervoor dat iedereen elkaar beter weet te vinden. Zo is het voor verloskundigen en kraamzorg makkelijker om kwetsbare gezinnen te signaleren en te verwijzen. We sloten hiervoor aan bij de verloskundige samenwerkingsverbanden en bij de ontwikkelingen rondom Babyconnect en namen deel aan lokale coalities Kansrijke Start. Richten op risico’s Vanwege de achterstanden in 2020 door de coronacrisis pasten we in 2021 onze werkwijze aan, om met (soms) minder inzet meer jeugdigen te kunnen zien. Daarna gingen we niet terug naar de ‘oude’ werkwijze, maar voerden een nieuwe in, met een flexibel schema op basis van het Landelijk Professioneel Kader. Van de 20 contactmomenten werden er 6 flexibel: waar het goed gaat met de jeugdige slaan we contacten over, in overleg met de ouder/verzorger.

Zo houden we genoeg tijd voor de jeugdige die juist extra aandacht nodig heeft.

Dit veranderde er: ‫ظ‬

‫ظ‬

De erkende interventie Gezamenlijk

We nodigen alle leerlingen in het 2e jaar

Inschatten Zorgbehoeften (GIZ).

van het voortgezet onderwijs uit voor

Daarmee brengen we snel de sterke

een gezondheidsonderzoek op school

kanten en de behoeften van een kind

en we bespreken samen de ingevulde

of gezin in kaart.

vragenlijst. Als er extra ondersteuning

Kinkhoestvaccinatie voor zwangere

nodig is, maken we een nieuwe

vrouwen: vanaf 22 weken zwangerschap

afspraak.

nodigen we hen uit voor een consult,

‫ظ‬

Mijn Positieve Gezondheid: in het 4e

zodat ouders al vóór de geboorte kennis

jaar van het voortgezet onderwijs vult

maken met de jeugdgezondheidszorg.

de jongere een vragenlijst in en geeft

En we bereidden ook de invoering voor

dan aan of hij een gesprek wil. Dit is een

van het prenataal huisbezoek.

nieuw contactmoment, met als doel:

Er kwam een nieuw flexibel

het signaleren van risico’s en het zo

contactmoment voor kinderen van

vroeg mogelijk ondersteuning bieden.

3 jaar, met een sneltest voor de spraaken taalontwikkeling en een consult als er zorgen zijn. We nodigen ook kinderen uit met Nederlands als tweede taal en kinderen die niet naar de peuterspeelzaal gaan. Doel: het voorkomen van spraak-, taal- en ontwikkelingsachterstanden.

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

Index

Preventie postpartum depressie (innovatief project 2020) Sinds 2021 signaleren we tijdig postpartum depressie; dit zit nu in het basispakket. Op het consultatiebureau vullen pas bevallen moeders vóór drie contactmomenten een vragenlijst in. De uitkomsten bespreken we dan met de moeder en we verwijzen zo nodig door naar passende hulp. We verbeterden ook de informatiepagina op onze website. Prestaties Indicator

2020

Percentage jeugdigen dat de GGD bereikt

2021

87%

Opmerkingen --

Vanwege inhaalmaatregelen (corona) en het invoeren van een nieuw contactschema ontbreekt hier het cijfer.

Aantal jeugdigen dat de GGD vaccineerde

56.873

59.950

Deelname stijgt en ligt boven het landelijk gemiddelde.

Percentage jeugdigen dat van de GGD een

10%

11%

81%

Door het nieuwe contactschema is er alleen een

doorverwijzing kreeg Percentage kinderen waarbij de GGD op huisbezoek ging omdat daar een aanleiding voor was Percentage contactmomenten dat de GGD tijdig uitvoerde

cijfer over het eerste halfjaar.

Percentage extra onderzoeken omdat daar een

27%

29%

1.386

1.598

aanleiding voor was Aantal jeugdigen waarmee we contact hadden vanwege ziekteverzuim op school Aantal keer dat de GGD Stap 1 van het proces van

Meer inzet en overleg met sociale wijkteams door langere wachtlijsten.

181

169

Lees meer over Kansrijke Start via deze link.

meldcode kindermishandeling is gestart Aantal lokale coalities Kansrijke Start

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

Index

1.2 Gezondheidsbescherming De GGD draagt bij aan de bescherming tegen bijvoorbeeld infectieziekten en zoönosen. We brengen besmettelijke ziekten in kaart en voorkomen de verspreiding. Denk aan het spreekuur seksuele gezondheid of de screening op tuberculose. Onze adviezen helpen reizigers veilig op weg (plustaak). En we adviseren o.a. gemeenten en instellingen over hygiëne en inspecteren tattoo- en piercingshops (plustaken). En we richten ons ook op de invloed van het milieu op de gezondheid.

Wat wilden we bereiken?

Resultaten in 2021

(de ambities uit onze beleidsvisie 2019-2023) ‫ظ‬

‫ظ‬ ‫ظ‬

de Omgevingswet en de Kernwaarden

Gezonde omgeving

gezonde leefomgeving helpen

We bereidden ons voor op de invoering van de

concretiseren;

Omgevingswet; zie de uitleg bij het programma

meedoen in het ontwikkelen van de

Gezonde leefomgeving. Via een landelijke

omgevingsvisie van de gemeente;

werkgroep droegen we bij aan het ontwikkelen

ernaar streven de leefomgeving zo

van de Kernwaarden gezonde leefomgeving.

vorm te geven dat die het welzijn van de

Die gebruikten we om in gesprek te gaan met

inwoners vergroot en dat economische,

gemeenten.

gezondheids- en sociale aspecten elkaar ‫ظ‬ ‫ظ‬

versterken;

We adviseerden zoveel mogelijk integraal: over

bijdragen aan een veilige omgeving en

gezondheidsbescherming én gezondheids-

een gezonde landbouw en veehouderij;

bevordering. Ook gaven we veel aandacht aan

in 2023 heeft gezondheid een

bewustwording, communicatie en betrokkenheid,

volwaardige plek in de belangen-

zodat de gemeente gezondheid ook meeweegt bij

afweging bij gemeenten. De GGD

ruimtelijke plannen en initiatieven.

is bij gemeenten in beeld als vanzelfsprekende partner bij het inrichten

Op verzoek gaven we input aan de omgevingsvisies

van een gezonde leefomgeving.

van gemeenten. Waar nodig en mogelijk namen we deel aan gemeentelijke bijeenkomsten. We adviseerden bij vergunningen voor de veehouderij. Daarnaast gaven we webinars: in januari over volksgezondheid, luchtkwaliteit en veehouderij (voor provinciale staten) en in april over luchtkwaliteit en COVID-19 (voor raadsleden). En in oktober over veehouderij en gezondheid voor alle Brabantse beleidsambtenaren. Vergunningverleners kregen een training veehouderij en gezondheid.

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

Index

Infectieziektebestrijding en infectiepreventie Samen met partners en gemeenten bestreden we de risico’s. In 2021 ging veel aandacht naar corona, maar andere virussen waren er net zo goed: het ‘gewone’ werk ging door. Andere acties: ‫ظ‬

Legionella: in november kwamen er uit

Vogelgriep: in het voorjaar en het najaar waren

Schijndel in korte tijd 15 meldingen van

we bij pluimveehouderijen met vogelgriep.

legionella. We deden uitgebreid brononderzoek

Onze taak was het voorkomen van het

op 19 locaties, samen met de omgevingsdienst

verspreiden naar mensen. We gaven voor-

en het RIVM. Uit voorzorg werden installaties

lichting aan pluimveehouders, ruimers en

uitgezet en/of gereinigd. Omdat er geen

anderen en gaven aan 75 mensen preventief

patiënten meer bij kwamen, leek de bron

een virusremmer en aan enkelen een vaccinatie.

uitgeschakeld. Bijzonder waren hier het snelle

We keken of er griepklachten kwamen; dat was

en uitgebreide bemonsteren, de landelijke

niet zo.

persaandacht en de samenwerking met

‫ظ‬

Tuberculosebestrijding: In 2021 stelden de

gemeente, huisartsen, Omgevingsdienst,

GGD’en in Zuid-Nederland een projectleider

RIVM en laboratorium.

aan voor de samenwerking bij de

Infectiepreventie bij zorgboerderijen:

tuberculosebestrijding, die in 2022 gaat leiden

we ontwikkelden, samen met anderen,

tot afspraken. Bij de forensische geneeskunde

een e-learning, een training op locatie en

werken samen we met dezelfde GGD’en.

een bedrijfsbezoek. Doel: meer kennis

‫ظ‬

Infectiepreventie: Ook rond de infectie

bij medewerkers over zoönosen en

preventie werkten we samen en startten we

infectiepreventie. Daarnaast kwamen er

met een bovenregionaal opleidingsplan.

hygiënerichtlijnen voor zorgboerderijen.

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

Index

De groene plaatsmakers (innovatief project 2021) Jongeren creëren meer groen in hun stad of dorp, wat leidt tot een gezondere leefomgeving. Dit project startte in april in Den Bosch. De komende maanden: vormen van een team met gemotiveerde jongeren die de stad groener, gezonder en duurzamer willen maken. Positieve gezondheid en leefomgeving (innovatief project 2020) Dit project wil gezondheidsbevordering stimuleren in landelijk gebied (Boekel en Sint Anthonis). We onderzochten hoe inwoners hun gezondheid beleven en welke rol de omgeving daarbij speelt (fysiek en sociaal). Het leidt tot een app waarin buurtbewoners hun ervaring kunnen delen.

Prestaties Indicator

2020

Percentage van gemeenten dat de GGD betrok bij

2021

Opmerkingen

80-100%

Diverse regionale overleggen, waarvoor

de Omgevingswet

alle gemeenten een uitnodiging kregen. We adviseerden ook gemeenten om gezondheid in hun omgevingsvisie en omgevingsplan uit te werken

Aantal instellingen dat een uitbraak van een

181

343

infectieziekte meldde (zonder COVID-19) Aantal opgespoorde latente infecties en ziekte

Opvallend veel meldingen vanuit de kinderopvang en het onderwijs

tuberculose

Corona had effecten op immigratie, contactonderzoeken en TBC meldingen.

Aantal consulten seksuele gezondheid

6.713

6.321

Lager aantal dan verwacht, mogelijk vanwege de coronacrisis

Aantal lijkschouwingen (incl. euthanasie)

675

793

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

Index

1.3 Gezondheidsbevordering en leefstijl Bij het bevorderen van een gezonde leefstijl richten we ons op alle leeftijden en doelgroepen. Het gaat dan onder andere over roken, voeding en bewegen, alcohol en drugs en mentale gezondheid, thema’s die ook in het landelijk preventieakkoord staan. We signaleren risico’s, adviseren en sluiten aan bij de lokale vraag en nemen landelijke ontwikkelingen en programma’s mee. Hier betrekken we veel partijen bij, zoals ouders, scholen, sportclubs en welzijnsinstellingen. De gemeente kiest op basis van onze adviezen zelf waar ze ons voor inzet, bijvoorbeeld op gezonde leefstijl/overgewicht, middelengebruik, ouderenbeleid of gezondheid in de Omgevingswet.

Wat wilden we bereiken?

Resultaten in 2021

(de ambities uit onze beleidsvisie 2019-2023)

We werkten aan landelijke programma’s, met

Werken aan de drie speerpunten uit

lokale interventies. De meeste gemeenten

het Nationaal Preventieakkoord; roken,

hebben een lokaal preventieakkoord en er zijn

overgewicht en alcoholgebruik. De GGD

overeenkomsten met de zorgverzekeraars, in

zet zich er, samen met de gemeente als

Brabant-Noordoost en in Midden-Brabant.

regievoerder, voor in dat: ‫ظ‬

het aantal mensen met overgewicht

De impact van de coronacrisis

daalt in plaats van stijgt;

‫ظ‬

in 2040 jongeren niet meer roken;

‫ظ‬

jongeren en zwangere vrouwen geen alcohol drinken;

‫ظ‬

We werkten aan het stimuleren van een gezonde leefstijl, zeker vanwege het effect van corona.

‫ظ‬

We maakten veel voorlichtingen, workshops en

iedereen zich veel bewuster is van de

cursussen digitaal en werden daar beter in. Er is

risico’s van alcohol

nu een divers aanbod dat we maandelijks onder de aandacht brengen. ‫ظ‬

We werkten meer met scholen en partners aan de mentale gezondheid van jongeren en het voorkomen van problemen, via o.a. Young Minds Matter, Dropzone, STORM en de lesmethode Je Brein de Baas.

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

Index

Gezonde wijken/gemeenten, gezonde scholen

van het Centrum Veilige Sport Nederland.

We werkten gebiedsgericht en er is in elke wijk/

Bij grensoverschrijdend gedrag kunnen leden,

gemeente een adviseur gezonde wijk. In 2021

vrijwilligers en ouders 24/7 bellen met onze

ontwikkelden we het wijkgezondheidswerk verder.

hulplijn Een held belt en krijgen dan een

Onze adviseurs werkten mee in wijkoverleggen

vertrouwenspersoon aan de lijn.

en -netwerken en met gemeente en andere partners. Steeds brengen we daar ‘positieve

Drugs, wat doet het met jou?

gezondheid’ in en werkten we aan het verminderen

(innovatief project 2020)

van kansenongelijkheid. Onder andere in de

Een communicatieaanpak voor gemeenten

PACT-wijken in Tilburg, de Basisondersteuning in

en partners, met een monitor die inzicht geeft

Den Bosch, O3 in Waalwijk, Proeftuin Ruwaard in

in het gebruik van drugs. De kick-off was in

Oss, Blikveld 360 in Cuijk en in Landerd/Uden.

mei, met de campagne Skip die trip! Eind 2021 volgde de monitor; die leverde bij 9 gemeenten

De adviseur gezonde wijk mobiliseerde

voldoende respons op. Dat geeft nu een beeld

partners rond de speerpunten van het nationaal

van het wat, waarom en wanneer en de norm

preventieakkoord, bijvoorbeeld voor JOGG of

rond drugsgebruik, het liefst ook per gemeente.

alcoholpreventie. Ook gaf zij opvoedondersteuning,

Het project leidt van daaruit tot adviezen,

zoals pubercursussen of themabijeenkomsten met

voorlichtingsmaterialen en interventies.

ouders of adviseerde ze bij de Gezonde School Voel je beter met BEP

aanpak.

(innovatief project 2021) Een positief sportklimaat voor iedereen

Een app waarmee klassieke muziek de

(innovatief project)

(mentale) gezondheid van mensen kan

Gemeenten (Bernheze, Meierijstad en Den Bosch)

verbeteren. In oktober was de lancering van

en GGD werkten met sportverenigingen aan een

de app Sound & Happy, een persoonlijke muzikale

positief sportklimaat en ontwikkelden beleid.

ervaring op telefoon of tablet. De (tijdelijk) gratis

Andere gemeenten die dat ook willen, kunnen

tool koppelt een muziekstuk aan de behoefte

onze blauwdruk gebruiken of de handreikingen

van de gebruiker.

Prestaties Indicator

2020

Percentage scholen met het vignet Gezonde school

30%

2021

Opmerkingen 30%

Niet alle scholen verlengen hun vignet, terwijl ze wel actief bezig zijn. Die staan dus niet op deze lijst.

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

Index

1.4 Monitoren, signaleren en advies De GGD brengt de gezondheid in wijk en buurt in kaart en adviseert over een effectieve aanpak. We werken samen met partners en gemeenten om data aan elkaar te koppelen en ontwikkelingen in gezondheid en ziekte te signaleren.

Wat wilden we bereiken (de ambities uit onze beleidsvisie 2019-2023)? ‫ظ‬

Ontwikkelingen en trends in gezondheid en ziekte signaleren;

‫ظ‬

Ons (vraaggericht) onderzoek combineren met data van anderen;

‫ظ‬

Ondersteunen bij het interpreteren van de inzichten die we daaruit halen;

‫ظ‬

Mensen stimuleren informatie te benutten om hun gezondheid en leefomgeving te verbeteren;

‫ظ‬

De privacy van onze inwoners en het beroepsgeheim hierbij garanderen;

‫ظ‬

In 2023 hebben we actuele gezondheidsinformatie via interactieve dashboards. De gemeente kan met onze data beter onderbouwde keuzes maken voor de preventieve en publieke gezondheid.

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

Index

Resultaten in 2021 We publiceerden de resultaten van de volwassenen- en ouderenmonitor, panel onderzoeken rond o.a. corona en lokale onder zoeken. Zie de Brabantscan en verschillende wijkfoto’s (o.a. Oss, Tilburg, Heusden, Den Bosch) en de beleidsmonitor jeugdhulp. We maakten thematische schetsen (o.a. Kansrijke start en jongeren en alcohol) en vulden de Brabantscan verder met externe data. We reageerden ook op vragen van gemeenten, bijvoorbeeld met wijkfoto’s. Met de data uit de Brabantscan en Brabantse Omgevingsscan adviseerden we gemeenten, partners, professionals en inwoners, ook rond de Omgevingswet. We boden altijd aan om met de gemeente het gesprek te voeren over deze gegevens en zorgden ervoor dat onze medewerkers op de hoogte waren. Bij al onze onderzoeken verwerkten we data anoniem en rapporteerden we alleen op groepsniveau. Voorspellen kwetsbare ouderen op wijkniveau

Generatie Gezond

(innovatief project 2019)

(innovatief project 2021)

Dit project leidde tot inzicht in het aantal ouderen

Een simpele vragenlijst om de (mentale)

dat al kwetsbaar is of risico’s loopt en cijfers die

gezondheid van jongvolwassenen in beeld te

makkelijk beschikbaar zijn voor gemeenten. In de

krijgen, met animaties en eenvoudige antwoorden

BrabantScan zit nu een tool Kwetsbare ouderen.

(vinkje of kruisje). Er was werving via social media:

Die ondersteunt bij het ouderenbeleid, met

Generatie Gezond en er was een klankbordgroep

suggesties voor beleid en interventies.

van jongeren die tussentijds feedback gaven.

Prestaties Indicator

2020

2021

Aantal leden van het gezondheidspanel

7.763

8.360

Percentage gemeenten dat de GGD betrok bij het

100%

gezondheidsbeleid

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

Index

1.5 Toezicht houden De GGD is voor de gemeente de onafhankelijk toezichthouder voor de kinderopvang. Dat toezicht draagt bij aan behoud en verbetering van een veilige en gezonde omgeving van de kinderen in onze regio. Ook onderzoeken we incidenten bij aanbieders van de Wet maatschappelijke ondersteuning (plustaak).

Wat wilden we bereiken?

Resultaten in 2021

‫ظ‬

Bijdragen aan het verhogen van de

Als we bij onze inspecties tekortkomingen

kwaliteit van de kinderopvang en de

zagen, meldden we dat, zodat de instelling ze

kwaliteit van de Wmo-ondersteuning

kon herstellen en weer aan de kwaliteitseisen

aan cliënten;

kon voldoen. Door personeelstekorten hadden

Voldoen aan de 6 kenmerken van de

ze moeite om aan alle voorschriften te voldoen

beroepsvereniging toezichthouders:

en voldoende kwaliteit te blijven bieden.

selectief, slagvaardig, samenwerkend,

Onze inspecteurs bleven die kwaliteit beoordelen

onafhankelijk, transparant en

in de veranderende omstandigheden en gaven

professioneel;

de gemeenten zo nodig een passend hand-

Vertrekken vanuit vertrouwen en zo

havingsadvies. Het aantal inspecties was hoger

doelmatig mogelijk worden ingezet.

dan in 2020, maar bleef onder de doelstelling,

‫ظ‬

ook door de effecten van de pandemie. De toezichthouders kregen een opleiding in overtuigend communiceren en volgden scholing op maat in Waarderend toezicht. Dat gaat uit van de kracht van de kinderopvang en mikt op een open dialoog over het hoe en waarom in plaats van het wat en waarmee.

Prestaties Indicator

2020

Aantal inspecties kinderopvang

2021

1.344

Opmerkingen

1421

De kinderopvang sloot deels, waardoor we niet alle inspecties konden uitvoeren.

Aantal keren herstelaanbod

242

Als dat kon, boden we de instelling aan om het gebrek te herstellen.

Aantal WMO-onderzoeken na een ernstige

gebeurtenis

De GGD is afhankelijk van de meldingsbereidheid van aanbieders.

Aantal adviezen meldpunt WMO-toezicht

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

Index

1.6 Openbare geestelijke gezondheidszorg De GGD richt zich op problemen als het mijden van zorg, verward en onbegrepen gedrag en woning-vervuiling. Het gaat dan vaak om de kwetsbare mensen die nauwelijks een beroep doen op hulp, maar wel zorg nodig hebben. We proberen ervoor te zorgen dat zij niet tussen wal en schip vallen.

Wat wilden we bereiken? (de ambities uit onze beleidsvisie 2019-2023) We dragen bij aan preventie op het snijvlak van zorg-welzijn-veiligheid. We sporen tijdig de mensen op die hulp nodig hebben, maar hier zelf niet om vragen of nog niet in beeld zijn. Daardoor is zwaardere zorg niet altijd nodig en verbetert hun kwaliteit van leven. De GGD richt zich daarbij op preventie.

Resultaten in 2021 In 2021 vaccineerden we dak- en thuislozen tegen het coronavirus, samen met zorgverleners, de straatdokter en onze verpleegkundigen, op de opvanglocaties en daarbuiten. Er was meer inzet van de wijk-GGD’er, in meer gemeenten en meer samen met wijkteams. Vanaf 2015 zijn wij hier de pionier en dit groeide uit tot een stabiele aanpak voor mensen met onbegrepen of verward gedrag. Toch konden we, ook door corona, minder structureel werken dan we wilden. Prestaties Indicator

2020

Aantal consulten nu niet zwanger

2021 --

Opmerkingen 198

Dit project loopt in Midden-Brabant en in Brabant-Noordoost.

Aantal cases van de wijk- GGD’ers Aantal cases woningvervuiling

712

739

192

In Midden-Brabant kwamen er twee specialisten woningvervuiling bij, wat leidde tot meer cases.

Aantal cases onverzekerden

484

649

Oorzaak stijging: betere registratie.

Overige OGGZ-cases

103

352

Oorzaak stijging: betere registratie.

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

Index

1.7 Publieke gezondheid bij rampen en crises Rampen, incidenten en crises hebben een grote impact op het leven. De GGD heeft hier een wettelijke taak op vier gebieden: infectieziektebestrijding, medische milieukunde, psychosociale hulp en gezondheidsonderzoek na rampen. We ondersteunen ook bij kleinere incidenten en zedenzaken, die veel onrust kunnen veroorzaken.

Wat wilden we bereiken?

Resultaten in 2021

De GGD werkt aan een sterk netwerk in zorg en veiligheid

We werkten met veel partners

om gezondheidsschade te voorkomen. We stimuleren onze

in de acute en niet acute sector

partners tot het nemen van proactieve maatregelen en we

aan het bestrijden van de

investeren in omgevingsgericht handelen en het opbouwen

coronacrisis en verstevigden ons

van een breed netwerk. Dit doen we bijvoorbeeld door

netwerk, vooral bij het bestrijden

het benutten van innovatie, technologie en ICT voor de

van infectieziekten en de

crisisbestrijding.

psychosociale hulp.

Prestaties Indicator

2020

Het aantal keer psychosociale hulp bij incidenten

2021 6

Opmerkingen 5

Bij 5 van de 17 meldingen kwam een coördinatieteam in actie. Bij de andere was telefonisch contact en advies voldoende.

Het aantal GGD-processen waarvoor de GGD heeft

geoefend

De GGD oefende de vier GGD-processen en twee ondersteunende processen.

Het aantal keer dat de GGD heeft geoefend met

De oefening vond eind juni plaats.

het crisisteam Het aantal GGD’ers dat deelnam aan één of meerdere trainingen

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

Index

1.8 Bestrijding corona Ook in 2021 speelde de coronapandemie een hoofdrol. Er gebeurde veel: de vaccinaties startten (later ook zonder afspraak), we deden een recordaantal testen en de boostercampagne begon. Alles in een tijd waarin de verspreiding van het virus onvoorspelbaar was en we telkens moesten op- en afschalen (zie dit filmpje).

Met data-analyse, dashboards en rapportages vervulden we de informatiebehoefte van partners en medewerkers. Het ging daarbij om het inzichtelijk maken van data, maar ook om verdiepende analyses en om het inspelen op ontwikkelingen. We hadden dashboards voor Brabant-Noord en Midden- en West-Brabant en informatie over bronen contactonderzoek, testen en vaccineren. Het jaar van het vaccineren Op 6 januari startte in Veghel de landelijke vaccinatiecampagne. In juni en juli was de piek en in september waren we bijna klaar. In het najaar richtten we ons vooral op wijkgericht, fijnmazig vaccineren en prikken zonder afspraak. Helaas beschermde de hoge vaccinatiegraad niet genoeg tegen de besmettingen in de winter. De werkzaamheid van de vaccins nam af en er kwam een besmettelijkere variant: Omikron. In november kregen we daarom de opdracht van VWS voor een boostercampagne en deze versnelde nog een aantal keren. Tijdens de piek in de zomer en de boostercampagne moesten we jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen inzetten. Voor de cijfers: zie bij Prestaties.

Aantallen vaccinaties Vaccinatieverloop '21 - GGD Hart voor Brabant 100000 90000

70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000

-5

-4

21 20

-4

21 20

-4

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

-4

-3

Basisvaccinatie 3e ronde

-3

21 20

-3

21 20

-3

21 20

-3

-2

Basisvaccinatie 2e ronde

-2

21 20

-2

21 20

-2

-1

21 20

-1 21

Basisvaccinatie 1e ronde

-1

21 20

-1

-0

21 20

-0

21 20

-0

21 20

-0

21 20

Aantal gezette vaccinaties

80000

Boostervaccinatie

Index

Vaccinatielocaties We kozen voor vaccineren dicht bij onze inwoners, op 8 locaties, voor de boostercampagne zelfs 9 (Koepelhal Tilburg). Daarnaast vaccineerden we in 4 ziekenhuizen en in enkele wijken in Tilburg en DenBosch (zonder afspraak). Zie het kaartje hiernaast. Ook gingen we met mobiele prikteams naar onder andere daken thuislozen, arbeidsmigranten en

Vaste vaccinatielocaties

de asielzoekerscentra en voor de boosterprikken naar niet-mobiele

Locatie in ziekenhuis

thuiswonenden en de bewoners van zorginstellingen zonder eigen

Locaties wijkgericht

medische dienst.

We werkten vaak samen met de zorg: ‫ظ‬

Medewerkers van VVT, GGZ en het Bernhoven Ziekenhuis werkten op onze vaccinatielocaties.

‫ظ‬

We startten in november met het boosteren van zorgpersoneel van VVT-instellingen.

‫ظ‬

Grote VVT-instellingen hadden zelf prikteams voor cliënten van henzelf en van huisartsen en de kleinere locaties.

‫ظ‬

In week 51 boosterden de huisartsen meer dan 30.000 60-plussers.

Testen We hadden vijf grote winterbestendige testlocaties: Cuijk, Den Bosch, Uden en Tilburg (2x). Aantallen testen Testverloop '21 - GGD Hart voor Brabant 35%

60000

30% 25%

Percentage positief

Aantal afgenomen testen

50000 40000

20%

30000

15%

20000

10%

10000 0

23456789

Week

Som van Aantal afgenomen testen

Gemiddelde van % positief

Bron- en contactonderzoek Dit onderzoek is essentieel voor de bestrijding. Ons doel was: onderzoek doen bij iedereen met een besmetting. Door het aantal besmettingen kon dat niet altijd; dan lag de focus op kwetsbare groepen.

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

Index

Klachten Hieronder een overzicht van het aantal kachten dat door Programma Corona is afgehandeld. 100 78

80 60

/Q R

tr at ie

O ve rig

co d

tie ni

n O rg a

Va ki n

en ej eg B

R ic ht lij ne

g in

g its U

ca Ve riﬁ

tie

g in nn la P

ijk

Prestaties 87,1 %

inwoners van 12 jaar en ouder met minstens één vaccinatie (Nederland: 83,5%)

1.592.042

vaccinaties, waarvan boostervaccinaties: 227.294

1.137.516

testen, waarvan positief: 155.552 (13,7%)

362.242

bron- en contactonderzoeken

399.927

telefoongesprekken Klantcontactcentrum

37.012

telefoongesprekken Corona-advies 2e lijn

5.532

telefoongesprekken, antwoorden op vragen van scholen

Verder: voorlichting en communicatie via website, social media, persberichten, wachtkamerschermen.

Financiën De GGD kreeg opdrachten van het ministerie van VWS, dat de meerkosten vergoedde. Te declareren: ‫ظ‬

extra kosten voor corona-activiteiten (bron- en contactonderzoek, bemonstering, etc.);

‫ظ‬

extra kosten voor bijvoorbeeld diensten die we moesten inhalen, met externe inhuur;

‫ظ‬

minder inkomsten, bijvoorbeeld door minder reizigersadviezen en hygiëne-inspecties;

‫ظ‬

minder uitgaven, voor bijvoorbeeld diensten die we later niet inhaalden (zoals voor de inkoop van reizigersvaccins).

We besloten het Programma Corona in de begroting 2021 te verbijzonderen, om de baten en lasten financieel te kunnen scheiden van het Programma Publieke gezondheid. Daarom formuleerden we geen aparte (beleids)doelstellingen voor het Programma Corona en kunnen we hierover niet rapporteren in het jaarverslag. In de jaarstukken verantwoorden we alleen de financiële gevolgen van het Programma Corona conform de vastgestelde begroting 2021 (na wijziging). Dit is in lijn met de verslaggevingsregels.

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

Index

In deze tabel staan de kosten die we over 2021 declareerden. Kostensoort

Totaal 2021

Bron- en contactonderzoek

19.789

Bemonstering

22.572

COVID-19 vaccinatie

38.509

Overige Meerkosten Infectieziektebestrijding

212

Technische Hygiënezorg / Toezicht

Jeugdgezondheidszorg, incl. Rijksvaccinatie Overig

1.048 20

Ondersteuning Subtotaal

8.724 10.015

Minder inkomsten (verrekend met minder uitgaven) Infectieziektebestrijding

Technische Hygiënezorg / Toezicht

661

Reizigerszorg

917

Jeugdgezondheidszorg, incl. Rijksvaccinatie

133

Ondersteuning

Subtotaal

1.805

Totale voorlopige uitgaven 2021

92.691 bedragen x € 1.000

De baten en lasten die in de jaarrekening zijn opgenomen voor het Programma Corona bedragen in totaal € 91,2 miljoen. De baten zijn als volgt samengesteld: Meerkosten corona gedeclareerd bij het ministerie van VWS Declaraties RIVM labtesten derden Baten verantwoord bij het programma Publieke gezondheid als vergoeding

92.691 647 -2.187

voor minder opbrengsten uit reguliere bedrijfsuitoefening als gevolg van Corona Baten verantwoord bij programma corona

91.151 bedragen x € 1.000

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

Index

De specificatie van minder inkomsten (verrekend met minder uitgaven) in de declaratie VWS: Baten verantwoord bij het programma Publieke gezondheid als vergoeding

2.187

voor minder opbrengsten uit reguliere bedrijfsuitoefening als gevolg van Corona Minder kosten bij het programma Publieke gezondheid als gevolg van de

-382

lagere opbrengsten door Corona Saldo minder inkomsten programma Publieke gezondheid als gevolg van

1.805

Corona bedragen x € 1.000

Meer uitleg hierover staat in paragraaf 5.1 van de jaarrekening

JAARVERSLAG 2021 / 1. Programma Publieke Gezondheid

2. BEDRIJFSVOERING

Index

2.1 Bestuur De GGD Hart voor Brabant is een gemeenschappelijke regeling van 241 gemeenten in Brabant-Noord en Midden-Brabant, met een algemeen bestuur, een dagelijks bestuur en een voorzitter. Het algemeen bestuur bestaat uit vertegenwoordigers (uit het college van B&W) van alle gemeenten, zie hoofdstuk 6 van de jaarrekening. Het algemeen bestuur wijst de leden van het dagelijks bestuur aan, met een spreiding over het werkgebied en over de gemeentegroottes.

Betrokkenheid gemeenten

Management

Wij hechten waarde aan de betrokkenheid van

We willen een klantgerichte en professionele

onze gemeenteraden.

organisatie zijn, met de verantwoordelijkheden laag in de organisatie. In een organisatieverordening

In 2021 legden wij aan hen voor:

draagt het dagelijks bestuur daarom zijn bevoegd-

‫ظ‬

de kadernota 2022 (met het verzoek om een

heden zoveel mogelijk op aan de directeur.

zienswijze);

Zij mandateert bevoegdheden daarna door

‫ظ‬

de jaarstukken 2020 (ter informatie);

aan medewerkers.

‫ظ‬

de begrotingen 2021 en 2022 (zienswijze);

‫ظ‬

een wijziging van de gemeenschappelijke

De managers ondersteunen de teams bij het

regeling vanwege de herindeling van

formuleren van hun doelen en bewaken de

gemeenten.

samenhang.

Gemeenteraden en raadscommissies konden de

Op de website staat een overzicht van de managers

GGD uitnodigen, bijvoorbeeld voor een toelichting

(en hun nevenfuncties). De verantwoording

op ons werk. In 2021 gingen we langs in Meierijstad,

vanwege de Wet normering topinkomens staat

Oisterwijk, Den Bosch, Tilburg en Uden.

in hoofdstuk 6 van de jaarrekening.

Vanaf 1 januari 2022 zijn dit door de herindeling 19 gemeenten.

JAARVERSLAG 2021 / 2. Bedrijfsvoering

Index

2.2 Belangrijke ontwikkelingen De GGD als werkgever Ook de GGD ondervond (en ondervindt) de gevolgen van een krappere arbeidsmarkt. Daarom werkten we eraan om een aantrekkelijk werkgever te zijn. We startten met initiatieven rond mobiliteits-bevordering, vitaliteit en leren en ontwikkelen. En we vroegen bij mensen die vertrokken naar hun motieven daarvoor. Met een onderzoek onder de medewerkers kregen we inzicht in hun werkbeleving. En vonden daarin aanknopingspunten voor meer eigen regie en de verbinding binnen de organisatie. Ook voor onze eigen medewerkers was de impact van de coronacrisis groot. We deden een groot beroep op ieders flexibiliteit. Ze kregen faciliteiten om thuis te werken en we besteedden aandacht aan het gezond thuiswerken en de balans werk-privé. Voor het werk op de vestigingen kwam er een digitaal reserveringssysteem. De nieuwe CAO liet lang op zich wachten. Daarin staat een compensatie voor coronaonkosten (2021) en een thuiswerkvergoeding (2022).

Indicator

31-12-2020

31-12-2021

Normale

Corona

Totaal

Normale

bedrijfsvoering

Corona

Totaal

bedrijfsvoering

Aantal medewerkers in dienst

730

779

717

735

Aantal FTE

569

596

523

533

Deeltijdwerkers Gemiddelde leeftijd

75%

Aantal inhuurkrachten

632

680

1.459

1.516

FTE inhuurkrachten

288

321

730

758

Totaal aantal medewerkers

778

681

1.459

774

1.477

2.251

Totaal aantal FTE

602

315

917

552

740

1.291

Stagiaires Ziekteverzuim

5,7%

6,2%

Actualisering GGD-basispakket In 2019 besloot het bestuur tot het actualiseren van het basispakket. Het doel: dit pakket afstemmen op de eisen van nu en de opgaven van morgen. Na uitstel door de coronacrisis kreeg het project in 2021 een herstart en het leidt nu tot een voorstel in 2022.

JAARVERSLAG 2021 / 2. Bedrijfsvoering

Index

Huisvesting Het GGD-bestuur stelde in 2017 een huisvestingsvisie vast, met als doel: door goede huisvesting bijdragen aan betere diensten op meer plaatsen en aan het samenwerken in netwerken. Het moest leiden tot vijf regionale vestigingen met een inspirerende werkomgeving, die ook goedkoper zijn. Het project liep volgens planning. De vestigingen in Den Bosch, Tilburg en Waalwijk zijn al open. De vestigingen in Oss en Uden volgen in 2022.

Verslag van de ondernemingsraad

Goed contact met de achterban bleef essentieel

Ook 2021 stond voor de GGD, en dus ook voor

voor de OR. Er was regelmatig nieuws op

de OR, voor een belangrijk deel in het teken van

het intranet, er waren polls en meerdere

COVID-19. De OR kreeg regelmatig informatie

bijeenkomsten voor medewerkers (ook van

over de ontwikkelingen en gaf advies over de

het Programma Corona). Het was goed om

inhuur van medewerkers voor het Programma

te merken dat steeds meer medewerkers de

Corona.

OR wisten te vinden met vragen en signalen. Zo nodig besprak de OR deze met de directie

Naast dat er veel aandacht was voor COVID-19,

of sectormanagers. De directie gaf aan deze

zette de GGD zo veel mogelijk taken voort en

inbreng via de OR belangrijk te vinden.

ontwikkelde beleid zo goed mogelijk verder. Met de nieuwe directeur en het MT bereidde de Onderwerpen waar de directie de OR bij betrok

OR een samenwerkingsconvenant voor, in 2022

of over informeerde, waren onder andere:

vast te stellen. Ook herzag de OR zijn reglement,

‫ظ‬

dit in aanloop naar de verkiezingen in 2022.

ontwikkelingen binnen de onderdelen van de GGD-organisatie en Hét Servicecentrum;

‫ظ‬

JGZ Prof;

De prioriteiten van de OR voor 2022 zijn:

‫ظ‬

actualisatie basispakket;

‫ظ‬

medewerkersbeleid;

‫ظ‬

medewerkersonderzoek;

‫ظ‬

besturingsfilosofie;

‫ظ‬

risico-inventarisatie en -evaluatie;

‫ظ‬

rust brengen in de organisatie met aandacht

‫ظ‬

aanstellen preventiemedewerker;

voor het opvolgen van ingezet beleid en

‫ظ‬

de huisvesting (Oss, Waalwijk en Uden en

de PDCA-cyclus. Pas starten met nieuwe

de test- en vaccinatielocaties).

projecten als daar weer ruimte voor is en zorgen voor transparante en volledige

Over deze onderwerpen behandelde de OR

interne communicatie.

meerdere advies- en instemmingsaanvragen van de directie. Voor de invulling van de

De directeur en de MT-leden kunnen zich

vacatures van directeur en twee sector-

vinden in deze prioriteiten.

managers nam de OR deel in de adviescommissies. De OR diende zelf een initiatiefvoorstel in bij de directie waarin hij opriep om structurele aandacht te besteden aan de vitaliteit van de medewerkers.

Ellen Anzion, voorzitter

JAARVERSLAG 2021 / 2. Bedrijfsvoering

Index

Automatisering en informatisering De coronacrisis vroeg om veel flexibiliteit. We konden nieuwe medewerkers snel voorzien van hun digitale hulpmiddelen, zoals voor beeldbellen. Ze moesten immers vaak werken vanuit thuis en ook het samenwerken gebeurde op afstand. We gaven een impuls aan hun digitale vaardigheden, via persoonlijke trainingen en teamsessies. Goede besluiten bij de bestrijding van het coronavirus vroegen om een goede informatievoorziening. Intensieve regionale en landelijke samenwerking leverde mooie resultaten op in de vorm van dashboards en rapportages. Hier leerden we van en die lessen gaan we toepassen in ons gewone werk.

Duurzaamheid

Op verschillende terreinen zochten én zoeken

We stuurden op duurzaamheid, steeds meer ook

we de samenwerking. Zo brachten we, samen

bij aanbestedingen. Bij lopende trajecten stelden

met andere GGD’en en ambulancediensten,

we extra eisen. Zo wilden we bij het leasen van het

onze applicaties in beeld, om zo de basis te

wagenpark (alleen) duurzame, elektrische auto’s.

leggen voor doorontwikkeling en modernisering.

We kozen voor energiezuinige koffieapparaten

Informatie- en archiefbeheer

met 100% duurzame koffie en thee en 60% van de producten in onze kantines is biologisch en

Het verslag van de toezichthouder leidde tot

duurzaam. Als dat kan, stellen we ook voor-

aanpassingen in de uitvoering van het

waarden rondom social return, bijvoorbeeld bij de

informatiebeheer. We richtten ons daarbij op

catering; zo werkt in de Tilburgse kantine elke dag

deze prioriteiten:

minstens één medewerker met een afstand tot

‫ظ‬

de arbeidsmarkt.

informatiebeheerbeleid: vastgesteld in 2019, een nieuw plan volgt in 2022;

‫ظ‬ ‫ظ‬ ‫ظ‬

uitvoeren van het in 2021 vastgestelde

Planning en control

verbeterplan;

We hielden voortdurend bij of onze activiteiten

inzicht in risicovolle processen en inrichten

passen binnen de financiële mogelijkheden.

van passend beheer: doorgegaan in 2021;

We maakten hiervoor een financiële planning en

vernietigingsplan: vertraagd door de corona-

verantwoordden ons in de cyclus van beleidsvisie,

crisis; het digitale deel wordt nu een project.

kadernota, begroting, bestuursrapportage en jaarverslag. Zo zijn onze processen transparant,

We werkten al veel verbeterpunten uit, maar er

werkt de organisatie doelmatig, zijn de risico’s

was ook vertraging of uitstel door de coronacrisis.

inzichtelijk, aanvaardbaar en beheersbaar en is de

Er kwam een overlegplatform, samen met de GGD

managementinformatie tijdig, juist en volledig.

West-Brabant, de RAV Brabant Midden West Noord

In 2021 verbeterden we ons risicomanagement,

en de stadsarchivarissen van Breda en Den Bosch.

om daarmee nog beter in control te zijn.

Dit overleg adviseert over (bestuurlijke) besluiten,

Daarnaast ontwikkelden we onze management-

gebaseerd op maatschappelijke ontwikkelingen,

en stuurinformatie, door informatie te combineren

(wettelijke) kaders en actuele organisatiethema’s.

in dashboards. Het MT voerde kwartaalgesprekken

Het overleg stelde ook een ‘hotspot analyse corona’

om terug en vooruit te kijken, zodat hij waar nodig

vast, opgesteld door een externe archivaris.

kon bijsturen.

JAARVERSLAG 2021 / 2. Bedrijfsvoering

Index

2.3 Kwaliteit We hechten veel waarde aan de kwaliteit van onze diensten. Met de HKZ-certificering zorgden we voor een voortdurende verbetering: plan, do, check, act. In 2021 was er een audit van de certificerende instantie, die daarna de minor uit 2020 kon sluiten en geen nieuwe minor constateerde.

Klanttevredenheid

Klachten

Een belangrijke graadmeter is de beoordeling door

Klanten kunnen eenvoudig klachten bij ons

onze klanten. We deden klantonderzoeken bij:

indienen via telefoon of website en per post.

‫ظ‬

JGZ-consulten: de tevredenheid steeg, ondanks

In 2021 kregen we in totaal 412 klachten: 293 over

corona, licht naar 84,7% (2020: 83%). Ook de

corona en 119 over ons ‘gewone’ werk. De klachten

tevredenheid over het nut van de afspraak steeg

voor het Programma Corona gingen bijvoorbeeld

licht, naar 75,6% (2020: 73%).

over het niet terecht kunnen op een test- of

Webinars en digitale cursussen over gezondheid

vaccinatielocatie naar keuze, de registratie en lange

en opvoeding: gemiddeld een 7,4.

wachttijden. Het aantal ‘gewone’ klachten is gelijk

Tuberculosebestrijding (informatie, deskun-

aan het gemiddelde over de laatste vijf jaar (115).

digheid en bereikbaarheid): gemiddeld 8,9.

Ook deze hadden vaak ook een relatie met corona,

Toezicht kinderopvang, tevredenheids-

zoals over het maken van een afspraak, het naleven

onderzoek bij houders: gemiddeld 7,6.

van de coronamaatregelen en de bereikbaarheid.

Coronatesten: (bereikbaarheid informatie en

Verklaring: de extra druk die de coronacrisis legde.

‫ظ‬ ‫ظ‬ ‫ظ‬ ‫ظ‬

testen): gemiddeld 4,8 op een schaal van 5. ‫ظ‬

Corona, bron- en contactonderzoek (informatie, vriendelijkheid, gelegenheid tot stellen van vragen en wachttijd): gemiddeld 4,8 op een schaal van 5.

‫ظ‬

Klantcontactcentrum (KCC) (bereikbaarheid, oplossing en vriendelijkheid): Frontoffice 8,2, Jeugd 2e lijn 8,3 en Corona KCC 7,9 (alles gemiddeld).

Aantal klachten per gemeente Gemeente

Regulier

Corona

Gemeente

Bernheze

's-Hertogenbosch

Boekel

Boxmeer

Boxtel

Cuijk

Regulier

Corona

Gemeente

Regulier

Corona

Sint Anthonis

Heusden

St-Michielsgestel

Hilvarenbeek

Tilburg

Landerd

Uden

Loon op Zand

Vught

Dongen

Meierijstad

Waalwijk

Gilze en Rijen

Mill en St. Hubert

Goirle

Oisterwijk

Buiten het

werkgebied Grave

Oss

JAARVERSLAG 2021 / 2. Bedrijfsvoering

Onbekend

Index

2.4 Privacy en informatieveiligheid De GGD heeft veel persoonlijke (gezondheids)informatie en die willen we goed beschermen. Begin 2021 was er een datadiefstal uit de landelijke coronasystemen. De rechter veroordeelde twee verdachten (die niet bij ons werkten) en de Autoriteit persoonsgegevens deed onderzoek. Vanwege een ernstige cyberdreiging in december brachten we de kwetsbare onderdelen van onze systemen in kaart en beschermden deze nog beter. Incidenten bleven uit, door goede samenwerking met GGD-GHOR Nederland en extra beveiligingen. In 2021 meldden we 61 datalekken; daarvan gaven we er 8 door aan de Autoriteit persoonsgegevens. De GGD heeft veel persoonlijke (gezondheids)informatie en die willen we goed beschermen. Begin 2021 was er een datadiefstal uit de landelijke coronasystemen. De rechter veroordeelde twee verdachten (die niet bij ons werkten) en de Autoriteit persoonsgegevens deed onderzoek. Vanwege een ernstige cyberdreiging in december brachten we de kwetsbare onderdelen van onze systemen in kaart en beschermden deze nog beter. Incidenten bleven uit, door goede samenwerking met GGD-GHOR Nederland en extra beveiligingen. In 2021 meldden we 61 datalekken; daarvan gaven we er 8 door aan de Autoriteit persoonsgegevens.

Dit alles maakte het belang van een goede beveiliging opnieuw duidelijk; daarvoor namen we doelen op in onze begroting. We maakten de GGD ook professioneler: 1. We actualiseerden het privacystatement en het verwerkingsregister op onze website. 2. We verbeterden de interne procedure voor inzage en verwijdering na datadiefstal. 3. We voerden data protection impact analyses uit. 4. We maakten onze medewerkers meer bewust van privacyaspecten. 5. We adviseerden, gevraagd en ongevraagd, in de organisatie. 6. We namen een privacy officer en een

Door de coronacrisis kwamen er in korte tijd nieuwe en aangepaste applicaties, deels van GGD GHOR Nederland, wat leidde tot vragen over de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden. We werkten aan afspraken over een evenwichtige governance en aan een analyse van onze applicaties, met een securityscan en riskassessment. We brachten

chief information security officer aan,

onze processen en procedures in kaart, met waar

voor één jaar, zodat we inzicht krijgen

nodig verbeterplannen. Het doel: een duurzame en

in de expertises die we nodig hebben.

robuuste informatievoorziening en -beveiliging en NEN 7510 certificering, verplicht voor de zorg.

JAARVERSLAG 2021 / 2. Bedrijfsvoering

Index

2.5 Beleidsindicatoren

In deze tabel staan alle voor de GGD relevante beleidsindicatoren: ‫ظ‬

De formatie per 1.000 inwoners is gebaseerd op de fte’s in de begrotingen (per 31 december).

‫ظ‬

De bezetting in 2021 was veel hoger dan in 2020 door de corona-activiteiten.

‫ظ‬

De apparaatskosten stegen licht door een kleine stijging van overheadkosten.

‫ظ‬

De oorzaak voor de stijging van de externe inhuur is de hogere inzet van medewerkers in het Programma Corona: eind 2021 in totaal 740 fte (eind 2020: 315 fte).

‫ظ‬

De daling van de indicator overhead met bijna 5% komt door de stijging van de extra kosten in 2021 voor het programma Corona (van € 30 miljoen in 2020 naar 91 miljoen in 2021).

Realisatie

2021

2020

Taakveld

Naam Indicator

Eenheid

1 . Bestuur en ondersteuning

Formatie

Fte per 1.000 inwoners*

1,08

0,59

2. Bestuur en ondersteuning

Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

1,19

0,85

3. Bestuur en ondersteuning

Apparaatkosten

Kosten per inwoner

11,30

10,95

4. Bestuur en ondersteuning

Externe inhuur

Kosten als % van totale loonsom +

57,4%

20,5%

7,9%

12,8%

totale kosten inhuur externen 5. Bestuur en ondersteuning

Overhead

% van totale lasten

* Het aantal inwoners 2021 baseerden wij op de voorlopige CBS-cijfers van 31 december 2021

JAARVERSLAG 2021 / 2. Bedrijfsvoering

3. WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICO’S

Index

3. Weerstandsvermogen en risico’s Weerstandsvermogen

3. ICT: dit risico nam toe, doordat we steeds

Het weerstandsvermogen laat zien hoe de GGD

afhankelijker zijn van de IT-infrastructuur. We

tegenvallers en tekorten kan opvangen, zonder

namen al veel beheersmaatregelen, stelden

dat het werk voor het programma Publieke

extra deskundigen aan en lieten extern een

gezondheid in gevaar komt. Het bestaat uit

analyse uitvoeren. De risico’s in 2021 hadden

bestemmingsreserves en de algemene reserve.

geen financiële gevolgen.

Bestemmingsreserves hebben een doel en

4. Leegstand verhuur: afname van het aantal

vervallen als we dat bereiken; voor deze reserves

huurders. We beperkten het risico door in

maken we een bestedingsplan.

gesprek te blijven met huurders. Dit risico deed zich in 2021 niet voor.

De algemene reserve is er voor het opvangen van

5. Indexering gemeentelijke bijdrage: het risico

niet voorzienbare tegenvallers. Het algemeen

dat een meerderheid van de gemeenten zich

bestuur stelde een norm vast voor deze reserve, op

niet kan vinden in de (afgesproken) indexering

basis van de omzet van basispakket en plustaken:

van de gemeentelijke bijdrage. We overtuigden

vanaf 2021 is de ondergrens € 1,5 miljoen en de

gemeenten van de noodzaak van indexering en

bovengrens € 5,3 miljoen.

het risico deed zich niet voor. 6. Vennootschapsbelasting: voor de GGD geldt

Na het vaststellen van het jaarverslag en de

deze belasting niet zolang we kunnen aantonen

jaarrekening 2021 is de stand:

dat er geen ondernemersactiviteiten zijn. Ten

‫ظ‬

algemene reserve: € 2,4 miljoen;

opzichte van eerdere jaren bleef dit risico gelijk.

‫ظ‬

bestemmingsreserves: € 5,4 miljoen.

7. Personele mobiliteit: het was soms moeilijk

De reserves zijn toereikend voor de dekking van

om vacatures in te vullen, wat leidde tot

de risico’s en andere onverwachte ontwikkelingen.

achtestanden in het primaire proces. We zetten hierop acties in, maar het lukte niet altijd om

Risico’s

vacatures op vitale functies tijdig in te vullen.

Een risico is een gebeurtenis of omstandigheid met mogelijk nadelige gevolgen voor de organisatie,

Naast de risico’s beschreven in de begroting

uitgedrukt in een financiële waarde. In de

noteerden we in de loop van 2021 nog deze risico’s:

begroting 2021 stonden deze zeven risico’s:

‫ظ‬

Onvoldoende binden van medewerkers:

1. Fluctuaties plustaken: het risico dat de

we lopen het risico dat (te) veel medewerkers

omzet van plustaken fluctueert door

op cruciale functies vertrekken. We besteedden

financiële tekorten bij gemeenten zonder

daarom continu aandacht aan leiderschap,

dat de GGD de organisatie hierop kan

opleiding, ontwikkeling, arbeidsvoorwaarden

aanpassen. We beperkten dit risico door actief

en -omstandigheden. Dit risico werd groter,

accountmanagement en het deed zich niet

door de schaarste op de arbeidsmarkt: in 2021

voor.

vertrokken veel mensen dan in vorige jaren.

2. Oninbaarheid debiteuren: de meeste

‫ظ‬

Voortbestaan van de GGD in huidige vorm:

debiteuren zijn gemeenten; het afrekenen voor

de coronacrisis leidt tot een andere sturing bij

een reizigersadvies gebeurt direct. Voor de

crises (van infectieziekten). In de loop van 2022

andere risico’s was er de voorziening dubieuze

wordt hier meer duidelijk over. We beperken dit

debiteuren. Deze namen zeer licht toe en de

risico door beter samen te werken met GGD’en

voorziening steeg van € 9.000 naar € 24.000.

en andere instellingen.

JAARVERSLAG 2021 / 3. Weerstandsvermogen en risico’s

Index

‫ظ‬

Stijgend ziekteverzuim: dit leidde tot

‫ظ‬

Uitgaven die niet rechtmatig zijn: we leggen

achterstanden in en druk op (een deel van

de keuzes rond het aanbesteden goed vast en

de) diensten. We zetten in op vitaliteit van

instrueerden onze mensen in het registreren

medewerkers, schaalden niet kritieke processen

van prestaties en uren. In 2021 waren bijna alle

af en stelden ambities bij.

uitgaven rechtmatig en bleef het risico bijna

Vraaguitval reizigersadvisering: de vraag was

gelijk € 158.814 (2020: € 127.332).

in 2021 nog veel lager dan voor de coronacrisis.

‫ظ‬

Afbouwen van de coronaorganisatie:

We beperkten dit risico door medewerkers

ongedekte kosten als we deze tijdelijke

in te zetten in het Programma Corona en

organisatie niet snel genoeg kunnen afbouwen.

waar mogelijk een flexibele schil en we kregen

We beperkten dit risico door contracten met

de vraaguitval vergoed door het ministerie

een korte looptijd en door het goed vastleggen

van VWS.

van keuzes. Wanneer de compensatieregeling van VWS stopt, spannen we ons in om kosten die langer doorlopen te dekken uit die regeling.

Dit alles komt terug in deze tabel, op volgorde van de grootste kans x impact: Maatregel -

waarde

Risico

Kans

Impact

1. Informatiebeveiliging onvoldoende op orde

Groot

Verminderen

2. Onvoldoende binden en boeien van

Groot

Verminderen

Middelgroot

Zeer groot

Verminderen

4. Niet invulbare vacatures op vitale functies

Groot

Verminderen

5. Hoog ziekteverzuim

Groot

Middelgroot

Verminderen

900

450

6. Fluctuaties in omzet plustaken

Middelgroot

Groot

Verminderen

822

7. Vraaguitval reizigersadvisering

Middelgroot

Groot

Verminderen

1.500

8. Indexering gemeentelijke bijdrage

Middelgroot

Accepteren

9. Uitgaven die niet rechtmatig zijn

Middelgroot

Verminderen

10. Ongedekte kosten door het onvoldoende

Middelgroot

Verminderen

11. Vennootschapsbelasting

Klein

Middelgroot

Verminderen

12. Leegstand verhuur

Klein

Accepteren

13. Oninbaarheid debiteuren

Klein

Accepteren

3.245

1.272

type

waarde

restrisico

medewerkers 3. Niet meer kunnen voortbestaan van de GGD in huidige vorm

kunnen afbouwen van de tijdelijke Corona organisatie.

bedragen x € 1.000

JAARVERSLAG 2021 / 3. Weerstandsvermogen en risico’s

Index

Financiële status en weerbaarheid Kengetallen

Realisatie 2020

Begroting 2021

Realisatie 2021

Netto schuldquote

2,0%

-5,4%

2,0%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

2,0%

-5,4%

2,0%

Solvabiliteitsratio

20,1%

32,6%

24,5%

Structurele exploitatieruimte

0,1%

0,0%

0,2%

Toelichting: ‫ظ‬

Netto schuldquote: deze indicator toont de verhouding van de netto schulden tot de totale baten. Hoe hoger het percentage, hoe meer externe financiering; een laag percentage is gunstig. Onze positie is goed, de GGD heeft een lage schuld.

‫ظ‬

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: de GGD verstrekte geen leningen, deze indicator is dus gelijk aan de netto schuldquote.

‫ظ‬

Solvabiliteitsratio: geeft aan hoe we aan onze financiële verplichtingen kunnen voldoen: het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen bestaat uit de algemene reserve en de bestemmingsreserves en het resultaat uit de baten en lasten. De norm voor een gezonde ratio is 25%. In 2021 steeg de ratio van 20% naar 24%, nog steeds onder de norm. Dit komt door de vordering op het ministerie van VWS en de toename van de schulden aan onze leveranciers door de inzet in de coronacrisis. De lagere solvabiliteit is een gevolg van deze inzet en is tijdelijk.

‫ظ‬

Structurele exploitatieruimte: een getal gelijk aan of groter dan 0 betekent dat de structurele baten groot genoeg zijn om de structurele lasten te dekken. In 2021 was dat zo.

JAARVERSLAG 2021 / 3. Weerstandsvermogen en risico’s

4. ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

Index

4. Onderhoud kapitaalgoederen

We huren alle locaties waar de GGD zijn diensten aanbiedt en doen daarvoor het gebruikers- en/of eigenaarsonderhoud. We hebben een onderhoudsplan dat we jaarlijks actualiseren op basis van een conditiemeting. Hiervoor sluiten we onderhoudscontracten af. De GGD is eigenaar van één gebouw, dat we verhuren aan de ambulancedienst. Verder heeft de GGD ICT-voorzieningen en medische instrumenten in eigendom.

JAARVERSLAG 2021 / 4. Onderhoud kapitaalgoederen

5. FINANCIERING

Index

5. Financiering Met het eigen vermogen kunnen we alle activa financieren en daardoor betalen we geen rente.

Kasgeldlimiet

Renterisiconorm

De toegestane kasgeldlimiet is 8,5% van

We hadden geen leningen, dus deze norm

de jaarbegroting 2021 (€ 137 miljoen), dus

is niet van toepassing.

€ 11.648.000. De GGD blijft binnen deze limiet. Kwartaal 1

Kwartaal 2

Kwartaal 3

Kwartaal 4

16.266

17.050

17.012

23.508

Vlottende schuld

Vlottende middelen

9.192

12.658

7.625

20.897

Netto vlottende schuld (+) danwel netto

7.074

4.392

9.387

2.611

11.648

4.574

7.256

2.261

9.037

vlottende middelen (-) 4

Kasgeldlimiet

Ruimte onder kasgeldlimiet (4-3)

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.goirle.nl/api/v1/meetings/1297/documents/23213