05 Begroting 2025.pdf
Tekst van het document
Begroting 2025
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ......................................................................................................................................................1 Nota van aanbieding .............................................................................................................................................2 Leeswijzer..............................................................................................................................................................8 Beleidsbegroting ...................................................................................................................................................9 Programma 1 Inwoner ....................................................................................................................................... 10 Wat mag het kosten? ................................................................................................................................. 11 Thema 1.1 Preventie .................................................................................................................................. 13 Thema 1.2 Onderwijs .................................................................................................................................
18 Thema 1.3 Zorg en activering..................................................................................................................... 21 Programma 2 Leefomgeving .............................................................................................................................. 23 Wat mag het kosten? ................................................................................................................................. 25 Thema 2.1 Ruimte, leefomgeving en groen ............................................................................................... 26 Thema 2.2 Klimaat, milieu en energie ....................................................................................................... 32 Thema 2.3 Veiligheid en crisisbeheersing .................................................................................................. 36 Programma 3 Bedrijvigheid................................................................................................................................ 38 Wat mag het kosten? ................................................................................................................................. 39 Thema 3.1 Bedrijvigheid ............................................................................................................................
40 Programma 4 Bestuur en organisatie ................................................................................................................ 42 Wat mag het kosten? ................................................................................................................................. 42 Thema 4.1 Bestuur ..................................................................................................................................... 43 Thema 4.2 Dienstverlening ........................................................................................................................ 45 Algemene dekkingsmiddelen en overhead........................................................................................................ 47 Wat mag het kosten? ................................................................................................................................. 47 Thema 5.1 Algemene dekkingsmiddelen ................................................................................................... 48 Wat mag het kosten? ................................................................................................................................. 49 Thema 5.2 Overhead ..................................................................................................................................
52 Paragrafen .......................................................................................................................................................... 55 Paragraaf Lokale heffingen ................................................................................................................................ 56 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................... 59 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................... 66 Paragraaf Financiering ....................................................................................................................................... 70 Paragraaf Bedrijfsvoering................................................................................................................................... 72 Paragraaf Verbonden partijen ........................................................................................................................... 77 Paragraaf Grondbeleid .......................................................................................................................................
84 Paragraaf Wet Open Overheid ........................................................................................................................... 86 Financiële begroting........................................................................................................................................... 87 Overzicht van baten en lasten ........................................................................................................................... 88 Totaaloverzicht van baten en lasten van alle taakvelden .................................................................................. 97 Totaaloverzicht van incidentele baten en lasten ............................................................................................. 105 Geprognosticeerde balans ............................................................................................................................... 107 EMU saldo ........................................................................................................................................................ 115 Bijlagen .............................................................................................................................................................
116 Bijlage 1: Beleidsvoornemens .................................................................................................................. 116 Bijlage 2: Bezuinigingsmonitor ................................................................................................................. 119 Bijlage 3: Risicokaart ................................................................................................................................ 120
Gemeente Goirle – Begroting 2025
1
Nota van aanbieding Hierbij ontvangt u de programmabegroting 2025. Met het in 2024 vastgestelde bestuursakkoord ‘Goirle: Samen Bouwen’ gaf uw raad de richting aan de toekomst wat vervolgens in het Uitvoeringsprogramma verder is vertaald. Op basis daarvan zijn de maatschappelijke effecten, doelen en resultaten in deze begroting beschreven. Algemene ontwikkelingen De huidige tijd kenmerkt zich door complexe, omvangrijke en vaak mondiale opgaven. Denk alleen al aan de woningbouwopgave, klimaatopgave, het bestrijden van ondermijnende criminaliteit of de opvang van vluchtelingen naar aanleiding van oorlogen of natuurrampen. Die opgaven vertalen zich landelijk en regionaal en hebben invloed op het lokale takenpakket van gemeenten. We weten dat we, zodra de inkt van deze begroting droog is en deze voor besluitvorming in de raad voorligt zijn ingehaald door de tijd: de dynamiek en snelheid van veranderingen is aanzienlijk. Denk alleen al aan het feit dat het nieuwe kabinet zich moet buigen over problematiek rond de herziening van de financiële verhoudingen tussen het Rijk en gemeenten. Het kabinetsbeleid dat in 2026 een ‘ravijnjaar’ met structurele gevolgen heeft veroorzaakt, is niet in lijn met de toename van het takenpakket waarvoor gemeenten aan de lat staan. Ook in de gemeente Goirle kijken we met onzekerheid uit naar de bewegingen van ons nieuwe kabinet.
Volgt er nog reparatie of staan we voor welhaast onmogelijke opgaven. De verwachting is dat we hierover op z’n vroegst pas bij de meicirculaire 2025 een iets duidelijker beeld krijgen. Vanzelfsprekend heeft de huidige onzekerheid een grote impact op de opgaven, ambities en taken welke we met deze en toekomstig begrotingen voor Goirle willen oppakken. Taakstellende bezuinigingen en de begroting 2025 In de begroting 2024 namen we op basis van het Bestuursakkoord taakstellende bezuinigingen op waarmee het college aan de slag moest. Bij de Perspectiefnota 2025 (raad 2 juli 2024) was dit uitgebreid onderwerp van gesprek en is uiteindelijk een groot deel van de taakstellende bezuinigingsopdracht sociaal domein omgezet naar een algemene taakstellende bezuinigingsopdracht. Op dit moment is dit de samenvattende stand van zaken: Samenvatting bezuinigingsmonitor Totaal te bezuinigen Totaal gerealiseerd Totaal vrijval a.g.v. verlenging CDOKE-bijdrage Totaal vrijval raadsbesluit 17-9-2024 formatie Totaal nog te realiseren
2025 2.921 -1.051 -421 1.449
2026 4.254 -1.174 -314 -440 2.326
2027 4.284 -1.106 -326 -457 2.394
2028 4.284 -998 -326 -457 2.502
De details leest u in bijlage 2. Bezuinigingsmonitor Bij de voorbereiding van de begroting 2025 die nu aan u voorligt heeft het college samen met de ambtelijke organisatie richting gegeven aan de mogelijke invulling van de nog te realiseren taakstellingen. Dit is een breed pakket aan maatregelen dat we in 2025 en komende jaren gaan doorvoeren. U moet dan denken aan het continueren van onze aandacht voor grip in het sociaal domein en de effectuering van de transformatieopgave. In het fysieke domein gaat onze aandacht uit naar een realistische investeringsagenda zodat we niet onnodig middelen reserveren in onze begroting. We zetten in op inkoop- en contractmanagement om zo meer grip te krijgen op onze contracten. Het eerder aangekondigde onderzoek naar de kostendekkendheid van leges verbreden we naar het bepalen van
Gemeente Goirle – Begroting 2025
2
realistische maatschappelijke tarieven en zullen we ook vertalen naar een concreet voorstel aan de raad. We gaan er voortvarend mee aan de slag en informeren de raad over de voortgang. Vooruitlopend hierop zijn overigens nu al in deze begroting enkele grote investeringen in de tijd meer realistisch gepland waardoor we de eerste jaren besparen op kapitaallasten: 1. De investering Mill Hill is nu gepland in 2026-2027 met aanvang kapitaallasten in 2028; 2. De investering ’t Schrijverke is nu gepland in 2027-2028 met aanvang kapitaallasten in 2029; 3. De investering Geluidswerende voorziening A58 is nu gepland in 2027 met aanvang kap.lst. in 2028. Met dit pakket aan maatregelen zetten we een eerste stap. Er is meer nodig om naar structureel herstel te komen, een situatie waarin ook ruimte is om invulling te geven aan ambities. Een situatie waarin we kunnen spreken van een gezond financieel evenwicht. Het is onzeker in hoeverre we hierbij kunnen rekenen op het Rijk. In het verlengde van de taakstellingen zal het college in 2025 samen met de ambtelijke organisatie stappen zetten naar structureel herstel.
Financiële uitgangspositie voor de begroting Op het moment van aanbieden van deze begroting was de Septembercirculaire 2024 nog niet verschenen. De verwachting is dat deze nog vrij beleidsarm zal zijn vanwege het redelijk nieuwe kabinet. Over de gevolgen informeren we u met een raadsinformatiebrief die we u vóór de begrotingsvaststelling zullen aanbieden. Op die manier kunt u de consequenties ervan betrekken in de begrotingsbehandeling.
Onderstaande tabel laat zien hoe het begrotingssaldo 2025 en het meerjarenperspectief is opgebouwd. (bedragen x € 1.000 / V=Voordelig N=Nadelig)
Ontwikkeling begrotingssaldo Saldo primaire begroting 2024-2027 (raad 7-11-2023) Wijz. 2024-1 Slotwijziging 2023 (raad 12-12-2023) Wijz. 2024-2 1e burap 2024 (raad 26-03-2024) Saldo vastgestelde begrotingscijfers (raad 26-03-2024) Wijz. 2024-3 2e bestuursrapportage 2024 Saldo begroting na 2e burap 2024 (raad 17-9-2024) Perspectiefnota (PPN) 2025 (raad 2-7-2024) Amendement PPN 2025 (raad 2-7-2024) Saldo begroting incl. PPN 2025 Mutaties begroting 2025 Saldo begroting nieuw
2025 4.796 V 139 N 923 N 3.734 V 638 N 3.096 V 1.895 N 1.250 V 2.451 V 16 V 2.467 V
2026 1.930 V 21 N 225 N 1.684 V 117 N 1.567 V 2.064 N 1.500 V 1.003 V 129 N 875 V
2027 306 V 701 V 169 N 838 V 301 N 537 V 2.225 N 1.500 V 188 N 1.331 V 1.144 V
2028 1.858 V 701 V 151 N 2.407 V 336 N 2.071 V 1.957 N 1.500 V 1.615 V 519 N 1.095 V
Begrotingsopstelling en de (nieuwe) beleidsvoornemens Zoals u in bovenstaande tabel kunt zien is bij de begrotingsopstelling in basis uitgegaan van de cijfers tot en met de tweede bestuursrapportage 2024, de perspectiefnota 2025 en het amendement daarop. Vervolgens zijn de diverse jaarlijkse bijstellingen verricht zoals loon- en prijsindexering, actualisatie kapitaalasten, investeringsplanning, personeelsbegroting e.d. Deze “mutaties begroting 2025” zijn op hoofdlijnen als volgt samen te vatten: (bedragen x € 1.000 / V=Voordelig N=Nadelig)
Mutaties opstellen concept-begroting 2025: Kapitaallasten / Investeringsprogramma Indexering prijzen / Prijsontwikkeling Corr. PPN 2025 niet overnemen mutatie Cloudplatform Equalit Gemeente Goirle – Begroting 2025
2025 787 V 75 V 92 V
2026 2027 942 V 1.256 V 63 N 334 N -
2028 753 V 145 V 3
(bedragen x € 1.000 / V=Voordelig N=Nadelig)
Mutaties opstellen concept-begroting 2025: Budgetverlaging Wmo - Begeleiding idem, verrekening taakstellende bezuiniging sociaal domein Budgetverlaging Wmo - PGB idem, verrekening taakstellende bezuiniging sociaal domein Ontwikkeling personeelslasten excl. formatieuitbreiding Vrijval tijdelijke stelpost herstel balans formatie-werk 2024 Impuls Realisatiekrachtonderzoek (formatieuitbreiding 2025) Lokale heffingen Gemeenschappelijke regelingen Mutaties MJOIP Sport / IMBK Storting pensioenvoorz. bestuurders vervalt Stort. Pens.vrz. bestuur vervalt - gedeeltelijke invulling taakstelling Bijstelling baten reisdocumenten Eenmalig vervallen/ geen verkiezingen in 2025 Harmonisatie systemen GHO makelaar Overgang makelaar naar Key2DDS besparing Implementatie One gov (nieuw zaaksysteem) Regionale bijdrage transformatie-opgave SIEM Herplannen sloopkosten Mill Hill (2027 wordt 2028) Herplannen afwaardering Mill Hill (2027 wordt 2028) Dekking sloopkosten Mill Hill uit alg. reserve GREX Dekking afwaardering Mill Hill uit alg. reserve GREX Overige kleinere wijzigingen Mutaties opstellen begroting 2025
2025 238 V 238 N 100 V 100 N 609 N 421 N 500 N 136 V 143 V 603 V 80 V 80 N 60 V 64 V 50 N 115 N 43 N
146 N 16 V
2026 351 V 351 N 100 V 100 N 603 N 440 N 519 N 184 V 87 V 412 V 80 V 80 N 60 V 80 V 25 N -
2027 2028 274 V 166 V 274 N 166 N 100 V 100 V 100 N 100 N 455 N 582 N 457 N 457 N 544 N 566 N 260 V 491 V 133 N 471 N 248 V 293 V 80 V 80 V 80 N 80 N 70 V 60 V 80 V 80 V 25 N 25 N 1.170 V 1.170 N 468 V 434 N 1.170 V 434 V 103 N 123 N 100 N 129 N 1.331 V 519 N
De begroting 2025 sluit met een voordelig exploitatieresultaat van afgerond € 2,5 mln. en bevat ook overschotten in de meerjarenraming 2026-2028. Daarmee lijken de gepresenteerde cijfers ruimte te bieden voor aanvullende beleidsvoornemens. De begrotingssaldi behoeven echter een belangrijke kanttekening. Onze beschikbare financiële ruimte is onzeker, o.a. vanwege grote ontwikkelingen in Den Haag op het gebied van gemeentefinanciën (bv. herverdeling gemeentefonds) maar ook de realisatie van de ingeboekte taakstellingen. Beiden vormen een onzekerheid op het moment dat de raad over investeringsvoornemens moet besluiten. Evenals vele andere gemeenten hopen we uiteraard dat het Rijk alsnog een oplossing biedt om vanaf 2026 meer stabiliteit en lange termijn zekerheid in de inkomsten te verkrijgen. Voor een gezond financieel beleid geldt echter dat we geld pas uitgeven als dat verantwoord is. Dat vergt van raad en college voor alle investeringsvoornemens en de timing daarvan in de komende jaren een kritische blik, waarbij de langjarige en reële dekking hét aandachts- en zorgpunt blijft.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
4
Structureel versus incidenteel begrotingssaldo Voor een financieel gezonde gemeente geldt dat structurele uitgaven moeten kunnen worden gedekt door structurele inkomsten. Daarom toetst de Provincie de begroting o.a. op het structureel en reëel begrotingssaldo. We berekenen dit als volgt: (bedragen x € 1.000 / V=Voordelig N=Nadelig)
Begrotingssaldi Saldo incidentele baten/lasten Structureel begrotingssaldo Restant stelpost bezuiniging Sociaal domein Restant stelpost bezuiniging overige domeinen Voorlopige stelpost formatie (vrijval raad 17-9-2024) Structureel en reëel begrotingssaldo
2025 2026 2027 2028 2.267 V 875 V 1.144 V 1.095 V 1.819 V 500 V 400 V 4.086 V 1.375 V 1.544 V 1.095 V 662 N 799 N 876 N 984 N 787 N 1.527 N 1.518 N 1.517 N 2.637 V 951 N 851 N 1.406 N
Vanwege het feit dat de jaar 2025 een positief structureel en reëel begrotingssaldo laten zien, blijft op dit moment het gebruikelijke repressieve toezicht van toepassing. Budgetrecht van de raad - programmaramingen De raad autoriseert met het vaststellen van de begroting de totale baten en lasten per programma. De omvang en samenstelling daarvan leest u aan het eind van elk programma in de tabel “Wat mag het kosten”. De programma’s zijn onderverdeeld in thema’s. Ook de themaramingen worden in een tabel “Wat mag het kosten”, weergegeven. Onder elke thematabel treft u een specificatie van de middelen voor beleidsvoornemens. Investeringsvoornemens Voor 2025 vragen we de raad om een bedrag van afgerond € 1,2 mln. ter beschikking te stellen (zie onderstaande tabel). Het gaat hierbij om de zogenaamde A-kredieten. Kredieten die bij vaststelling van de begroting door de raad beschikbaar worden gesteld zonder dat daarvoor aanvullend nog raadsbesluiten nodig zijn. We gebruiken A-kredieten voor investeringen gebaseerd op eerder door de raad vastgestelde beheerplannen, zoals het meerjarig onderhouds- en investeringsplan Sport. Ook worden A-kredieten gebruikt voor kleinere kredieten die in de begroting worden onderbouwd. Van deze laatste categorie komen er dit jaar geen voor.
Autorisatie van de investeringskredieten in 2026 en volgende jaren vindt plaats bij de begrotingsbehandeling van dat betreffende jaar. Wel houden we in de meerjarenraming alvast rekening met de daarmee samenhangende kapitaallasten. (bedragen x € 1.000) Thema Cat.* Omschrijving 1.1 1.1 A 1.1 A Sport - investeringen diverse accommodaties 2.1 2.1 A 2.1 A Openbare verlichting 2.1 A Investering IMBK Totaal
Gemeente Goirle – Begroting 2025
Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 719 439 236 402 719 439 236 402 719 439 236 402 502 527 577 577 502 527 577 577 127 127 127 127 375 400 450 450 1.221 966 813 979
5
Budgetrecht van de raad - investeringskredieten Naast de A-kredieten onderscheiden we ook de zogenaamde B-kredieten. Deze investeringskredieten worden nog niet bij vaststelling van de begroting beschikbaar gesteld. Hiervoor zijn aanvullend raadsbesluiten nodig alvorens met de uitvoering kan worden gestart. Wel zijn de kapitaallasten al verwerkt in de meerjarenraming. Mocht een B-krediet uiteindelijk niet doorgaan dan heeft dit dus een positieve invloed op de begrotingssaldi (immers, de geraamde kapitaallasten vervallen in dat geval). We gebruiken B-kredieten voor grotere investeringsvoornemens waarvoor een bredere afweging en discussie in de raad nodig of wenselijk is, of omdat nog meer onderzoek of informatie nodig is. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor terugkerende investeringen voor beheerplannen die expireren. Zo moeten in 2025 de beheerplannen Wegen en Water geactualiseerd worden. De terugkerende investeringen op basis van de oude beheerplannen (uit 2020) zijn in de begroting opgenomen maar vooralsnog met een B-status. Deze worden herijkt bij actualisatie van de beheerplannen en op dat moment via raadsbesluiten beschikbaar gesteld. Hierna volgt de tabel met de B-kredieten waarvan ook de kapitaallasten in de begroting zijn verwerkt: (bedragen x € 1.000) Thema Cat.
Omschrijving 1.1 1.1 B 1.1 B Sport - investeringen diverse accommodaties 1.2 1.2 B 1.2 B Mill Hill 1.2 B 't Schrijverke voorbereiding 1.2 B 't Schrijverke (nieuwbouw) 2.1 2.1 B 2.1 B Infraplan wegen 2.1 B Geluidwerende voorz. A58 - voorbereiding 2.1 B Geluidwerende voorziening A58 - realisatie 2.1 B CC J v Besouw-vervanging Inventaris 2.1 B CC J v Besouw-vervanging Installaties 2.2 2.2 B 2.2 B Infraplan riolering 5.2 5.2 B 5.2 B Aanpassen gem.kantoor hybride werken Totaal
Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2.241 155 85 2.241 155 85 2.241 155 85 20.000 1.242 11.180 20.000 1.242 11.180 20.000 1.242 11.180 1.287 4.796 9.792 1.372 1.287 4.796 9.792 1.372 1.287 1.313 1.342 1.372 750 7.700 1.158 2.325 1.450 1.450 1.450 1.450 1.450 1.450 1.450 1.450 1.450 1.450 1.450 1.450 176 176 176 5.154 26.401 12.569 14.002
Financiële positie breder beschouwd Voor beoordeling van de financiële positie kijken wij verder dan alleen naar het (structurele) saldo van de meerjarenraming. Indicatoren als de ontwikkeling van de reserves en schulden (schuldquote, solvabiliteit, etc.), belastingdruk, het perspectief op de grondexploitaties en inschatting van risico's zijn onderdeel van het Gemeente Goirle – Begroting 2025
6
oordeel over de financiële positie. Het weerstandsvermogen blijft in de begroting 2025 ruim boven de door de raad vastgestelde norm. Bezuinigingen, taakstellingen en ombuigingen In het bestuursakkoord is het voornemen opgenomen om de komende jaren fors te bezuinigen. Daarmee kunnen we ons voorbereiden op de verwachte vermindering van inkomsten van het Rijk. Tijdens de discussie bij behandeling van de Perspectiefnota 2025 in de raad van 2 juli 2024 is een deel van de aanvankelijk taakstellende bezuiniging op het sociaal domein omgezet naar een algemene taakstelling. Voordat realisatie een feit is, moeten eerst onderzoeken naar haalbaarheid en uitvoerbaarheid plaatsvinden. Het is goed denkbaar dat bovendien beleidsinhoudelijke afwegingen aan de raad moeten worden voorgelegd en keuzes moeten worden gemaakt alvorens mogelijk positieve financiële effecten worden gerealiseerd. Daarna kan de bezuiniging reëel worden gemaakt en concreet op de baten en lasten van de begroting worden verwerkt. Risico's en onzekerheden Voor een goed oordeel over de financiële positie van Goirle is het belangrijk om inzicht te hebben in de risico's. In de paragraaf weerstandsvermogen vermelden we de omvang van de geïnventariseerde risico’s en zetten we deze af tegen het beschikbare weerstandsvermogen.
Naast de eerder gemelde onzekerheden over onze toekomstige inkomsten en meerjarenramingen gelden prijsstijgingen als gevolg van inflatie, grondstoffenschaarste, stikstofproblematiek en arbeidsmarktontwikkelingen als belangrijke algemene risico’s voor de gemeente Goirle. Belastingdruk De lokale lastendruk wordt bepaald door de som van de onroerendezaakbelastingen, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Voor de onroerendezaakbelasting (OZB) geldt het inflatiepercentage van mei 2023 t/m mei 2024, zoals dat is opgenomen in de Meicirculaire 2024. Dit percentage komt uit op 3,45%. De lasten voor de rioolheffing en afvalstoffenheffing blijven voor de burgers gelijk. In de paragraaf lokale heffingen gaan we verder in op de verschillende belastingopbrengsten.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
7
Leeswijzer Programmaplan De uitwerking naar ambities en beoogde resultaten voor 2025 en verder is in het programmaplan opgenomen. We onderscheiden in deze begroting vier programma's en het overzicht van algemene dekkingsmiddelen en overhead. Programma 1 Inwoner Programma 2 Leefomgeving Programma 3 Bedrijvigheid Programma 4 Bestuur en organisatie Algemene dekkingsmiddelen en overhead Bij de verschillende thema’s binnen de programma’s hebben wij in deze begroting verplichte en aanvullende lokale indicatoren opgenomen. Hiermee geven wij extra stuurinformatie bij de ambities en activiteiten op die thema’s. Het ontwikkelen en verbeteren van indicatoren is een continu proces. Niet alle jaren zijn voorzien van een cijfer of percentage, omdat instanties sommige indicatoren eens per twee of vier jaar meten. Alle indicatoren die eind augustus 2024 bekend waren, zijn in deze begroting verwerkt. Aanduiding en bepaling voor- of nadelig De bepaling van het nadelige (N) of voordelige (V) saldo komt tot stand door de som van: de lasten (altijd nadelig), de baten (altijd voordelig), de reserve-stortingen (altijd nadelig) de reserve-onttrekkingen (altijd voordelig). Paragrafen De paragrafen geven op specifieke onderwerpen verdiepende informatie over de beleidsthema's van de programma's heen. Daarmee geven de paragrafen een belangrijk inzicht in de (financiële) positie van de gemeente.
De paragrafen zijn verplicht voorgeschreven in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), ook inhoudelijk stelt het BBV eisen. Financiële begroting Ook in de financiële begroting hanteren we het vertrouwde model. Belangrijk is het overzicht van de thema's en de taakvelden met de baten en lasten. In de financiële verordening is bepaald dat de gemeenteraad op het niveau van de programma’s de financiële begroting vaststelt en daarmee het college autoriseert tot het doen van uitgaven. De grote afwijkingen in de lasten en baten worden per thema toegelicht. Snel navigeren in het boekwerk Achter de voetnoot linksonder iedere pagina met de tekst “Gemeente Goirle – Begroting 2025” zit een hyperlink (koppeling) naar de inhoudsopgave. Daarop klikken brengt u meteen terug naar de inhoudsopgave waardoor u snel in het boekwerk kunt navigeren. Overig • De bedragen in de tabellen en grafieken worden, tenzij anders vermeld, afgerond in duizenden euro's. Optellingen kunnen een beetje afwijken door afrondingen. • De toelichting op de verschillen is op hoofdlijnen (zie Financiële begroting bij Overzicht van baten en lasten). De afwijkingen per Taakveld groter dan € 25.000 of politiek relevant worden toegelicht.
• De gepresenteerde begrotingscijfers 2024 zijn inclusief begrotingswijzigingen tot en met burap-2 2024 die naar verwachting in de raadsvergadering van 17 september 2024 wordt vastgesteld (Eventueel afwijkende besluitvorming verwerken we in een eerste begrotingswijziging 2025).
Gemeente Goirle – Begroting 2025
8
Beleidsbegroting
Gemeente Goirle – Begroting 2025
9
Programma 1 Inwoner
Ambities en doelstellingen De visie Goirle GLANST 2022-2026 is de basis voor de ambitie en doelstellingen binnen het programma Inwoner. De gemeente Goirle werkt samen met de Gôolse gemeenschap aan een doenerig dorp waar het goed toeven is. Een gemeente waar jeugd gezond en veilig opgroeit en volwassenen fysiek en mentaal gezond ouder worden in een gezonde en veilige leefomgeving. We zetten in op positieve gezondheid, normaliseren, preventie en een gezonde sociale basis met financieel evenwicht. Voor het behalen van de ambitie hebben we de volgende doelstellingen: a. Bevorderen maatschappelijke participatie Maatschappelijke participatie betekent in Goirle meedoen in een gemeente waarin inwoners elkaar kunnen ontmoeten, leren kennen en ondersteunen. b. Vergroten zelfredzaamheid Zelfredzaamheid is het vermogen van iemand om zichzelf te redden op alle levensterreinen met zo min mogelijk professionele ondersteuning en zorg. Iemand kan eigen problemen oplossen en weet zich zo zelfstandig mogelijk te redden. c. Versterken van de kracht van de samenleving In Goirle zijn tal van burgerinitiatieven en zetten veel vrijwilligers zich in voor elkaar, de wijk of onze gemeente. Op allerlei manieren ontmoeten, kennen en ondersteunen inwoners elkaar. Dit versterkt de kracht van de samenleving en zorgt ervoor dat inwoners het beste uit zichzelf kunnen halen.
In de visie Goirle Glanst is het normaliseren van ondersteuning een heel belangrijk onderwerp. Daarmee sluiten we aan op landelijke ontwikkelingen. Met normaliseren bedoelen wij dat de oplossing in het normale leven gevonden gaat worden. Daarmee leidt het tot een verschuiving van specialistische zorg naar voorzieningen die veel dichter bij onze inwoners staan. Sommige daarvan bestaan al, zoals het schoolmaatschappelijk werk en andere zullen wij gaan ontwikkelen. Deze ontwikkeling is visueel gemaakt in ‘het huis van ondersteuning” wat een metafoor is voor de drie lagen in onze aanpak. Het fundament zorgt voor een stevige sociale basis waarmee het grootste deel van de inwoners het maximale uit zichzelf kan halen en volwaardig kan meedoen. Op de begane grond willen we beginnende problemen snel ondervangen door de inzet van zorg die inwoners zonder indicatie kunnen krijgen. Het dak van het huis is ten slotte de laag waarbij inwoners met problemen gebruik kunnen maken van maatwerkvoorzieningen en geïndiceerde zorg. Wij willen dat iedere inwoner zich gesteund voelt, bij voorkeur door zijn eigen sociale netwerk maar ook door ons. Bij problemen gaat het er eerst om wat iemand binnen zijn eigen normale leven dicht bij huis kan opvangen. Zo nodig kunnen wij begeleiding bieden. Pas daarna komt de stap naar zorg.
We willen nog meer dan nu kijken wat de inwoner zelf kan, inzetten op het versterken van die eigen omgeving en zo snel als kan hulp afbouwen. Net zoals het begrip zelfredzaamheid eigen gemaakt moet worden, heeft ook het normaliseren tijd nodig om gemeengoed te worden. Dat traject van transformatie is in 2024 in gang gezet en zal ook in 2025 en verder volop doorlopen. Onderdeel daarvan zal zijn dat we de toegang versterken en dat bepaalde zorg niet langer onder bijvoorbeeld de Jeugdwet zal worden ingezet. Maar vooral zullen we in samenwerking met het Dorpsteam, maatschappelijke partners en inwoners, verder gaan inzetten op het versterken van het sociale netwerk in de buurten zodat problemen veel eerder gesignaleerd en opgelost kunnen worden in de eigen omgeving. Uiteraard maken we ook verbinding met de regionale inkoop voor jeugd en Wmo die integraal verbonden is met deze transformatie
Gemeente Goirle – Begroting 2025
10
Verbonden partijen Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Voor dit programma zijn dat de volgende organisaties: GGD Hart voor Brabant Regio Hart van Brabant Diamantgroep Midpoint Regionale Ambulance Voorziening
Thema-indeling De beoogde resultaten die moeten bijdragen aan realisatie van de doelstellingen hebben we in dit hoofdstuk aan de hand van de navolgende thema's geformuleerd: 1.1 Preventie 1.2 Onderwijs 1.3 Zorg en activering
Wat mag het kosten? 1. Inwoner bedragen x € 1.000 Lasten Baten Saldo programma Reserve-storting Reserve-onttrekking Resultaat
Realisatie Begr. 2024 Begroting 2023 na wijz. 2025 38.842 42.156 35.198 13.293 11.986 6.534 25.549 N 30.170 N 28.664 N 400 1.559 1.057 996 942 183 24.953 N 30.787 N 29.538 N
Meerjarenraming 2026 2027 2028 35.529 35.370 38.592 6.458 6.153 6.153 29.071 N 29.217 N 32.439 N 1.021 1.010 200 148 62 1.856 29.945 N 30.165 N 30.783 N
Subsidieplafond Op 14 februari 2023 zijn de beleidsregels voor subsidieverstrekking Domein Sociaal vastgesteld. Hierin staat beschreven dat bij het vaststellen van de jaarlijkse begroting, het subsidieplafond wordt vastgesteld. Voor 2025 bedraagt het subsidieplafond: Exploitatiesubsidies € 495.513 Uitvoeringssubsidies € 841.237 Incidentele subsidies € 54.740 Totaal € 1.391.490 Exploitatiesubsidie Deze subsidie wordt verstrekt aan organisaties die meer kosten voor hun subsidiabele activiteiten maken dan dat ze opleveren, waardoor zij hun exploitatie niet kunnen rondkrijgen. Hieronder vallen het Cultureel Centrum en de wijkcentra.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
11
Uitvoeringssubsidie Deze subsidie is bedoelt voor de uitvoering van gemeentelijke taken waarvan de uitvoering geschiedt door professionele organisaties over meerdere jaren. Hieronder vallen o.a. het bibliotheekwerk en Stichting Leergeld. Incidentele subsidie Deze subsidieregeling is van toepassing op activiteiten van een burgerinitiatief, vrijwilligers of een vrijwilligersorganisatie die bijdragen aan de doelen uit Goirle Glanst (de beleidsvisie op het Domein Sociaal). Een van de opgestelde doelstellingen is dat de activiteit bijdraagt aan saamhorigheid in de dorpen waardoor onze inwoners zich verbonden voelen.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
12
Thema 1.1 Preventie Te behalen resultaten Op basis van de doelstellingen en ontwikkellijnen formuleerden we in de visie Goirle Glanst acht speerpunten waar we ons de komende jaren specifiek op richten. Deze speerpunten komen ook terug in de themaindeling van deze programmabegroting. De beoogde resultaten die in deze thema’s worden uitgewerkt geven een concrete invulling aan deze speerpunten. Zij dragen daarmee bij aan de realisatie van de doelstellingen. 1.1
Transformatie sociaal domein De Hervormingsagenda Jeugd beoogt dat jeugdigen en hun ouders voor ondersteuning laagdrempelig en dichtbij huis voorliggend terecht kunnen. Gemeenten willen dat onder meer bereiken door een stevige lokaal team met voldoende kennis en expertise te vormen, dat integraal werkt in verbinding met specialistische hulp. Een team dat met ouders en jeugdigen kijkt naar wat echt nodig is. Die niet alleen verwijzen naar specialistische jeugdhulp, maar zelf ook lichte hulp bieden, gericht op het versterken van het gewone leven en de veerkracht van gezinnen en jongeren. Ze doen dat in samenwerking met de lokale voorzieningen die beschikbaar zijn vanuit het brede sociale domein zoals welzijn, (kinder-)opvang en onderwijs; volwassenen-ggz en ggz-ondersteuning. Bij voorkeur zijn deze partijen ook in de wijk inzetbaar is. In 2025 starten we met de vorming van dit stevige lokale team. Omdat wij geloven in systeembenadering richten we ons niet alleen op jeugd, maar benaderen we deze opgave integraal vanuit het brede sociaal domein. Daarnaast moeten de medisch domein verwijzingen naar specialistische zorg afnemen en daarvoor moet de samenwerking met huisartsen geïntensiveerd worden. Ook wordt de samenwerking en rol van het onderwijs en sociale basis vergroot.
Dit betreft een forse systeemwijziging en een andere manier van het benaderen van ondersteuningsvragen voor alle betrokkenen. Dit alles heeft sturing, tijd, organisatiekracht, begeleiding, training en mankracht nodig.
1.2
Algemene voorzieningen (voorliggend veld) Samen met het Dorpsteam blijven we inzetten op normaliseren, de preventieve aanpak en het versterken van de sociale basis. De gemeente voert intensieve regie op het contract en het opgavegericht werken. Dit draagt bij aan het behalen van de ambitie en beoogde doelstellingen genoemd in de inleiding van programma 1. Daarvoor maken we ook hernieuwde afspraken over indicatoren. Gezien de opgaven is het Dorpsteam een belangrijke partner in de implementatie van de transformatie. Het is essentieel dat we de expertise van onze partners in de sociale basis en voorliggend veld zodanig inzetten dat we gezamenlijk invulling kunnen geven aan de ambities van deze transformatie. Het huidige contract loopt tot eind 2026. Dit betekent dat we in 2025 opnieuw gaan aanbesteden en gaan beschrijven hoe de vervolgopdracht voor de uitvoering van algemene voorzieningen en het voorliggend veld invulling moeten krijgen.
1.3
Gala en IZA Tot en met 2026 ontvangen we voor de uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) middelen voor het stimuleren van gezondheid, sport en bewegen, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis in één specifieke uitkering (SPUK). De doelen hiervan sluiten naadloos aan op de speerpunten van Goirle Glanst. Een deel van dit geld is bedoeld om al bestaande inzet – zoals bijvoorbeeld Kansrijke Start en de combinatiefunctionarissen sport en cultuur - voort te zetten. Het andere deel is bedoeld om een impuls te geven aan de samenwerking. Hiervoor is het integrale
Gemeente Goirle – Begroting 2025
13
plan van aanpak GALA 2024-2026 opgesteld. In 2025 geven we verdere uitvoering aan dit plan van aanpak. Binnen de regio Hart van Brabant werken gemeenten samen met ketenpartners en zorgverzekeraars rondom het Integraal Zorg Akkoord. De ontwikkelingen en inzet op transformatie, Dorpsteam en Gala/IZA hangen nauw met elkaar samen en geven nadere invulling aan de doelen en speerpunten van Goirle Glanst. Ze moeten elkaar versterken en zijn randvoorwaardelijk om de lokale transformatie vorm te kunnen geven. 1.4
Mogelijk maken van financiële zelfredzaamheid en arbeidsparticipatie Het aantal inwoners met financiële problemen neemt toe. Door in 2025 de inzet op vroegsignalering te intensiveren komen inwoners in steeds vroeger stadium in beeld, zodat schulden of de verergering ervan wordt voorkomen.
11.5 Stimuleren van sport, bewegen en cultuur In 2025 geven we invulling aan het Uitvoeringsprogramma Sport. Daarnaast bouwt het extern Kernteam1 van het Sportakkoord voort onder de noemer ‘De basis op orde’. Met een enthousiaste en bekwame groep inwoners wordt ingezet op nieuwe initiatieven om onze inwoners te stimuleren om te gaan én blijven sporten en bewegen. Na een succesvolle startbijeenkomst voor het culturele veld in 2024, is er een cultuurplatform opgericht. Met de deelnemers van dit platform wordt er in 2025 invulling gegeven aan de wensen en behoeften van de cultuurmakers van de gemeente Goirle. Ook creëren we met het platform de mogelijkheid om te ontmoeten en samen te werken. We houden de lijntjes op deze manier zo kort mogelijk. Hiermee geven we invulling aan Goirle Glanst en dragen we bij aan een rijke en stevige sociale basis. 11.6 Behoud van een gezonde en krachtige jeugd Onder jeugd zien we een groeiend percentage dat kampt met gezondheidsproblematiek en depressie. De komende jaren verschuiven we de ondersteuning naar het voorkomen van zorg zoals ook de hervormingsagenda jeugd van ons vraagt. Vanuit het Gala is er extra aandacht voor mentale weerbaarheid, middelengebruik en eenzaamheid bij kinderen en jeugdigen. Hierdoor groeien meer jeugdigen gezond en veilig op: a. We zetten in op een kansrijke start voor ieder kind ongeacht waar zijn/haar wiegje staat. b.
We zetten jongerenwerkers in op de basisscholen en op het Mill-Hill, zij sluiten aan bij de behoefte van de jongeren, fungeren als rolmodellen in wijken en school ter bevordering van kansengelijkheid en voorkomen van grensoverschrijdend gedrag. c. We organiseren extra ondersteuning voor ouders en jonge kinderen 0-2 jaar in kwetsbare gezinnen. Het doel is dat meer kinderen die het nodig hebben een passend voorschools aanbod krijgen, ouders beter worden ondersteund zodat kinderen zonder ontwikkelingsachterstand kunnen starten in het basisonderwijs. (Spel en Boek) 11.7 Investeren in gezond ouder worden Vanuit het GALA geven we een extra impuls aan bewegen, valpreventie en voorzorgcirkels. We maken ouderen bewust dat bewegen belangrijk is om langer fysiek en mentaal gezond te blijven en het onderhouden van een sociaal netwerk belangrijk is om naar elkaar om te kunnen kijken en elkaar te kunnen helpen. Met de voorzorgcirkels zijn in 2024 al mooie resultaten behaald. In verschillende wijken zijn groepen bewoners die afgesproken hebben elkaar te helpen als dat nodig is en naar elkaar om te kijken. In 2025 worden deze voorzorgcirkels verder uitgebreid. 1
Kernteam bestaat uit vertegenwoordiging van gemeente Goirle, verenigingsondersteuner, Dorpsteam, Mainframe, Uniek Sporten Brabant en enkele sportverenigingen.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
14
Indicatoren 1.1 Preventie Indicatoren (Bron: waarstaatjegemeente.nl) 1 Niet-sporters
Eenheid %
Gemeente Goirle Geheel Nederland 2021 2022 2023 2021 2022 2023 43,3 54,0 46,4
Lokale indicatoren (bron: eigen onderzoek, GGD, Eenheid 2021 2022 2023* RIVM, waarstaatjegemeente.nl) 2 Inwoners dat hulp geeft aan buren % 69 69 67 3 Inwoners dat aandacht heeft voor buren in een % 37 37 37 zorgwekkende situatie 4 Inwoners hebben regelmatig contact met buren (minimaal 2x per maand) 4a 18 - 64 jaar % 86 ** 4b 65+ % 88 ** 5 Inwoners dat actief is in het verenigingsleven % 65 65 63 6 Inwoners dat vrijwilligerswerk doet % 42 42 41 6a 18 - 64 jaar % 21 6b 65+ % 28 7 Inwoners dat zorg geeft aan een hulpbehoevende % 51 51 64 naaste 8 Buurtbewoners staan voor elkaar klaar % 65 65 71 9 Score sociale samenhang aantal 5.2 26 9a Ervaart sociale samenhang 18 - 64 jaar % 10 ** 9b Ervaart sociale samenhang 65+ % 26 ** 10 Burgerinitiatieven (die ondersteund worden) in aantal 36 46 60 de gemeente Goirle 11 Mantelzorg verlenen % 15,5 13,5 12,8 11a 18 - 64 jaar % 15 15 11b 65+ % 16 16 12 Personen met voldoende regie over eigen leven % 90,8 90,8 90,8 13 Goed ervaren gezondheid % 78,9 75,2 13a 18 - 64 jaar % 75 13b 65+ % 62 14 Inwoners dat voldoet aan beweegrichtlijn % 48,9 42,9 44 14a 18 - 64 jaar % 44 44 14b 65+ % 39 44 *: www.waarstaatjegemeente.nl heeft niet altijd cijfers over 2023. De Brabantscan GGD geeft enigszins vergelijkbare informatie, maar is grotendeels ook gebaseerd over cijfers van 2022; uitvragen worden namelijk niet jaarlijks gedaan.
Die informatie staat hier weergegeven. Een ** betekent geen nieuwe data. Legenda: 1 2 3 4 5 6 7 8
Percentage niet wekelijkse sporters tov de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 en ouder dat niet minstens een keer per week aan sport doet. Percentage inwoners van de gemeente Goirle dat hulp geeft aan buren Percentage inwoners dat aandacht heeft voor buren in een zorgwekkende situatie Percentage inwoners dat actief in het verenigingsleven is Percentage inwoners dat in de afgelopen 12 maanden vrijwilligerswerk heeft gedaan Percentage inwoners dat zorg aan een hulpbehoevende naaste biedt Percentage inwoners dat vindt dat buurtbewoners voor elkaar moeten klaarstaan Score die de gemeente Goirle heeft voor sociale samenhang
Gemeente Goirle – Begroting 2025
15
9 10 11 12 13
Aantal burgerinitiatieven ondersteunt door de gemeente Goirle Percentage inwoners dat mantelzorg verleent Percentage inwoners dat matig/veel regie over eigen leven ervaart (RIVM.NL) Percentage inwoners dat een goede gezondheid ervaart (RIVM.NL) Percentage inwoners dat voldoet aan de beweeglichtlijnen (RIVM.nl)
Wat mag het kosten? 1.1 Preventie bedragen x € 1.000 Lasten Baten Saldo Thema
Realisatie Begr. 2024 Begroting 2023 na wijz. 2025 5.113 5.764 5.771 1.636 1.001 1.021 3.477 N 4.763 N 4.750 N
Meerjarenraming 2026 2027 2028 5.760 5.312 5.338 957 672 672 4.802 N 4.641 N 4.667 N
De raad stelde op 2 juli 2024 de financiële uitgangspunten voor de begroting 2025 vast (o.a. indexerings- en rentepercentages). De financiële consequenties daarvan zijn in deze themaraming opgenomen. Daarnaast bevat de themaraming ook beleidsvoornemens. Een deel daarvan vindt zijn oorsprong in het bestuursakkoord 'Goirle: Samen Bouwen’.
Verwerkte beleidsvoornemens Deze vinden hun oorsprong in het Bestuursakkoord, de Perspectiefnota 2025 en nieuw beleid op basis van actuele ontwikkelingen. Thema 1.2 Onderwijs Bedragen x € 1.000 Bijstelling taakstellende bezuiniging Sociaal Domein Amendement taakstellende bezuiniging sociaal domein Invulling bezuiniging Soc.Domein - WMO SIEM begr. Invulling bezuiniging Sociaal domein - WMO PGB Sport - investeringen diverse accommodaties Eindtotaal
Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 1.250 N 1.500 N 1.500 N 1.500 N 250 V 250 V 250 V 250 V 238 N 351 N 274 N 166 N 100 N 100 N 100 N 100 N 246 N 284 N 300 N 1.338 N 1.947 N 1.907 N 1.816 N
Toelichting: Bezuinigingsopgave Bij de PPN 2025 (Perspectiefnota) is de taakstelling voor het Sociaal Domein verlaagd voor 2025 ev. Binnen het Sociaal Domein hebben we bezuinigingen gevonden bij WMO. Deze bezuinigingen worden in mindering gebracht op de taakstelling. (zie ook thema 1.3) Sport – investeringen diverse accommodaties In het investeringsplan 2025-2028 zijn de investeringen opgenomen om op Sportparken verantwoord te kunnen blijven sporten.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
16
Investeringskredieten
Thema Cat. Omschrijving 1.1 1.1 A 1.1 A Sport - investeringen diverse accommodaties 1.1 B 1.1 B Sport - investeringen diverse accommodaties Totaal
Gemeente Goirle – Begroting 2025
(bedragen x € 1.000) Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2.959 594 321 402 719 439 236 402 719 439 236 402 2.241 155 85 2.241 155 85 2.959 594 321 402
17
Thema 1.2 Onderwijs Te behalen resultaten 12.1 Lokale educatieve agenda Onze Lokale Educatie Agenda is voor alle kinderen en jeugdigen in ons dorp. Binnen het uitvoeringsplan 2025 komt er focus op het bestrijden van kansenongelijkheid. We geven kinderen en jongeren die het nodig hebben een extra steuntje in de rug. In dit licht wordt de ontwikkeling van wijkspeelcentrum ’t Tamboerke, ook bezien, waarin onderwijs en opvang samen de ambitie hebben om in 2025 het schoolaanbod te verbreden zoals een Rijke schooldag Een Rijke schooldag is een diversiteit aan activiteiten waarmee kinderen de gelegenheid krijgen hun talenten te ontdekken en te ontwikkelen. Dit heeft als doel gelijke kansen creëren voor alle kinderen. 12.2 Nationaal programma onderwijs In 2025 lopen de tijdelijke NPO- middelen (Nationaal Programma Onderwijs) af, we gaan onderzoeken hoe we de structuur die de afgelopen jaren is opgebouwd kunnen behouden voor de komende jaren en in kunnen passen in de transformatie sociaal domein.
Indicatoren 1.2 Onderwijs Indicatoren (Bron: waarstaatjegemeente.nl) 1 Absoluut verzuim 2 Relatief verzuim Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie 3 (vsv-ers)
Eenheid Aantal Aantal %
Gemeente Goirle Geheel Nederland 2021 2022 2023 2021 2022 2023 3,5 7,2 4,6 2,5 4,2 6,3 10 13 15 20 24 27 1,5
2,3
1,8
1,9
2,4
2,4
Legenda:
1
Absoluut verzuim: als een leerplichtige en/of kwalificatieplichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. Aantal per 1.000 leerlingen.
2
Relatief verzuim: als een jongere wel op een school of instelling staat ingeschreven maar gedurende een bepaalde tijd de lessen of praktijk verzuimt. Aantal per 1.000 leerlingen.
3
Percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO dat zonder startkwalificatie het onderwijs verlaat.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
18
Wat mag het kosten? 1.2 Onderwijs bedragen x € 1.000 Lasten Baten Saldo
Realisatie Begr. 2024 Begroting 2023 na wijz. 2025 2.598 2.676 2.716 390 290 291 2.208 N 2.386 N 2.426 N
Meerjarenraming 2026 2027 2028 2.695 2.675 5.429 292 292 292 2.403 N 2.383 N 5.137 N
De raad stelde op 2 juli 2024 de financiële uitgangspunten voor de begroting 2025 vast (o.a. indexerings- en rentepercentages). De financiële consequenties daarvan zijn in deze themaraming opgenomen. Daarnaast bevat de themaraming ook beleidsvoornemens. Een deel daarvan vindt zijn oorsprong in het bestuursakkoord 'Goirle: Samen Bouwen’. Verwerkte beleidsvoornemens Deze vinden hun oorsprong in het Bestuursakkoord, de Perspectiefnota 2025 en nieuw beleid op basis van actuele ontwikkelingen. Thema 1.2 Onderwijs Bedragen x € 1.000 Mill Hill Invest.2026 € 20 mln. start kap.lst.2028 IHP Mill Hill Sloopkosten huidig gebouw IHP Mill Hill afwaardering huidig gebouw t Schrijverke voorbereiding Invest.2027 € 1.242.208 t Schrijverke (nieuwbouw) Invest.2028 € 11.179.871 Eindtotaal
Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 1.100 N 1.170 N 434 N 68 N 2.773 N
Thema 1.9 Mutaties reserves Bedragen x € 1.000 Dekking afwaardering Mill Hill uit alg.res.GREX Dekking sloopkosten Mill Hill uit alg.res.GREX Eindtotaal
Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 434 V 1.170 V 1.605 V
Toelichting: Huisvesting Mill-Hill College In het investeringsplan 2025-2028 is in de begroting € 20 mln. opgenomen als dekking voor het investeringsvoornemen Mill-Hill College. Dit bedrag is beduidend minder dan het bedrag dat voor vervangende nieuwbouw is opgenomen in het (nog niet vastgestelde) IHP op basis van normbedragen maar is vooralsnog gebaseerd op het Bestuursakkoord. Daarnaast zijn ramingen opgenomen voor sloop en afwaardering van de boekwaarde van het huidige gebouw. In de tijd is de investering nu meer reëel gepland. We gaan uit van bouwtijd 2026-2027 waardoor kapitaallasten in 2028 starten. Huisvesting ’t Schrijverke In het investeringsprogramma 2025-2028 is in 2027 € 1.242.000 opgenomen voor een voorbereidingskrediet. In 2028 is rekening gehouden met € 11.180.000 voor vervangende nieuwbouw, tijdelijke huisvesting en sloop. In de tijd is de investering nu meer reëel gepland. We gaan uit van bouwtijd 2027-2028 waardoor de kapitaallasten van het bouwkrediet pas in 2029 starten.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
19
Dekking afwaardering en sloop Mill Hill Ter dekking van de eenmalige kosten voor afwaardering boekwaarde huidig gebouw en voor sloop wordt een onttrekking gedaan aan de algemene reserve grondexploitatie.
Investeringskredieten
Thema Cat. Omschrijving 1.2 1.2 B 1.2 B Mill Hill 1.2 B 't Schrijverke voorbereiding 1.2 B 't Schrijverke (nieuwbouw) Totaal
Gemeente Goirle – Begroting 2025
(bedragen x € 1.000) Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 20.000 1.242 11.180 20.000 1.242 11.180 20.000 1.242 11.180 20.000 1.242 11.180
20
Thema 1.3 Zorg en activering Te behalen resultaten Onder het kopje “thema-indeling” lieten we zien dat er een samenhang is tussen thema 1.1. Preventie en thema 1.3. Zorg en activering. Diverse van de resultaten die we weergeven onder thema 1.1. hebben ook betrekking op thema 1.3. We volstaan hier met de resultaten die specifiek zijn voor thema 1.3. 13.1 Mogelijk maken van financiële zelfredzaamheid en arbeidsparticipatie We streven naar bestaanszekerheid voor iedereen. We maken de doorontwikkeling van minimabeleid naar beleid op bestaanszekerheid waarin ondersteuning op participatie, financiële zelfredzaamheid en mentale en fysieke gezondheid elkaar versterken. In onze inzet leggen we de focus op het weer mee laten doen van kwetsbare inwoners in de arbeidsmarkt. 13.2 Verbinden wonen en zorg In 2025 geven wij uitvoering aan de vastgestelde lokale woonzorgvisie en starten we onder andere met pilots waarbij we kleinschalig gaan experimenteren met het versterken van de sociale samenhang in de wijken. Hierin zoeken we nadrukkelijk de samenwerking tussen het Dorpsteam, maatschappelijke partners, inwoners en marktpartijen, zoals Leystromen. We voeren in 2025 uit wat we in het uitvoeringsprogramma hebben beschreven. We implementeren de nieuwe wet- en regelgeving.
Indicatoren 1.3 Zorg en Activering Indicatoren (Bron: waarstaatjegemeente.nl) 1 Banen 2 Jongeren met delict voor de rechter 3 Kinderen in uitkeringsgezin 4 Werkloze jongeren 5 Netto arbeidsparticipatie 6 Personen met een bijstandsuitkering 7 Lopende re-integratievoorzieningen 8 Jongeren met jeugdhulp 9 Jongeren met jeugdbescherming 10 Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een 11 maatwerkarrangement Wmo
Eenheid Aantal % % % % Aantal Aantal % % %
Gemeente Goirle 2021 2022 2023 571,0 599,7 598,1 1 1 3 3 2 2 71,4 71,9 73,1 211,6 198,6 196,3 139,4 119,0 125,5 13,4 13,2 13,2 1,1 0,7 0,7 0,3 0,3
Aantal
730
720
730
Lokale indicatoren (bron: eigen onderzoek, GGD, RIVM)
Eenheid
2021
2022
2023
12
Huishoudens zonder zorg en ondersteuning
%
79.7
79,8
80,3
13
Huishoudens met zorg en ondersteuning
%
20.3
20,2
19,7
14
Meedoenregeling
Aantal
291
389
429
Geheel Nederland 2021 2022 2023 805,1 824,7 836,6 1 1 6 6 2 1 70,4 72,2 73,1 431,2 366,7 344,8 197,7 197,7 191,5 13,2 13,4 13,5 1,2 1,2 1,1 0,3 0,3 0,3 710
700
Legenda: Banen: aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar. 1
Gemeente Goirle – Begroting 2025
21
2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14
Percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Kinderen in uitkeringsgezin: percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Werkloze jongeren: personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV Werkbedrijf en tegelijkterijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie. Netto arbeidsparticipatie: het % van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. Het aantal personen met een bijstandsuitkering op grond van de wet WWB (t/m 2014) en de Participatiewet. Op basis van 10.000 inwoners, het totaal berekenen is o.b.v. deze informatie niet mogelijk Het aantal reïntegratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. Jongeren tot 18 jaar die op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Het percentage jongeren 12-23 jaar met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren 12-23 jaar. Het aantal per 10.000 in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Het aantal huishouden zonder zorg en ondersteuning.
Het aantal huishouden met zorg en ondersteuning. Het aantal inwoners dat deelneemt aan de meedoenregeling o.b.v. informatie uit de Suite (administratie van de gemeente Goirle)
Wat mag het kosten? 1.3 Zorg en Activering bedragen x € 1.000 Lasten Baten Saldo
Realisatie Begr. 2024 Begroting 2023 na wijz. 2025 31.131 33.716 26.711 11.267 10.695 5.222 19.864 N 23.021 N 21.489 N
Meerjarenraming 2026 2027 2028 27.075 27.383 27.824 5.209 5.189 5.189 21.865 N 22.193 N 22.635 N
De raad stelde op 2 juli 2024 de financiële uitgangspunten voor de begroting 2025 vast (o.a. indexerings- en rentepercentages). De financiële consequenties daarvan zijn in deze themaraming opgenomen. Daarnaast bevat de themaraming ook beleidsvoornemens. Een deel daarvan vindt zijn oorsprong in het bestuursakkoord 'Goirle: Samen Bouwen’. Verwerkte beleidsvoornemens Deze vinden hun oorsprong in het Bestuursakkoord, de Perspectiefnota 2025 en nieuw beleid op basis van actuele ontwikkelingen. Thema 1.3 Zorg en activering Bedragen x € 1.000 Eindtotaal
Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028
Toelichting: n.v.t.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
22
Programma 2 Leefomgeving
Ambities en doelstellingen Strategische koers Met het vaststellen van de Omgevingsvisie2 in 2021 heeft de raad de integrale koers uitgezet op weg naar de toekomst, gericht op een fysieke leefomgeving waarin mensen gelukkiger, gezonder en veiliger zijn. In de visie zijn onze ambities, kaders en richtlijnen vastgelegd. De centrale waarden 'Doenerig dorp’, ‘Prachtlandschap van de Toekomst’ en ‘Goed toeven’ vormen daarbij het overkoepelende kader. Deze waarden willen we voor de toekomst behouden en waar mogelijk versterken. In het bestuursakkoord 2023-2026 “Samen bouwen” is aangegeven dat de ambities ook de komende jaren aansluiten bij de Omgevingsvisie, waarbij wel een aantal accenten wordt gelegd. Met de Omgevingsvisie hebben we enerzijds vastgelegd welke kwaliteiten we willen behouden om het landschap duurzaam en robuust in te richten en de kenmerkende (cultuurhistorische) kwaliteiten van het Gôolse landschap voor de toekomst te kunnen behouden. Anderzijds geven we aan welke ontwikkelingen we ruimte willen bieden, om aantrekkelijk te blijven voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Dit heeft geresulteerd in de volgende ambities op verschillende integrale thema's, die ook voor de begroting centraal staan.
Ruimte, leefomgeving en groen We voorzien in de (regionale) woningbehoefte door het realiseren van een passende woningvoorraad in een aantrekkelijke, bereikbare en veilige leefomgeving met toegankelijke voorzieningen. Voor deze ambitie hebben we in onze beleidskaders de volgende doelen benoemd: ▪ Het realiseren van passende woningen voor verschillende behoeften en leeftijden conform de vastgestelde woonzorgvisie; ▪ Kwaliteit van de openbare ruimte en groenvoorzieningen op het vastgestelde niveau van het IMBK en Programma groen brengen; ▪ Optimaliseren verkeerscirculatie en toekomstbestendige mobiliteit conform het programma mobiliteit. ▪ Ruimte bieden voor voldoende en toegankelijke voorzieningen (wijkpunten, huisartsen, detailhandel, zorg) in de nabijheid van woningen; ▪ Ruimte bieden voor bewegen, ontmoeten en activiteiten in de woonomgeving; ▪ We hebben aandacht voor de cultuurhistorie.
2
https://www.ruimtelijkeplannen.nl/documents/NL.IMRO.0785.OmgvisieGoirlevg01/d_NL.IMRO.0785.OmgvisieGoirle-vg01.pdf>
Gemeente Goirle – Begroting 2025
23
Klimaat, milieu en energie We richten onze fysieke leefomgeving klimaatbestendig, waterrobuust in en streven ernaar dat we in 2050 energie- en CO2-neutraal zijn. We verduurzamen het buitengebied met een mix van recreatie, landbouwen energietransitie als landschappelijk kader en we behouden en versterken onze ecologisch waardevolle landschappen. Voor deze ambitie hebben we in onze beleidskaders de volgende doelen benoemd: ▪ In de Omgevingsvisie worden bodem en water sturend genoemd. De basis op orde brengen. We zorgen ervoor dat onze bodem- en watersystemen goed functioneren. We dragen zorg voor een klimaatrobuuste en meer biodiverse openbare ruimte (Omgevingsvisie, Programma water en riolering); ▪ Het realiseren van een groen, robuust en biodivers natuurnetwerk en zorgen voor groene, klimaatadaptieve gezonde wijken (Omgevingsvisie en regionaal natuurbod, Programma groen, GGA's); ▪ Het faciliteren van realisatie van alternatieve bronnen voor warmte en elektriciteit (Omgevingsvisie, milieubeleidsplan, REKS, Kader zonnewijzer en windrichting, Transitievisie Warmte, Nationaal Isolatieprogramma); ▪ Uitbreiding en aanpassing van netwerken voor warmte en energie (Omgevingsvisie, milieubeleidsplan, REKS, Kader zonnewijzer en windrichting, Transitievisie Warmte, Nationaal Isolatieprogramma); ▪ Het geschikt maken van de ontvangers (woningen, bedrijven, gebouwen) (Omgevingsvisie,
milieubeleidsplan, REKS, Kader zonnewijzer en windrichting, Transitievisie Warmte, Nationaal Isolatieprogramma); ▪ We werken aan het verbeteren van de milieukwaliteit, naar minder afval en een betere afvalscheiding. Veiligheid en crisisbeheersing Veilige, gezonde en duurzame leefomgeving met beperking van overlast en/of schade Voor deze ambitie hebben we in onze beleidskaders de volgende doelen benoemd: ▪ We werken samen met onze veiligheidspartners aan een veilige woon-, werk- en leefomgeving (Integraal Veiligheidsbeleid Goirle Hilvarenbeek Oisterwijk 2023-2026); ▪ We zijn als organisatie toegerust op handelen bij crisis en rampen. ▪ We zien erop toe dat ontwikkelingen en activiteiten plaatvinden binnen (wettelijke) kaders en het VTHbeleid);
Verbonden partijen Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft: ▪ Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant ▪ Regio Hart van Brabant ▪ NV Brabant Water / TWM groep ▪ Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant ▪ GGD Hart voor Brabant ▪ Politie Midden- en West-Brabant ▪ REKS publiek ontwikkelbedrijf
Thema-indeling De beoogde resultaten die moeten bijdragen aan realisatie van de doelstellingen hebben we in dit hoofdstuk aan de hand van de navolgende thema's geformuleerd: 2.1. Ruimte, leefomgeving en groen 2.2. Klimaat, milieu en energie 2.3. Veiligheid en crisisbeheersing
Gemeente Goirle – Begroting 2025
24
Wat mag het kosten? 2. Leefomgeving bedragen x € 1.000 Lasten Baten Saldo programma Reserve-storting Reserve-onttrekking Resultaat
Gemeente Goirle – Begroting 2025
Realisatie Begr. 2024 Begroting 2023 na wijz. 2025 18.090 21.768 20.570 11.497 9.419 9.155 6.593 N 12.349 N 11.415 N 1.187 277 468 2.487 954 419 5.293 N 11.672 N 11.464 N
Meerjarenraming 2026 2027 2028 22.641 22.750 21.490 10.643 10.000 8.128 11.998 N 12.749 N 13.362 N 566 553 540 414 441 486 12.149 N 12.862 N 13.416 N
25
Thema 2.1 Ruimte, leefomgeving en groen Te behalen resultaten 21.1 We bereiden de uitvoering van woningbouwplannen voor zoals genoemd in de Omgevingsvisie en de Woondeal In de Omgevingsvisie en de Woondeal zijn woningbouwlocaties gedefinieerd. We werken conform de ladder voor duurzame verstedelijking om deze woningbouwlocaties te realiseren. We proberen samen met Leystromen en de marktpartijen in de nieuwe projecten twee derde aan betaalbare woningen te realiseren. Dat leggen we voor de sociale huur vast in de Prestatieafspraken met Leystromen. Met marktpartijen maken we afspraken over het woningbouwprogramma door o.a. anterieure overeenkomsten. 21.2 We geven uitvoering aan de woonzorgvisie We bouwen meer betaalbare woningen en verbeteren de doorstroming voor alle woningzoekenden (jongeren, starters, senioren, aandachtsgroepen). We verdelen de woningbouwopgave in de regio evenredig. In de Regio Hart van Brabant en de Stedelijke Regio Breda Tilburg (SRBT) vindt hierover afstemming plaats. In het Uitvoeringsprogramma zijn acties opgenomen over betaalbaarheid, doorstroming en monitoring. We willen het aanbod voor ouderen en mensen met een zorgvraag vergroten, passend bij de schaal van onze kernen. We toetsen vergunningaanvragen voor initiatieven zoals geclusterde en gemengde woonvormen voor ouderen, starters en uitstromers uit beschermd wonen.