04 Bijlage 2a Jaarstukken 2021.pdf

-

37

31

* De opkomsttijd 1e tankautospuit (TAS) is de tijd vanaf de melding op de meldkamer tot het moment dat de 1e TAS aankomt bij het incident. Voor ieder object is een normtijd vastgesteld in het dekkings- en specialisme spreidingsplan, gebaseerd op de gebruiksfunctie. Landelijk wordt gesproken over het toepassen van gebiedsgerichte opkomsttijden in plaats van objectnormtijden. Dit kan tot wijzigingen leiden. In het afgelopen jaar zien we dat het resultaat van de opkomsttijden is terug gelopen. We laten per district een analyse maken van de opkomsttijden om de oorzaken beter te kunnen duiden en welke factoren we kunnen beïnvloeden om de opkomsttijden te verkleinen. **Opkomstpercentage vrijwilligers bij oefenen – door geconstateerde verschillen in registratie kunnen we geen eenduidig regionaal % laten zien. Wel kunnen we aangeven dat de norm van 60% in alle districten ruim wordt behaald. Financieel overzicht Weergave van de kosten voor het leveren van een hulpvaardige en slagvaardige inzet: Begroting 2021 Primair

Leveren van een hulpvaardige en slagvaardige inzet (bedragen x € 1.000)

Begroting 2021 Definitief

Rekening 2021

Verschil (begroting -/rekening)

Lasten Baten

€ €

59.811 € -7.296 €

62.228 € -65.493 €

65.128 € -70.809 €

-2.900 5.316

Lasten overhead Baten overhead

€ €

4.527 € - €

2.820 € 0 €

3.147 € 1 €

-327 -1

Algemene dekkingsmiddelen Vennootschapsbelasting

€ €

-

-

-

Gerealiseerde totaal saldo van lasten en baten

€

57.042 €

Onttrekking aan reserves Toevoegingen aan reserves

€ €

Gerealiseerde resultaat

€

€ €

€ €

€ €

-

-445 €

-2.533 €

2.088

-7.430 € 7.023 €

-7.101 € 6.655 €

-7.822 € 6.655 €

721 -

56.635 €

-891 €

-3.700 €

2.809

28

Jaarstukken 2021

2.6 Wendbare en duurzame organisatie Inleiding Samen werken we aan veiligheid en veerkracht. Dit doen we langs de drie pijlers met als basis een wendbare en duurzame organisatie. Onze visie: ‘Wij voeren onze veiligheidstaken tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten uit. Wij werken samen, zijn duurzaam, werken informatie gestuurd en organiseren onszelf wendbaar. We zijn trots en doen ons werk vol passie.’ Wat willen we bereiken We zijn een flexibele en wendbare organisatie waarin medewerkers met passie en plezier werken, we zijn in staat om bij veranderende omstandigheden succesvol onze doelstellingen te realiseren. Onze medewerkers en stakeholders zijn ambassadeurs van onze organisatie. Wat gaan we daarvoor doen Organisatieontwikkeling • We hebben ‘medewerkerschap’ vertaald in gedragsafspraken en deze zijn onderwerp in ‘het goede gesprek’. • Het leiderschapstraject is afgerond: leidinggevenden zijn getraind, worden begeleid en hebben hun persoonlijke leiderschapsplan uitgevoerd.

•

•

• •

Onze nieuwe organisatiestructuur staat; we weten dus welke functies we nodig hebben voor de toekomst. We investeren in opleidingen en mobiliteit. In de organisatieontwikkeling houden we rekening met boventalligheid. We begeleiden mensen die bovenformatief zijn in Van-werk-naar-werk trajecten. We faciliteren onze medewerkers in hun ‘ambassadeurschap’ door ze goed (tijdig en op maat) mee te nemen in de visie en doelstellingen van de organisatie en hun eigen bijdrage hieraan zodat zij ‘ons verhaal’ kunnen vertellen. Voor de afdelingen zijn concrete afdelingsplannen opgesteld en vertaald op medewerkersniveau. De visie op HRM en ook ons beleid is afgestemd op de nieuwe organisatie en sluit aan bij organisatie doelstellingen. We gaan minimaal 3 van de belangrijkste kritische processen opnieuw inrichten. We kijken daarbij kritisch naar regels, processen,

Status

Toelichting

Het goede gesprek met de gedragsafspraken is afgerond en geïmplementeerd. Het leiderschapstraject is in Q1 gestart. We zijn goed op weg, maar het is geen traject dat na 2021 stopt. Er moet continu aandacht besteed worden aan leidinggeven, managen en inspireren binnen de organisatie waarbij er aandacht is voor de zogenaamde 5 V's van: verduidelijken, versimpelen, verbinden, versterken en vieren. Er is een traject voor alle leidinggevenden en programmamanagers en een afzonderlijk traject voor alle ploegleiders van de 24 uursdienst. We zijn gestart met TeamQ, een instrument dat helpt bij het analyseren van teams op doelen en samenwerking ten behoeve van het bevorderen van effectiviteit en kwaliteit. Eind 2021 is de evaluatie van de structuur gestart. In Q2 van 2022 worden hiervan de uitkomsten verwacht. In 2021 was nog een aantal medewerkers bovenformatief. Met hen zijn afspraken gemaakt.

In het organisatie ontwikkeltraject ofwel leiderschapstraject is veel aandacht voor dit thema. Wat is de overkoepelende ambitie en wat draagt de afdeling/medewerker daaraan bij. De doorvertaling naar elke afdeling en medewerker is nog niet op elke afdeling gerealiseerd en wordt in 2022 e.v. voortgezet. Visieontwikkeling HRM op basis van de nieuwe organisatie doelstellingen heeft vertraging opgelopen en wordt in Q1 2022 vormgegeven. Fase 1 is afgerond met het in kaart brengen van alle processen van de sector Strategie en Bedrijfsvoering en is afgerond met een

29

Jaarstukken 2021

workflows en werkafspraken omdat we willen versimpelen, verduidelijken, verbinden en versterken.

uitwerking van een "Dienstverleningsvisie". In 2022 start fase 2 met het optimaliseren van 3 kritische processen.

Wat willen we bereiken Wij beschikken over een goed georganiseerde en betrouwbare informatievoorziening die het mogelijk maakt een effectieve organisatie te zijn en intensief samen te werken met onze partners op basis van betrouwbare, actuele en volledige informatie. Wat gaan we daarvoor doen Informatiegestuurde veiligheid • We maken een volgende stap in het uitwisselen van data door met OMWB, Belastingsamenwerking West-Brabant, Waterschap Brabantse Delta en de GGD afspraken te maken over concrete pilots.

•

•

•

•

De zes veiligheidsregio’s in Zuid-Nederland investeren gezamenlijk in de oprichting van één Veiligheid Informatie Knooppunt. Op basis van concrete vragen en behoeften ontwikkelt Fieldlab Zuid6 nieuwe technologieën waarmee tijdens alle fases van crisis- en rampenbeheersing en -bestrijding toegang tot een snelle en juiste informatievoorziening mogelijk is. Fieldlab Zuid6 test de nieuw ontwikkelde technologieën, past deze toe (werkwijze) en schaalt ze op naar concrete praktijktoepassingen. Om de betrouwbaarheid van data te verbeteren gaan we op zoek naar nieuwe bronnen en verbeteren we onze manier van registreren, zodat we de beschikking hebben over de juiste informatie op de juiste plaats. We maken hier intern en extern afspraken over.

We hebben een toekomstbestendig platform ontwikkeld voor uitwisselen van informatie, delen van kennis en het slimmer samenwerken (intern en extern). Dit platform is een combinatie van technische (aansluit)voorzieningen en een digitaal portal. We ontwikkelen en onderhouden scenario’s gericht op veiligheid en monitoren de voortgang van verbeteracties.

Status

Toelichting

Er is een eerste pilot gestart op het onderwerp Hittestress, waarin data van diverse partners zijn gecombineerd. Het resultaat zijn geografische overzichten waaruit duidelijk wordt op welke plekken in een gemeente hittestress wordt ervaren. Er is 1 onderzoeksvraag afgerond. Daarnaast zijn er veel positieve leerervaringen in de samenwerking opgedaan.

De gestage ontwikkeling van deze gemeenschappelijke informatie-omgeving heeft ook dit jaar verder vorm gekregen. Eén van de meest concrete producten van 2021 is het veiligheidsbeeld, dat in de 6 zuidelijke regio’s gebruikt wordt om de piketweek te starten. Het informatiegestuurde Veiligheidsportal is continu in ontwikkeling. Er zijn stappen gezet in de procesvorming van bovenregionale risicogerichte beeldvorming. Er wordt hiermee bijgedragen aan de ontwikkeling van KCR2 (Knooppunt Coördinatie Regio’s – Rijk). In 2021 hebben we organisatie breed in kaart gebracht welke externe bronnen al gebruikt worden en hoe deze breder gedeeld kunnen worden met andere afdelingen. De terugmeldloop, waarbij de kwaliteit bij de bron verbeterd wordt, wordt meer gemeengoed. Registratie van nieuwe bronnen en de onderliggende afspraken zijn nog niet geformaliseerd. Het “Veiligheidsbeeld” wordt zowel bij de 6 zuidelijke - als bij de andere 18 veiligheidsregio’s gewaardeerd. Dit onderdeel heeft landelijke erkenning gekregen door in september de juryprijs te winnen bij de landelijke Dashboard Battle. Verkenningen, deels samen met de Tilburg University, hebben inzicht gegeven in mogelijke denkrichtingen maar hebben nog niet geleid tot concrete producten.

30

Jaarstukken 2021

Wat willen we bereiken We vergroten de transparantie, de stuurbaarheid en het lerend vermogen van de organisatie en ook de kennis over onze doelgroepen door slimmer en beter gebruik te maken van data en informatie. Wat gaan we daarvoor doen Presterend vermogen • We hebben het model presterend vermogen werkend, waarbij we onze plannen, capaciteiten (mensen en middelen), inzet en het maatschappelijk effect met elkaar verbinden. Dit stelt ons in staat om continu te leren en te verbeteren. •

Eind 2021 hebben alle gemeenten toegang tot een dashboard specifiek voor de gemeente.

•

We zijn transparant in onze plannen, prestaties en financiën. De gemeenten waarderen ons hiervoor met een ruim voldoende.

•

We faciliteren onze partners, stakeholders en inwoners in hun ambassadeurschap voor onze organisatie door het versterken van ons online reputatiemanagement. Dit doen we door de (social) media op relevante trends, vragen en dilemma’s te monitoren, snel te reageren en het effect van de berichtgeving te meten. We ontwikkelen KPI’s op het gebied van: views, volgers en interactie op onze social media kanalen.

Status

Toelichting

De eerste standaard (Power-BI)-rapporten zijn beschikbaar en bij het management in gebruik: zowel op het gebied van financiële - en personeelsgegevens als ten aanzien van de inzetgegevens en de afgesproken termijn van advisering. Focus op het maatschappelijk effect vindt plaats in 2022. De districtsmanagers nemen de gerealiseerde dashboards mee bij de gesprekken met bestuurders, zodat toelichting op de grafieken gegeven kan worden. In 2022 wordt gewerkt aan de toegang voor gemeenten. Transparantie richting gemeenten over plannen, prestaties en financiën is gerealiseerd. Deze wordt geboden in de P&C producten. De KPI’s op het gebied van views, volgers en interactie zijn ontwikkeld (zie jaarrekening 2021 pagina 27 onder prestatie indicatoren). Het monitoren en meten van berichtgeving op social media (YouTube, Facebook en Instagram) en van onze (crisis)website is blijvend onder de aandacht.

Visitatie Veiligheidsregio MWB • Visitatie heeft als doel om veiligheidsregio’s als organisatie verder te ontwikkelen en om van en met elkaar te leren. We geven hiermee invulling aan artikel 56 van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) waarin staat dat het bestuur van de veiligheidsregio er voor zorgt dat eenmaal in de vijf jaar een visitatie door een visitatiecommissie wordt verricht. De voorbereiding van de visitatie en het uitvoeren van een zelfevaluatie vindt plaats in 2021. De daadwerkelijke visitatie vindt plaats april 2022.

In verband met Corona zijn de visitaties landelijk uitgesteld. Binnen de vakraad Bedrijfsvoering is afgesproken om 2022 te gebruiken voor het opstellen van een plan van aanpak inclusief afstemming met ministerie en de feitelijke uitvoering in te plannen voor 2023 e.v.

Digitaal werken • We investeren in het digitaal vakmanschap van onze medewerkers, door het aanbieden van een elektronische leeromgeving (gebruiken trainingsmodule medewerkers), virtueel leren en oefenen en het digitaliseren van werkprocessen (afscheid nemen van papieren processen) • We actualiseren de beleidsvisie op de Documentaire Informatie Voorziening en nemen hier de aanbevelingen van de archief

Digitaal vakmanschap wordt onderdeel van het bekwaamheidsprogramma. In Q4 is de aanbesteding afgerond en het programma start in Q1 2022. Resultaat een "digitaal rijbewijs” voor zowel repressief als niet repressief personeel.

De beleidsvisie Documentaire Informatie Voorziening is eind 2020 geactualiseerd.

31

Jaarstukken 2021

•

inspectie in mee. We implementeren substitutie (vernietigen van papieren documenten op basis van spelregels uit de archiefwet) en gaan digitaal ondertekenen.

Substitutie is in gang gezet. Aanbeveling en de voortgang op de KPI-rapportage is Q4 voorgelegd aan het DB/AB en is goedgekeurd door het provinciale toezicht.

We vervangen het technisch verouderde zaaksysteem (DMS) en richten voor de sector Risico Beheersing een aantal (advies)processen opnieuw in inclusief centralisatie van relatiegegevens. We bereiden deze procesinrichting voor op het DSO. We gaan 6 generieke werkprocessen (post, beleidstukken, projecten, besluiten, subsidies, inkoop) optimaliseren, vergaand digitaliseren en herinrichten in dit nieuwe DMS.

Het nieuwe zaaksysteem voor Risicobeheersing/Crisisbeheersing is in december 2020 geïmplementeerd. Hierdoor zijn we "technisch” klaar voor aansluiting op de omgevingswet. Archiefwaardig werken voor bedrijfsvoering processen met een nieuw op SharePoint gebaseerd DMS (digitaal managementsysteem) wordt in 2022 geïmplementeerd. De voorbereidingen hiervoor (PvE en aanbesteding) is in Q2 gestart.

Wat willen we bereiken We versterken op duurzame inzetbaarheid van onze mensen zodat collega’s vitaal blijven en het ziekteverzuim daalt. Structurele lasten en baten zijn in balans en de organisatie is 'in control'. Door verduurzaming van onze bedrijfsprocessen dragen we bij aan de klimaatdoel-stellingen. Wat gaan we daarvoor doen Duurzame inzetbaarheid personeel • 100% van de beroeps brandweermensen die in 2026 uitstromen is gestart met tweede loopbaanbeleid. • We verbeteren ons strategische personeelsinzicht op het gebied van in-, dooren uitstroom (vlootschouw). • We ontwikkelen levensfasebewust personeelsbeleid (incl. vitaliteit) en hebben dit beleid vastgesteld. • We werven medewerkers met achterstand tot arbeidsmarkt (2% instroom) Duurzame oplossingen • De visie op duurzaamheid is vastgesteld (in 2020), 2 prioritaire speerpunten gerelateerd aan de global goals worden geïmplementeerd. • We implementeren ons nieuwe werk- en huisvestingsconcept en reduceren onze reisbewegingen hiermee.

•

•

Circulair inkopen krijgt de komende jaren steeds meer aandacht. Ook gaan we steeds vaker in samenwerking met de markt bekijken of het mogelijk is de grondstoffen beter herbruikbaar te maken. Een aantal brandweerkazernes voldoet niet meer aan de gestelde eisen van Arbo en duurzaamheid. In samenwerking met de gemeenten streven we naar 3 nieuwe kazernes

Status

Toelichting

De begeleiding van het Tweede Loopbaanbeleid is geïntensiveerd. De loopbaanplannen zijn gereed. Met behulp van een dashboard in PowerBi is er goed personeelsinzicht. Het project is gestart, maar het beleid is nog niet vastgesteld, In Q1 2022 wordt het beleid naar verwachting vastgesteld. Dit is (nog) niet expliciet onderdeel van de huidige aanpak werving & selectie.

Een visiedocument is opgesteld, waarbij de koppeling is gemaakt met de global goals. Een plan van aanpak wordt uitgewerkt. De organisatie bereidt zich voor op het meer hybride werken en wil de voordelen van het flexibel en plaats onafhankelijk werken behouden. Om organisatie en medewerkers hierop voor te bereiden is een onderzoek uitgevoerd met als resultaat een Plan van Aanpak. Besluitvorming vindt plaats Q1 2022. We spreken wel met de markt, maar we zien dat de markt dit ook lastig vindt. Momenteel ligt de focus meer op (op tijd) leveren en corona dan op circulaire ontwikkelingen. In Hank, Dussen en Almkerk worden nieuwe kazernes gebouwd. Gepland was te starten met de bouw in oktober 2021. Uiteindelijk zijn de daadwerkelijke bouwactiviteiten februari 2022 gestart. Oplevering wordt verwacht Q4 2022 en

32

Jaarstukken 2021

in de gemeente Altena, 2 in de gemeente Roosendaal en 1 in de gemeente Moerdijk.

Financiële duurzaamheid • De bezuiniging van 2,5% is gerealiseerd. • We brengen de structurele lasten en structurele baten nog meer in balans waardoor de afhankelijkheid van incidentele baten verder reduceert (95% voldoen aan criteria). • Nieuw beleid wordt ‘oud voor nieuw’ tenzij er sprake is van nieuwe exogene omstandigheden

Q1 2023. In Wouw is de bouw tijdelijk uitgesteld ivm bezwaarprocedure, waardoor het bestemmingsplan aangepast dient te worden. Verwachte start datum wordt eind 2022. In Roosendaal wordt de locatie bepaling voor een nieuwe kazerne onderzocht. Voor Willemstad is het proces ook opgestart en wordt momenteel de grond aangekocht. Verwachting start bouw 2023. De structurele taakstelling van 2,5% vanaf 2021 is gerealiseerd en verwerkt. Daarnaast wordt binnen de begroting een aantal extra onvoorziene zaken opgevangen. Zo is budget vrijgemaakt voor extra cyberbeveiliging en de energietransitie.

We blijven investeren in het goed uitoefenen van ons werk, richten onze processen efficiënt en doeltreffend in, vertalen en initiëren nieuwe ontwikkelingen en trends en adviseren en ondersteunen de organisatie bij beleidsvoering en uitvoering van taken op het gebied van: Personeel en organisatie - Financiën, planning en Control - Inkoop – Communicatie - Informatisering - Strategie en ontwikkeling.

33

Jaarstukken 2021

Prestatie-indicatoren Realisatie 2020

Begroting 2021

Realisatie 2021

Personeel en organisatie Ziekteverzuim (organisatie) Opleidingsbudget (als % loonsom) Goede gesprek* AVG (gemelde datalekken)

5,2% -

4,5% 2,5% 90% 0

4,7% 2,5% 2

Communicatie Meten reputatie via social media Volgers YouTube brandweer Volgers Facebook brandweer Volgers Instagram brandweer Volgers YouTube VRMWB Volgers Facebook VRMWB Volgers Instagram VRMWB Volgers LinkedIn VRWMB

14.687 7.018 3.801 679 4.705 1.045 4.573

10.000 7.200 3.600 800 4.000 1.000 4.000

***20.252 7.760 4.379

91% 5

>7 95% 80% 0

7,2 96% 80% 0

6

5

Informatisering Klanttevredenheid (eindgebruikers) Incidentafhandeling conform norm % medewerkers kent de 5 gouden regels** Aantal hacks Minor incidenten Strategie en ontwikkeling WOB verzoeken • Aantal informatieverzoeken • Aantal zienswijzenverzoeken Afgedaan binnen het wettelijke termijn • Afgedaan binnen primair beslistermijn • Afgedaan binnen primair beslistermijn + wettelijke verdaging Raadsvragen afgedaan binnen het termijn

5.212 ****1.601 4.972

4 1 100%

100% 60% 40%

6

7

Inkoop Rechtmatige aanbestedingen Realiseren inkoopplan

-

100% 80%

100% 76%

FP&C Aantal facturen Doorlooptijd facturen Realisatie budget Realisatie investeringen Claim ongevallenverzekering**

11.500 92% -

13.000 95% < 30 dagen 95% 90% -10%

10.824 92% 89% 76% -

* Deze cijfers houden wij nog niet bij, daarom onbekend. ** Deze indicator wordt nog niet bijgehouden. *** Het toegenomen aantal volgers op Youtube brandweer is debet aan het succes van de brandweervloggers. Per vlog hebben we gemiddeld 60.000 views. **** De toename van het aantal volgers op Instagram Veiligheidsregio komt omdat dit platform is ingezet voor de risicocommunicatie campages Corona. Naar verwachting vlakt de stijging in 2022 af.

34

Jaarstukken 2021

Financieel overzicht Weergave van de kosten voor het leveren van een wendbare en duurzame organisatie: Begroting 2021 Primair

Wendbare en duurzame organisatie (bedragen x € 1.000)

Begroting 2021 Definitief

Rekening 2021

Verschil (begroting -/rekening)

Lasten Baten

€ €

1.976 € -125 €

1.426 € -10.166 €

2.082 € -10.317 €

-657 152

Lasten overhead Baten overhead

€ €

9.285 € - €

10.459 € -0 €

10.179 € -68 €

280 68

Algemene dekkingsmiddelen Vennootschapsbelasting

€ €

-

-

18 -

€ €

-18 -

Gerealiseerde totaal saldo van lasten en baten

€

11.136 €

1.719 €

1.894 €

-175

Onttrekking aan reserves Toevoegingen aan reserves

€ €

-1.025 € 536 €

-1.910 € 1.198 €

-1.737 € 1.198 €

-172 -

Gerealiseerde resultaat

€

10.647 €

1.007 €

1.355 €

-347

€ €

€ €

Financieel overzicht Overhead Conform de BBV wetgeving moeten de kosten van Overhead inzichtelijk gemaakt worden in het jaarverslag. Deze zijn bij Veiligheidsregio MWB reeds inzichtelijk gemaakt en verantwoord per pijler. Hieronder nog een samenvattend overzicht voor het totaal. Er is geen overschrijding op Overhead als totaal in 2021. Een verdere toelichting staat in paragraaf 4.5. Begroting 2021 Primair

Overhead Specifiek (bedragen x € 1.000)

Begroting 2021 Definitief

Rekening 2021

Verschil (begroting -/rekening)

Stimuleren redzaamheid in de samenleving Lasten overhead Baten overhead

€ €

-

€ €

58 -

€ €

58 -

€ €

0 -

Bijdragen aan een veilige leefomgeving Lasten overhead Baten overhead

€ €

860 -

€ €

538 -0

€ €

563 -

€ €

-25 -0

Leveren van een hulpvaardige en slagvaardige inzet Lasten overhead Baten overhead

€ €

4.527 € - €

2.820 € 0 €

3.147 € 1 €

-327 -1

Wendbare en duurzame organisatie Lasten overhead Baten overhead

€ €

9.285 € - €

10.459 € -0 €

10.179 € -68 €

280 68

Totale lasten overhead Totale baten overhead Totale Overhead

€ € €

14.672 € - € 14.672 €

13.876 € -0 € 13.876 €

13.948 € -67 € 13.880 €

-71 67 -4

35

Jaarstukken 2021

3 Paragrafen

36

Jaarstukken 2021

In dit hoofdstuk geven we een tussentijdse stand van zaken op de onderwerpen bedrijfsvoering en weerstandsvermogen en risicobeheersing.

3.1 Bedrijfsvoering Formatie en Bezetting In onderstaand overzicht is onze formatie opgenomen. De realisatie heeft betrekking op de stand van zaken per ultimo 2021. Dit betreft de medewerkers met een aanstelling. De brandweervrijwilligers zijn uitgezonderd van het FTE-overzicht en apart verantwoord in deze paragraaf.

De bezetting is organisatiebreed licht toegenomen (circa 10 fte) t.o.v. 2020. Vanwege de reorganisatie en de onduidelijkheid over de effecten van corona zijn in 2021 minder vacatures ingevuld. Binnen de organisatieonderdelen is er bovendien sprake van een aantal verschuivingen. In de sector Strategie & Bedrijfsvoering is de bezetting afgenomen (-2,6 fte), terwijl de bezetting in de districten is toegenomen (+14,9 fte) en de bezetting in de sector RB/CB nagenoeg gelijk is gebleven. De bezetting is 565,48 fte ten opzichte van de formatie 572,32 fte. Per eind van het jaar is een onderbezetting van 5,84 fte. Daarentegen staat een inzet van 26 inhuurkrachten. Door de lopende taakstellingen zijn sommige functies bewust niet vacant gesteld, terwijl andere functies juist bewust zijn ingevuld. De functies die niet vacant zijn gesteld, zijn waar nodig opgevuld door inhuur. Daarnaast worden externen ingezet voor tijdelijke projecten zoals het project projectoptimalisatie en het nieuwe werkplekconcept.

Ziekteverzuim In 2021 is het ziekteverzuimpercentage (4,8%) in vergelijking met de voorgaande vier jaar gedaald. Het verzuim van 2021 zit onder het gemiddelde verzuim over de afgelopen 5 jaar (5,3%). Ten opzichte van de landelijke norm van veiligheidsregio’s (4,5%) zitten wij circa 0,3% hoger. Uit nadere analyse blijkt dat medewerkers gemiddeld langer ziek zijn en de frequentie lager wordt. Het verzuim in de organisatie wordt gekenmerkt door het frequent voorkomen van psychische klachten. Middels sociaal- en medisch overleg en het Project Vitaliteit wordt actief gestuurd om het langdurig en het frequent verzuim en de oorzaken hiervan terug te dringen.

37

Jaarstukken 2021

Naast het wegnemen van specifieke oorzaken is er ook in algemene zin meer aandacht besteed aan preventie van verzuim. Hiervoor is het Bedrijfszorgpakket van IZA zorgverzekering aangeschaft. Medewerkers met beginnende klachten, die op termijn kunnen leiden tot uitval, kunnen -zonder tussenkomst van de huisarts- door middel van diverse interventies op het gebied van fysieke en psychische klachten vroegtijdig geholpen worden. Hierdoor kan verzuim vermeden of sneller opgelost worden. Ook medewerkers met acute klachten kunnen door middel van de diverse interventies snel geholpen worden. IZA heeft hiertoe, verspreid over onze regio een netwerk van hulpverleners tot stand gebracht. Vrijwilligers Het aantal vrijwilligers is opgenomen in onderstaande tabel. In het dekkingsplan van de brandweer is een formatie opgenomen van 1.330 vrijwilligers.

Het thema vrijwilligheid is als één van de speerpunten benoemd. Het vinden en binden van vrijwilligers krijgt daarin nadrukkelijk aandacht om zo voldoende instroom voor de toekomst te kunnen garanderen. Daarnaast loopt er regulier een continu proces van werving en selectie voor de verschillende brandweerteams die vacatures beschikbaar hebben. De bezetting is in 2021 toegenomen met 18 vrijwilligers tot 1285. Audit en Interne Beheersing Een deugdelijke administratieve organisatie en interne controle zijn belangrijke randvoorwaarden om betrouwbare cijfers te rapporteren en rechtmatig te handelen. Door middel van interne controles en audits wordt periodiek vastgesteld of interne procedures en afspraken zijn nageleefd en te rapporteren cijfers betrouwbaar zijn. Het gaat hierbij niet alleen om financiële cijfers maar ook om niet financiële cijfers. Zoals

38

Jaarstukken 2021

bijvoorbeeld audits, evaluaties of benchmarking. De afdeling Concerncontrol is per 1 januari 2021 onafhankelijk van de lijnorganisatie gepositioneerd binnen de VRMWB en voert de 3e lijncontrole uit. Daarnaast heeft Concerncontrol permanente aandacht voor de goede opzet van de administratieve organisatie (AO)/interne beheersing (IB) voor de gehele organisatie en ziet toe op de uitvoering van het interne controle plan. Zij bewaakt de voortgang van het opvolgen van de aanbevelingen vanuit de interne controle en de managementletter van de accountant. De voorgenomen wetswijziging rechtmatigheidsverantwoording is opgeschoven naar het boekjaar 2022. Naar verwachting moet het DB vanaf boekjaar 2022 zelf een rechtmatigheidsverantwoording afgeven in de jaarstukken. Op dit moment geeft de accountant bij de jaarrekening een controleverklaring af met een oordeel over de getrouwheid en rechtmatigheid. Vanaf 2022 geeft de accountant een controleverklaring af met alleen een oordeel inzake de getrouwheid van de jaarrekening. De commissie BBV heeft een standaardtekst opgesteld voor de rechtmatigheidsverantwoording. Deze standaardtekst wordt opgenomen in de jaarrekening 2022 op het moment dat de wetswijziging van kracht is. Het ministerie van BZK treft op dit moment de voorbereidingen voor deze wetswijzigingen en de bijhorende consultatie.

In 2021 hebben we de nodige voorbereidingen voor de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording getroffen. Om invulling te geven aan de rechtmatigheids-verantwoording hebben wij een intern controleplan 2021 opgesteld. In 2021 is gewerkt naar de inrichting middels het “3-lines of defence model”. Dit model is inhoudelijk niet nieuw, maar de werking tot op heden is voor verbetering vatbaar. Met de organisatiewijziging per 1 januari 2021 heeft het werken met de three lines of defences veel aandacht en steeds meer uitvoering gekregen, waarbij de interne controles eerst uitgevoerd worden door de 2e lijn en daarna door Concerncontrol (3e lijn). In 2022 worden verdere stappen gezet om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording.

39

Jaarstukken 2021

Verantwoording Functionaris Gegevensbescherming Algemene Verordening Gegevensbescherming Per 25 mei 2018 is de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) in werking getreden binnen de Europese Unie. De AVG heeft de Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP) vervangen. In navolging van de AVG is een Functionaris Gegevensbescherming (FG) aangesteld. Deze medewerker houdt toezicht op de toepassing en naleving van de AVG. De organisatie stelt de FG in staat om haar taak onafhankelijk te vervullen. Controle door de FG is altijd mogelijk en wordt zelfs aangemoedigd door de organisatie. Medewerkers geven aan dat ze het toezicht en de controle van FG ervaren als constructieve hulp en niet zien als een bedreiging. Ook krijgt de FG de ruimte om audits uit te voeren of te laten voeren indien dit wenselijk wordt geacht. In 2020 zijn door de FG de volgende aandachtspunten benoemd voor 2021: Wat willen we bereiken

Wat hebben we gerealiseerd

Er ontbreekt nog een stuk affiniteit met informatieveiligheid binnen het MT.

Dit punt is in 2021 voortvarend opgepakt. Met name de Chief Information Officer (CIO) en Algemeen Directeur hebben het afgelopen jaar ervoor gezorgd dat informatieveiligheid binnen het managementteam (MT) de aandacht heeft gekregen die noodzakelijk is. Dit heeft zichtbaar zijn vruchten afgeworpen. In december was er een grote, langdurige cybercrisis die wereldwijd organisaties trof, ook de VRMWB. Tijdens deze crisis was er een goede samenwerking binnen het MT en werden in goed overleg mensen en middelen uit de gehele organisatie vrijgemaakt om deze crisis op te pakken. Ook heeft het MT richting de externe partijen, daar waar nodig, snel extra druk uitgeoefend op het moment dat de ambtelijke verzoeken werden genegeerd.

Als zaken niet lekker lopen wordt er relatief snel gedacht dat het technische systeem wat men gebruikt niet voldoet. Ook blijkt uit de onderzoeken dat er een gemis wordt ervaren aan regio brede sturing.

Ook dit punt is goed opgepakt door het MT. Er is in 2021 een BIO (baseline informatiebeveiliging overheid) audit uitgevoerd waarbij de gehele organisatie is getoetst op naleving van de BIO. De resultaten van deze BIO audit geven de CIO handvatten om te sturen om verbetering en tevens het gesprek aan te gaan met zijn collega’s binnen het MT en elders in de organisatie om de prioriteiten te bepalen.

Opnemen AVG paragraaf in beleidsplannen.

Op dit punt heeft de FG volledige medewerking van de betreffende afdeling gekregen. In 2022 wordt hier een vervolg aan gegeven en in het nieuwe beleidsplan worden vastgelegd.

Tot slot de cijfers: Aantal datalekken van de VR: 10, waarvan 2 gemeld bij autoriteit persoonsgegevens. Aantal beveiligingsincidenten: 2 Aantal datalekken van andere organisaties: 0 Aantal uitgevoerde DPIA’s: 11 Aantal afwijkingen van het advies van de FG: 0 Aantal bezwaarschriften/klachten: 0 Aantal verzoeken om inzage/rectificatie: 0 Aantal lasten onder dwangsom/boetes van de Autoriteit Persoonsgegevens: 0

40

Jaarstukken 2021

3.2 Financiering Artikel 212 van de Gemeentewet schrijft voor dat de uitgangspunten voor het financiële beleid, het financiële beheer en inrichting van de financiële organisatie dienen te worden vastgesteld. Daarom is binnen Veiligheidsregio MWB de financiële verordening vastgesteld. Hierin is bepaald dat het DB in ieder geval verslag doet van de volgende onderdelen: a. De kasgeldlimiet b. De renterisiconorm c. De huidige liquiditeitspositie d. De liquiditeitsplanning en de financieringsbehoefte e. De rentevisie f. De rentekosten en -opbrengsten verbonden aan de financieringsfunctie g. Renteschema 2021 h. EMU Saldo De overheid stelt in de Wet FIDO (Financiering Decentrale Overheden) specifieke regels ten aanzien van de structuur van de leningen van de decentrale overheid, om zo de gevoeligheid voor rentefluctuaties te beperken. Daarom wordt een kasgeldlimiet en een renterisiconorm gehanteerd. a. De kasgeldlimiet De kasgeldlimiet stelt grenzen aan de omvang van de financiering door middel van kort vermogen (looptijd korter dan 1 jaar). Voor gemeenschappelijke regelingen is de kasgeldlimiet vastgesteld op 8,2% van de lasten van de jaarbegroting. Voor Veiligheidsregio MWB betekent dit dat de kasgeldlimiet voor 2021 is gesteld op € 7,6 miljoen (8,2% van € 92,8 miljoen).

Conform de wet FIDO moet aan Gedeputeerde Staten gerapporteerd worden als de kasgeldlimiet op twee opeenvolgende kwartalen wordt overschreden. Er heeft in 2021 geen overschrijding van de kasgeldlimiet plaatsgevonden. b. De renterisiconorm De renterisiconorm heeft tot doel om de renterisico’s op de langlopende schulden (langer dan 1 jaar) te beheersen, door grenzen te stellen aan de spreiding van looptijden van de leningenportefeuille. Dit is een indicator van het gedeelte van de langlopende schulden dat maximaal aan renteherziening en/of herfinanciering onderhevig mag zijn. Voor de gemeenschappelijke regeling is de renterisiconorm gesteld op 20% van de lasten van de jaarbegroting, met een minimumbedrag van € 2,5 miljoen. Voor Veiligheidsregio MWB betekent dit dat de renterisiconorm voor 2021 € 18,6 miljoen bedraagt (20% van € 92,8 miljoen).

In 2021 heeft geen herziening plaatsgevonden van de rentepercentages van de leningen van Veiligheidsregio MWB. De leningenportefeuille bestaat uit een 7-tal leningen met een vast rentepercentage. De totale omvang van de leningenportefeuille bedraagt € 26,31 miljoen per ultimo 2021. Op basis van de leningenportefeuille is onderstaand overzicht samengesteld voor de renterisiconorm; c. De huidige liquiditeitspositie De omvang van de vrij ter beschikking staande liquide middelen, inclusief middelen schatkist bankieren, is in 2021 toegenomen van € 7,4 miljoen per 1/1/2021 naar € 8,7 miljoen per 31/12/2021. In het saldo eind 2021 zit een aangetrokken kasgeldlening in verband met de hoge salariskosten in december en de 13e maand. Daarnaast is voor de investeringen 2021 een nieuwe lening aangetrokken op basis van het investeringsplan, omdat de ter beschikking staande liquide middelen op dat moment niet voldoende waren voor de financieringsbehoefte.

41

Jaarstukken 2021

d. De liquiditeitsplanning en de financieringsbehoefte Veiligheidsregio MWB hanteert een liquiditeitsplanning op basis van de investeringsplanning, de aflossingsschema’s van de leningen en de meerjarenbegroting. Hierdoor kan de liquiditeitsplanning en de financieringsbehoefte voor de middellange termijn worden bepaald. e. De rentevisie Veiligheidsregio MWB heeft geen eigen beleid ontwikkeld op het gebied van renteontwikkelingen en volgt de huisbankier op het gebied van rentevisie. f. De rentekosten en opbrengsten verbonden aan de financieringsfunctie Lagere overheden zijn sinds eind 2013 verplicht om hun liquide middelen en beleggingen aan te houden in de schatkist van het Ministerie van Financiën. Veiligheidsregio MWB houdt de rekening-courant tegoeden en deposito’s aan bij het Ministerie van Financiën. Over het saldo wordt op dit moment 0% rente vergoed. De rentekosten van de langlopende leningen welke onder de leningenportefeuille van Veiligheidsregio MWB vallen, bedragen over 2021 € 455.090. De rentebaten van € 11.646 zijn ontstaan doordat kasgeldleningen afgesloten zijn waaraan een negatieve rente toegerekend wordt. Het verschil tussen de aan taakvelden toegerekende rente en saldo rentelasten en rentebaten wordt veroorzaakt doordat er afstotingen plaats hebben gevonden en nieuwe activa zijn toegevoegd waarover afgeschreven is vanaf juli t/m december 2021.

Hierdoor ontstaat er een positief renteresultaat van € 17.991 op het taakveld treasury. g. Renteschema

h. EMU-saldo 2021 Het EMU-saldo is het verschil tussen de inkomsten en uitgaven van de overheid. Door overheidsorganisaties wordt jaarlijks gerapporteerd over dit saldo.

42

Jaarstukken 2021

De toename van de materiële vaste activa in 2021 zorgt ervoor dat het EMU-saldo over 2021 negatief is, dit ondanks het positieve exploitatiesaldo.

43

Jaarstukken 2021

3.3 Onderhoud kapitaalgoederen en investeringen In artikel 12 van het BBV wordt aangegeven wat de beleidskaders zijn voor het onderhoud van de kapitaalgoederen, de hieruit voortvloeiende financiële consequenties en de vertaling van deze consequenties in de begroting. Veiligheidsregio MWB beschikt over een aanzienlijke omvang kapitaalgoederen. Met het onderhoud van de kapitaalgoederen is een substantieel deel van de begroting gemoeid. Deze kapitaalgoederen bestaan voor een groot deel uit materieel en voertuigen. Gebouwen In 2013 is een besluit genomen over de eigendomsoverdracht van 9 kazernes van 7 gemeenten, per 31 december 2013. Eind 2021 zijn nog 3 kazernes in eigendom bij de veiligheidsregio. De overige kazernes zijn inmiddels terug overgedragen aan een gemeente. Vanaf 2021 is als gevolg van een gemeentelijke herindeling de kazerne van Haaren overgedragen aan de veiligheidsregio. Daarmee berust het eigendom van 67 kazernes bij de gemeenten. Naast de brandweerkazernes wordt tevens gebruik gemaakt van een kantoorpand van de GGD West-Brabant, waarvan een gedeelte wordt gehuurd. Voor de kazernes zijn met de gemeenten afspraken gemaakt over het onderhoud van het gebruikersdeel, waarbij gebruik wordt gemaakt van demarcatielijsten en meerjarige onderhoudsplannen (MJOP’s).

Voor het groot onderhoud is een voorziening ingesteld voor het egaliseren van de in de tijd gespreide onderhoudskosten. Voor alle kazernes zijn de MJOP’s eind 2018 geactualiseerd, waarna de dotatie en de stand van de voorziening is aangepast. In de toelichting op de balans bij de voorziening is de financiële mutatie toegelicht. In 2021 zijn de resterende deelprojecten van de nieuwbouw Safety Village voor het kantoor, de kantine en de terreininrichting afgerond en uitgevoerd binnen de daarvoor beschikbaar gestelde (restant)budgetten. Materiaal, materieel en voertuigen We beschikken over een grote vloot aan voertuigen. Bij aanbesteding van deze voertuigen is een onderhoudscontract afgesloten. Tevens vindt onderhoud van de voertuigen plaats in eigen beheer. Daarnaast worden de bepakkingswerkzaamheden grotendeels in eigen beheer uitgevoerd. Er is geen voorziening groot onderhoud ingesteld t.b.v. materieel. Vooralsnog is hier geen noodzaak toe en gelden de afgesloten contracten als normering. Er is momenteel geen sprake van achterstallig onderhoud binnen onze vloot. Naast normeringen op materieel zijn er ook normeringen op materiaal. Voertuigen en bepakking (bedragen x 1.000)

Begroting primitief 2021

Begroting na wijziging 2021

Realisatie 2021 Saldo begroting -/realisatie

Voertuigen Planmatig onderhoud Correctief onderhoud Brandstof Verzekeringen Schades Overig Totaal voertuigen

€ € € € € € €

585 404 600 336 35 105 2.065

€ € € € € € €

589 407 604 281 160 105 2.146

€ € € € € € €

441 495 492 244 35 188 1.895

€ € € € € € €

148 -88 112 38 125 -83 252

Bepakking Planmatig onderhoud Correctief onderhoud Overig Totaal bepakking

€ € € €

122 93 215

€ € € €

163 147 310

€ € € €

117 130 247

€ € € €

46 16 62

Totaal

€

2.280

€

2.456

€

2.142

€

314

De voertuigen zijn vanaf 2020 WA-verzekerd. Schades aan voertuigen zijn voor eigen rekening. Het saldo begroting -/- realisatie is in paragraaf 4.5 Toelichting baten en lasten nader verklaard. Financiële consequenties Investeringen De investeringen zijn opgenomen in een meerjarig investeringsplan. Dit plan geeft de voorgenomen investeringen weer voor de lange termijn. Voor de korte termijn (2 jaar) wordt het meerjarig investeringsplan in detail jaarlijks geactualiseerd. Zo kan gewerkt worden met een planning die up-to-date is en voldoende informatie biedt voor de begroting en de uitvoering door de dienstonderdelen. Het meerjarig investeringsplan geeft ook input voor onze financieringsbehoefte. Alle investeringen in onderstaande overzichten betreffen investeringen met een economisch nut. We hebben geen investeringen in de openbare ruimte met een

44

Jaarstukken 2021

maatschappelijk nut uitgevoerd. Categorie (bedragen x 1.000)

Begroting primitief 2021

Bedrijfsgebouwen Vervoermiddelen Machines, apparaten en installaties Overige materiële vaste activa

€ €

€

3.702

Totaal

€

9.875

€

5.929

Begroting na wijziging 2021 € €

Realisatie 2021 Saldo begroting -/realisatie

266 € 12.897 €

225 € 9.733 €

2.223

€

1.454

€

768

€

3.426

€

1.564

€

1.862

€

18.811

€

12.976

€

5.835

244 €

41 3.165

Gebouwen De nieuwbouw Safety Village is in 2021 afgerond. Van het doorgeschoven resterende budget van € 90.000 voor het kantoor, de kantine en de terreininrichting is € 51.000 geïnvesteerd. Verder zijn de investeringen in wasplaats, de infrastructuur voor elektrische laadpalen en de verbouwing van een kazerne conform de begroting uitgevoerd. Vervoermiddelen De hulpverleningsvoertuigen met kraan, de tankautospuiten basis, de hoogwerkers, de voertuigen GS-S IBGS en het watertransport groot en middel zijn geïnvesteerd. Op deze investeringen van in totaal € 9,7 miljoen is per saldo een inkoopvoordeel van € 311.000 behaald. Vanuit de gemeentelijke herindeling is voor de kazerne Haaren een dienstbus en een tankautospuit basis overgenomen van de veiligheidsregio Brabant-Noord. Het haakarmchassis 6x4, doorgeschoven vanuit 2020 is in 2021 aangeschaft. Ook op deze investering met een begrote aanschaf van € 413.000 is een inkoopvoordeel behaald van € 26.000. De vervanging van een tankautospuit 4x4 is uitgesteld. Het begrote investeringsbedrag van € 518.000 schuift door naar 2023. Door tekorten van chips in de vrachtwagenindustrie heeft de uitlevering van de voertuigen voor het klein watertransport vertraging opgelopen. Het begrote investeringsbedrag van € 2,3 miljoen schuift door naar 2022. Ten opzichte van de (gewijzigde) begroting wordt € 3,2 miljoen niet geïnvesteerd in 2021.

Machines, apparaten en installaties Voor bovengenoemde voertuigen is de inventaris aangeschaft. De investeringen voor inventaris van de hulpverleningsvoertuigen met kraan, de tankautospuiten basis, de hoogwerkers zijn niet afgerond. Een bedrag van € 164.000 schuift door. Daarnaast schuift de investering van de inventaris van de voertuigen klein watertransport door. Dit betreft een investering van € 72.000. De uitlevering van een shovel met hulpstukken, voor een investeringsbedrag van € 57.000, heeft vertraging opgelopen en schuift eveneens door. De vervanging van de hefbrug van de werkplaats voor een begroot bedrag van € 33.000 is niet nodig en schuift door naar 2026. De aanschaf van het materieel haakarmbak opleiden en de haakarmbak schuim vervallen omdat minder chassis beschikbaar zijn. Voor schuim wordt op een andere manier in het transport voorzien. Enkele andere kleinere investeringen zijn niet noodzakelijk en vervallen. Een begroot investeringsbedrag van € 312.000 valt daarmee vrij. Verder zijn de AED’s op de voertuigen vervangen, is een digitale trainingscontainer en hydraulisch redgereedschap aangeschaft en zijn werkplaatsen ingericht. Tevens zijn kalibratiestations en explosiegevaar- en CO2-meters aangeschaft. Door inkoopvoordelen ontstaat een positief resultaat van € 130.000.

Bovengenoemde afwijkingen tezamen leiden tot lagere investeringen van € 768.000 op machines, apparaten en installaties. Overige materiële vaste activa De uitlevering van de nieuwe uitrukpakken is nog niet geheel afgerond. Hierdoor schuift € 150.000 door naar 2022. Vanwege leveringsproblemen in de bedrijfskledingwereld (tekort aan katoen) heeft de uitlevering van het operationeel tenue opnieuw vertraging opgelopen. De verwachting is dat de kleding in het 3e kwartaal van 2022 kan worden geleverd. Het investeringsbedrag van € 1,25 miljoen schuift door naar 2022.

45

Jaarstukken 2021

Op de inventaris van gebouwen ontstaat een voordeel van € 70.000 door inkoopvoordelen en minder uitgaven, onder andere op AED’s gebouwen, aankleding, meubilair en attack schermen. In dit bedrag zit ook de in 2021 onvoorziene aanschaf van portocabins RiskFactory. Dit past binnen het daarvoor vastgestelde beleid investeren waardering en afschrijving vaste activa. Op het gebied van informatietechnologie zijn er problemen met de uitlevering door een hoge vraag naar chips. De aanschaf van (AVLS) ipads en tablets heeft daardoor vertraging opgelopen. Een investering van € 200.000 schuift door naar 2022. Op overige informatietechnologie gerelateerde investeringen ontstaat een (inkoop) voordeel van € 95.000. Dit verklaart nagenoeg de afwijking van € 1,9 miljoen ten opzichte van de (gewijzigde) begroting. In onderstaand overzicht is een specificatie opgenomen van de gerealiseerde investeringen 2021 per soort.

Eenheid (bedragen x 1.000)

Realisatie 2021

Gebouwen Verbouwingen Voertuigen Inventaris voertuigen Materieel Meetapparatuur Verkenningseenheden Werkplaatsen Informatietechnologie Inventaris gebouwen PBM

€ € € € € € € € € € €

205 20 9.733 1.069 115 21 209 41 756 212 596

Totaal

€

12.976

3.4 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Gebruikelijk hebben P&C-producten voornamelijk betrekking op een specifieke periode. De Jaarstukken 2021 blikken terug op het jaar 2021 en de Begroting 2021 kijkt vooruit naar het jaar 2021. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt echter steeds een actueel beeld weergegeven van dat moment. Deze paragraaf vergelijken we daarom niet met de begroting 2021 (vastgesteld in 2020), maar met de begroting 2022 (vastgesteld in 2021). Inleiding De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft aan in hoeverre we in staat zijn om financiële risico’s op te vangen en welke methode gebruikt wordt voor het bepalen van het risicoprofiel. Jaarlijks worden in de paragraaf ‘weerstandsvermogen en risicobeheersing’ in de begroting de risico’s vermeld in relatie tot de weerstandscapaciteit. Het betreft de risico’s die tot het moment van het aanbieden van de begroting bekend zijn. Om een beeld te kunnen geven van de risico’s die de organisatie loopt vindt periodiek een risico-inventarisatie plaats. Na afloop van het begrotingsjaar wordt in de jaarrekening, eveneens in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing, gerapporteerd over de risico’s in relatie tot de beschikbare weerstandscapaciteit. In deze verantwoording worden de risico’s afzonderlijk toegelicht zoals in de begroting 2022 opgenomen.

Omdat we een actueel beeld willen geven van de risico’s worden in deze paragraaf ook de gewijzigde risico’s ten opzichte van de begroting 2022 toegelicht. Op basis van het BBV nemen gemeenten en gemeenschappelijke regelingen een aantal verplichte financiële kengetallen op in de paragraaf weerstandsvermogen van de begroting en het jaarverslag. Dit om de leden van provinciale staten en het AB gemakkelijker inzicht te geven in de financiële positie van hun gemeente of gemeenschappelijke regeling.

46

Jaarstukken 2021

Risico-inventarisatie Risico’s vormen een onderdeel van ons dagelijks leven. Ook wij hebben te maken met risico’s bij de uitvoering van onze taak. Veel risico’s worden opgevangen door (interne) beheersmaatregelen die we inzetten om het effect van bepaalde risico’s te beperken. Deze maatregelen zijn onderdeel van de protocollen die binnen de organisatie zijn ontwikkeld. Voor een deel zijn er risico’s die we niet of beperkt kunnen beheersen. Om deze op te vangen hebben we diverse verzekeringen afgesloten. In de risicomatrix is opgenomen welke maatregelen we nemen om de kans dan wel de impact van de geïdentificeerde risico’s te beperken. Hierin worden de volgende categorieën onderscheiden: strategische-, financiële-, operationele- en wet- en regelgevingsrisico’s. Om de impact goed en vanuit een breder perspectief in te schatten, worden de risico’s beoordeeld op meerdere aspecten, zoals continuïteit van de organisatie, bestuurlijke afbreuk, imago organisatie en personele, juridische en financiële implicaties. De risicoscore komt tot stand door kans en impact met elkaar te vermenigvuldigen. Benodigde weerstandscapaciteit Tussen de benodigde weerstandscapaciteit en de risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen, maar die wel van betekenis kunnen zijn voor de financiële positie bestaat dus een relatie.

De verhouding tussen beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit wordt het weerstandsvermogen genoemd. Om de benodigde weerstandscapaciteit te berekenen wordt de score op kans omgezet naar de volgende percentages:

In onderstaand overzicht zijn de risico’s (per 1 januari 2022) opgenomen met hun aandeel in het totaal benodigde weerstandscapaciteit:

Op basis van de gekwalificeerde actuele risico’s is de benodigde weerstandscapaciteit bepaald op € 5.050.000. Door het toevoegen van een nieuw risico is de benodigde weerstandscapaciteit met € 100.000 gestegen ten opzichte van de bestuur rapportage 2021 (€ 4.950.000). Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit betreft de middelen die de organisatie heeft of ter beschikking kan krijgen om de financiële gevolgen van risico’s op te vangen. Het bestuur heeft in maart 2012 besloten om de algemene reserve op te heffen. We kennen echter een vrij aanwendbare bestemmingsreserves onder de benaming Crisis en Calamiteiten. Deze kan worden aangewend voor optredende risico’s zonder dat dit leidt tot een ernstige verstoring van het geformuleerde beleid. Deze bestemmingsreserve bedraagt € 1.611.576 en vormt een buffer voordat teruggevallen moet worden op de deelnemende gemeenten.

47

Jaarstukken 2021

Het weerstandsvermogen wordt via de volgende berekening in beeld gebracht:

Ratio weerstandsvermogen:

Beschikbare weerstandscapaciteit --------------------------------------------------Benodigde weerstandscapaciteit

De beschikbare weerstandscapaciteit is ten opzichte van de begroting 2021 ongewijzigd en bedraagt € 1.611.576. De benodigde weerstandscapaciteit is licht gestegen en bedraagt € 5.050.000 (t.o.v. € 4.950.000 in bestuur rapportage 2021). Het weerstandsvermogen (€ 1.611.576/€ 5.050.000) is licht gedaald 0,33 naar 0,32 door de hoger benodigde weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen geeft aan of de Veiligheidsregio in staat is om financiële tegenvallers op te vangen zonder de noodzaak om direct te bezuinigen. Met een ratio weerstandsvermogen van 0,32 is Veiligheidsregio Midden en West-Brabant hier beperkt toe in staat. Dit komt door het niet hebben van een Algemene Reserve (besluit AB maart 2012). Elke deelnemende gemeente kan een algemene reserve aanhouden die onder andere is bestemd voor de risico’s die voortvloeien uit de gemeenschappelijke regelingen waarin wordt deelgenomen. Dit betekent dat in het geval van de Veiligheidsregio de gemeenten feitelijk fungeren als een deel van de benodigde weerstandscapaciteit. Binnen de organisatie is per 1 januari 2021 Concerncontrol (voorheen audit en control) ingericht, met een onafhankelijke concerncontroller. De afdeling Concerncontrol voert diverse (interne) controles en onderzoeken uit.

Enerzijds richt de functie zich op de rechtmatigheid, waarbij wordt gecontroleerd of onze (financiële) handelingen in overeenstemming zijn met wet- en regelgeving en besluiten. Anderzijds richt de nieuwe afdeling zich op de doelmatigheid en doeltreffendheid van de organisatie. De audits die op dit vlak worden uitgevoerd, vormen een belangrijke stap in het leren en verbeteren van de organisatie en mogelijke risico’s vast te stellen. De weergegeven risico’s worden vervolgens tekstueel toegelicht. Vrijwilligheid (strategisch risico) Het kost steeds meer moeite om voldoende vrijwilligers te vinden en te blijven binden. Daarnaast staat de beschikbaarheid van deze vrijwilligers steeds meer onder druk. Hierdoor kan onze kerntaak, het bestrijden van incidenten, onder druk komen te staan. De beheersmaatregelen voor dit risico bestaan uit twee aspecten. Enerzijds richten we ons op het werven van nieuwe vrijwilligers middels wervingscampagnes. We denken na over een vernieuwde campagne en het benaderen van potentiële vrijwilligers via werkgevers. Werving en selectie van vrijwilligers is een proces dat continu aandacht heeft. We ontwikkelen programma's voor het vinden, binden en boeien van nieuwe vrijwilligers en betrekken hen via participatieraden bij de ontwikkelingen binnen de VR. We denken na over kortere opleidingstrajecten.

Landelijk wordt in 2022 een Taskforce Onderwijsstelsel gestart. Dit is een omvangrijk programma gedurende enkele jaren. Wij geven landelijk input op de hervorming van het onderwijsstelsel. Anderzijds heeft het vrijwilligersprogramma Expeditie JIJ veel input opgeleverd voor het vinden, binden en boeien van vrijwilligers. Dit is vertaald in een ambitiedocument vrijwilligheid waar we in 2020 en 2021 mee aan de slag zijn gegaan. Er is een frontoffice ingericht waar postcommandanten en vrijwilligers laagdrempelig met vragen terecht kunnen volgens de ‘één loket’ gedachte. In participatieraden kunnen vrijwilligers meedenken over ontwikkelingen in de organisatie en het vakgebied. De informatievoorziening voor werkgevers is verbeterd. De proeftuinen waarin op een andere wijze invulling wordt gegeven aan vrijwillige taken zijn geëvalueerd. De voorbereiding voor Expeditie JIJ 2.0 zijn gestart. De financiële impact is naar verwachting 1,3 miljoen. Vakbekwaamheid medewerkers (operationeel risico) In 2021 heeft een groot aantal realistische trainingen geen doorgang gevonden vanwege beperkende maatregelen door het Corona virus. De meeste trainingen worden doorgeschoven naar 2022. Hoewel het effect op langere termijn nog niet bekend is, maken wij ons zorgen over de vakbekwaamheid van met name onze medewerkers.

Ook bij opleidingen is een achterstand opgelopen, met name omdat de planning vanwege de Corona maatregelen een aantal keren is bijgesteld. Als gevolg van nieuwe wervingscampagnes om de uitstroom van vrijwilligers op te vangen, is in het najaar van 2021 gestart met extra opleidingen. Informatieveiligheid (strategisch risico) De minister heeft besloten dat alle veiligheidsregio’s binnen afzienbare tijd tot de vitale infrastructuur gaan behoren. Dit betekent dat we aan een hoger volwassenheidsniveau op het gebied van informatieveiligheid moeten voldoen. Informatieveiligheid wordt beoordeeld aan de hand van de zogeheten

48

Jaarstukken 2021

volwassenheidsniveaus, 0 is het laagste, 5 is het hoogste. We zijn goed aangehaakt op het landelijke versnellingsprogramma Informatieveiligheid. In Q2 is een audit op de BIO uitgevoerd (onderdeel landelijke afspraken). We voldoen inmiddels voor ca 75% aan norm, vanaf 2022 en verder sturen wij op het realiseren van het restant. Tweede loopbaanbeleid (wet- en regelgeving risico) Het tweede loopbaanbeleid houdt in dat medewerkers na 20 werkzame jaren in een bezwarende 24-uurs functie doorstromen naar een andere functie binnen of buiten de organisatie. Veiligheidsregio MWB heeft hierin de verplichting om medewerkers te ondersteunen en te faciliteren bij het starten van een tweede loopbaan. De ontwikkelingen hebben gevolgen voor medewerkers in de vorm van (financiële) onzekerheden over de toekomst. Momenteel vallen 106 mensen onder het 2e loopbaanbeleid en dat zal uiteindelijk oplopen naar 220 mensen (nu vallen 114 mensen nog onder de FLO-regeling). Voor de organisatie heeft het grote financiële gevolgen in de vorm van het verstrekken van noodzakelijke studiefaciliteiten, mogelijk overbruggingsregelingen, vervangingskosten personeel, extra opleidingskosten door uitstroom. We zien dat medewerkers op zoek zijn naar zekerheid en steeds vaker al na ongeveer 13 jaar dienstverband kiezen voor een andere baan buiten de brandweer.

Vanwege het snellere verloop moeten we eerder nieuwe potentiële brandweermensen werven, selecteren en opleiden. De verjonging van de beroepsploegen maakt dat nieuwe collega’s sneller moeten doorstromen naar specialistische voertuigen (en hogere rang met hoger salaris) en dat de praktijkervaring van de ploeg minder wordt. Dit vraagt om meer (realistische) oefenmomenten. Om dit risico te mitigeren is een uitvoeringskader opgesteld. Daarnaast worden medewerkers bewust gemaakt van hun eigen verantwoordelijkheid bij het bepalen van hun tweede loopbaan. Afhankelijk van de te maken keuzes heeft dit risico een financiële impact van € 1,0 miljoen tot € 2,5 miljoen. Omgevingswet (wet- en regelgeving risico) De Omgevingswet is de basis voor het nieuwe stelsel van regelgeving voor de fysieke leefomgeving. Het stelsel van de Omgevingswet bundelt de regels over ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water. Deze wet betekent een omkanteling van de organisatie en vraagt andere competenties en kennis van de medewerkers. Recentelijk is duidelijk geworden dat de geplande invoering per 1 juli 2022 wederom wordt uitgesteld en dat onzeker is wat de nieuwe datum wordt. Naar verwachting zal de Omgevingswet pas eind 2022/begin 2023 in werking treden.

In een CEBEON rapport "Gevolgen risicobeheersingstaken stelselherziening Omgevingsrecht voor veiligheidsregio's" van 12 maart 2021 is een analyse gemaakt van de structurele kosten en implementatieprocessen. Als regio hebben we inhoudelijk veel voorbereidingen getroffen en zijn we er klaar voor, maar de exacte personele/ financiële impact blijft nog onzeker. De financiële impact bedraagt naar verwachting tussen de € 0,1 miljoen en € 0,5 miljoen. WNRA en Europese deeltijdrichtlijn (wet- en regelgeving risico) De brandweerkamer is in overleg met het ministerie van BZK en het ministerie van J en V over alternatieven die passen binnen het Europees stelsel. Recent hebben de ministeries na bestuurlijk overleg bevestigd dat er sprake is van een gezamenlijk probleem ten aanzien van de juridische positie van de vrijwillige brandweer. De ministeries stellen voor dat dit kan worden aangepakt door het voltallig personeel van de veiligheidsregio (vrijwilligers, beroepsbrandweer en overig personeel) voor een nog te bepalen tijd uit te zonderen van de WNRA. Deze pragmatische oplossing biedt ruimte om de geconstateerde problematiek structureel te kunnen oplossen.

Voor wat betreft de Europese deeltijdrichtlijn is op landelijk niveau een bestuurlijke denktank ingericht, met de opdracht te komen met voorstellen om het huidige stelsel zo veel als mogelijk in stand te houden, waarbij een vorm van taakdifferentiatie tussen de vrijwilligers en beroeps wordt gecreëerd. Vanuit het gebied taakdifferentiatie is het onderzoek afgerond naar de mogelijkheid om de vrijwilliger nog steeds dezelfde status te laten houden ten opzichte van de beroeps. Op basis van dat advies volgt vanuit het ministerie van uitwerkingsgrond. Met een aantal voorwaarden is de vrijwilligerstructuur landelijk te handhaven ten opzichte van de beroeps. Echter moet er in het kader van de WNRA wel aandacht zijn voor de juridische basis voor de aanstelling van de vrijwilliger volgens het civiele arbeidsrecht. Het advies en uitwerkingsgrond moet hierop nog volgen. Er is nu geen nieuwe inschatting te maken van de exacte risico's. Mocht het worden ingevoerd is de inschatting per 1 januari 2024. De financiële impact bedraagt naar verwachting tussen de € 1,0 miljoen tot € 2,5 miljoen.

Chemie-Pack (wet- en regelgeving risico) Gemeente Moerdijk, Veiligheidsregio MWB en onderdelen van de Staat der Nederlanden worden door de verzekeringsmaatschappijen van omliggende bedrijven van Chemie-Pack in Moerdijk verantwoordelijk gehouden voor de schade die zij zeggen te hebben geleden als gevolg van de brand op 5 januari 2011. Het

49

Jaarstukken 2021

is onduidelijk of en wanneer er een dagvaarding komt. Door de advocaat is in een brief aan de Gemeente Moerdijk en de Veiligheidsregio een bedrag genoemd van € 27 miljoen (exclusief rente en kosten). Daarnaast wordt bij veroordeling ook imagoschade geleden. We laten ons bijstaan door specialisten. Daarnaast wordt waar nodig afgestemd met gemeente Moerdijk en de Staat der Nederlanden. Diverse voorbereidingen en aanvullende onderzoeken zijn afgerond. Voor dit risico hebben we geen financiële impact gedefinieerd. Continuïteit ICT (operationeel risico) Tijdens een crisis is het mogelijk dat onze vitale (ICT) infrastructuur niet naar behoren werkt. Dit kan tot gevolg hebben dat de inzet vertraagd wordt en dat bepaalde onderdelen uitvallen. Er zijn een aantal beheersmaatregelen genomen om dit risico te mitigeren, zoals een analyse over kwetsbaarheden, het kunnen overdragen van kritische processen naar andere veiligheidsregio’s en het oefenen met scenario’s zoals stroomuitval, cybercrime en ICT-uitval. Voor de crisisorganisatie blijft dit een permanent aandachtspunt. Ondanks de genomen maatregelen blijft dit risico potentieel aanwezig. Voor dit risico hebben we geen financiële impact gedefinieerd.

Data lek GGD (wet- en regelgeving risico) Het ministerie van VWS (als onderdeel van de Staat der Nederlanden), alle GGD-en, alle Veiligheidsregio’s, ook MWB, en een aantal gemeentes worden door de Stichting Initiatieven Collectieve Acties Massaschade (ICAM) namens een aantal natuurlijke personen verantwoordelijk gehouden voor de schade die zij zeggen te hebben geleden als gevolg van het datalek in januari 2021 binnen het systeem van de GGD. Het is onduidelijk of en wanneer er een dagvaarding komt. Er zijn ook nog geen bedragen genoemd. We hebben deze kwestie gemeld bij onze verzekering, een reactie daarvan moeten we nog ontvangen. Door het Veiligheidsberaad is namens alle veiligheidsregio’s gereageerd richting de stichting ICAM. In deze brief staat dat de veiligheidsregio’s pas inhoudelijk zullen reageren nadat de gesprekken tussen de stichting ICAM en het ministerie van VWS zijn afgerond. Daarnaast wordt waar nodig afgestemd met GGD West-Brabant, het Veiligheidsberaad en andere veiligheidsregio’s. Financiële kengetallen Onderstaande tabel geeft de financiële kengetallen weer die op grond van het BBV verplicht moeten worden opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.