03b Bijlage 1 Opbrengsten consultaties samenwerkingspartners en inwoners t.b.v. nieuwe beleidsvisie.pdf

VERSLAG PARTNERBIJEENKOMST BELEIDSVISIE SOCIAAL DOMEIN GEMEENTE GOIRLE– 27 MEI 2021 Aanwezig: Anita Lemmers (ST Jong), Mária Baijens (Wever), Willeke Sloot (Wever), David Bastiaans (ContourdeTwern), Klaas van Beurden (MEE De Meent Groep), Pieternel Thijssen (Bibliotheek), Heleen Kamphuijs (GGD), Ilja van den Hoek (IMW), Harald Zegers (Participatieraad), Barbara Vermeij (Participatieraad), Clemens Crombach (Participatieraad), Jos Groenendijk (Participatieraad), Kitty Kolen(Participatieraad), Leanne van Tilborg (Gemeente), Sanne van Riel (Gemeente), Anouk Biemans (Gemeente), Maaike Kluft (K2), Pia van den Boom (K2), Simone Tromp (Gemeente). Vooraf afgemeld: Jeroen de Roos (Gemeente)

Feedback op kernwaarden Harold (Participatieraad): kernwaarden aanscherpen a.h.v. leidende principes jaarplan participatieraad. Ilja (IMW): Hoe voorkom je problemen in het SD? Je kunt van alles voorkomen, maar je bent afhankelijk van de fysiek omgeving. Wat is de riolering van deze tijd? Complex afwegingskader waar je prioriteit aangeeft. Daar hebben we de partners voor nodig! Wat zijn de knelpunten in het sociaal domein? Welke problemen zijn echt urgent? De volgende inhoudelijke knelpunten zijn genoemd. Met name 1 en 2 worden veelvuldig genoemd en krijgen veel prioriteit. 1. Polarisatie en maatschappelijke segregatie, o.a. tussen generaties, tussen groepen met verschillende sociaaleconomische status en groepen met andere culturele achtergrond. Beperkte basisvaardigheden (o.a. laaggeletterdheid, digitale vaardigheden) zorgen ervoor dat deze inwoners onvoldoende meekomen/participeren in de maatschappij/ zelfredzaamheid zijn. → Armoede: inkomen wordt steeds bepalender voor welzijn en gezondheid → Verlies van sociale cohesie, toename in individualisme bij diverse doelgroepen. 2. Eenzaamheid en mentale gezondheid (depressie) bij zowel jongeren als ouderen. Gebrek aan Ontmoetingsplek(ken), mensen blijven langer thuis wonen. 3. Ongezonde leefstijl, o.a. overgewicht bij kinderen 4. Overbelasting (jonge) mantelzorgers (van mensen met dementie) 5.

Gevolgen van corona (post-corona-effecten) voor de mentale gezondheid en leefstijl van inwoners (kinderen, jongeren, ouderen). Ook zorg over de impact van corona op de arbeidsmarkt, o.a. ondernemers en ZZP´ers die het financieel moeilijk krijgen en daarmee potentieel nieuwe hulpvraag krijgen (nieuwe doelgroep voor de gemeente) 6. Kwetsbare inwoners ontvangen niet tijdig hulp vanwege wachtlijsten 7. Fake news: mensen weten niet meer wat betrouwbare info is en wat niet Aanvullende punten die genoemd zijn specifiek voor ouderen en jeugdigen: Ouderen: 1

-

Verhuiswens ouderen naar Guldenakker/ beleid Woning in Zicht/ beleid Leystromen Toename in dementie (gaat zeker verdubbelen) en heersende taboe op dementie in maatschappij

Jeugd: - Mentaal welzijn/gezondheid van jongeren, depressie, prestatiedruk en eenzaamheid. O.a. als gevolg van corona maatregelen. - Toename in middelengebruik bij jongeren - Social Media gebruik onder jongeren: digitale wereld vs echt ontmoeten - Jeugdigen en ouders krijgen niet tijdig hulp vanwege wachtlijsten, zowel bij intake als zorg (overbruggingszorg naar beschikte jeugdzorg drukt op voorliggend veld) Knelpunten in de organisatie en financiering van zorg en ondersteuning: - Financiële tekorten (minder geld uitgeven) - Ondersteuners worstelen met het uitvoeren van zowel onderzoek als ondersteuning binnen de toegang - Verhouding beschikte ondersteuning en ondersteuning voorliggend veld is uit balans. Noodzaak tot meer collectief aanbod en ondersteuning. Ruimte bieden aan partners/professionals (toegang/ MEE/ IMW) om deze omslag te maken. - Winst preventie landt buiten sociaal domein gemeente - Risico concurrentie - Marktwerking in het sociaal domein Overige punten die zijn genoemd en die meer aansluiten bij de ambities voor komende 4 jaar: - Hulp op maat, niet te zwaar, niet te licht - Ondersteuning\ psycho-educatie mantelzorgers van mensen met dementie. 2. mensen met dementie kunnen blijven deelnemen aan de maatschappij.

3.Meer bekendheid over en leren omgaan met dementie - Verschuiving van ziekte en zorg naar gezondheidsbevordering en leefstijl, - Psychosociale ondersteuning, meer mogelijkheid collectief aanbod. - Lichte ondersteuning zonder indicatie/ minder beschikken Welke verandering of verbetering zie je binnen het sociaal domein voor de inwoners van Goirle & Riel? En wat is er nodig om deze verandering voor elkaar te krijgen? Over 4 jaar….. ➢ Wordt er minder problematisch eenzaamheid ervaren. Leven de bewoners van de gemeente Goirle zowel fysiek als mentaal (nog) gezonder. Is er beleid op het gebied van mantelzorg, zowel voor jongeren als volwassenen dat deze doelgroep goede ondersteuning biedt. o Goede visie o Goede samenwerking o Meer (preventieve) voorlichting o Participatie/input vanuit bewoners ➢ Is er meer zelf oplossend vermogen. Hebben minder inwoners (opnieuw) professionele hulp nodig. o Ondersteuning/leersituaties gericht op het zelf en samen met anderen oplossen van je problemen ➢ Is de focus op zorg en ziekte verlegd naar gezondheidsbevordering en leefstijl o Samenhang tussen lokaal preventieakkoord, visie sociaal domein en omgevingsvisie

2

o

Samenwerking partners in sociaal domein op voorzieningen voorliggend veld

➢ Is er aandacht voor kwetsbare burgers ( o.a. mensen met een 'niet' zichtbare beperking) in het normaliseren om voorliggend te ondersteunen o Ruimte voor normaliseren - lichte ondersteuning o Ruimte voor sociale netwerkversterking (zonder indicatie) o Meer collectief aanbod ➢ Minder afhankelijkheid van zorg. Normalisatie-gedachte o Minder vrije marktwerking, o Deskundigheid in de toegang, o Zorggelden daar waar het echt nodig is. ➢ Nemen inwoners beduidend meer verantwoordelijkheid voor elkaar o Mogelijkheden om te ontmoeten ook gericht op mensen in verschillende generaties of verschillende leefstijlen o Ondersteuning van vrijwilligers/ mantelzorgers zonder over te nemen o Betere samenhang tussen vrijwilligerswerk en professionele ondersteuning/ hulpverlening ➢ Zijn alle inwoners zelfredzaam zodat ze de capaciteiten hebben om de regie te nemen over hun eigen leven o Cursussen basisvaardigheden (taal, digitaal, financiën, gezondheid) o Samenwerking om degene te kunnen bereiken die het echt nodig hebben o Vervolgaanbod, mensen moeten betrokken blijven dus daar moeten we actie op zetten ➢ Over 4 jaar is de meerdeling in de maatschappij vermindert (polarisatie) o Organiseren van het debat rondom heikele thema's o Samenwerking tussen inwoners bevorderen o Ontmoetingsplekken waar iedereen welkom is zoals de bibliotheek ➢ Hebben inwoners een gezonde leefstijl o Aandacht op school o

Bewegingsprogramma’s-sportverenigingen ondersteunen o Niet alleen voor jeugd, ook volwassenen stimuleren, die moeten het immers voordoen Ouderen/ dementie: ➢ Is het taboe rondom dementie o Dementieconsulent behouden of uitbreiden i.v.m. toename mensen met dementie ➢ is er een ontmoetingsplek voor mensen met dementie en hun mantelzorgers 'vrije inloop voor advies en ondersteuning, zodat zij blijven deelnemen aan maatschappij o andere vorm van daginvulling begeleid/ ondersteunt door dementieconsulent ➢ Wonen mensen met dementie in passende omgeving o Nieuwe vorm van verpleeghuis zorg en/of ander beleid t.a.v. wonen bij Leystromen ➢ Wordt dementie meer gedragen door de inwoners van Goirle. o laagdrempelige ontmoeting/informatie centrum voor mensen met dementie, de mantelzorgers en alle geïnteresseerden. ➢ Is er door erkenning minder eenzaamheid onder mantelzorgers van mensen met dementie

3

Jeugd: ➢ Voelen jongeren minder druk, is hun mentale welzijn beter. Hebben ze volop de mogelijkheid om te leren, spelen, ontmoeten. Voelen zij zich veilig thuis, op school, met vrienden en in ons dorp. Jongeren kunnen hierbij overal over meedenken, meepraten en meedoen. o Pedagogische civil society: In Goirle werkt de hele gemeenschap samen om dit voor alle jongeren mogelijk te maken. ➢ Krijgen kinderen waar nodig snel hulp op maat o Een goede, snelle analyse aan de voorkant o Meer lichte, collectieve ondersteuning o Betere samenwerking tussen partners in het voorliggende veld Feedback op ontwikkellijnen Positieve gezondheid: - Positieve gezondheid sluit heel goed aan op de visie om mensen met dementie zo lang mogelijk te laten participeren in de samenleving. Dit bevordert het welzijn, ook voor de mantelzorger. Gezondheid is meer dan de afwezigheid van ziekte. "Zo gewoon en zo dichtbij mogelijk”/ Omgeving speelt ook een rol bij dementie - Een gelukkige burger is een burger die zich fijn voelt in zijn omgeving! (Pia: mooie quote!) - Ons niet allen richten op individu, maar juist ook op risico en beschermende factoren in de omgeving van een kind, zoals school en vrienden. Gezondheid is een wisselwerking tussen individu en omgeving, ook fysieke omgeving. Huis van ondersteuning: - Innovatieve samenwerking tussen maatwerk en voorliggend veld.

Minder snel naar maatwerk doorverwijzen en/of eerder afschalen/ warme overdracht naar voorliggend veld - Basisvaardigheden zijn m.i. essentieel voor het fundament. - Toevoegen bij het fundament; fijne woonomgeving (kinderen moeten kunnen buitenspelen), ook belangrijk voor kinderen is sport, ouders. - Fundament concretiseren ahv normaliseren → biedt kader om te kijken wat je in de omgeving van een individu bij voorbaat al kan doen. Niet wachten op individu die een bepaald probleem heeft, maar een analyse maken van de factoren die van invloed zijn op het fundament. Er zijn al heel veel (ondersteunde) factoren en dus sommige problemen zijn collectief al op te lossen. Aanvullende suggesties: - Buiten kaders denken - Wees realistisch; gemeente is niet verantwoordelijk voor geluk van burgers, wel voor inzet voor welzijn en gezondheid. - Kijk naar de samenhang tussen domeinen. Over grenzen de heen kijken. Samenhang tussen generaties en tussen vrijwilligers en professionals. Hoe kunnen we elkaar versterken? - Aansluiten bij omgevingsvisie omgeving is bij iedere leeftijdscategorie belangrijk. - Het gaat ook om de pedagogische civil society. Kinderen moeten buiten kunnen spelen, maar je wil ook dat de buurvrouw een oogje in het zeil houdt en waar nodig aanspreekt.

4

Verslag Bijeenkomsten vrijwilligers m.b.t. Visie Sociaal Domein 29 JUNI 2021 Bijeenkomst 1: dinsdag 29 juni 2021, 10.00 – 12.00 Aanwezig: Simone Tromp (Gemeente), Jeroen de Roos (Gemeente) Pia van den Boom (K2), Piet Colpaart (FNV), Mike Leers (Dorpscollectief Riel), Marten Hartzema (WOS), Bjorn van Nuenen (WOS), Gerdy de Werd (WOS), Berdien van Gestel (Rouwgroep Verlies en Verdriet), Anita Jacobs (GSBW/Voetbalmemories), Particia van de Wiel (GSBW/Voetbalmemories), Antoon van den Dungen (Formulierenbrigade + Zonnebloem), Cees Sauer (Stichting Leergeld), Chris Brock (KBO-Goirle en Dementievriendelijke Gemeenschap), Lucy Roodbol (KBO-Goirle), Engelien v.d. Pas (SB-Riel), Fred Greve (Platform Minima), Ria Laurijssen (SaZoVi), Marian Smeulders (SaZoVi). Bijeenkomst 2: dinsdag 29 juni 2021, 19:30 – 21:00 Aanwezig: Simone Tromp (Gemeente), Theo Brekelmans (GHV), Marie-Louise Uyttewaal (Bij Wies), Tonny Heyns (Potpourri), Jan van den Brekel (Broaipanneke en Potpourri)

Opening + Presentatie over waar we nu staan Simone Tromp (Gemeente) opent de bijeenkomsten met een voorstelrondje en toelichting op waar we op dit moment staan met de nieuwe visie sociaal domein. De aanwezige vrijwilligers wordt gevraagd om aan de hand van de volgende vragen mee te denken over de speerpunten van de visie: 1. 2. 3. 4.

Welke 2 speerpunten vindt u het belangrijkst voor de komende 4 jaren? (gele sticker) Welk speerpunt heeft prioriteit om als eerst mee aan de slag te gaan in 2022? (groene sticker) Wat zouden we hiervoor volgens u moeten doen? Over welk speerpunt heeft u twijfels? (rode sticker)

Dit verslag toont per speerpunt de prioriteit (=stickers) die vrijwilligers hieraan geven evenals de feedback op vraag 3 en 4 voor dit specifieke speerpunt. Ook beschrijven de algemene opmerkingen die zijn gemaakt over (het traject van) de nieuwe beleidsvisie, en over de samenwerking tussen de gemeente en het maatschappelijk middenveld in Goirle en Riel. Speerpunt 1. Stimuleren sport, bewegen en cultuur Prioritering Wat zouden we hiervoor moeten doen? Twijfels?

4 x groen; 2 x geel → Laagdrempelig het mogelijk maken van sporten, bewegen en deelnemen aan culturele initiatieven. -

Speerpunt 2. Tegengaan van eenzaamheid Prioritering Wat zouden we hiervoor moeten doen?

7 x groen; 8 x geel → Laat horen en zien dat je er bent → Inspelen op signalen die je hoort en laat het niet bij bezoek → Ontmoetingsplek: Een plek (honk) waar mensen elkaar ontmoeten (koffie, praatje, maar ook terecht met hulpvraag)

5

Twijfels?

→ Verbinding, stimulatie mogelijkheden → Blijven aanbieden van diverse groepen, activiteiten voor bewoners met de mogelijkheid om gezien en gehoord te worden, eigen ervaringen te delen, of eigen kwaliteiten te gebruiken om te groeien / ontwikkelen → Meer samenwerking tussen de verschillende initiatieven. Samen sterk. → Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat (overheids)activiteiten, welzijnswerk, etc. structurele eenzaamheid niet bestrijden of voorkomen. Wel (individuele) therapieën. Is dus geen zaak voor de gemeente. Reactie: Dit hangt af van de definitie eenzaamheid. In het geval van psychiatrie, eens. Maar randvoorwaarden zijn wel belangrijk: ontspanning, sport, etc. Ook belangrijk om na te denken over het voorkomen van eenzaamheid. Mensen moeten gezien worden.

Speerpunt 3. Behoud van een gezonde en krachtige jeugd Prioritering Wat zouden we hiervoor moeten doen? Twijfels?

2 x geel -

→ De prioriteit die we geven aan speerpunten hangt ook samen met de overwegend oudere groep die hier zit. Dit betekent niet dat jeugd een t ondergeschoven kindje moet worden.

Speerpunt 4. Investeren in gezond ouder worden Prioritering Wat zouden we hiervoor moeten doen?

Twijfels?

4 x groen; 5 x geel → Woningen waardoor mensen die door ouderdom minder mobiel worden toch thuis kunnen wonen → Aangeven wat en waar iets te doen is voor mensen → Zorgen voor voldoende sport/cultuur/ontspanning waardoor ouderen actief blijven → Eigen home voor ouderen: opvang, reflectie, controle, ouderenwerker → Streven naar zorgcollectief ouderen voor ouderen → Aantal ouderen neemt toe. Hulp professionals is niet altijd gegarandeerd: geld, personeel, instelling/bed. Hoe gaan we dit oplossen? Tussenvorm. Taal gemeente / taal gemeenschap. -

Speerpunt 5. Erkennen en ondersteunen van (jonge) mantelzorgers Prioritering Wat zouden we hiervoor moeten doen? Twijfels?

3 x geel -

-

Speerpunt 6. Inzetten op inclusiviteit en gelijke kansen voor inwoners Prioritering

3 x geel

6

Wat zouden we hiervoor moeten doen?

Twijfels?

→ Luisteren → Pak alle basis kansen aan. Laat openbaar zien dat de gemeente hier stevig op werkt. Voetpaden als zebrapad, openbaar vervoer, openbare toiletten, etc etc. Begeleidt mensen bij scholing, plaatsingen in werkomgeving, begeleiding en behoeften, belonen met aandacht en hulp. → Weten waar te zoeken… probleem/kwetsbaar/regelgeving. -

Speerpunt 7. Mogelijk maken van financiële zelfredzaamheid en arbeidsparticipatie Prioritering Wat zouden we hiervoor moeten doen?

Twijfels?

3 x groen; 3 x geel → Gemeenschap versterken, ondersteuning en ondersteuners maximaal faciliteren → Het fundament is de mogelijkheid van financiele zelfredzaamheid en arbeidsparticipatie en inzet op inclusiviteit en gelijke kansen. → Inzetten op het aanpassen van het landelijk beleid op het gebied van haalbare inburgering. → Breng deze mensen zsm in beeld en help ze vooral preventief. Vroegsignalering is van groot belang. Zie rapport FNV juni 2021 Gevangen in de Bijstand. → Wij moeten zorgen dat statushouders inburgeren. Zodra mensen een beetje Nederlands kunnen worden ze gedumpt op de arbeidsmarkt. Nee, de gemeente moet zorgen dat deze mensen een baan krijgen. 1 x rode sticker tijdens avondbijeenkomst

Speerpunt 8. Verbinden wonen en zorg Prioritering Wat zouden we hiervoor moeten doen?

Twijfels?

5 x geel → Geen eigen initiatieven van de gemeente om dit te bereiken mede nav de huidige concept omgevingsvisie → Wat ik mis is een woonbeleid. Ouderen kunnen moeilijk een passende (betaalbare) woning vinden → stagnatie woningmarkt. Jongeren kunnen ook niet aan een betaalbare woning komen. → Ik mis daadkracht. Huisvesting voor haar inwoners. Ook al zou men plaats willen maken, er is gewoon geen mogelijkheid. Niet alleen het probleem van Goirle, maar ook landelijk. → Te weinig visie en poging tot realisatie van andere woonvormen in de plannen → Sociale woningen voor senioren 4 x rode sticker → dit speerpunt heeft grote prioriteit voor de aanwezigen, maar er is twijfel of er werkelijk iets gaat/kan veranderen. → Het is een landelijk probleem → Daadkracht wordt gemist op woonbeleid. Een regionale aanpak is mooi, maar we moeten prioriteit geven aan woningen voor mensen uit Goirle. Probleem is dat er geen besluiten worden genomen. → De doorstroom van ouderen naar kleine woningen stokt, waardoor er niets vrijkomt voor de jonge generatie en er vitaliteitsproblemen ontstaan bij ouderen. → Wonen als voorportaal op een verpleeghuis wordt gemist. Dit is een grijs gebied waar we iets mee moeten.

7

Algemene opmerkingen en vragen Vraag: In hoeverre pakt de gemeente een proactieve houding, of zijn jullie reactief? Ben je er vroegtijdig bij om problemen te voorkomen? Reactie Simone: we willen proactief aan de slag gaan (nadruk op preventie) om problemen waar mogelijk te voorkomen. Dit omschrijven we helder in de visie. Aanwezigen gaan ervan uit dat de gemeente niet alleen keuzes maakt wat betreft speerpunten op basis van de input die tijdens deze bijeenkomsten met vrijwilligers wordt opgehaald, maar dat we ook gebruik maken van beschikbare data. Dat is de rol van de gemeente. → Uiteraard kijkt de gemeente ook naar data en ontwikkelingen voor het maken van keuzes. De speerpunten zijn verschillend van aard en overlappen voor een deel. Een deel van de speerpunten gaat over de hele gemeenschap en een deel over specifieke doelgroepen. De speerpunten 6 (inclusiviteit), 7 (financiële zelfredzaamheid) en 8 (verbinden van wonen en zorg) zijn het fundament van het huis (“met cement verankeren in het fundament”). Deze speerpunten zijn voorwaardelijk voor andere speerpunten. We moeten dit onderscheid maken. Als de gemeente beperkt budget beschikbaar heeft dan moeten de voorwaardelijke speerpunten prioriteit moeten krijgen.

→ Opmerking wordt verwerkt in de beleidsvisie door onderscheid te maken in speerpunten, startend met speerpunten die voorwaardelijk zijn voor de sociale basis van Goirle en Riel. Samenwerking Gemeente en maatschappelijk middenveld Tijdens de bijeenkomst is veel gezegd over de samenwerking. De kracht (het goud) van de Gemeente Goirle zit in de vele vrijwilligers en burgerinitiatieven die er zijn. De aanwezige vrijwilligers hebben het gevoel dat de gemeente hier niet altijd erkenning voor geeft en dat de gemeente meer kan doen om hun werkzaamheden te faciliteren. Maatschappelijke initiatieven moeten centraal staan in beleid. Hoe ondersteun en faciliteer je dit? Een vrijwilliger zegt: Ik heb het gevoel dat ik tegen de stroom in moet zwemmen i.p.v. dat de gemeente mij faciliteert. De vrijwilligers vragen de gemeente om hun werkzaamheden te faciliteren door middel van subsidies (niet eenmalig, maar structureel), maar ook met een stukje positiviteit en erkenning. Ook vragen zij de gemeente om transparantie en duidelijke en snelle communicatie. Een aantal vrijwilligers zet vraagtekens bij de nieuwe aanbesteding voorliggend veld.

Als de gemeente gaat sturen op outcomes (oplossen van problemen?), ontstaat er dan niet een concurrentie tussen de professional uitvoeringspartner en het maatschappelijk middenveld? De wens is dat de gemeente regie houdt over de verhoudingen in de sociale basis. En dat de nieuwe uitvoeringspartner de opdracht krijgt om ondersteunend te zijn naar het maatschappelijk middenveld. Niet professionaliseren, maar burgers helpen en betrekken in initiatieven. Een van de deelnemers noemt dat we niet alleen de gemeente moeten kijken voor oplossingen. Ook het maatschappelijk middenveld heeft een verantwoordelijkheid. We hebben elkaar nodig. Tenslotte wordt genoemd dat de gemeente moet groeien in de nieuwe rol waarbij zij niet langer sturend is, maar faciliterend. Dit vraagt een cultuurverandering. Is al eerder aan bod gekomen tijdens een bijeenkomst een paar jaar geleden in het kader van de organisatieontwikkelingen.

8

Conclusie •

• • • •

Dat het maatschappelijk middenveld graag ziet dat zij centraal staan in het dorp “met cement verankerd in de sociale basis’ en de ondersteuning van bijvoorbeeld ContourdeTwern daar omheen georganiseerd moet zijn en niet andersom zoals ze dit nu vaak wel ervaren. Dat de gemeente zich meer moet terugtrekken in he bepalen wat er moet gebeuren en meer aan de vrijwillige partijen moet over laten. Dat de drie speerpunten financiële zelfredzaamheid, inclusiviteit en wonen en zorg rand voorwaardelijk zijn om te kunnen werken aan de andere speerpunten. Dat er speciale aandacht moet zijn voor woonvormen voor ouderen die tussen zelfstandig wonen en opname in zitten en personen met dementie. Dat samenwerking tussen de vrijwillige partijen erg belangrijk is om verder te komen. Het begint bij elkaar kennen en weten wat er speelt.

9