03 Raadsvoorstel Visie Sociaal Domein 2022-2026 Goirle GLANST.pdf

Raadsvoorstel Agendapunt: Zaaknummer: 2020-002645

Onderwerp Visie Sociaal Domein 2022-2026 Goirle GLANST Datum voorstel 20 juli 2021

Datum raadsvergadering 7 september 2021

Aan de gemeenteraad, Voorstel 1. Instemmen met de koers op hoofdlijnen die wordt voorgesteld, in het bijzonder ten aanzien van het volgende: a. De visie, kernwaarden en doelstellingen b. De opgave c. De ontwikkellijnen d. De speerpunten e. De rol en sturingsfilosofie 2. Kennisnemen van het advies van de participatieraad Goirle en Riel 3. Vaststellen van de beleidsvisie Sociaal Domein gemeente Goirle 2022-2026; Goirle GLANST Inleiding In 2011 besloot uw raad tot vaststelling van het beleidsplan 'Back to Basics: De Nieuwe Koers': de eerste integrale nota voor het gemeentelijk welzijns- en onderwijsbeleid. In 2016 is dit beleid geëvalueerd en in 2018 is het nieuwe beleidsplan Back to Basics 2.0 (B2B 2.0) opgesteld waarin de nieuwe taken in het sociaal domein zijn verwerkt naar de inzichten die er toen waren. Met B2B 2.0 als onderlegger is de overgang van de verantwoordelijkheden en bijbehorende taken van het Rijk naar de gemeente voor jeugdzorg, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen voltooid en goed gegaan. Onder de vlag van B2B 2.0 is het gelukt om de zorg voor inwoners te continueren en de sociale basis op orde te krijgen. Wij staan als gemeente dichter bij inwoners en hebben daardoor meer en beter zicht op wat inwoners nodig hebben. Hierdoor is de kwaliteit van onze dienstverlening verbeterd.

Het doel van de decentralisaties was echter ook het sociaal domein te vernieuwen. Het is tijd om de volgende stap te zetten in de transformatie van het sociaal domein door eigenaarschap naar de inwoners te brengen en hun eigen kracht en de kracht van de samenleving te versterken en beter te benutten. Bovendien zien we dat B2B 2.0 niet meer voldoende richting geeft in het financiële zware weer waar we ons als gemeente op dit moment in bevinden. Om deze reden is een nieuw integrale beleidsvisie voor de periode 2022-2026 geschreven. Deze nieuwe beleidsvisie “Goirle GLANST” ligt nu ter besluitvorming aan uw raad voor.

Ambtelijke bijstand: Simone Tromp Zaaknummer 2020-002645

1

Agendapunt:

Argumenten 1.a.1 Goirle GLANST sluit aan bij de centrale waarden van de omgevingsvisie Om vanuit het perspectief van onze inwoners te kunnen kijken vraagt het fysieke domein en het sociaal domein om een integrale blik naar buiten. Het is belangrijk dat er sociale samenhang is onder de inwoners en ruimte is voor sociale contacten. De aanwezigheid van voldoende voorzieningen die voor iedereen toegankelijk zijn is hiervoor belangrijk. Hierdoor kunnen onze inwoners mee blijven doen en blijven zij zelfredzaam. Ten behoeve van de vastgestelde omgevingsvisie zijn door uw raad drie centrale waarden vastgesteld. “Prachtlandschap”, “Goed toeven” en “Doenerig dorp”. De centrale waarden Goed toeven” en “Doenerig dorp” vormen de basis van de visie op het sociaal domein. 1.a.2 Met de kernwaarden bepalen we de kaders van het beleid. De kernwaarden bepalen samen de bril waarmee we kijken naar opgaven binnen het sociaal domein. Het geeft richting aan hoe we met onze uitdagingen omgaan en hoe wij bij willen dragen aan een gemeenschap waar inwoners vanuit hun eigen regie zoveel mogelijk aan het roer van hun eigen leven blijven staan. De kernwaarden zijn een vertaling van de uitgangspunten die uw raad met de startnotitie heeft vastgesteld. 1.a.3 De doelstellingen bepalen de rode draad van de beleidsvisie sociaal domein.

Vanuit onze visie “De gemeente werkt samen met de Gôolse gemeenschap aan een Doenerig dorp waar inwoners goed kunnen toeven” vinden we het belangrijk dat er sociale samenhang is onder de inwoners, er ruimte is voor sociale contacten en dat er voldoende voorzieningen zijn die voor iedereen goed toegankelijk zijn. Dit versterkt de kracht van de samenleving, hierdoor kunnen onze inwoners mee blijven doen en blijven zij zelfredzaam. Alle activiteiten die wij binnen het sociaal domein verrichten moeten bijdragen aan deze doelstellingen. Doen zij dit niet, dan stoppen we met het uitvoeren of faciliteren van deze activiteiten, bijvoorbeeld met het verstrekken van een subsidie. De doelstellingen zijn reeds vastgesteld in de startnotitie 1.b De opgave bepaalt de grootste uitdaging voor het sociaal domein We moeten de komende jaren aan de slag met het verkrijgen van evenwicht tussen een gezonde sociale basis en gezonde financiën in het sociaal domein. Het is nodig om verdere stijging van uitgaven af te vlakken zonder dat dit ten koste gaat van onze sterke sociale basis. Zonder een sterke sociale basis wordt het beroep op voorzieningen in de toekomst alleen maar groter. Tegelijkertijd is een financiële gezonde basis een voorwaarde om die sterke sociale basis te behouden en inwoners nu en in de toekomst goed te kunnen ondersteunen.

Om de balans te kunnen houden gaan we sturen op maatschappelijke effecten. 1.c De ontwikkellijnen dragen bij aan de opgave De ontwikkellijnen vormen de basis voor de manier waarop we evenwicht willen verkrijgen tussen een gezonde sociale basis en gezonde financiën. Ze zijn essentieel voor het behalen van onze inhoudelijke doelstellingen. 1.d De speerpunten bepalen de thema’s waarop de komende jaren specifiek wordt ingezet. In een integrale beleidskoppeling schuilt het gevaar dat de beleidsvisie te veelomvattend wordt en (te) weinig richting meer geeft. Toch is het noodzakelijk dat de visie richting geeft en er keuzes

Zaaknummer 2020-002645

2

Agendapunt:

gemaakt worden. Zolang we geen prioriteiten stellen, blijven we op alle vlakken ‘iets doen’, maar kunnen we op geen enkel thema goed doorpakken. Onze capaciteit (menskracht) is nu eenmaal begrensd en de huidige organisatie van zorg en ondersteuning is financieel niet houdbaar. Om deze reden moeten we keuzes maken over wat we wel en wat we niet meer gaan doen. Dát we keuzes gaan maken is al vastgesteld door uw raad in de startnotitie. Op basis van de doelstellingen, trends, en ontwikkellijnen zijn de speerpunten opgesteld. Dit betekent dat we, naast onze wettelijk verplichte taken, alleen in gaan zetten op speerpunten. In de uitvoeringsparagraaf worden de speerpunten verder uitgewerkt in te behalen effecten, zodat we als gemeente nog gerichter keuzes kunnen maken. 1.e De nieuwe visie biedt ruimte aan de gemeente om haar rol te vernieuwen. Vanuit de visie op het sociaal domein draait het om ruimte geven, partners en inwoners vroegtijdig te betrekken en het algemeen maatschappelijk belang niet uit het oog te verliezen. Oftewel loslaten wat kan, maar op onderdelen in regie blijven. We groeien toe naar een andere verhouding tussen overheid en samenleving. We gaan meer richting een netwerkende, ofwel samenwerkende rol groeien. De mate waarin we dit doen verschilt per thema.

Waar de grens tussen ‘ruimte bieden aan de samenleving’ en ‘regie pakken’ vanwege het algemeen maatschappelijk belang precies ligt zal de komende jaren verder geconcretiseerd worden. 2.1 Het college hecht waarde aan de mening van de participatieraad Met behulp van de kennis over het sociale domein en aansluiting bij de belangengroepen van Goirle en Riel, weet de participatieraad wat er speelt. We hebben de participatieraad betrokken en hun adviezen verwerkt in de beleidsvisie. Hiermee vergroten we de kans op draagvlak voor de visie bij de inwoners en belangengroepen van Goirle en Riel. 3.1 De visie Goirle GLANST bepaalt de koers op hoofdlijnen voor de toekomst van het sociaal domein van de gemeente Goirle. Op basis van de door uw raad vastgestelde startnotitie is aan de slag gegaan met het bepalen van de koers voor het sociaal domein voor de gemeente Goirle. De uitgangspunten uit de startnotitie zijn vertaald in de visie, kernwaarden en doelstellingen. Aan de hand van de trends en ontwikkelingen binnen het sociaal domein zijn de opgave, de ontwikkellijnen en de speerpunten opgesteld. Hiermee bepalen we de koers voor de toekomst van het sociaal domein. 3.2 Door de visie Goirle GLANST met een breed scala aan partijen tot stand te laten komen, werken de gemeente, samenwerkingspartners en vrijwilligers komende jaren vanuit dezelfde visie en aanpak.

Het beleidskader bevat een aantal ontwikkellijnen en speerpunten waar de gemeente de komende jaren mee aan de slag wil samen met haar samenwerkingspartners en vrijwilligers. Bij het opstellen van de visie Goirle GLANST is een breed scala aan partijen betrokken. We zijn begonnen met een ambtelijke sessie waarbij beleidsmedewerkers zijn betrokken van zowel het sociale als fysieke domein. Daarna heeft er een sessie plaatsgevonden met onze ketenpartners en vervolgens met inwoners. Het betrekken van zowel beleidsambtenaren, partners en inwoners draagt eraan bij dat het realiseren van onze ambities voor het sociaal domein voelt als een gezamenlijke verantwoordelijkheid en ambitie.

Zaaknummer 2020-002645

3

Agendapunt:

Kanttekeningen 1.1 De operationalisering van de visie vraagt tijd In de beleidsvisie op het sociaal domein leggen we onze visie en doelstellingen vast en beschrijven we dat we toe willen werken naar een gemeente waarin onze inwoners zo volwaardig mogelijk meedoen en anderen helpen om mee te doen. De verdere uitwerking en operationalisering van de beleidsvisie in concrete uitvoeringsplannen kost tijd. Hierdoor zullen de maatschappelijke effecten niet meteen zichtbaar zijn. 1.2 Het verkrijgen van een gezonde sociale basis en gezonde financiën vraagt om duidelijke keuzes Onze ambities zijn groot, maar de gemeente kampt ook met te hoge financiële uitgaven in het sociaal domein. De uitdaging voor komende jaren is om duidelijke keuzes te maken om stijging van de kosten in het sociaal domein af te vlakken zonder daarbij onze inwoners en hetgeen dat zij nodig hebben uit het oog te verliezen. Hier wordt actief op gestuurd. Financiën De middelen die we ontvangen van het Rijk en de gemeentelijke budgetten voor het sociaal domein, zoals deze zijn opgenomen in de meerjarenbegroting, zijn het vertrekpunt voor het behalen van de doelstellingen. Hierbij dient rekening gehouden te worden met de financiële uitdaging binnen de gemeentebegroting, door de herverdeling van het gemeentefonds, de stijgende vraag naar zorg, de nieuwe taken en het abonnementstarief.

Het Rijk stelt middelen beschikbaar voor het Sociaal Domein, maar op onderdelen is onduidelijkheid waarop wij als gemeente gecompenseerd gaan worden. De begrotingsstrategie van de afgelopen jaren, waarbij de werkelijke kosten werden overgenomen, waren niet in overeenstemming met de inkomsten van het Rijk. De uitgaven binnen het Sociaal Domein waren aanzienlijk hoger en niet in lijn met de inkomsten. Doordat de ontwikkelingen eerder te voorspellen zijn, is een reële raming beter mogelijk. Ondanks dit is de grootste onzekere factor de inkomenscomponent, de middelen die het Rijk beschikbaar stelt. Onze wettelijk verplichte taken blijven we financieren uit daarvoor bestemde middelen en streven ernaar om het nieuwe beleid zoveel mogelijk binnen de deze kaders te realiseren. Samenwerking N.v.t. Communicatie Wanneer de beleidsvisie Sociaal Domein gemeente Goirle 2022-2026; Goirle GLANST is vastgesteld door uw raad wordt de visie gecommuniceerd naar de participatieraad, de samenwerkingspartners en de inwoners die meegewerkt hebben aan de totstandkoming van de visie. Zij worden gevraagd om mee te denken over de verdere uitwerking van de uitvoeringsparagraaf. Door hen op deze manier te betrekken kunnen we gebruik maken van hun expertise en input, ze laten participeren en kunnen we draagvlak en commitment creëren.

Daarnaast zal na vaststelling van de visie een publicatie plaatsvinden in het Goirles Belang. Vervolg Nadat uw raad de beleidsvisie heeft vastgesteld gaan we een uitvoeringsparagraaf maken horend bij de visie. Daarvoor consulteren we de participatieraad en de vrijwilligers en dat willen we ook graag bij u doen. De uitvoeringsparagraaf leggen we in december 2021 ter informatie aan u voor.

Zaaknummer 2020-002645

4

Agendapunt:

Bijlagen - Beleidsvisie Sociaal Domein gemeente Goirle en 2022-2026; Goirle GLANST - Advies Participatieraad Goirle en Riel

Burgemeester en wethouders van Goirle

Mark van Stappershoef, burgemeester Jolie Hasselman, secretaris

De raad van de gemeente Goirle; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 20 juli 2021 gelet op de Gemeentewet; besluit: 1. Instemmen met de koers op hoofdlijnen die wordt voorgesteld, in het bijzonder ten aanzien van het volgende: a. De visie, kernwaarden en doelstellingen b. De opgave c. De ontwikkellijnen d. De speerpunten e. De rol en sturingsfilosofie 2. Kennisnemen van het advies van de participatieraad Goirle en Riel 3. Vaststellen van de beleidsvisie Sociaal Domein Goirle en Riel 2022-2026; Goirle GLANST

Aldus besloten door de raad van de gemeente Goirle in zijn vergadering van 7 september 2021.

, de voorzitter

, de griffier

Zaaknummer 2020-002645

5